Aneta Heliosz, Radosław Bulejak

Aplikacja od ogółu do szczegółu

Ustawy dodatkowe na egzamin wstępny na aplikację komorniczą i notarialną

6. wydanie

WYDAWNICTWO C.H.BECK
WARSZAWA 2020

Aplikacja od ogółu do szczegółu. Ustawy dodatkowe, 6. wyd.

Stan prawny: luty 2020 r.

Zmiany w aktach prawnych do września 2020 r. będą zamieszczane na stronie: www.aktualizacje.beck.pl

Wydawca: Joanna Ablewicz

Korekta: Alicja Krzesińska

© Wydawnictwo C.H.Beck 2020

Informacje Wydawcy
Opracowanie stanowi jedynie pomoc dla kandydatów przy przygotowaniach do egzaminów konkursowych na aplikacje prawnicze.
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za zmiany wynikające z nowelizacji powoływanych w książce przepisów.
Będziemy wdzięczni za wszelkie uwagi i sugestie skierowane na adres:
redakcja@beck.pl

Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.
ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

www.ksiegarnia.beck.pl

Skład i łamanie: IDENTIA
Przygotowanie wersji elektronicznej: Wydawnictwo C.H.Beck

ISBN: 978-83-8198-675-5

Słowo wstępne

Drogi Czytelniku, Aplikacja od ogółu do szczegółu – ustawy dodatkowe to kontynuacja popularnej wśród aplikantów pozycji Aplikacja od ogółu do szczegółu.

Opracowanie jest streszczeniem podstawowych, a zarazem najważniejszych wiadomości zaczerpniętych z aktów normatywnych, których znajomość jest obowiązkowa na egzaminie wstępnym na aplikację komorniczą i notarialną. Formuła książki, czyli „wyciągnięcie przed nawias” najważniejszych informacji z kilkudziesięciu aktów normatywnych, niewątpliwie ułatwi naukę, a zarazem powtórkę materiału. Komplet tych dwóch książek stanowi niezbędnik dla osób przygotowujących się do egzaminów na aplikację komorniczą i notarialną oraz wyczerpuje wykaz aktów normatywnych ogłaszanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Pozycja adresowana jest przede wszystkim do absolwentów prawa, osób przygotowujących się do egzaminu wstępnego, jak również dla prawników, którzy poszukując pracy, przystępują do konkursów, np. na asystenta sędziego.

Jeśli jesteś zapracowany i ciągle brakuje Ci czasu, to ta pozycja jest właśnie dla Ciebie.

Autorzy

Wykaz najważniejszych skrótów

1. Akty prawa krajowego

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny

KP

ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

KPC

ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

KRO

ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy

OrdPodU

ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa

PCCU

ustawa z 9.9.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

PDOFizU

ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

VATU

ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług

2. Inne skróty

KAS

Krajowa Administracja Skarbowa

KOWR

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

KRejSąd

Krajowy Rejestr Sądowy

m2

metr kwadratowy

mg

miligram

m.in.

między innymi

m.st.

miasto stołeczne

np.

na przykład

poz.

pozycja

r.

rok

SKO

samorządowe kolegium odwoławcze

sp. z o.o.

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

t.j.

tekst jednolity

tj.

to jest

TK

Trybunał Konstytucyjny

TS

Trybunał Sprawiedliwości

TSUE

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

zł

złoty

I. Prawo ustrojowe

1. Dostęp do informacji publicznej

Ustawa z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pojęcie informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych.

Każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

Zakres prawa do informacji

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:

• uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;

• wglądu do dokumentów urzędowych;

• dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.

Podmioty obowiązane

Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące osoby albo jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz partie polityczne.

Ograniczenie prawa do informacji

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m.in. w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (nie dotyczy to jednak informacji o osobach pełniących funkcje publiczne).

Przedmiot udostępnienia

Udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności:

• o programach w zakresie realizacji zadań publicznych;

• o organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach;

• o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw;

• o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach;

• treść orzeczeń sądów powszechnych, administracyjnych i wojskowych oraz SN, TK, TS;

• informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych;

• o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych;

• o długu publicznym i pomocy publicznej.

Forma udostępnienia

Udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze:

• ogłoszenia jej w Biuletynie Informacji Publicznej;

• udostępnienia na wniosek, w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych albo przez zainstalowane w tych miejscach urządzenia, które umożliwią zapoznanie się z tą informacją;

• wstępu na posiedzenia organów i udostępnienia materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia;

• udostępnienia w centralnym repozytorium;

• dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, jednakże gdy w wyniku udostępnienia tej informacji na wniosek podmiot obowiązany do jej udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, to może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom.

Biuletyn Informacji Publicznej to urzędowy publikator teleinformatyczny utworzony w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej.

Minister właściwy do spraw informatyzacji tworzy stronę główną Biuletynu Informacji Publicznej.

Minister właściwy do spraw informatyzacji prowadzi centralne repozytorium, powszechnie dostępne w sieci teleinformatycznej. Centralne repozytorium zapewnia przeszukiwanie zasobów informacyjnych, czyli informacji publicznych o szczególnym znaczeniu dla rozwoju innowacyjności w państwie i rozwoju społeczeństwa informacyjnego, które ze względu na sposób przechowywania i udostępniania pozwalają na ich ponowne wykorzystywanie w sposób użyteczny i efektywny.

Postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji

Co do zasady, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku. Jednakże w razie gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w ww. terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia i o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od złożenia wniosku.

Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają mu tego. Tym samym gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.

Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze decyzji, do której stosuje się przepisy KPA.

Posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne. Do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od otrzymania skargi, natomiast skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.

2. Notariat

Ustawa z 14.2.1991 r. – Prawo o notariacie

USSTRÓJ NOTARIATU

Notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych). W wypadkach określonych w ustawie czynności notarialnych mogą dokonywać również zastępca notarialny albo aplikant notarialny.

Notariusz w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Natomiast czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego.

Czynności notarialnych notariusz dokonuje w kancelarii notarialnej. Czynność notarialna może być dokonana także w innym miejscu, jeżeli przemawia za tym charakter czynności lub szczególne okoliczności.

Notariusz może prowadzić tylko jedną kancelarię. Jednocześnie kilku notariuszy może prowadzić jedną kancelarię na zasadach spółki cywilnej lub partnerskiej i w takiej sytuacji każdy z nich dokonuje czynności notarialnych we własnym imieniu i ponosi odpowiedzialność za czynności przez siebie dokonane.

Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie określone na podstawie umowy ze stronami czynności, nie wyższe jednak niż maksymalne stawki taksy notarialnej właściwe dla danej czynności.

Gdy strona czynności notarialnej nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść żądanego przez notariusza wynagrodzenia, może wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania o zwolnienie w całości lub w części od ponoszenia tego wynagrodzenia. Możliwość wystąpienia z powyższym wnioskiem dotyczy także osoby prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na ponoszenie wynagrodzenia żądanego przez notariusza.

Notariusz jako płatnik na podstawie odrębnych przepisów pobiera podatki.

Notariusz uzależnia sporządzenie aktu notarialnego oraz objęcie wnioskiem o wpis w księdze wieczystej żądania dokonania wpisu związanego z czynnością notarialną, od uprzedniego uiszczenia przez wnioskodawcę należnej opłaty sądowej. Pobraną opłatę sądową notariusz przekazuje właściwemu sądowi rejonowemu.

Minister Sprawiedliwości prowadzi rejestr kancelarii.

POWOŁYWANIE NOTARIUSZY

Notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie powyższej opinii w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej.

Notariuszem może być powołany ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie, obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, albo obywatelstwo innego państwa, jeżeli na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej przysługuje mu prawo podjęcia zatrudnienia lub samozatrudnienia w Polsce;

2) korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3) jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza;

4) ukończył wyższe studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra;

5) odbył aplikację notarialną w Polsce;

6) złożył egzamin notarialny w Polsce;

7) ukończył 26 lat.

Wymagania, o których mowa w pkt 5 i 6 nie dotyczą osób, które: uzyskały tytuł naukowy profesora albo stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych, zajmowały stanowisko sędziego lub prokuratora, zajmowały stanowisko asesora sądowego przez okres co najmniej 2 lat, wykonywały zawód adwokata bądź radcy prawnego przez co najmniej 3 lata, zajmowały stanowisko Prezesa, wiceprezesa lub radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 3 lata.

Do egzaminu notarialnego bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić osoby, które m.in.: posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych; przez co najmniej 4 lata w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w SN lub w TK i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego; po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez minimum 4 lata w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej albo były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów; zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki, radcowski lub komorniczy.

Notariusz jest obowiązany w ciągu 2 miesięcy od zawiadomienia o powołaniu uruchomić kancelarię i zgłosić o tym Ministrowi Sprawiedliwości, a jeżeli w tym terminie nie uruchomi kancelarii, to powołanie traci moc, co stwierdza Minister Sprawiedliwości.

Odwołanie notariuszy

Minister Sprawiedliwości odwołuje notariusza, jeżeli notariusz:

1) zrezygnował z prowadzenia kancelarii;

2) z powodu choroby lub ułomności został uznany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków notariusza albo bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się ocenie niezdolności do pracy, pomimo zalecenia rady właściwej izby notarialnej;

3) ukończył 70 lat;

4) został pozbawiony prawa prowadzenia kancelarii orzeczeniem sądu dyscyplinarnego;

5) ma orzeczony zakaz wykonywania zawodu na mocy prawomocnego wyroku sądu;

6) utracił prawa publiczne bądź pełną zdolność do czynności prawnych.

Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza w wypadku, gdy:

1) charakter stwierdzonych, w wyniku wizytacji nieprawidłowości stanowi rażącą i oczywistą obrazę przepisów prawa;

2) notariusz uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub Ministra Sprawiedliwości.

OBOWIĄZKI I PRAWA NOTARIUSZY

Notariusz jest obowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem i stale podnosić kwalifikacje zawodowe.

Notariusz jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności notarialne. Obowiązek zachowania tajemnicy ustaje, gdy notariusz składa zeznania jako świadek przed sądem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa albo ważnemu interesowi prywatnemu. W tych wypadkach od obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić notariusza Minister Sprawiedliwości.

Obowiązek zachowania tajemnicy nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i informacji przekazywanych na podstawie przepisów rozdz. 11a działu III OrdPodU – w zakresie określonym tymi przepisami

Notariusz nie może podejmować zatrudnienia bez uzyskania uprzedniej zgody rady właściwej izby notarialnej, z wyjątkiem zatrudnienia w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, chyba że wykonywanie tego zatrudnienia przeszkadza w pełnieniu jego obowiązków. Poza tym notariuszowi nie wolno także podejmować zajęcia, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu, w szczególności nie wolno mu zajmować się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach.

Kancelaria powinna być czynna w dniach powszednich co najmniej 6 godzin dziennie. Jednocześnie rada właściwej izby notarialnej może ustalić 1 dzień powszedni tygodnia jako wolny za przepracowaną sobotę. Natomiast w wypadkach niecierpiących zwłoki albo szczególnych potrzeb kancelaria może być czynna także w niedziele i święta.

Gdy notariusz nie może pełnić swych obowiązków, wyznacza na ten czas zastępstwo spośród zastępców notarialnych zatrudnionych w jego kancelarii oraz notariuszy ze wspólnej kancelarii informując o tym prezesa rady właściwej izby albo spośród zastępców notarialnych z wykazu właściwej izby notarialnej oraz notariuszy mających siedzibę kancelarii notarialnej w tej izbie, w porozumieniu z prezesem rady właściwej izby.

Jeżeli z powodu nieobecności notariusza wynikłej z nieprzewidzianych przyczyn notariusz nie wyznaczył w kancelarii zastępstwa na czas swej nieobecności, zastępstwo wyznacza prezes rady właściwej izby notarialnej.

Notariusz może upoważnić aplikanta notarialnego objętego jego patronatem do wykonywania czynności notarialnych takich jak: sporządzanie poświadczenia, spisywanie protokołów, sporządzanie wypisów, odpisów i wyciągów dokumentów oraz sporządzanie, na żądanie stron, projektów aktów, oświadczeń i innych dokumentów, pod warunkiem że aplikant odbył co najmniej 2 lata i 6 miesięcy aplikacji oraz uzyskał pozytywny wynik z kolokwium. Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez aplikanta notarialnego przy wykonywaniu ww. czynności notarialnych.

SAMORZĄD NOTARIALNY

Notariusze tworzą samorząd notarialny, który obejmuje izby notarialne i Krajową Radę Notarialną, posiadające osobowość prawną.

Organami izby notarialnej są:

1) walne zgromadzenie notariuszy izby;

2) rada izby notarialnej.

Izbę notarialną stanowią notariusze prowadzący kancelarię w okręgu sądu apelacyjnego. Siedzibą izby notarialnej jest siedziba sądu apelacyjnego.

Walne zgromadzenie

Walne zgromadzenia notariuszy izby notarialnej są zwyczajne lub nadzwyczajne. Każdy notariusz należący do danej izby jest obowiązany uczestniczyć w walnym zgromadzeniu; do zakresu działania walnego zgromadzenia notariuszy izby notarialnej należy m.in.:

• wybór prezesa i wiceprezesa oraz pozostałych członków rady izby notarialnej;

• wybór członka Krajowej Rady Notarialnej;

• wybór notariuszy do sądów dyscyplinarnych i rzecznika dyscyplinarnego;

• ustalenie składek na określone cele;

• uchwalenie budżetu.

