TYTUŁ ORYGINAŁU: Little Helpers – Toddler Cookbook. Healthy, Kid-friendly Recipes To Cook Together

Copyright © 2019 by Rockridge Press, Emeryville, California
All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone, łącznie z prawem do reprodukcji w całości lub we fragmencie w jakiejkolwiek formie.

Copyright © for the Polish edition and translation by Wydawnictwo Bukowy Las Sp. z o.o., 2020

ISBN 978–83–8074–256–7

ZDJĘCIA: © Evi Abeler, 2019 (aranżacja potraw: Albane Sharrard); Paweł Cesarz, s. 152
PROJEKT KSIĄŻKI: Jami Spittler

PROJEKT OKŁADKI: Paweł Cesarz
ZDJĘCIE NA OKŁADCE: © Petar Chernaev/E+/Getty Images
REDAKCJA: Iwona Gawryś
KOREKTA: Urszula Włodarska, Iwona Gawryś
REDAKCJA TECHNICZNA: Adam Kolenda

WYDAWCA:
Wydawnictwo Bukowy Las Sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
ADRES DO KORESPONDENCJI:
ul. Sokolnicza 5/21, 53-676 Wrocław
www.bukowylas.pl

WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR:
Dressler Dublin Sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05–850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e–mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Skład wersji elektronicznej
pan@drewnianyrower.com

Gdy miałam cztery lata, mama przysunęła do kuchenki taboret i nauczyła mnie smażyć jajecznicę, z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa. Byłam niezmiernie dumna, że sama potrafię zrobić dla siebie śniadanie. W późniejszym czasie pomagałam przy naleśnikach, dodając do nich specjalny tajny składnik (sok pomarańczowy), i wymyślałam autorskie sosy do sałatek na rodzinne kolacje. Kuchnia stała się miejscem, w którym ćwiczyłam kreatywność, rozwijałam pewność siebie i czułam się panią sytuacji. Pozytywne doświadczenia z dzieciństwa sprawiły, że w dorosłym życiu postanowiłam realizować się zawodowo w sztuce kulinarnej, a następnie zostałam instruktorką gotowania, która z pasją przekazuje swoją miłość do jedzenia i gotowania najmłodszemu pokoleniu.

Kiedy założyłam rodzinę, nie miałam wątpliwości, że gotowanie z dziećmi będzie ważną częścią naszego wspólnego życia. Szybko jednak się zorientowałam, że włączenie w procesy kuchenne dwóch energicznych chłopców, których dzielą dwa lata, jest mocno wyczerpujące. Z czasem stworzyłam kilka sprytnych strategii pozwalających zaangażować dzieci do pomocy w taki sposób, bym nie musiała za bardzo się stresować.

Wymyśliłam też wiele niezawodnych przepisów, które przetestowałam zarówno na własnych synach, jak i podczas zajęć z gotowania w przedszkolu. W tym roku miałam nawet okazję gotować megazielone spaghetti (str. 91) ze swoim trzylatkiem Henrym i jego grupą przedszkolną. Moi chłopcy lubią jeść, ale jestem chyba matką jedynego dziecka w tym kraju, które za nic w świecie nie tknie makaronu! Nawet z serem! Ciekawiło mnie więc, co się stanie, kiedy zacznę gotować to wyjątkowe spaghetti z jego grupą. Zajęcia bardzo się udały: dzieciaki były zachwycone krojeniem warzyw, obieraniem i wyciskaniem cytryny czy pomaganiem w mieszaniu sosu na patelni elektrycznej. Oczywiście nie każdemu smakował efekt końcowy, ale przynajmniej wszystkie – nawet mój domowy wróg makaronu – spróbowały! Nauczyło mnie to, że dzieci chętniej próbują nowych potraw lub takich, którymi wcześniej gardziły, gdy pozwoli im się wziąć udział w procesie ich tworzenia. Nawet jeśli nie od razu się przekonają, może ci się udać po kilku miesiącach, jeśli nadal będziesz angażować malucha w kuchni.