Rozstrzygnięcia walnego zgromadzenia zapadają w formie uchwał podejmowanych zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy członków izby.

Rada

Rada izby notarialnej działa w siedzibie izby i oprócz prezesa oraz wiceprezesa składa się z: 5 członków w izbach liczących do 100 notariuszy, 7 członków w izbach liczących od 101 do 200 notariuszy i 9 członków w izbach liczących ponad 200 notariuszy. Kadencja rady trwa 3 lata.

Do zakresu działania rady izby notarialnej należy m.in.:

• opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariuszy;

• nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności właściwej dla notariusza;

• zarząd i rozporządzanie majątkiem izby;

• zwoływanie walnych zgromadzeń notariuszy izby i wykonywanie uchwał tych zgromadzeń.

Do ważności uchwał rady izby notarialnej jest wymagana obecność co najmniej połowy jej członków. Natomiast uchwały rady zapadają zwykłą większością głosów, przy czym w razie równej liczby głosów decyduje głos prezesa rady.

Krajowa Rada

Krajowa Rada Notarialna jest reprezentantem notariatu, składa się z notariuszy wybranych przez walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych, a jej kadencja trwa 3 lata.

Do zakresu działania Krajowej Rady Notarialnej należy w szczególności:

• uchwalanie regulaminu wewnętrznego urzędowania kancelarii;

• przedstawianie opinii i propozycji w sprawach taksy notarialnej, czy też zmian przepisów dotyczących funkcjonowania notariatu;

• współpraca z notariatami innych państw;

• wybór spośród członków rady rzecznika dyscyplinarnego;

• ustalanie programu aplikacji notarialnej i nadzór nad szkoleniem aplikantów.

Krajowa Rada Notarialna może zwołać kongres notariuszy w celu zasięgnięcia opinii w istotnych sprawach notariatu.

Krajowa Rada Notarialna na podstawie informacji przekazywanych przez rady izb notarialnych, prowadzi w systemie teleinformatycznym listę notariuszy oraz zastępców notarialnych.

Nadzór nad notariatem i odpowiedzialność notariuszy za szkody

Nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego sprawuje Minister Sprawiedliwości osobiście, za pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych lub sądów okręgowych albo przez wyznaczone osoby.

Minister Sprawiedliwości może zatrudnić notariusza, za jego zgodą, w Ministerstwie Sprawiedliwości, sądzie apelacyjnym lub sądzie okręgowym do wykonywania czynności nadzoru nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego.

Nadzór nad notariuszami na obszarze właściwości izby notarialnej wykonuje również rada izby przez swoich członków lub przez wyznaczonych w tym celu notariuszy niebędących członkami rady albo emerytowanych notariuszy. W ramach tego nadzoru w każdej kancelarii przeprowadza się wizytację co najmniej raz na 4 lata. Z wizytacji sporządza się protokół. Rada izby notarialnej ocenia wyniki wizytacji i przedstawia – w terminie miesiąca od wizytacji – odpis protokołu Ministrowi Sprawiedliwości, zawiadamiając go równocześnie o środkach podjętych w celu usunięcia stwierdzonych uchybień.

Minister Sprawiedliwości zwraca się do SN o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organu samorządu notarialnego w terminie 3 miesięcy od ich doręczenia. Jeżeli zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo, termin ten wynosi 6 miesięcy.*

Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w KC, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu tych czynności.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

Za przewinienia zawodowe, w tym za oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawnych, uchybienia powadze lub godności zawodu, za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności notarialnych, za niewykonanie obowiązku objęcia patronatem co najmniej jednego aplikanta notarialnego w okresie kolejnych 3 lat i 6 miesięcy oraz za niewykonanie zobowiązania do objęcia patronatem nałożonego na notariusza przez prezesa właściwego sądu apelacyjnego, a także za niespełnienie obowiązku przekazania w terminie 7 dni ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych wypisu aktu notarialnego oraz kopi umowy z podpisami notarialnie poświadczonymi, na mocy których cudzoziemiec nabył nieruchomość położoną na terytorium RP lub nabył, bądź objął udziały, akcje lub ogół praw i obowiązków w spółce handlowej będącej właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) kara pieniężna do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, nie niższa od połowy tego wynagrodzenia;

4) pozbawienie prawa prowadzenia kancelarii.

Wymierzenie nagany lub kary pieniężnej pociąga za sobą niemożność udziału ukaranego w organach samorządu notarialnego i w sądzie dyscyplinarnym przez okres 3 lat. Kary pieniężne wpływają na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast osoba, która przestała być notariuszem w związku z orzeczeniem pozbawienia prawa prowadzenia kancelarii może ponownie ubiegać się o powołanie na notariusza po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia tej kary.

Po upływie 5 lat od chwili czynu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, a w razie wszczęcia – ulega ono umorzeniu. Jednakże gdy czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż przedawnienie przewidziane w przepisach KK.

Do orzekania w sprawach dyscyplinarnych są powołane:

• w I instancji – sądy dyscyplinarne izb notarialnych;

• w II instancji – Wyższy Sąd Dyscyplinarny.

Członków sądów dyscyplinarnych wybierają na 3-letnią kadencję poszczególne walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych. Ogólną liczbę członków sądów dyscyplinarnych oraz liczbę członków tych sądów wybieranych przez poszczególne walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych określa Krajowa Rada Notarialna.

Sąd dyscyplinarny orzeka w składzie 3 członków, a Wyższy Sąd Dyscyplinarny w składzie 5 członków.

Obwiniony może ustanowić obrońcę spośród notariuszy, adwokatów lub radców prawnych; wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego mogą zgłosić Minister Sprawiedliwości lub rada właściwej izby notarialnej po wstępnym wyjaśnieniu okoliczności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzuconego obwinionemu oraz złożeniu wyjaśnień przez obwinionego, chyba że ich złożenie nie jest możliwe. Postępowanie dyscyplinarne w I instancji powinno być zakończone w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku. W razie odwołania notariusza w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal.

ŚRODKI ZASKARŻENIA

Od orzeczenia sądu dyscyplinarnego I instancji przysługuje obwinionemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu oraz Ministrowi Sprawiedliwości odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia wraz z uzasadnieniem.

Od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny przysługuje obwinionemu, rzecznikowi dyscyplinarnemu, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Krajowej Radzie Notarialnej kasacja do SN w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.

ZATARCIE

Po upływie 3 lat od uprawomocnienia się orzeczenia orzekającego karę upomnienia lub nagany albo 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia orzekającego karę pieniężną, a po upływie 15 lat od uprawomocnienia się orzeczenia o pozbawieniu prawa prowadzenia kancelarii, Minister Sprawiedliwości zarządza usunięcie odpisu orzeczenia z akt osobowych, jeśli w tym okresie nie wydano przeciwko ukaranemu innego orzeczenia o nałożeniu kary dyscyplinarnej.

Sąd dyscyplinarny może zawiesić w czynnościach zawodowych notariusza, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne, dyscyplinarne albo o ubezwłasnowolnienie. Na uchwałę o zawieszeniu w czynnościach zawodowych notariuszowi przysługuje zażalenie, które rozpoznaje sąd dyscyplinarny II instancji.

APLIKANCI NOTARIALNI

Wpis na listę aplikantów notarialnych następuje na podstawie uchwały rady izby notarialnej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego. Uzyskanie przez kandydata pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów notarialnych w ciągu 2 lat od doręczenia uchwały ustalającej wynik tego egzaminu.

Aplikant notarialny odbywa aplikację u notariusza, z którym zawarł umowę o pracę, a w razie zatrudnienia przez radę izby notarialnej, u notariusza wyznaczonego przez tę radę.

Rada izby notarialnej podejmuje uchwałę w sprawie wpisu na listę aplikantów notarialnych w terminie 14 dni od złożenia wniosku o wpis. Od uchwały o odmowie wpisu służy zainteresowanemu odwołanie do Krajowej Rady Notarialnej w terminie 14 dni od doręczenia uchwały. Natomiast od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę aplikantów notarialnych oraz w razie niepodjęcia uchwały przez radę izby notarialnej w terminie 14 dni od złożenia wniosku o wpis albo niepodjęcia uchwały przez Krajową Radę Notarialną w terminie 30 dni od doręczenia odwołania zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego.

Najpóźniej w terminie 30 dni od podjęcia uchwały w sprawie wpisu na listę aplikantów notarialnych rada izby notarialnej, w formie uchwały, wyznacza aplikantowi patrona. W przypadku niepodjęcia ww. uchwały, na wniosek aplikanta prezes właściwego sądu apelacyjnego, w terminie 30 dni od złożenia wniosku, wskazuje notariusza zobowiązanego do objęcia patronatem wnioskującego aplikanta notarialnego.

Po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza jej odpis kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości. W terminie 14 dni od doręczenia tej uchwały, kandydatowi służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, który rozstrzyga je w formie decyzji administracyjnej.

Aplikacja notarialna rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 3 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu aplikanta notarialnego z całokształtem pracy notariusza, w szczególności z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych.

Aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną.

Pracownikowi przysługuje prawo do urlopu płatnego w wysokości 80% wynagrodzenia, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egzaminu notarialnego. Z uprawnienia tego można skorzystać tylko raz. Od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dni od jej otrzymania. Od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego.

ZASTĘPCA NOTARIALNY

Zastępcą notarialnym jest osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego i złożyła ślubowanie. Może zostać zatrudniony w kancelarii notarialnej.

Aplikanci notarialni i zastępcy notarialni mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby notarialnej, przy tym mogą zabierać głos w obradach, jednakże nie mają prawa składania wniosków i brania udziału w głosowaniu.

Do aplikantów notarialnych i zastępców notarialnych stosuje się w szczególności przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy z następującymi zmianami:

1) aplikant notarialny odpowiada dyscyplinarnie również za niewypełnianie swoich ustawowych obowiązków;

2) karami dyscyplinarnymi są: upomnienie, nagana, kara pieniężna, skreślenie z wykazu zastępców notarialnych, skreślenie z listy aplikantów notarialnych;

3) skazany na karę nagany nie może być powołany na notariusza w terminie roku od uprawomocnienia się orzeczenia, natomiast skazany na karę pieniężną nie może być również w tym okresie wyznaczony do zastępowania notariusza;

4) osoba skreślona z wykazu zastępców notarialnych w związku z orzeczeniem kary dyscyplinarnej polegającej na skreśleniu z tej listy może ubiegać się o powołanie na notariusza po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia kary skreślenia z wykazu zastępców notarialnych;

5) osoba skreślona z listy aplikantów notarialnych w związku z orzeczeniem kary dyscyplinarnej polegającej na skreśleniu z tej listy może ubiegać się o ponowny wpis na listę aplikantów po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia kary skreślenia z listy aplikantów notarialnych;

6) po upływie 7 lat i 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia o skreśleniu z listy aplikantów notarialnych oraz po upływie 15 lat od uprawomocnienia się orzeczenia o skreśleniu z wykazu zastępców notarialnych, Minister Sprawiedliwości zarządza usunięcie odpisu orzeczenia z akt osobowych, jeśli w tym okresie nie wydano przeciwko ukaranemu innego orzeczenia o nałożeniu kary dyscyplinarnej.

CZYNNOŚCI NOTARIALNE

Notariusz dokonuje następujących czynności:

1) sporządza akty notarialne i akty poświadczenia dziedziczenia;

2) podejmuje czynności dotyczące europejskiego poświadczenia spadkowego;

3) podejmuje czynności związane z zarządem sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i z tymczasowym przedstawicielem w zakresie udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie;

4) sporządza poświadczenia;

5) spisuje protokoły;

6) sporządza protesty weksli i czeków;

7) przyjmuje na przechowanie pieniądze, papiery wartościowe, dokumenty, dane na informatycznym nośniku danych, o którym mowa w przepisach o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne;

8) sporządza wypisy, odpisy i wyciągi dokumentów;

9) sporządza, na żądanie stron, projekty aktów, oświadczeń i innych dokumentów;

10) składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę tego wpisu;

11) sporządza inne czynności wynikające z odrębnych przepisów.

Notariusz odmówi dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem. Na odmowę dokonania czynności notarialnej osoba zainteresowana może wnieść, w terminie tygodnia od doręczenia uzasadnienia odmowy, a gdy nie zażądała w przepisanym terminie doręczenia uzasadnienia odmowy – od dnia, w którym dowiedziała się o odmowie, zażalenie do sądu okręgowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii notariusza odmawiającego dokonania czynności notarialnej. Zażalenie wnosi się za pośrednictwem notariusza, który może, jeżeli uzna je za słuszne, dokonać czynności notarialnej i wtedy nie nadaje zażaleniu dalszego biegu.

Notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnych, które dotyczą:

1) jego samego;

2) jego małżonka;

3) krewnych lub powinowatych notariusza w linii prostej bez ograniczenia stopnia, a w linii bocznej krewnych i powinowatych do trzeciego stopnia włącznie;

4) osób związanych z notariuszem z tytułu przysposobienia, opieki, kurateli albo będących w bliskim z nim stosunku.

Powyższe ograniczenia trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz jest obowiązany stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności. Poza tym notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, gdy poweźmie wątpliwość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych.

Nie może być świadkiem czynności notarialnej osoba będąca z zawierającymi czynność lub z osobami, na których rzecz czynność jest dokonywana, w takim stosunku, który nie pozwala notariuszowi w jej imieniu ani na jej rzecz dokonać czynności.