Jest wiele dobrych powodów, by gotować z dzieckiem. Przede wszystkim przyjemnie razem spędzacie czas. Ponadto dzieci uczą się doceniać pełnowartościowe jedzenie oraz urządzenia pomagające przyrządzać posiłki, dzięki czemu budują sobie fundament pod zdrowsze życie. Przyglądając się, jak gotujesz, same z czasem zechcą bawić się składnikami i wykonywać proste prace.

Dwa–cztery lata to idealny wiek, w którym maluch może już być wdrażany do kuchennych zajęć. Dzieci uwielbiają pomagać rodzicom. Dzięki obserwowaniu nas uczą się świata i chcą stać się jego częścią. Możemy podsycać ich wrodzoną ciekawość, czyniąc z kuchni miejsce bezpieczne, interaktywne i zabawne.

A bałagan? Cóż, skoro nie da się go uniknąć, spróbujmy po prostu go oswoić. To skutek uboczny gotowania z maluchami. Od czasu do czasu zapewne stracisz cierpliwość, ale jak wszystko, co wiąże się z dziećmi, gotowanie z nimi wymaga praktyki, opanowania i szczypty humoru. Ta książka dostarczy ci narzędzi i wsparcia potrzebnych do rozpoczęcia kuchennej przygody i nabierania pewności z każdym kolejnym przepisem. Na początku chodzi o samo przeżycie: o wspólną aktywność, „brudzenie” rąk, dotykanie składników, mieszanie, ugniatanie, dekorowanie, garnirowanie i – co najważniejsze – próbowanie! Jeśli twoja kuchnia będzie radosnym miejscem, stanie się też źródłem pozytywnych doświadczeń i pysznego jedzenia.

Jak korzystać z tej książki

Przepisy zostały podzielone na pięć rozdziałów: śniadanie, lunch, obiad, przekąski i przystawki, a na koniec desery. W każdym rozdziale znajdziesz trzy poziomy trudności – poziom 1, 2 i 3. Nie zapominaj jednak, że książka została napisana z myślą o gotowaniu z maluchami! Te najmniejsze albo mające najmniej doświadczenia w kuchni mogą na pewnych etapach potrzebować większego wsparcia, ale zawsze istnieją sposoby na zaangażowanie dziecka w proces twórczy. Poniżej zamieszczam opisy wszystkich poziomów, pozwalające dokonywać właściwych wyborów.

Poziom 1: idealny dla początkujących. Dania przygotowuje się szybko, więc najlepiej nadają się dla dzieci, które łatwo się rozpraszają albo nie są przekonane do gotowania. Jeden czy dwa składniki mogą wymagać niewielkich przygotowań albo użycia bezpiecznego dla dzieci noża. Na tym etapie nie używamy surowych jajek ani nie gotujemy na kuchence.

Poziom 2: do wypróbowania po kilkakrotnym wspólnym gotowaniu. Przepisy na tym poziomie mogą wymagać więcej krojenia lub innych czynności, przy których dziecko musi mieć już pewne doświadczenie. Kilka przepisów łączy się z gotowaniem lub smażeniem, musisz więc ocenić, w jakim stopniu twoje dziecko może w tym uczestniczyć.

Poziom 3: najlepszy dla przedszkolaków lub bardziej pewnych siebie, zaangażowanych małych kuchcików. Przepisy wymagają krojenia, przygotowania kilku składników i/lub gotowania. Nadal musimy używać bezpiecznych noży i cały czas mieć dziecko na oku. Dania z poziomu 3 przyrządza się dłużej, zawsze jednak możesz naszykować pewne rzeczy wcześniej i zaangażować dziecko jedynie do kilku etapów.

Każdy etap oznaczony jest odpowiednim kolorem, wyraźnie oddzielającym czynności, które mogą wykonywać dzieci, od tych, które zasadniczo powinien wziąć na siebie rodzic. Nikt jednak nie zna twojego dziecka lepiej niż ty, więc do ciebie należy ostateczna ocena tego, które elementy przepisu są dla niego odpowiednie. Instrukcje oznaczono następująco:

Etapy dla dziecka

Etapy dla dorosłego

Każdy przepis w książce zawiera porady na różne tematy: jak najlepiej nauczyć dziecko wykonywania kuchennych zadań, jak wprowadzić do gotowania więcej zabawy czy jak uniknąć typowych pułapek.

Porady techniczne wyjaśniają konkretne czynności, takie jak krojenie papryki, rozbijanie jaj czy mieszanie składników tak, by nie wypadały z miski.

Uwaga! – porady z tego cyklu uprzedzają o pułapkach i typowych problemach, jakie mogą się zdarzyć podczas pracy w kuchni, takich jak klejące się palce albo trudności z przekrojeniem twardego warzywa.

Więcej zabawy! – w tych poradach podsuwam pomysły na wprowadzenie do czasu spędzonego w kuchni jeszcze większej dawki humoru i na jeszcze lepsze wciągnięcie dziecka w zabawę. Możesz na przykład rozgniatać banany w woreczku albo włączyć do czynności kuchennych naukę liczenia.

Każdy przepis zawiera miejsce na uwagi – możesz tam wpisać datę pierwszego wspólnego przygotowania danej potrawy, ocenić przepis i zanotować, co wam się podobało. Jest też rubryka na ewentualny dodatkowy komentarz. Prawda, że przyjemnie będzie zajrzeć tam kiedyś i sprawdzić, jak z upływem czasu zmieniały się gusta twojego dziecka? Dzięki temu książka stanie się kulinarną pamiątką, która pozwoli ci rozkoszować się pierwszymi wspomnieniami wspólnego gotowania. Zależnie od składu potrawy mają oznaczenia: „bez nabiału”, „bez jajek”, „bez glutenu”, „bez orzechów”, „wegetariańska” i/lub „wegańska”, dzięki czemu unikniesz pułapek związanych z alergiami czy dietą. Wiele przepisów zawiera substytuty popularnych alergenów. Gotowanie z dziećmi wymaga praktyki. Pracując razem w kuchni, ty i twoi mali kucharze będziecie się uśmiechać od ucha do ucha. Radosnego gotowania!

Wyznaję pogląd, że nigdy nie jest za wcześnie na wpuszczenie dziecka do kuchni. Oczywiście dwu–trzylatek w takim miejscu stanowi nie lada wyzwanie, ale jego wrodzona ciekawość i potrzeba niezależności sprawiają, że to idealny wiek na rozpoczęcie poznawania kuchni – oczywiście pod nadzorem i z pomocą dorosłego. Poza tym dziecko chce spędzać z tobą czas i dobrze się bawić! Szukasz nowych sposobów zaangażowania malucha, popracowania z nim nad umiejętnościami językowymi, ruchowymi, budowaniem pewności siebie i nabieraniem entuzjazmu dla zdrowego żywienia? Wspólne gotowanie pozwoli ci osiągnąć to wszystko – i jeszcze więcej.

BAW SIĘ, UCZ SIĘ, JEDZ

Ogromnie się cieszę, że chcesz wpuścić dzieciaki do kuchni i gotować z nimi! Od lat uczę dzieci gotowania zarówno w salach przedszkolnych, jak i we własnym domu, i z rozkoszą pomogę ci wprowadzić do kuchennego życia więcej zabawy. Maluchy potrafią być nieprzewidywalne i pełne energii, ale są sposoby na to, by zabawą zachęcić je do uczestnictwa w pracach kuchennych. Dzięki przepisom z tej książki dziecko pomoże ci w przygotowywaniu pysznych dań, zawierających owoce i warzywa, a do tego opanuje techniki przyrządzania posiłków niczym prawdziwy mistrz!

Oto kilka ważnych powodów, by wpuścić dziecko do kuchni:

Kontakt z owocami, warzywami i innymi zdrowymi produktami. Zdrowe jedzenie zaczyna się wtedy, gdy włączamy żywność ekologiczną na stałe do codziennego jadłospisu. Wspólne gotowanie może wzbudzić w dziecku fascynację próbowaniem nowych potraw i zwiększyć świadomość tego, co spożywa.