Podpisy na aktach notarialnych i poświadczonych dokumentach są składane w obecności notariusza. Natomiast gdy podpis na poświadczonym dokumencie został złożony nie w obecności notariusza, osoba, która podpisała, powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny.

Strony czynności notarialnej odpowiadają solidarnie za wynagrodzenie należne notariuszowi.

Notariusz sporządza akt notarialny, jeżeli wymaga tego przepis prawa lub taka jest wola stron.

Jeśli akt notarialny zawiera przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej albo ustanowienie prawa, które może być ujawnione w tej księdze bądź obejmuje czynność przenoszącą własność nieruchomości, chociażby dla tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta, notariusz sporządzający akt notarialny, nie później niż w dniu jego sporządzenia, składa wniosek o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.

Akt notarialny przed podpisaniem powinien być odczytany przez notariusza albo przez inną osobę w jego obecności. Przy odczytaniu notariusz powinien się przekonać, że osoby biorące udział w czynności dokładnie rozumieją treść oraz znaczenie aktu, a akt jest zgodny z ich wolą. Na żądanie powinny być odczytane również załączniki do aktu.

Krajowa Rada Notarialna prowadzi Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych w systemie teleinformatycznym, w którym przechowuje się elektroniczne wypisy i wyciągi z aktów notarialnych sporządzonych na terytorium Polski. Niezwłocznie po sporządzeniu aktu notarialnego zawierającego w swej treści dane stanowiące podstawę wpisu do rejestru przedsiębiorców KRejSąd albo podlegającego złożeniu do akt rejestrowych podmiotu wpisanego do rejestru przedsiębiorców KRejSąd notariusz umieszcza jego elektroniczny wypis w Repozytorium. Wypisy aktów notarialnych innych niż ww. umieszcza się w Repozytorium, jeżeli wynika to wprost z odrębnych przepisów oraz pozwalają na to warunki organizacyjno-techniczne systemu teleinformatycznego.

Oryginały aktów notarialnych nie mogą być wydawane poza miejsce ich przechowywania.

Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego bądź testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Osobami zainteresowanymi są osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Tym samym odrzucenie spadku lub zapisu windykacyjnego oraz uznanie za niegodnego powoduje utratę statusu osoby zainteresowanej.

Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych.

Na wniosek osoby zainteresowanej przy jej udziale notariusz sporządza projekt protokołu dziedziczenia.

W razie złożenia testamentu notariusz dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia, chyba że otwarcie i ogłoszenie testamentu już nastąpiło.

Po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, jeśli nie ma wątpliwości co do istnienia jurysdykcji krajowej, treści właściwego prawa obcego, osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku, a w przypadku, gdy spadkodawca uczynił zapis windykacyjny – także co do osoby, na której rzecz spadkodawca uczynił ten zapis, i przedmiotu tego zapisu.

Notariusz odmawia sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, jeżeli:

1) w stosunku do spadku został już uprzednio sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia albo wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku;

2) w toku sporządzania protokołu dziedziczenia ujawnią się okoliczności wskazujące, że przy jego sporządzeniu nie były obecne wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy, lub też osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne, albo istnieją bądź istniały testamenty, które nie zostały otwarte, ogłoszone;

3) w sprawie brak jest jurysdykcji krajowej.

Notariusz niezwłocznie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia dokonuje jego wpisu do Rejestru Spadkowego przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych wynikających z tego aktu.

Krajowa Rada Notarialna tworzy system teleinformatyczny w celu prowadzenia Rejestru Spadkowego oraz zapewnia notariuszom i sądom dostęp do tego systemu w celu dokonywania wpisów oraz ochronę danych w nim zgromadzonych przed nieuprawnionym dostępem, przetwarzaniem, zmianą lub utratą. Za wpisy dokonywane w Rejestrze Spadkowym notariusz oraz sąd pobierają opłatę, którą przekazują Krajowej Radzie Notarialnej. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Oryginały aktów poświadczenia dziedziczenia nie mogą być wydawane poza miejsce ich przechowywania.

Na czynności notariusza w przedmiocie wydania, sprostowania, zmiany lub uchylenia albo zawieszenia skutków europejskiego poświadczenia spadkowego przysługuje zażalenie. Natomiast na postanowienie sądu II instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia skarga kasacyjna nie przysługuje.

Notariusz sporządza akt powołania albo odwołania zarządcy sukcesyjnego. Notariusz odmawia sporządzenia aktu powołania albo odwołania zarządcy sukcesyjnego, gdy w toku sporządzania protokołu powołania, odpowiednio odwołania, zarządcy sukcesyjnego ujawnią się okoliczności wskazujące na uzasadnione wątpliwości co do kręgu osób, którym przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku, powodujące brak możliwości stwierdzenia, że wymagana większość tych osób wyraziła zgodę na powołanie, odpowiednio odwołanie, zarządcy sukcesyjnego. Oryginały aktów powołania i odwołania zarządcy sukcesyjnego nie mogą być wydawane poza miejsce ich przechowywania. Notariusz na żądanie sądu, prokuratora, dyrektora izby administracji skarbowej oraz naczelnika urzędu skarbowego przesyła wypis aktu powołania lub odwołania zarządcy sukcesyjnego.

Notariusz poświadcza: własnoręczność podpisu, zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem, datę okazania dokumentu, pozostawanie osoby przy życiu albo w określonym miejscu.

Notariusz spisuje protokoły walnych zgromadzeń organizacji społecznych, stowarzyszeń, spółdzielni, spółek i innych osób prawnych w przypadkach prawem przewidzianych. Protokoły spisuje się w formie aktu notarialnego.

Notariusz przyjmuje na przechowanie wszelkiego rodzaju dokumenty, także w zamkniętych kopertach. Poza tym w związku z dokonywaną w jego kancelarii czynnością ma prawo przyjąć na przechowanie, w celu wydania ich osobie wskazanej przy złożeniu bądź jej następcy prawnemu, papiery wartościowe albo pieniądze w walucie polskiej lub obcej.

Wypis ma moc prawną oryginału.

Elektroniczny wypis aktu notarialnego jest dosłownym powtórzeniem oryginału, jednak poprawek i przekreśleń znajdujących się w oryginale nie zamieszcza się w wypisie.

Informacje pisemne i inne dokumenty wydaje się osobom, na których żądanie zostały dokonane czynności notarialne. Gdy z treści stosunku prawnego to wynika, wydaje się je stronie, której czynność notarialna dotyczy. Notariusz w przypadkach prawem przewidzianych przesyła sądom i innym organom państwowym informacje pisemne o sporządzonych dokumentach i wypisy tych dokumentów. Informacji ustnych o dokonanych czynnościach notariusz może jedynie udzielić instytucjom i osobom, które mają prawo otrzymać wypisy dokumentów stwierdzających te czynności.

3. Komornicy sądowi i koszty komornicze

Ustawa z 22.3.2018 r. o komornikach sądowych

ZADANIA KOMORNIKA

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Komornik podlega nadzorowi sądu oraz nadzorowi odpowiedzialnemu prezesa sądu rejonowego, przy którym działa. Komornik przy wykonywaniu zadań kieruje się dobrem wymiaru sprawiedliwości oraz interesem publicznym.

Komornik jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym.

Czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz inne ustawowe zadania komornik wykonuje osobiście. W przypadkach przewidzianych w ustawach komornik może zlecić wykonywanie określonych czynności asesorowi komorniczemu w celu przygotowania go do wykonywania zawodu komornika.

Komornikom powierza się w szczególności następujące zadania:

1) wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń, w tym europejskich nakazów zabezpieczenia na rachunku bankowym;

2) wykonywanie innych tytułów wykonawczych oraz tytułów egzekucyjnych, które zgodnie z odrębnymi przepisami podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez zaopatrywania ich w klauzulę wykonalności;

3) wykonywanie postanowień o zabezpieczeniu spadku lub sporządzanie spisu inwentarza;

4) sporządzanie protokołu stanu faktycznego;

5) na zlecenie sądu – doręczanie bezpośrednio adresatowi zawiadomień sądowych, pism procesowych oraz innych dokumentów sądowych za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty;

6) na wniosek organizatora licytacji – sprawowanie urzędowego nadzoru nad dobrowolnymi publicznymi licytacjami, z przybiciem najniższej lub najwyższej oferty.

Na czynności komornika, o których mowa w pkt 4 i 5, przysługuje skarga do sądu rejonowego. Zażalenie na postanowienie sądu nie przysługuje, z wyjątkiem postanowień w przedmiocie kosztów komorniczych.

Protokół stanu faktycznego jest zapisem naocznych spostrzeżeń komornika poczynionych w toku osobistych oględzin.

Przedmiotem protokołu nie mogą być spostrzeżenia poczynione na podstawie dostępnych komornikowi rejestrów i innych publicznych źródeł informacji, jak też hipotezy dotyczące określonych zjawisk, relacji oraz związków przyczynowo-skutkowych. W toku osobistych oględzin komornikowi nie wolno stosować środków przymusu ani przełamywać oporu osób uczestniczących w czynnościach.

Komornik, w ramach pełnionej służby, organizuje indywidualną kancelarię komorniczą. Kancelaria to zespół osób i środków materialnych służących do obsługi komornika w zakresie powierzonych mu zadań i czynności. Komornik może prowadzić tylko jedną kancelarię. Komornik nie może tworzyć filii kancelarii, oddziałów ani innych jednostek organizacyjnych służących jej obsłudze. Siedziba kancelarii znajduje się w rewirze komorniczym, w którym komornik został powołany.

Rewirem komorniczym jest obszar właściwości sądu rejonowego, przy którym działa komornik. W razie zniesienia sądu rejonowego komornicy dotychczas działający przy tym sądzie stają się z mocy prawa komornikami przy sądzie, który swoją właściwością objął obszar właściwości zniesionego sądu. W rewirze komorniczym może działać więcej niż jeden komornik.

Komornik nie może odmówić przyjęcia wniosku o: wszczęcie egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, wykonania postanowienia o zabezpieczeniu spadku, sporządzenia spisu inwentarza, do przeprowadzenia których jest właściwy zgodnie z KPC.

W sprawach dotyczących wykonywania tytułów wykonawczych, egzekucyjnych wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika, z wyjątkiem spraw o:  egzekucję z nieruchomości; wydanie nieruchomości; wprowadzenie w posiadanie nieruchomości; opróżnienie pomieszczeń, w tym lokali mieszkalnych, z osób lub rzeczy; w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio. Wierzyciel, dokonując wyboru komornika, składa wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji pisemne oświadczenie, że korzysta z prawa wyboru komornika.

Komornik wybrany przez wierzyciela odmawia jednak wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, wykonania europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, jeżeli:

• w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza 6 miesięcy, chyba że łączna liczba wszystkich spraw, jakie wpłynęły do kancelarii w roku poprzednim, nie przekroczyła 1000;

• wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 2500, a skuteczność w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji w roku poprzednim nie przekroczyła 35%;

• wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 5000.

Zaległość oblicza się, dzieląc liczbę spraw niezałatwionych w poprzednim półroczu przez średni miesięczny wpływ spraw w poprzednim półroczu.

Skuteczność oblicza się, ustalając procentowy stosunek liczby spraw załatwionych przez całkowite wyegzekwowanie dochodzonego świadczenia w roku poprzednim do liczby spraw, które wpłynęły w roku poprzednim.

W liczbie spraw nie uwzględnia się spraw: o egzekucję świadczeń powtarzających się; w których komornik odmówił wszczęcia egzekucji w związku z przekroczeniem limitów spraw lub wniosków egzekucyjnych; w których nastąpił zwrot wniosku.

Komornik wybrany przez wierzyciela może odmówić danemu wierzycielowi przyjęcia sprawy, jeżeli liczba wniosków egzekucyjnych, jakie wpłynęły do kancelarii w danym roku od tego wierzyciela, przekroczyła 100.

W razie odmowy wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, wykonania europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, komornik wydaje postanowienie. Postanowienie to doręcza się tylko wierzycielowi wraz z tytułem wykonawczym i wnioskiem egzekucyjnym. W przypadkach dotyczących limitów załatwionych spraw oraz ilości wniosków przyjętych przez komornika, skarga na postanowienie nie przysługuje.

POWOŁANIE KOMORNIKA

Na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która:

1) posiada obywatelstwo polskie;

2) ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3) posiada nieposzlakowaną opinię;

4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;

5) nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego albo przestępstwo skarbowe;

6) ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra prawa;

7) jest zdolna, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków komornika;

8) odbyła aplikację komorniczą;

9) złożyła egzamin komorniczy;

10) pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata;

11) ukończyła 28 lat.

Wymogi, o których mowa w pkt 8 i 9, nie dotyczą osób, które ukończyły aplikację sądową, prokuratorską, adwokacką, radcowską bądź notarialną i zdały wymagany egzamin, oraz osób, które w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed dniem złożenia wniosku o powołanie na stanowisko asesora komorniczego były zatrudnione co najmniej 3 lata na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w SN, TK lub w międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w TSUE lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego.

Natomiast wymogi, o których mowa w pkt od 8 do 10, nie dotyczą sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, radców Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz osób posiadających stopień doktora nauk prawnych.

Poza tym wymóg, o którym mowa w pkt 8, nie dotyczy m.in. osób, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 3 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed dniem złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu komorniczego wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata bądź radcę prawnego w kancelarii adwokackiej lub radcy prawnego, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej albo wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej.

Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego powołuje go na stanowisko komornika, w drodze decyzji, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej o zainteresowanym. Rada izby komorniczej nie ma statusu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko komornika, jeżeli utworzenie nowej kancelarii w rewirze objętym wnioskiem nie jest celowe lub liczba komorników działających w danym rewirze jest wystarczająca, zwłaszcza gdy na skutek powołania komornika średnia liczba spraw w danym rewirze byłaby niższa niż 1000 spraw przypadających na jednego komornika.

Wniosek o powołanie na stanowisko komornika można złożyć w terminie 5 lat od odbycia asesury komorniczej.

Komornik jest obowiązany w terminie miesiąca od dnia zawiadomienia o powołaniu utworzyć bądź objąć kancelarię i zgłosić o tym Ministrowi Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości, w uzasadnionych przypadkach, może przedłużyć ten termin. Na postanowienie Ministra Sprawiedliwości w tym przedmiocie nie przysługuje zażalenie.

O utworzeniu kancelarii i jej adresie komornik zawiadamia w terminie 14 dni także właściwego prezesa sądu rejonowego. W razie niedopełnienia powyższego obowiązku powołanie traci moc. Okoliczność tę stwierdza Minister Sprawiedliwości.

ZAWIESZENIE KOMORNIKA

Minister Sprawiedliwości zawiesza komornika w czynnościach, gdy:

1) przeciwko niemu prowadzone jest postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

2) przy wszczęciu albo w toku postępowania o częściowe bądź całkowite ubezwłasnowolnienie komornika ustanowiono doradcę tymczasowego;

3) nieusprawiedliwiona nieobecność komornika trwa dłużej niż 7 dni albo jeżeli w terminie 7 dni od dnia zaistnienia podstaw do złożenia wniosku o wyznaczenie zastępcy komornik nie wystąpił z takim wnioskiem.

Minister Sprawiedliwości może zawiesić komornika w czynnościach, jeśli:

1) wniósł o to sam komornik z powodu długotrwałej choroby bądź z innych ważnych przyczyn;

2) przeciwko komornikowi wszczęto postępowanie o nieumyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub nieumyślne przestępstwo skarbowe;

3) przeciwko komornikowi wniesiono akt oskarżenia w trybie art. 55 § 1 KPK, w którym zarzucono mu popełnienie przestępstwa umyślnego z oskarżenia publicznego lub umyślnego przestępstwa skarbowego;

4) prezes właściwego sądu złożył wniosek o odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska lub Minister Sprawiedliwości z urzędu wszczął postępowanie w przedmiocie odwołania komornika z zajmowanego stanowiska;

5) przeciwko komornikowi wszczęto postępowanie dyscyplinarne, w którym zażądano orzeczenia kary wydalenia ze służby komorniczej albo mimo braku wniosku orzeczono wobec komornika taką karę.

Na postanowienie o zawieszeniu komornika w czynnościach przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Sąd rozpoznaje zażalenie na postanowienie o zawieszeniu komornika w czynnościach na rozprawie w składzie 3 sędziów.

Minister Sprawiedliwości może w każdym stanie sprawy uchylić postanowienie o zawieszeniu komornika w czynnościach z wyjątkiem spraw o przestępstwa. Na postanowienie oddalające wniosek o uchylenie prawomocnego postanowienia o zawieszeniu komornika w czynnościach zażalenie nie przysługuje, chyba że dotyczy nieusprawiedliwionej nieobecności komornika.

Odwołanie komornika

Minister Sprawiedliwości z urzędu, w drodze decyzji, odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik:

1) z powodu choroby bądź utraty sił został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się takiemu badaniu, pomimo skierowania go przez radę właściwej izby komorniczej lub prezesa właściwego sądu rejonowego, sądu okręgowego, sądu apelacyjnego;

2) ukończył 65. rok życia;

3) spowodował niedobór finansowy, polegający na wydatkowaniu środków podlegających dokumentacji na działalność niezgodną z ich przeznaczeniem, w wysokości przekraczającej 15 000 zł.;

4) nie zawarł umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lub utracił to ubezpieczenie z zawinionych przez siebie przyczyn.

Minister Sprawiedliwości, z urzędu lub na wniosek prezesa właściwego sądu rejonowego, prezesa właściwego sądu okręgowego lub prezesa właściwego sądu apelacyjnego, odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik:

1) nie wykonał zarządzeń;

2) nie wykonał zaleceń powizytacyjnych sędziego wizytatora;

3) uporczywie lub rażąco nie stosuje się do orzeczeń sądu wydawanych w trybie nadzoru judykacyjnego;

4) uporczywie lub rażąco narusza przepisy w zakresie ustalenia wysokości opłat;

5) uporczywie lub rażąco narusza przepisy o dopuszczalności przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela;

6) uporczywie lub rażąco narusza przepisy o dopuszczalności powierzania czynności asesorom;

7) uporczywie lub rażąco narusza zasady korzystania z prawa do nieobecności, usprawiedliwiania tych nieobecności albo korzystania z wyznaczonego zastępcy;

8) podejmował czynności w okresie zawieszenia w czynnościach komornika;

9) dopuścił się innego uporczywego lub rażącego naruszenia przepisów prawa.

Powołanie na stanowisko komornika wygasa z mocy prawa z dniem, w którym komornik:

1) zmarł;

2) zrezygnował z pełnienia obowiązków komornika;

2) został prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby komorniczej;

4) został prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

5) został prawomocnie ubezwłasnowolniony częściowo albo całkowicie;

6) utracił obywatelstwo polskie.

Rezygnacja komornika z pełnienia obowiązków następuje z dniem wskazanym w oświadczeniu o rezygnacji, przy czym dzień ten nie może przypadać wcześniej niż miesiąc ani później niż 3 miesiące od dnia złożenia Ministrowi Sprawiedliwości oświadczenia o rezygnacji. O przyjęciu rezygnacji Minister Sprawiedliwości zawiadamia komornika, prezesa właściwego sądu apelacyjnego, prezesa właściwego sądu rejonowego oraz radę właściwej izby komorniczej, informując jednocześnie o dniu, z którym rezygnacja staje się skuteczna.

W przypadku stwierdzenia oczywistego i rażącego naruszenia przepisów prawa, prezes właściwego sądu rejonowego, w drodze zarządzenia, odsuwa komornika od wykonywania czynności na okres do 30 dni. W tym okresie prezes właściwego sądu rejonowego występuje do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska.

Minister Sprawiedliwości może przenieść komornika, na jego wniosek, na stanowisko komornika do innego rewiru, jeżeli przemawiają za tym potrzeby prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności, o których mowa w art. 3 KomU, lub uzasadniony interes komornika.

Obowiązki komornika

Komornik jest obowiązany postępować zgodnie z przepisami prawa, orzeczeniami sądu wydanymi w trybie nadzoru judykacyjnego, zarządzeniami lub zaleceniami uprawnionych organów nadzoru administracyjnego, złożonym ślubowaniem i zasadami etyki zawodowej oraz podnosić kwalifikacje zawodowe.

Komornik jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności. Obowiązek trwa także po odwołaniu komornika z zajmowanego stanowiska albo wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika z mocy prawa. Obowiązek ustaje, gdy komornik składa zeznanie jako świadek lub strona przed sądem lub prokuratorem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa. W tym przypadku od obowiązku może zwolnić komornika Minister Sprawiedliwości.

Czas pracy komornika jest określony wymiarem jego zadań. Komornik dostosowuje dni i godziny przyjęć interesantów do miejscowych warunków. Dni i godziny przyjęć interesantów są zatwierdzane przez prezesa właściwego sądu rejonowego. Komornik podaje informację o dniach i godzinach przyjęć interesantów na tablicy informacyjnej umieszczonej przy wejściu do kancelarii. W sprawach pilnych komornik może przyjąć interesantów poza ustalonymi dniami i godzinami przyjęć, jeżeli ważny interes strony wymaga niezwłocznego działania komornika.

Należności wyegzekwowane z rachunku bankowego komornik przekazuje wierzycielowi w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania. Pozostałe wyegzekwowane należności komornik przekazuje wierzycielowi w terminie 4 dni od dnia ich otrzymania. W przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych i rentowych komornik przekazuje wierzycielowi wyegzekwowane należności niezwłocznie, niezależnie od sposobu ich wyegzekwowania. Jeżeli komornik dopuści do opóźnienia w przekazaniu wyegzekwowanych należności, jest obowiązany zapłacić uprawnionemu odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot otrzymanych i nierozliczonych w terminie.

Komornik jest obowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie majątkowe dotyczy majątku osobistego oraz objętego małżeńską wspólnością majątkową. Oświadczenie majątkowe składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Oświadczenie majątkowe składa się przed objęciem stanowiska komornika, a następnie co roku do 30 kwietnia, według stanu na 31 grudnia roku poprzedniego, a także w terminie 30 dni od dnia zwolnienia stanowiska komornika. Informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości komornika.

Komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej.

Komornik nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w szkole wyższej w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach, o ile wykonywanie tego zatrudnienia nie przeszkadza w pełnieniu obowiązków komornika. Komornik nie może podejmować innego zajęcia ani sposobu zarobkowania, które przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków komornika, mogło osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu komornika. Prezes właściwego sądu rejonowego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, wydaje decyzję o sprzeciwie. Komornikowi przysługuje uprawnienie do wypoczynku w wymiarze 26 dni w roku. Po 10 latach pełnienia służby komornikowi przysługuje corocznie dodatkowe uprawnienie do wypoczynku w wymiarze 6 dni.

Komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Zastępca komornika ponosi odpowiedzialność jak komornik w zakresie czynności, które wykonywał. Natomiast Skarb Państwa jest odpowiedzialny za szkodę solidarnie z komornikiem.

Jeżeli komornik nie może wykonywać obowiązków z powodu przeszkód prawnych lub faktycznych, wyznacza się zastępcę komornika. W przypadku niemożności wykonywania obowiązków z powodu wypoczynku, choroby albo innej usprawiedliwionej nieobecności, prezes właściwego sądu rejonowego, na wniosek komornika zawierający wskazanie przyczyny nieobecności, jej okresu oraz osoby zastępcy, wyznacza, w drodze zarządzenia, zastępcę komornika.

O wyznaczeniu zastępcy komornika prezes właściwego sądu apelacyjnego zawiadamia Ministra Sprawiedliwości oraz prezesa właściwego sądu rejonowego, doręczając odpis zarządzenia o wyznaczeniu zastępcy komornika. Z ważnych powodów, mając na względzie interes publiczny i dobro wymiaru sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia może wnieść sprzeciw co do osoby zastępcy. Sprzeciw zawiera uzasadnienie. Od sprzeciwu nie przysługuje odwołanie.

Aplikanta zatrudnia komornik. Komornik ma obowiązek zatrudnić w okresie 3 lat co najmniej jednego aplikanta. Prezes właściwego sądu apelacyjnego może zwolnić komornika z obowiązku zatrudnienia po zasięgnięciu opinii prezesa właściwego sądu rejonowego i rady właściwej izby komorniczej.

APLIKANT KOMORNICZY

Po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego komisja kwalifikacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu wstępnego. Uchwałę tę komisja kwalifikacyjna dołącza do akt osobowych kandydata oraz doręcza jej uwierzytelniony za zgodność z oryginałem odpis kandydatowi, Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajowej Rady Komorniczej i radzie właściwej izby komorniczej. W terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały komisji kwalifikacyjnej o wyniku egzaminu wstępnego, kandydatowi służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości rozstrzyga odwołanie w drodze decyzji.

Wpis na listę aplikantów komorniczych następuje na wniosek kandydata, na podstawie uchwały rady izby komorniczej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia. W uchwale o wpisie na listę aplikantów komorniczych rada izby komorniczej jest obowiązana wskazać komornika, w którego kancelarii aplikant jest albo zostanie zatrudniony. Wniosek o wpis na listę aplikantów komorniczych może zostać złożony w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego.

Uchwałę w przedmiocie wpisu na listę aplikantów komorniczych rada izby komorniczej podejmuje w terminie 30 dni od złożenia przez zainteresowanego wniosku o dokonanie wpisu. Następnie od uchwały odmawiającej dokonania wpisu zainteresowanemu służy odwołanie do Krajowej Rady Komorniczej w terminie 14 dni od jej doręczenia. Poza tym zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego: od ostatecznej decyzji odmawiającej dokonania wpisu na listę aplikantów komorniczych, w razie niepodjęcia przez radę izby komorniczej uchwały w przedmiocie wpisu na listę aplikantów komorniczych w terminie wskazanym powyżej, w przypadku nierozpoznania przez Krajową Radę Komorniczą odwołania od uchwały rady izby komorniczej odmawiającej dokonania wpisu na listę aplikantów komorniczych w terminie 30 dni od jego doręczenia.

Wpis na listę aplikantów komorniczych uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie wyrazi sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji. Decyzja Ministra Sprawiedliwości może być zaskarżona do sądu administracyjnego przez kandydata w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia.

Aplikacja komornicza trwa 2 lata i ma na celu zapoznanie aplikanta komorniczego z całokształtem pracy komornika, przygotowaniu do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu komornika oraz przyswojeniu zasad etyki zawodowej.