Rozwój umiejętności ruchowych. Ćwiczenie rąk w kuchni przygotowuje malucha do wykonywania innych czynności, na przykład trzymania ołówka czy wiązania sznurowadeł.

Nauka cierpliwości i czekania na swoją kolej. Gotowanie wiąże się z ważnymi umiejętnościami społecznymi, takimi jak czekanie i dzielenie się, zwłaszcza jeśli maluch współpracuje z rodzeństwem lub innymi dziećmi.

Nabywanie pewności siebie i podnoszenie samooceny. Tak jak my, dorośli, mamy poczucie spełnienia, gdy ugotujemy coś dla siebie i innych, tak i dzieci są dumne ze swoich osiągnięć.

Szlifowanie umiejętności. Komunikacja z tobą, słuchanie cię, liczenie i ćwiczenie nowych słów podczas przyrządzania posiłku to tylko część sposobów, w jakie można poprawić umiejętności językowe i matematyczne dziecka.

Ta książka dotyczy dzieci w wieku od dwóch do czterech lat, ale przepisy i umiejętności, które pozwala przyswoić, można z powodzeniem i przyjemnością stosować we wszystkich grupach wiekowych. Każde dziecko jest wyjątkowe, w sprawie gotowania z własnym musisz więc kierować się intuicją. Oceniaj jego indywidualne zainteresowania. Czy często prosi o pozwolenie na pomaganie ci? Czy zdarzało się, że bawiło się w kuchni, gdy ty gotowałaś(-łeś)? Czy pozwalałaś(-łeś) mu na bezpieczny kontakt z narzędziami i ze składnikami? Jeśli tak, są duże szanse na to, że maluch czuje się w kuchni dość swobodnie, by wciągnąć się w wykonywanie twoich poleceń podczas przygotowywania dań.

Jeśli dziecko wydaje się mniej zainteresowane lub podchodzi do prac kuchennych z wahaniem, zacznij powoli („Kochanie, masz ochotę dolać mleka?”) i pozwól mu rozkręcać się we własnym tempie. Jeśli nie ma ochoty przygotowywać z tobą dania według przepisu, nic nie szkodzi. Zrezygnuj i dokończ później lub zrób resztę samodzielnie, a innego dnia spróbuj ponownie.

Z punktu widzenia rodzica to zrozumiałe, że możesz mieć obawy przed gotowaniem z dziećmi. W tej książce prowadzę cię krok po kroku i dostarczam narzędzi potrzebnych do nabrania pewności siebie i swobodnego pokierowania maluchem podczas przygotowywania każdej z potraw. Małe dzieci potrafią znacznie więcej, niż nam się zdaje, i często zaskakują nas swoim zainteresowaniem i umiejętnościami, jeśli tylko damy im szansę na pomaganie w kuchni.

Gotowanie z kapryśnymi maluchami

To całkiem naturalne i typowe dla dziecka, że potrafi być bardzo wybredne w kwestii swojego jadłospisu. Nowe produkty budzą lęk! Na naszych barkach spoczywa oswojenie dziecka z nimi, a wspólne przygotowywanie posiłków jest ku temu świetną okazją. Dotykając, wąchając, siekając, mieszając i wreszcie próbując różnych produktów, dziecko zapoznaje się z nimi coraz bliżej. Gotowanie nie jest czarodziejskim sposobem na kapryśne dzieci, ale pomaga. Być może maluch nie będzie chciał próbować wszystkiego, co z tobą przyrządzał. Wierz mi – przeżyłam to. Trudno uniknąć frustracji, gdy wkładasz w pracę tyle wysiłku, a dziecko odwraca się i wychodzi z kuchni. Ale twoje starania w końcu przyniosą efekt, a dzieci, które od najwcześniejszych lat uczestniczą w przygotowywaniu posiłków, znacznie częściej mają zdrowy i racjonalny stosunek do jedzenia. Myśl pozytywnie i nie ustawaj w staraniach. Jeśli będziecie się dobrze bawić przy pracy, maluch pokocha nie tylko mycie i krojenie warzyw, ale w końcu także same warzywa!