Aplikant komorniczy po upływie roku od rozpoczęcia aplikacji komorniczej może być upoważniony przez komornika do:

1) wzywania do uzupełnienia braków formalnych wniosków o wszczęcie egzekucji i innych pism składanych w toku postępowania;

2) wzywania do uiszczenia opłat stałych;

3) wzywania do uiszczenia zaliczek na pokrycie wydatków;

4) zwracania się do osób i instytucji o nadesłanie informacji lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania;

5) ustalania, czy dłużnik faktycznie zamieszkuje lub prowadzi działalność pod wskazanym adresem albo czy we wskazanym miejscu znajduje się majątek dłużnika.

Skreślenie aplikanta

Rada izby komorniczej zawiesza w czynnościach aplikanta, jeżeli:

1) przeciwko aplikantowi wszczęto postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

2) przy wszczęciu lub w toku postępowania o częściowe albo całkowite ubezwłasnowolnienie aplikanta ustanowiono doradcę tymczasowego.

Rada izby komorniczej skreśla aplikanta z listy aplikantów komorniczych, jeżeli aplikant:

1) nie ukończył, bez usprawiedliwionej przyczyny, aplikacji w terminie;

2) odbył aplikację i otrzymał zaświadczenie o jej odbyciu;

3) został uznany za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków aplikanta.

Rada izby komorniczej może skreślić aplikanta z listy aplikantów komorniczych, jeżeli aplikant:

1) nie czyni postępów w nauce, w szczególności dwukrotnie uzyskał negatywny wynik kolokwium;

2) nie wniósł opłat związanych z odbywaniem aplikacji;

3) rażąco naruszył obowiązki aplikanta;

4) rażąco uchybił godności aplikanta;

5) został prawomocnie skazany za nieumyślne przestępstwo lub nieumyślne przestępstwo skarbowe.

Asesor komorniczy

Asesora komorniczego powołuje prezes właściwego sądu apelacyjnego na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu informacji z Krajowego Rejestru Karnego; opinii rady właściwej izby komorniczej. Wniosek o powołanie na stanowisko asesora składa się w terminie 5 lat od dnia doręczenia kandydatowi na asesora uchwały o wyniku egzaminu komorniczego. Asesura komornicza trwa nie dłużej niż 6 lat od dnia pierwszego powołania na stanowisko asesora.

Komornik może zlecić asesorowi komorniczemu przeprowadzenie egzekucji w sprawach o świadczenie pieniężne i o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego, w obu tych przypadkach o wartości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej równowartość stukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, stosowanego poczynając od drugiego kwartału roku przez okres pełnego roku, z wyłączeniem egzekucji z nieruchomości.

Komornik może zlecić asesorowi komorniczemu także dokonanie określonych czynności w innych sprawach, jednak z wyłączeniem:

• sprzedaży i wydania wierzycielowi ruchomości o wartości przekraczającej ww. kwotę;

• wykonania opróżnienia lokalu, pomieszczenia, gruntu lub przedsiębiorstwa;

• wykonania orzeczenia o zastosowaniu środków przymusu;

• ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych w sprawach o roszczenia niepieniężne i pieniężne przekraczające kwotę powyższą;

• sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, o ile suma ta przekracza powyższą kwotę;

• wydawania decyzji i podpisywania dokumentów dotyczących depozytu.

Koszty działalności egzekucyjnej komornika obejmują:

• koszty osobowe i rzeczowe ponoszone w związku z prowadzoną działalnością egzekucyjną;

• koszty ochrony zajętego mienia i niezbędnej ochrony osobistej oraz ubezpieczenia mienia kancelarii i własnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej;

• koszty przejazdów w miejscowości będącej siedzibą komornika, korespondencji, obrotu pieniężnego, przewozu drobnych ruchomości niewymagających transportu specjalistycznego;

• obowiązkowe opłaty na samorząd komorniczy;

• inne koszty niezbędne do wykonywania czynności egzekucyjnych i czynności przewidzianych przepisami ustawy, jeżeli nie są pokrywane w trybie wydatków.

Koszty powyższe komornik pokrywa z uzyskanych opłat egzekucyjnych.

Nadzór

Nadzór zwierzchni nad działalnością komorników i samorządu komorniczego sprawuje Minister Sprawiedliwości.

Nadzór nad działalnością komorników sprawuje Minister Sprawiedliwości przez prezesów sądów okręgowych, sędziów-wizytatorów, a w zakresie kontroli finansowej – przez osoby upoważnione.

Krajowa Rada Komornicza sprawuje nadzór nad komornikami niezależnie od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów.

Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do SN z wnioskiem o uchylenie uchwały samorządu komorniczego sprzecznej z prawem w terminie 6 miesięcy od dnia jej otrzymania.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

Komornik odpowiada dyscyplinarnie za zawinione działania lub zaniechania (przewinienia dyscyplinarne), a w szczególności za:

1) naruszenie powagi lub godności urzędu albo inne uchybienie zasadom etyki zawodowej;

2) niewykonanie zaleceń powizytacyjnych, polustracyjnych lub pokontrolnych, jak też zarządzeń organów nadzoru administracyjnego;

3) wydatkowanie środków podlegających dokumentacji na działalność niezgodną z ich przeznaczeniem;

4) podejmowanie czynności z nieuzasadnioną zwłoką;

5) naruszenie właściwości, w szczególności zasad przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela;

6) niepodjęcie lub nieterminowe podjęcie czynności, o których mowa w art. 767 § 5 KPP (sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej czynności i przekazanie akt sprawy w terminie 3 dni);

7) brak nadzoru nad zatrudnionymi asesorami i aplikantami oraz innymi osobami;

8) pozyskiwanie informacji z naruszeniem art. 761 § 1 KPC;

9) naruszenie zasad korzystania z prawa do nieobecności, usprawiedliwiania tych nieobecności albo korzystania z wyznaczonego zastępcy komornika;

10) odmowę podjęcia obowiązków zastępcy komornika;

11) inną rażącą lub uporczywą obrazę przepisów prawa.

Karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) kara pieniężna od 5000 zł do 100 000 zł;

4) zakaz przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela na okres od roku do 3 lat;

5) zawieszenie komornika w czynnościach (od 6 miesięcy do 2 lat);

6) wydalenie ze służby komorniczej.

Wymierzenie kary, o której mowa w pkt od 2 do 5 pociąga za sobą utratę przez ukaranego funkcji pełnionych w organach samorządu komorniczego i komisji dyscyplinarnej, a także utratę biernego prawa wyborczego do tych organów i wskazanej komisji na okres 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Obok kary dyscyplinarnej, o której mowa w pkt 1–5, można orzec dodatkowo obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego.

Zatarcie skazania

Ukaranie karą, o której mowa w pkt 1, ulega zatarciu po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.

Ukaranie karą, o której mowa w pkt 2, ulega zatarciu po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.

Ukaranie karą, o której mowa pkt 3–5, ulega zatarciu po upływie 5 lat od dnia wykonania kary.

Jeżeli nastąpi ukaranie za popełnienie innego przewinienia dyscyplinarnego, zatarcie ukarania następuje z upływem terminu zatarcia ostatniego ukarania.

Aplikanci i asesorzy komorniczy

Do aplikantów i asesorów komorniczych stosuje się odpowiednio przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej komorników, jednakże karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) kara pieniężna w wysokości od 2500 zł do 35 000 zł;

4) wydalenie z aplikacji albo skreślenie z wykazu asesorów komorniczych.

Ukarany karą nagany lub karą pieniężną nie może być powołany na stanowisko komornika w ciągu roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Ukarany karą wydalenia z aplikacji może ponownie przystąpić do egzaminu wstępnego nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.

Po upływie 5 lat od popełnienia czynu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte ulega umorzeniu. Jednakże gdy czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż przedawnienie przewidziane w KK.

Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego mogą złożyć: Minister Sprawiedliwości, prezes właściwego sądu apelacyjnego, prezes właściwego sądu okręgowego, prezes właściwego sądu rejonowego, sędzia-wizytator, organ samorządu komorniczego oraz komornik-wizytator. Sprawy dyscyplinarne w I instancji rozpoznaje komisja dyscyplinarna, którą powołuje Krajowa Rada Komornicza. Kadencja komisji dyscyplinarnej trwa 4 lata, a sprawy dyscyplinarne rozpoznaje w 3-osobowym składzie orzekającym. Członkowie komisji dyscyplinarnej są niezawiśli w zakresie orzekania.

Stronami w postępowaniu dyscyplinarnym są podmiot, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (wnioskodawca), oskarżyciel, obwiniony i pokrzywdzony.

Oskarżycielem jest rzecznik dyscyplinarny, ale może nim też być Minister Sprawiedliwości, prezes sądu, sędzia-wizytator, organ samorządu komorniczego i komornik-wizytator.

Rzecznika dyscyplinarnego powołuje Minister Sprawiedliwości, spośród trzech kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Komorniczą, na 4-letnią kadencję.

Obwiniony może korzystać z pomocy obrońcy, którym może być adwokat, radca prawny albo komornik.

Postępowanie dyscyplinarne

Rzecznik dyscyplinarny wszczyna dochodzenie z urzędu albo na wniosek a następnie po uznaniu, że dowody zebrane są wystarczające do wszczęcia postępowania przed komisją dyscyplinarną, składa wniosek o ukaranie. Złożenie tego wniosku wszczyna postępowanie przed komisją dyscyplinarną. Postępowanie przed komisją dyscyplinarną jest jawne. Komisja dyscyplinarna rozpoznaje sprawy dyscyplinarne na rozprawie.

Strona postępowania dyscyplinarnego lub Minister Sprawiedliwości może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed komisją dyscyplinarną nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest Sąd Okręgowy w Warszawie.

Komisja dyscyplinarna wymierza karę, przewidzianą w ustawie, według swojego uznania, bacząc, aby jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy obwinionego, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do obwinionego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej komorników, asesorów i aplikantów.

Komisja dyscyplinarna może orzec o podaniu treści prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego do publicznej wiadomości w określony sposób, jeżeli uzna to za celowe ze względu na okoliczności sprawy. Podanie treści prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego do publicznej wiadomości następuje na koszt ukaranego.

Odwołanie

Od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje stronom, rzecznikowi dyscyplinarnemu, Ministrowi Sprawiedliwości i Prezesowi Krajowej Rady Komorniczej odwołanie do sądu apelacyjnego właściwego według siedziby kancelarii obwinionego komornika bądź siedziby kancelarii, w której obwiniony aplikant komorniczy albo asesor komorniczy był lub jest zatrudniony, w terminie 21 dni od dnia doręczenia orzeczenia lub postanowienia wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem komisji dyscyplinarnej, która wydała zaskarżone orzeczenie albo postanowienie.

Kasacja

Kasację do Sądu Najwyższego od orzeczenia wydanego przez sąd apelacyjny może wnieść wyłącznie Prokurator Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich.

Kasacja może być wniesiona z powodu rażącego naruszenia prawa.

Kasacja może być również wniesiona z powodu rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej, jeżeli wobec obwinionego zażądano orzeczenia kary wydalenia ze służby komorniczej, kary wydalenia z aplikacji albo kary skreślenia z wykazu asesorów komorniczych, albo mimo braku wniosku orzeczono wobec obwinionego taką karę.

Kasację wnosi się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu apelacyjnego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem.

Wykonanie orzeczenia

Wykonanie prawomocnego orzeczenia co do kary wydalenia ze służby komorniczej należy do Ministra Sprawiedliwości.

Wykonanie prawomocnego orzeczenia co do kary pieniężnej należy do Prezesa Krajowej Rady Komorniczej, wykonanie kary skreślenia asesora z wykazu asesorów komorniczych – do prezesa właściwego sądu apelacyjnego, a wykonanie pozostałych kar – do rady właściwej izby komorniczej.

USTRÓJ SAMORZĄDU KOMORNICZEGO

Komornicy oraz asesorzy tworzą samorząd komorniczy, który obejmuje:

1) Krajową Radę Komorniczą;

2) Krajową Komisję Rewizyjną;

3) izby komornicze.

Krajowa Rada Komornicza i izby komornicze posiadają osobowość prawną. Natomiast kadencja władz samorządu komorniczego trwa 4 lata.

Członków Krajowej Rady Komorniczej wybierają walne zgromadzenia izb komorniczych, po 4 z każdej izby komorniczej, przy czym jednego z nich wybiera się spośród asesorów.

Członkowie Krajowej Rady Komorniczej są powoływani na okres 3 lat, najwyżej na dwie kolejne kadencje, i nie mogą być ponownie powołani przed upływem 5 lat od dnia zakończenia pełnienia tej funkcji.

Krajowa Rada Komornicza wybiera Prezesa Krajowej Rady Komorniczej i wiceprezesa Krajowej Rady Komorniczej spośród swoich członków będących komornikami w głosowaniu tajnym. Odpisy uchwał przesyła się Ministrowi Sprawiedliwości.

Prezes Krajowej Rady Komorniczej reprezentuje ją na zewnątrz, kieruje jej pracami i przewodniczy na posiedzeniach. W przypadku nieobecności Prezesa Krajowej Rady Komorniczej jego obowiązki wykonuje wiceprezes Krajowej Rady Komorniczej.

Do zakresu działania Krajowej Rady Komorniczej należy:

1) wyrażanie opinii w sprawach dotyczących biurowości i rachunkowości obowiązujących w kancelariach i innych sprawach dotyczących przepisów regulujących organizację i funkcjonowanie komorników;

2) wyrażanie opinii w sprawach zmian przepisów dotyczących egzekucji, wykonywania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia i funkcjonowania komorników;

3) wyrażanie opinii w sprawach przedstawianych przez Ministra Sprawiedliwości lub organy samorządu komorniczego;

4) uchwalanie, po zasięgnięciu opinii walnych zgromadzeń izb komorniczych, zasad etyki zawodowej;

5) współdziałanie w organizowaniu egzaminu komorniczego;

6) uchwalanie budżetu Krajowej Rady Komorniczej i określanie udziału poszczególnych izb komorniczych w pokrywaniu jej wydatków budżetowych;

7) ustalanie wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego i komisję dyscyplinarną;

8) wyznaczanie komorników wizytatorów działających przy poszczególnych izbach komorniczych;

9) przedstawianie Ministrowi Sprawiedliwości kandydatów na rzecznika dyscyplinarnego wraz z opinią o poszczególnych kandydatach;

10) opiniowanie kandydatów na zastępców rzecznika dyscyplinarnego;

11) uchwalanie regulaminu działania Krajowej Rady Komorniczej oraz ramowego regulaminu działania rad izb komorniczych, ze szczególnym uwzględnieniem procedury podejmowania uchwał oraz kwestii reprezentowania tych organów;

12) uchwalanie ramowego regulaminu obrad walnych zgromadzeń izb komorniczych;

13) współpraca z organizacjami komorników innych krajów;

14) wydawanie czasopisma zawodowego;

15) przechowywanie akt spraw, w których postępowanie zostało zakończone, oraz zamkniętych urządzeń ewidencyjnych;

16) prowadzenie strony internetowej Krajowej Rady Komorniczej w celu zamieszczania wymaganych przez przepisy prawa ogłoszeń i informacji;

17) współpraca z sądem prowadzącym elektroniczne postępowanie upominawcze w zakresie prowadzenia i aktualizowania listy komorników, zasad potwierdzania danych do weryfikacji podpisu elektronicznego używanego przez komornika, umożliwiających dostęp do elektronicznych tytułów wykonawczych i ich weryfikację oraz sądami prowadzącymi postępowania wieczystoksięgowe w zakresie identyfikacji komorników;

18) współpraca z podmiotem prowadzącym system teleinformatyczny obsługujący zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego;

19) utworzenie i prowadzenie systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne licytacje publiczne;

20) wykonywanie innych czynności przewidzianych przepisami prawa.

Krajowa Komisja Rewizyjna kontroluje działalność finansową Krajowej Rady Komorniczej. Członków Krajowej Komisji Rewizyjnej wybierają spośród komorników walne zgromadzenia izb komorniczych, po jednym z każdej izby komorniczej. Członkowie Krajowej Komisji Rewizyjnej są powoływani na okres 4 lat, najwyżej na dwie kolejne kadencje.

Izbę komorniczą tworzą komornicy prowadzący kancelarie w obszarze apelacji i asesorzy zatrudnieni w tych kancelariach. Siedzibą izby komorniczej jest miejscowość, w której siedzibę ma sąd apelacyjny.

Organami izby komorniczej są:

• walne zgromadzenie komorników izby komorniczej;

• rada izby komorniczej; komisja rewizyjna.

Walne zgromadzenia komorników izby komorniczej są zwyczajne i nadzwyczajne, każdy członek danej izby komorniczej ma obowiązek w nich uczestniczyć również mają prawo w nich uczestniczyć aplikanci komorniczy, jednakże nie mogą oni brać udziału w głosowaniu.

Do kompetencji walnego zgromadzenia komorników izby komorniczej należy m.in.:

• wybór przewodniczącego i wiceprzewodniczącego oraz członków rady izby komorniczej;

• wybór członków Krajowej Rady Komorniczej;

• uchwalenie budżetu.

Rada izby komorniczej działa w siedzibie izby komorniczej i składa się z:

• 7 osób – w izbach liczących do 150 komorników;

• 9 osób – w izbach liczących powyżej 150 komorników.

Rada izby komorniczej reprezentuje izbę komorniczą.

Do zakresu działania rady izby komorniczej należy m.in.:

• wyrażanie opinii w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych;

• zlecanie komornikom-wizytatorom dokonania wizytacji określonej kancelarii;

• organizowanie szkolenia aplikantów komorniczych;

• zwoływanie walnych zgromadzeń komorników izby komorniczej i wykonywanie uchwał tych zgromadzeń;

• prowadzenie rejestrów komorników, asesorów oraz rejestru kancelarii i ich siedzib w obrębie danej izby komorniczej.

Ustawa z 28.2.2018 r. o kosztach komorniczych

POJĘCIE KOSZTÓW

Koszty komornicze obejmują wydatki komornika sądowego, poniesione w toku prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego, innego postępowania albo dokonywania innych czynności oraz opłaty komornicze.

W postanowieniu w przedmiocie kosztów komorniczych komornik oznacza ich wysokość z rozbiciem na poszczególne rodzaje opłat i wydatków oraz wskazuje, do jakiej wysokości i przez kogo zostały uiszczone, a w razie konieczności wskazuje osobę, którą one obciążają. W postanowieniu o pobraniu kosztów komorniczych zawiera się wezwanie strony, aby uiściła należne koszty komornicze w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia pod rygorem wszczęcia egzekucji.

Prawomocne postanowienie zawierające wezwanie do uiszczenia kosztów komorniczych podlega wykonaniu bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności. Za egzekucję kosztów komorniczych nie pobiera się opłaty egzekucyjnej.

ZWROT WYDATKÓW

Komornikowi należy się zwrot wydatków gotówkowych poniesionych w toku egzekucji tylko w zakresie określonym ustawą.

Wydatkami są:

1) należności biegłych i tłumaczy;

2) koszty ogłoszeń;

3) koszty transportu specjalistycznego;

4) koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą kancelarii komorniczej oraz zryczałtowane koszty przejazdu w granicach tej miejscowości;

5) zryczałtowane koszty utrwalania czynności odbywających się poza kancelarią oraz przechowywania zapisu obrazu i dźwięku, o ile wierzyciel domagał się utrwalenia czynności;

6) należności osób powołanych na podstawie odrębnych przepisów do udziału w czynnościach;

7) koszty uzyskania dokumentów lub informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania;

8) koszty doręczenia korespondencji z wyjątkiem kosztów doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, postępowania zabezpieczającego lub postępowania o wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym;

9) koszty działania komornika poza rewirem komorniczym;

10) koszty przekazania środków pieniężnych przekazem pocztowym lub przelewem bankowym;

11) koszty pokrycia opłaty sądowej należnej od wniosku o wpis w księdze wieczystej.

Zaliczki

Jeżeli czynność komornika powoduje wydatki, komornik uzależnia dokonanie tej czynności od uiszczenia zaliczki przez stronę, która wnosi o dokonanie czynności.  Zaliczkę na koszty doręczenia korespondencji uiszcza wierzyciel lub wnioskodawca i nie może ona jednorazowo przekroczyć 60 zł, chyba że planowane wydatki znacznie przekroczą tę kwotę.

Termin uiszczenia zaliczki nie może być krótszy niż 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli wniosek złożyła strona mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, termin ten nie może być krótszy niż miesiąc.

Jeżeli egzekucja okaże się w całości lub części bezskuteczna, komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela kwoty odpowiadającej wysokości wydatków, które nie zostały pokryte z uiszczonych przez niego zaliczek ani wyegzekwowanej części świadczenia i co do których nie wydano postanowienia o pobraniu brakującej zaliczki.

Czynność, w związku z którą komornik zażądał zaliczki na pokrycie wydatków, podejmuje się nie później niż w terminie 7 dni od dnia uiszczenia zaliczki. Uiszczoną zaliczkę przeznacza się wyłącznie na pokrycie wydatków, na poczet których została uiszczona. Przeznaczenie zaliczki na pokrycie innych wydatków może nastąpić wyłącznie za zgodą strony, która ją uiściła.

Komornik rozlicza zaliczkę w terminie miesiąca od dnia poniesienia wydatków, na które była przeznaczona, i zwraca jej niewykorzystaną część. Jeżeli opłacona zaliczkowo czynność nie została dokonana, zaliczka podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia jej pobrania.

OPŁATY KOMORNICZE

Komornik pobiera lub ściąga opłaty komornicze tylko w przypadkach określonych w ustawie. Opłaty komornicze obejmują:

1) opłaty egzekucyjne za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym;

2) opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności.

Opłaty komornicze są stosunkowe albo stałe.

Opłata egzekucyjna ustalona zgodnie z przepisami ustawy nie podlega podwyższeniu o jakiekolwiek dodatkowe należności. Opłatę egzekucyjną za egzekucję świadczeń pieniężnych komornik ściąga wraz z egzekwowanym świadczeniem, proporcjonalnie do wartości wyegzekwowanego świadczenia. Ściągnięcie opłaty nie wymaga wydania postanowienia. W każdym postępowaniu komornik ustala wysokość opłat ściągniętych i należnych w postanowieniu o umorzeniu postępowania albo postanowieniu o zakończeniu postępowania w inny sposób.

Opłatę od wniosku o wykonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, opłatę za egzekucję świadczeń niepieniężnych wnioskodawca uiszcza wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, wykonanie zabezpieczenia roszczenia, wszczęcie innego postępowania albo dokonanie innej czynności.

Jeżeli od wniosku nie uiszczono należnej opłaty, komornik wzywa wnioskodawcę do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli wniosek złożyła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, komornik wyznacza termin na uiszczenie opłaty nie krótszy niż miesiąc. Komornik nie podejmuje czynności na skutek wniosku, od którego nie została uiszczona należna opłata. Po bezskutecznym upływie terminu komornik zwraca wniosek. Wniosek zwrócony nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem.

Zasady obliczania opłaty stosunkowej

Podstawę obliczenia opłaty stosunkowej stanowi wartość świadczenia.

Do wartości świadczenia wlicza się należność główną wraz z odsetkami, kosztami i innymi należnościami ubocznymi, z wyjątkiem kosztów zastępstwa prawnego i kosztów komorniczych należnych w postępowaniu egzekucyjnym, w którym jest obliczana opłata. Opłaty stosunkowe w sprawie nie mogą być niższe niż 150 zł i wyższe niż 50 000 zł. Komornik zwraca opłatę albo jej część w terminie 4 dni od dnia ustalenia, że zachodzi podstawa do zwrotu opłaty albo jej części.

W sprawach o egzekucję świadczeń powtarzających się należność główna odpowiada sumie świadczeń zaległych oraz świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia należą się za okres krótszy niż rok – sumie świadczeń za cały czas ich trwania.

W sprawach o wykonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym wartość świadczenia ustala się na dzień złożenia wniosku o wykonanie zabezpieczenia albo rozszerzenia tego wniosku w zakresie wartości świadczenia.

Wartość świadczenia zaokrągla się w górę do pełnego złotego. Jeżeli na podstawie odrębnych przepisów komornik jest płatnikiem podatku od towarów i usług, do podstawy obliczenia opłaty nie wlicza się kwoty tego podatku.

Opłaty egzekucyjne w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych

W sprawie o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia.

Jeżeli do wyegzekwowania świadczenia doszło wyłącznie wskutek egzekucji z wierzytelności, rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę lub świadczeń z zabezpieczenia społecznego albo na skutek spełnienia świadczenia przez dłużnika do rąk komornika lub na jego rachunek bankowy opłata minimalna wynosi 200 zł. Jeżeli do wyegzekwowania świadczenia doszło w inny sposób opłata minimalna wynosi 300 zł.

Dobrowolne wykonanie

Jeżeli dłużnik, w terminie miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wpłaci do rąk komornika lub na jego rachunek bankowy całość lub część egzekwowanego świadczenia, komornik ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 3% wartości wyegzekwowanego w ten sposób świadczenia. Kwota wpłacona wierzycielowi przez dłużnika nie stanowi wyegzekwowanego świadczenia.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego

W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo gdy wierzyciel w ciągu 6 miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania, wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. W sprawach o egzekucję świadczeń powtarzających się w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.

Jeżeli przyczyna umorzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczącego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia, opłata ta obciąża dłużnika.

Jeżeli spełnienie świadczenia lub zawarcie porozumienia z wierzycielem nastąpiło po upływie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, obciąża go opłata w wysokości 10% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.

W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 150 zł. Opłata podlega zmniejszeniu o sumę opłat egzekucyjnych ściągniętych i obciążających dłużnika.

W razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia.

Opłaty egzekucyjne w sprawach o egzekucję świadczeń niepieniężnych

• Opłata stała od wniosku o wszczęcie egzekucji wydania rzeczy ruchomej wynosi 400 zł.

• Opłata stała od wniosku o wszczęcie egzekucji wprowadzenia w posiadanie nieruchomości służącej do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych dłużnika albo opróżnienia lokalu lub pomieszczenia służącego do zaspokojenia takich potrzeb wynosi 1500 zł.

• Opłata stała od wniosku o wszczęcie egzekucji wprowadzenia w posiadanie innej nieruchomości albo opróżnienia innego lokalu lub pomieszczenia wynosi 2000 zł.

• Opłata stała od wniosku o wprowadzenie: syndyka masy upadłości albo zarządcy w posiadanie majątku, zarządcy w zarząd nieruchomości, wynosi 400 zł.

• Opłata stała za udział w usunięciu oporu dłużnika oraz polecenia sądu w sprawie osadzenia dłużnika w areszcie wynosi 1000 zł.

• Opłata stała od wniosku o wszczęcie egzekucji innego świadczenia wynosi 400 zł.