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Indeks przepisów z podziałem na poziomy

Poziom 1

Burgery falafelowe z sosem jogurtowo-cytrynowym

Deser bananowy

Domowy sos jogurtowo-ranczerski

Jesienna zapiekanka z warzyw, jabłek i kiełbasy

Kremowy makaron z groszkiem

Kurczak z makaronem zapiekany w parmezanie

Mrożone lizaki arbuzowe w kształcie pizzy

Najłatwiejsza pomidorówka

Nakrapiane batoniki

Owsianka „szarlotkowa” z wolnowaru

Pieguski dyniowe

Popcorn kalafiorowy

Quesadille z purée fasolowym i łatwym sosem

Smoothie „zielony potwór” w salaterkach

Tęczowe smoothie

Tęczowy makaron ryżowy z pieczonym tofu

Tostowane pizzerki ze „znikającym” sosem warzywnym

Tosty „zielona żaba”

Poziom 2

„Błotne” kubeczki z puddingiem czekoladowym

Ciasteczka kulki bez pieczenia

Chrupiące ciasteczka z mieszanką studencką

Dyniowe paluszki tostowe po francusku

Kanapki „sushi”

Łatwa zupa alfabetyczna

Muffiny kukurydziane z brokułami i cheddarem 

Nuggetsy brokułowe

Pieczona „pizza” naleśnikowa 

Sałatka Cobba w foremkach do muffinów z sosem malinowym

Sałatka „sushi” z pieczonych krewetek i warzyw z ryżem 

Śniadaniowo-obiadowy smażony ryż

Zielone babeczki z jajkiem i szynką

Poziom 3

Angielskie pizzerki muffinowe 

Chrupiąca rybna sałatka taco z łatwym sosem guacamole 

„Frytki” z zielonej fasolki

Gofry z tartego batatu

Megazielone spaghetti

Miękkie paluchy miodowo-pszenne

Minibabeczki z masłem orzechowym i kremem truskawkowym

Szaszłyki z kurczaka

Tęczowa salsa z fasoli z pieczonymi chipsami

Indeks przepisów

A

Angielskie pizzerki muffinowe 

B

„Błotne” kubeczki z puddingiem czekoladowym

Burgery falafelowe z sosem jogurtowo-cytrynowym

C

Chrupiąca rybna sałatka taco z łatwym sosem guacamole 

Chrupiące ciasteczka z mieszanką studencką

Ciasteczka kulki bez pieczenia

D

Deser bananowy

Domowy sos jogurtowo-ranczerski

Dyniowe paluszki tostowe po francusku

F

„Frytki” z zielonej fasolki

G

Gofry z tartego batatu

J

Jesienna zapiekanka z warzyw, jabłek i kiełbasy

K

Kanapki „sushi”

Kremowy makaron z groszkiem

Kurczak z makaronem zapiekany w parmezanie

Ł

Łatwa zupa alfabetyczna

M

Megazielone spaghetti

Miękkie paluchy miodowo-pszenne

Minibabeczki z masłem orzechowym i kremem truskawkowym

Mrożone lizaki arbuzowe w kształcie pizzy

Muffiny kukurydziane z brokułami i cheddarem 

N

Najłatwiejsza pomidorówka

Nakrapiane batoniki

Nuggetsy brokułowe

O

Owsianka „szarlotkowa” z wolnowaru

P

Pieczona „pizza” naleśnikowa 

Pieguski dyniowe

Popcorn kalafiorowy

Q

Quesadille z purée fasolowym i łatwym sosem

S

Sałatka Cobba w foremkach do muffinów z sosem malinowym

Sałatka „sushi” z pieczonych krewetek i warzyw z ryżem 

Smoothie „zielony potwór” w salaterkach

Szaszłyki z kurczaka

Ś

Śniadaniowo-obiadowy smażony ryż

T

Tęczowa salsa z fasoli z pieczonymi chipsami

Tęczowe smoothie

Tęczowy makaron ryżowy z pieczonym tofu

Tostowane pizzerki ze „znikającym” sosem warzywnym

Tosty „zielona żaba”

Z

Zielone babeczki z jajkiem i szynką

Podziękowania

Mojemu mężowi Kyle’owi dziękuję za szczere opinie i codzienne zachęcanie mnie do stawania się lepszą, a jednocześnie kochanie mnie taką, jaka jestem. Dziękuję, że zajmowałeś się naszymi pociechami, gdy ja tkwiłam z nosem w laptopie. Jesteś świetnym ojcem.

Dziękuję rodzicom, którzy mi pokazali, czym naprawdę jest bezwarunkowa miłość. Daliście mi dzieciństwo pełne wspaniałych przeżyć smakowych i kuchennych. Bez Was nie stałabym się taką pasjonatką gotowania ani nauczania. Jack i Henry są szczęściarzami, że trafili im się tacy dziadkowie.

Dziękuję mojemu rodzeństwu – Stacey, Jonowi, Lindsey i Nathanialowi. Kocham Was.

Breano, Jacobie, Donno i Normanie – nie mam pojęcia, co bym bez Was zrobiła. Dziękuję, że zawsze tak wspaniale troszczyliście się o moich chłopców. Jesteście najlepszą rodziną, jaka mogła mi się przydarzyć.

Jo, Renee i cała rodzinko z Create a Cook: nigdy w życiu nie napisałabym książki o gotowaniu z dziećmi, gdyby nie wszystkie lata Waszych wskazówek, przyjaźni i biadolenia.

Dziękuję dziewczynom z Bowdoin za pomoc, miłość i prawdziwą przyjaźń.

Kolejne podziękowania ślę w stronę moich najwierniejszych cheerleaderek i przyjaciółek – Marissy, Katie, Sarah, Robin i Nicole D.

Dziękuję przyjaciołom z Instagrama za nieustanne wspieranie mnie w pracy i macierzyństwie. Szczególne wyrazy wdzięczności kieruję do osób, które testowały moje przepisy, w szczególności do Kelly, Jennifer, Megan i Lisy. Taesho i Kristo, dziękuję Wam za to, że zawsze mnie wysłuchujecie i udzielacie mi wsparcia.

Ogromne podziękowania dla ekipy z Callisto za danie mi szansy, o której zawsze marzyłam: szansy na to, by pomagać rodzicom i maluchom na całym świecie we wspólnym gotowaniu i edukacji kulinarnej.

O autorce

HEATHER WISH STALLER jest instruktorką gotowania, twórczynią przepisów, fanką Instagrama i mamą dwóch chłopców. Uwielbia pichcić z maluchami i pomagać rodzicom w wychowywaniu dzieci na szczęśliwych, świadomych smakoszy oraz przyszłych szefów domowej kuchni. Studiowała w Bowdoin College (gdzie poznała męża) i uczęszczała na liczne zajęcia związane ze sztuką i edukacją, po czym zdecydowała się spełnić swoje wielkie marzenie i zapisała się do szkoły kulinarnej. Po jej ukończeniu cieszyła się pracą w restauracjach i jako samodzielna kucharka, ale prawdziwą radość sprawiało jej gotowanie z dziećmi w szkółce kulinarnej. Po dziesięciu latach tej pracy założyła własną firmę zajmującą się uczeniem dzieci gotowania. Ponadto opracowuje własne przepisy dla partnerów branżowych i uczestniczy w innych zbiorowych projektach. Kiedy nie gotuje z użyciem swoich ulubionych składników – twarożku śmietankowego, awokado i jarmużu – spędza czas z synami i mężem w domu przy plaży niedaleko Bostonu. Odwiedź stronę internetową Heather – HappyKidsKitchen.com – i profil @heather.happykidskitchen na Instagramie, by dołączyć do grona rodziców uwielbiających jedzenie i gotowanie.