Pozostałe opłaty

Opłata stała:

1) od wniosku za wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu spadku, sporządzenie spisu inwentarza – wynosi 400 zł;

2) za bezpośrednie i osobiste doręczenie na zlecenie sądu zawiadomień sądowych, pism procesowych oraz innych dokumentów sądowych za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty wynosi 40 zł;

3) za sporządzenie protokołu stanu faktycznego wynosi 400 zł;

4) od wniosku o przeprowadzenie licytacji na zlecenie zastawnika przedmiotu zastawu rejestrowego wynosi 1000 zł.

5) za poszukiwanie majątku dłużnika na zlecenie wierzyciela wynosi 100 zł.

ZWOLNIENIE OD KOSZTÓW KOMORNICZYCH I OBNIŻENIE OPŁATY

Zwolnienie od kosztów sądowych przysługujące stronie z mocy ustawy albo przyznane stronie w postępowaniu rozpoznawczym rozciąga się na koszty komornicze.

Jeżeli strona będąca osobą fizyczną nie korzysta ze zwolnienia nie jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść wydatków lub tych opłat komorniczych, od których uiszczenia zależy podjęcie czynności przez komornika, może wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego, przy którym działa komornik, o zwolnienie w całości lub części od tych kosztów. Jeżeli stroną jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, zwolnienie przysługuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie kosztów komorniczych.

Dłużnik może złożyć wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej za egzekucję świadczeń pieniężnych, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności odnoszące się do nakładu pracy komornika lub sytuacji majątkowej dłużnika oraz wysokości jego dochodów. Wniosek wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o pobraniu lub ustaleniu opłaty.

4. Rada Ministrów

Ustawa z 8.8.1996 r. o Radzie Ministrów

ORGANIZACJA RADY

Rada Ministrów (Rząd) działa kolegialnie. Rozpatruje sprawy i podejmuje rozstrzygnięcia na posiedzeniach. Rada Ministrów może także rozstrzygać poszczególne sprawy w drodze korespondencyjnego uzgodnienia stanowisk – droga obiegowa. Organizację i tryb pracy Rady Ministrów określa regulamin.

CZŁONKOWIE RADY

Prezes Rady Ministrów

Prezes Rady Ministrów może w szczególności:

• wyznaczyć ministrowi zakres spraw, w których minister ten działa z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów;

• żądać informacji, dokumentów i sprawozdań okresowych lub dotyczących poszczególnej sprawy albo rodzaju spraw od ministra, kierownika urzędu centralnego lub wojewody oraz od pracowników urzędów organów administracji rządowej po zawiadomieniu właściwego ministra, kierownika urzędu centralnego lub wojewody;

• zarządzić przeprowadzenie korespondencyjnego uzgodnienia stanowisk członków Rady Ministrów;

• zwoływać, brać udział i przewodniczyć posiedzeniom organów pomocniczych Rady Ministrów lub Prezesa Rady Ministrów, bez względu na ich skład i zakres działania;

• zwoływać posiedzenia, z udziałem właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych lub wojewodów i im przewodniczyć;

• rozstrzygać o zakresie działania ministrów w razie sporu kompetencyjnego między ministrami.

Wiceprezes Rady Ministrów

Wiceprezes Rady Ministrów kieruje pracami Rady Ministrów w razie nieobecności Prezesa Rady Ministrów lub w innym wypadku czasowej niemożności wykonywania przez niego obowiązków w Radzie Ministrów. Wiceprezes Rady Ministrów wykonuje, w imieniu Prezesa Rady Ministrów, zadania i kompetencje w zakresie powierzonym przez Prezesa Rady Ministrów.

W przypadku gdy nie został powołany wiceprezes Rady Ministrów zastępować Prezesa Rady Ministrów może jeden z ministrów wyznaczony przez Prezesa.

Członek Rady Ministrów

Członek Rady Ministrów jest obowiązany, w zakresie swojego działania, do inicjowania i opracowywania polityki Rządu, a także przedkładania inicjatyw, projektów założeń projektów ustaw i projektów aktów normatywnych na posiedzenia Rady Ministrów – na zasadach i w trybie określonych w regulaminie pracy Rady Ministrów.

Członek Rady Ministrów realizuje politykę ustaloną przez Radę Ministrów. Członek Rady Ministrów reprezentuje w swoich wystąpieniach stanowisko zgodne z ustaleniami przyjętymi przez Radę Ministrów.

Członek Rady Ministrów, upoważniony przez Radę Ministrów, reprezentuje Rząd przed Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach rozpatrywanych z inicjatywy Rady Ministrów. W takim wypadku minister składa, po porozumieniu się z Prezesem Rady Ministrów, wszelkie oświadczenia w imieniu Rządu.

Pełnomocnik Rządu

Rada Ministrów może ustanowić pełnomocnika Rządu do określonych spraw, których przekazanie członkom Rady Ministrów nie jest celowe. Pełnomocnikiem Rządu może być sekretarz stanu lub podsekretarz stanu, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach, w zakresie zadań o zasięgu regionalnym – wojewoda. Pełnomocnika Rządu powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów.

ORGANY WEWNĘTRZNE

Rada Legislacyjna

Przy Prezesie Rady Ministrów działa Rada Legislacyjna. Prezes Rady Ministrów powołuje członków Rady Legislacyjnej.

Po zasięgnięciu opinii Rady Legislacyjnej Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze rozporządzenia, zasady techniki prawodawczej.

Rządowe Centrum Legislacji

Przy Prezesie Rady Ministrów działa Rządowe Centrum Legislacji jako państwowa jednostka organizacyjna podległa Prezesowi Rady Ministrów.

Rządowe Centrum Legislacji zapewnia obsługę prawną Rady Ministrów poprzez m.in. opracowywanie rządowych projektów ustaw, zapewnienie udziału Rady Ministrów i Prezesa Rady Ministrów w postępowaniu przed TK; analizowanie orzecznictwa TK, SN i NSA, a także TSUE w szczególności w zakresie wpływu na polski system prawa; monitorowanie wydawania przez organy administracji rządowej przepisów wykonawczych do ustaw.

Organy pomocnicze

Prezes Rady Ministrów, z własnej inicjatywy lub na wniosek członka Rady Ministrów, może, w drodze zarządzenia, tworzyć organy pomocnicze Rady Ministrów lub Prezesa Rady Ministrów, m.in.:

• stały komitet lub komitety Rady Ministrów;

• komitety;

• rady i zespoły opiniodawcze lub doradcze.

Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, tworzyć komisje do opracowania projektów kodyfikacji określonych dziedzin prawa.

POSIEDZENIA RADY

Prezes Rady Ministrów zwołuje posiedzenia Rady Ministrów, ustala ich porządek i im przewodniczy. Posiedzenie Rady Ministrów przygotowuje i obsługuje sekretarz Rady Ministrów. Sekretarz Rady Ministrów uczestniczy w rozpatrywaniu spraw przez Radę Ministrów.

Posiedzenia Rady Ministrów są niejawne.

Prezes Rady Ministrów, z własnej inicjatywy lub na wniosek członka Rady Ministrów, może zezwolić zaproszonym osobom na przysłuchiwanie się posiedzeniu Rady Ministrów w całości lub w części oraz na udzielanie wyjaśnień. Rozstrzygnięcia Rady Ministrów podpisuje Prezes Rady Ministrów po ich przedstawieniu i podpisaniu przez sekretarza Rady Ministrów.

KANCELARIA RADY

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zapewnia obsługę: Rady Ministrów i Prezesa Rady Ministrów; wiceprezesów Rady Ministrów; Kolegium do Spraw Służb Specjalnych; Rady Legislacyjnej; Szefa Służby Cywilnej. Kancelaria może obsługiwać również pełnomocnika Rządu oraz wskazane przez Prezesa Rady Ministrów organy pomocnicze, komisje i komisje wspólne.

Kancelarią kieruje Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów. Prezes Rady Ministrów, w drodze zarządzenia, nadaje Kancelarii statut.

ZASADY DZIAŁANIA MINISTRÓW

Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze rozporządzenia szczegółowy zakres działania ministra, niezwłocznie po jego powołaniu.

Minister kieruje, nadzoruje i kontroluje działalność podporządkowanych organów, urzędów i jednostek. Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu.

Sekretarza stanu i podsekretarza stanu powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek właściwego ministra. Ministra zastępuje sekretarz stanu w zakresie przez niego ustalonym lub podsekretarz stanu, jeżeli sekretarz stanu nie został powołany.

W razie nieobsadzenia stanowiska ministra lub jego czasowej niezdolności do wykonywania obowiązków, ministra zastępuje Prezes Rady Ministrów lub inny wskazany przez Prezesa Rady Ministrów członek Rady Ministrów.

W razie przyjęcia dymisji Rządu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, dymisję składają sekretarze i podsekretarze stanu oraz wojewodowie i wicewojewodowie. O przyjęciu dymisji Prezes Rady Ministrów rozstrzyga w ciągu 3 miesięcy od dnia powołania Rady Ministrów.

Ministerstwo tworzy, znosi lub przekształca Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia.

W skład ministerstwa wchodzą komórki organizacyjne:

• departamenty – do realizacji merytorycznych zadań ministerstwa;

• biura – do realizacji zadań w zakresie obsługi ministerstwa;

• sekretariaty – do obsługi ministra oraz komitetów, rad i zespołów;

• wydziały, referaty, zespoły – jako komórki organizacyjne wewnątrz departamentów, biur i sekretariatów.

W każdym ministerstwie mogą być tworzone także:

• gabinet polityczny ministra;

• komórki organizacyjne.

Bezpośredni nadzór nad komórkami organizacyjnymi sprawuje dyrektor generalny. Dyrektor generalny odpowiada za sprawne funkcjonowanie urzędu.

Prezes Rady Ministrów, w drodze zarządzenia, nadaje ministerstwu statut, w którym określa jego szczegółową strukturę organizacyjną. Minister ustala, w drodze zarządzenia, regulamin organizacyjny ministerstwa określający zakres zadań i tryb pracy komórek organizacyjnych ministerstwa.

5. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

Ustawa z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

PRZEDMIOT SKARGI

Stronie przysługuje skarga, jeśli zostało naruszone jej prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.

Przedmiotem skargi może być także działanie lub bezczynność sądu albo komornika sądowego, która spowodowała naruszenie prawa strony do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Przewlekłość postępowania

Strona może wnieść skargę, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Skargą można objąć także przewlekłość postępowania przygotowawczego. Skarga nie przysługuje w sprawach uregulowanych w ustawie z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy, chyba że skarga dotyczy obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązki orzeczonej na rzecz pokrzywdzonego.

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, sąd ocenia w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych w sprawie.

Dokonując oceny, czy w sprawie nastąpiła przewlekłość, sąd uwzględnia:

• łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona;

• charakter sprawy;

• stopień faktycznej i prawnej zawiłości sprawy;

• znaczenie sprawy dla strony, która wniosła skargę;

• rozstrzygnięte zagadnienia w sprawie;

• zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

LEGITYMACJA DO WNIESIENIA SKARGI

Uprawnionym do wniesienia skargi jest:

• w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe – strona;

• w postępowaniu w sprawach o wykroczenia – strona;

• w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary – strona lub wnioskodawca;

• w postępowaniu karnym – strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną;

• w postępowaniu cywilnym – strona, interwenient uboczny i uczestnik postępowania;

• w postępowaniu sądowo-administracyjnym – skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony;

• w postępowaniu egzekucyjnym oraz w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego – strona oraz inna osoba realizująca swoje uprawnienia w tym postępowaniu.

WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU

Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym – właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym – właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym – właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub Naczelnym Sądem Administracyjnym – właściwy do jej rozpoznania jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego jest sąd okręgowy, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności albo sąd okręgowy, w okręgu którego dokonano pierwszej czynności.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przygotowawczego, właściwy do jej rozpoznania jest sąd przełożony nad sądem, który byłby właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy.

Jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe lub postępowania karnego, które toczy się przed sądem – sąd właściwy jest właściwy do rozpoznania skargi także w zakresie przewlekłości postępowania przygotowawczego.

WYMOGI FORMALNE SKARGI

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego.

Skarga powinna ponadto zawierać:

• żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy;

• przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.

Skarga może zawierać żądanie wydania sądowi albo prokuratorowi zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa w wysokości od 2000 zł do 20 000 zł.

Skarga podlega opłacie stałej w wysokości 200 zł. Jeśli skargę wniosło kilka osób, każda z nich uiszcza opłatę oddzielnie.

POSTĘPOWANIE W PRZEDMIOCIE SKARGI

Skargę na przewlekłość postępowania wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skargę składa się do sądu, przed którym toczy się postępowanie. Skargę dotyczącą przewlekłości postępowania przygotowawczego wnosi się do prokuratora prowadzącego lub nadzorującego to postępowanie.

Sąd lub prokurator, do którego wniesiono skargę, przedstawia ją niezwłocznie sądowi właściwemu wraz z aktami sprawy, w której toczy się postępowanie.

ZASADY ORZEKANIA W SPRAWIE SKARGI NA PRZEWLEKŁOŚĆ

Sąd wydaje orzeczenie w terminie 2 miesięcy od daty złożenia skargi.

Skargę niezasadną sąd oddala. Sąd uwzględnia skargę, jeśli stwierdzi, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość. Rozpoznanie skargi następuje poprzez wydanie postanowienia. Postępowanie jest jednoinstancyjne.

Na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd albo przez prokuratora odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Wydawane zalecenia nie mogą wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.

Uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa lub od komornika sumę pieniężną.

Wysokość sumy pieniężnej wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.

Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenia dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania.

Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. Sumy pieniężnej nie przyznaje się w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez Skarb Państwa albo państwowe jednostki sektora finansów publicznych.

Doręczenie odpisu orzeczenia

Odpis orzeczenia uwzględniającego skargę dotyczącą przewlekłości postępowania sądowego sąd doręcza prezesowi właściwego sądu.

Odpis orzeczenia uwzględniającego skargę dotyczącą przewlekłości postępowania prowadzonego przez komornika sąd doręcza Ministrowi Sprawiedliwości.

Odpis orzeczenia uwzględniającego skargę dotyczącą przewlekłości postępowania przygotowawczego sąd doręcza prokuratorowi przełożonemu nad prokuratorem prowadzącym lub nadzorującym postępowanie przygotowawcze.

Ponowienie skargi

Skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy, a w postępowaniu przygotowawczym, w którym jest stosowane aresztowanie oraz w sprawie egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego – po upływie 6 miesięcy od daty wydania przez sąd orzeczenia w przedmiocie skargi.

Skarga podlega stałej opłacie w wysokości 200 zł.

W przypadku odrzucenia skargi skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie.

Dochodzenie naprawienia szkody

Strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości od Skarbu Państwa albo solidarnie od Skarbu Państwa i komornika.

Postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie lub zadośćuczynienie co do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania może dochodzić – na podstawie art. 417 KC – naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu postępowania co do istoty sprawy.

6. Podział terytorialny państwa

Ustawa z 24.7.1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa

ZASADNICZY PODZIAŁ TERYTORIALNY

Z dniem 1.1.1999 r. wprowadzono zasadniczy trójstopniowy podział terytorialny państwa. Jednostkami tego podziału są:

• gminy;

• powiaty;

• województwa.

Z dniem 1.1.1999 r. utworzono 16 województw, tj.:

• dolnośląskie;

• kujawsko-pomorskie;

• lubelskie;

• lubuskie;

• łódzkie;

• małopolskie;

• mazowieckie;

• opolskie;

• podkarpackie;

• podlaskie;

• pomorskie;

• śląskie;

• świętokrzyskie;

• warmińsko-mazurskie;

• wielkopolskie;

• zachodniopomorskie.

SIEDZIBA WOJEWODY I SEJMIKU WOJEWÓDZTWA

• w województwie dolnośląskim – wojewody i sejmiku województwa – Wrocław;

• w województwie kujawsko-pomorskim – wojewody – Bydgoszcz, sejmiku województwa – Toruń;

• w województwie lubelskim – wojewody i sejmiku województwa – Lublin;

• w województwie lubuskim – wojewody – Gorzów Wielkopolski, sejmiku województwa – Zielona Góra;

• w województwie łódzkim – wojewody i sejmiku województwa – Łódź;

• w województwie małopolskim – wojewody i sejmiku województwa – Kraków;

• w województwie mazowieckim – wojewody i sejmiku województwa – Warszawa;

• w województwie opolskim – wojewody i sejmiku województwa – Opole;

• w województwie podkarpackim – wojewody i sejmiku województwa – Rzeszów;

• w województwie podlaskim – wojewody i sejmiku województwa – Białystok;

• w województwie pomorskim – wojewody i sejmiku województwa – Gdańsk;

• w województwie śląskim – wojewody i sejmiku województwa – Katowice;

• w województwie świętokrzyskim – wojewody i sejmiku województwa – Kielce;

• w województwie warmińsko-mazurskim – wojewody i sejmiku województwa – Olsztyn;

• w województwie wielkopolskim – wojewody i sejmiku województwa – Poznań;

• w województwie zachodniopomorskim – wojewody i sejmiku województwa – Szczecin.

ZMIANA GRANIC WOJEWÓDZTW

W drodze rozporządzeń, Rada Ministrów może dokonać zmian granic województw związanych z tworzeniem, łączeniem, dzieleniem lub znoszeniem powiatów po zasięgnięciu opinii organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, których zmiany dotyczą.

Przy dokonywaniu zmian granic województw należy dążyć do poprawienia warunków wykonywania zadań publicznych o charakterze wojewódzkim oraz zachowania regionalnych więzi społecznych, gospodarczych i kulturowych.

7. Krajowa Administracja Skarbowa

Ustawa z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

USTRÓJ ADMINISTRACJI SKARBOWEJ

Krajowa Administracja Skarbowa stanowi wyspecjalizowaną administrację rządową wykonującą zadania z zakresu realizacji:

• dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat;

• niepodatkowych należności budżetowych;

• ochrony interesów Skarbu Państwa oraz ochrony obszaru celnego Unii Europejskiej, a także

• zapewniającą obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługę i wsparcie przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych.

W ramach KAS wyodrębnia się Służbę Celno-Skarbową, będącą jednolitą i umundurowaną formacją, którą tworzą funkcjonariusze.

Organami KAS są:

1) minister właściwy do spraw finansów publicznych;

2) Szef Krajowej Administracji Skarbowej;

3) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej;

4) dyrektor izby administracji skarbowej;

5) naczelnik urzędu skarbowego;

6) naczelnik urzędu celno-skarbowego.

Szef KAS

Szef KAS podlega ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Szefa KAS – sekretarza stanu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych – powołuje Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Zastępców Szefa KAS – podsekretarzy stanu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych – powołuje, w liczbie nie większej niż trzech, Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej

Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej powołuje minister właściwy do spraw finansów publicznych na wniosek Szefa KAS.

Zastępcę dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej powołuje Szef KAS na wniosek dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Zastępcę dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej odwołuje Szef KAS.

Inne organy

Dyrektora izby administracji skarbowej powołuje minister właściwy do spraw finansów publicznych na wniosek Szefa KAS. Zastępcę dyrektora izby administracji skarbowej powołuje Szef KAS na wniosek dyrektora izby administracji skarbowej. Zastępcę dyrektora izby administracji skarbowej odwołuje Szef KAS.

Naczelnika urzędu skarbowego powołuje Szef KAS na wniosek dyrektora izby administracji skarbowej. Naczelnika urzędu skarbowego odwołuje Szef KAS. Zastępcę naczelnika urzędu skarbowego powołuje dyrektor izby administracji skarbowej na wniosek naczelnika urzędu skarbowego. Zastępcę naczelnika urzędu skarbowego odwołuje dyrektor izby administracji skarbowej.

Naczelnika urzędu celno-skarbowego powołuje Szef KAS na wniosek dyrektora izby administracji skarbowej. Naczelnika urzędu celno-skarbowego odwołuje Szef KAS. Zastępcę naczelnika urzędu celno-skarbowego powołuje dyrektor izby administracji skarbowej na wniosek naczelnika urzędu celno-skarbowego. Zastępcę naczelnika urzędu celno-skarbowego odwołuje dyrektor izby administracji skarbowej.

Jednostki organizacyjne KAS

Jednostkami organizacyjnymi KAS są:

1) komórki organizacyjne urzędu obsługującego ministra;

2) Krajowa Informacja Skarbowa;

3) izby administracji skarbowej;

4) urzędy skarbowe;

5) urzędy celno-skarbowe wraz z podległymi oddziałami celnymi;

6) Krajowa Szkoła Skarbowości;

7) Centrum Informatyki KAS.

Jednostki organizacyjne KAS podlegają Szefowi KAS.

KONTROLA CELNO-SKARBOWA

Kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów:

1) prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 OrdPodU;

2) prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami;

3) regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z 19.11.2009 r. o grach hazardowych, a także zgodność tej działalności ze zgłoszeniem, udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem;

4) w zakresie posiadania automatów do gier hazardowych;

5) prawa dewizowego w zakresie ograniczeń i obowiązków określonych dla rezydentów i nierezydentów oraz warunków udzielonych na ich podstawie zezwoleń dewizowych, a także warunków wykonywania działalności kantorowej;

6) o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Datą wszczęcia kontroli jest dzień doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej.

Czynności kontrolne

Wszczęcie kontroli celno-skarbowej następuje z urzędu, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej udzielonego kontrolującemu. Datą wszczęcia kontroli celno-skarbowej jest dzień doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej. Naczelnik urzędu celno-skarbowego może wykonywać kontrolę celno-skarbową na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W zakresie kontroli kontrolowanemu przysługuje w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej uprawnienie do skorygowania deklaracji w zakresie objętym tą kontrolą. Korekta deklaracji złożona po upływie tego terminu, a przed zakończeniem kontroli celno-skarbowej nie wywołuje skutków prawnych.

Naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla kontrolowanego niezwłocznie informuje naczelnika urzędu celno-skarbowego prowadzącego kontrolę celno-skarbową o złożonej korekcie deklaracji. W przypadku gdy naczelnik urzędu celno-skarbowego uwzględnił złożoną przez kontrolowanego korektę deklaracji, kontrolowanemu doręcza się zawiadomienie o uwzględnieniu korekty deklaracji. Zawiadomienie o uwzględnieniu korekty deklaracji przesyła się do właściwego dla kontrolowanego naczelnika urzędu skarbowego.

Kontrola celno-skarbowa powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia. O każdym przypadku niezakończenia kontroli celno-skarbowej we właściwym terminie zawiadamia się pisemnie kontrolowanego, podając przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej i wskazując nowy termin jej zakończenia.

Dokumenty zgromadzone po upływie terminu nie stanowią dowodu w kontroli celno- skarbowej, postępowaniu podatkowym, postępowaniu celnym lub postępowaniu karnym skarbowym, chyba że został wskazany nowy termin zakończenia kontroli.

Wynik kontroli i przekształcenie w postępowanie podatkowe

Po zakończeniu czynności kontrolnych dokonywanych w czasie kontroli celno-skarbowej prowadzonej w zakresie zobowiązań podatkowych sporządza się wynik kontroli. Doręczenie wyniku kontroli kończy kontrolę celno-skarbową.

W terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli kontrolowany może skorygować w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową uprzednio złożoną deklarację podatkową. W przypadku gdy organ uwzględnił złożoną przez kontrolowanego korektę deklaracji kontrolowanemu doręcza się zawiadomienie o uwzględnieniu korekty deklaracji.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli kontrolowany nie złożył korekty deklaracji albo organ nie uwzględnił złożonej korekty deklaracji. Przekształcenie następuje z dniem doręczenia kontrolowanemu postanowienia o przekształceniu, na które nie służy zażalenie. Przekształcenie może również nastąpić, gdy organ uwzględnił złożoną korektę deklaracji i istnieją przesłanki do ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług lub istnieją przesłanki do określenia kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.). W przypadku gdy organ uwzględnił złożoną przez kontrolowanego korektę deklaracji kontrolowanemu doręcza się zawiadomienie o uwzględnieniu korekty deklaracji.

Naczelnik urzędu celno-skarbowego, który sporządził wynik kontroli celno-skarbowej, jest właściwy do przeprowadzenia postępowania podatkowego i wydania decyzji. Od decyzji stronie przysługuje odwołanie do naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję.

Do kontroli celno-skarbowej nie stosuje się przepisów rozdziału 5 ustawy z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646).

Zakaz ponownej korekty

Ponowne skorygowanie deklaracji po zakończeniu kontroli celno-skarbowej nie wywołuje skutków prawnych w zakresie, w jakim dokonana korekta przewiduje cofnięcie ustaleń kontroli celno-skarbowej. Organ zawiadamia pisemnie składającego korektę o jej bezskuteczności. Przepisu nie stosuje się do ponownego skorygowania deklaracji, jeżeli po zakończeniu kontroli celno-skarbowej zawiadomieniem o uwzględnieniu korekty deklaracji:

1) ponowne skorygowanie deklaracji wynika z orzeczenia wydanego po zakończeniu kontroli celno-skarbowej, które ma wpływ na ustalenia kontroli celno-skarbowej zawarte w wyniku kontroli;

2) ustalenia kontroli celno-skarbowej zawarte w wyniku kontroli były oparte na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Podjęcie zakończonej kontroli celno-skarbowej

Jeżeli kontrolowany po zakończonej kontroli celno-skarbowej złoży skorygowaną deklarację, inną niż określoną w wyniku kontroli, w zakresie objętym tą kontrolą, naczelnik urzędu celno-skarbowego może podjąć zakończoną kontrolę. Kontrola celno-skarbowa podejmowana jest w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Czynności przeprowadzone w zakończonej kontroli celno-skarbowej, która jest podejmowana, pozostają w mocy.

Inne formy zakończenia kontroli

Kontrola celno-skarbowa w zakresie przestrzegania przepisów prawa celnego oraz o grach hazardowych kończy się protokołem.

Kontrola celno-skarbowa w zakresie przestrzegania przepisów prawa dewizowego kończy się wynikiem kontroli.

8. Prokuratoria Generalna RP

Ustawa z 15.12.2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej

ZADANIA PROKURATORII GENERALNEJ

Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej stoi na straży praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym praw i interesów Skarbu Państwa, oraz mienia państwowego nienależącego do Skarbu Państwa.

Prezes Prokuratorii Generalnej wykonuje zadania określone w przepisach odrębnych. Do decyzji administracyjnych wydawanych przez Prezesa Prokuratorii Generalnej stosuje się przepisy KPA o decyzjach wydawanych przez ministra. Prezes Prokuratorii Generalnej może wchodzić w skład komitetów powoływanych przez Prezesa Rady Ministrów. Nadzór nad Prezesem Prokuratorii Generalnej sprawuje Prezes Rady Ministrów.

Obsługę Prokuratorii Generalnej oraz Prezesa Prokuratorii Generalnej zapewnia Urząd Prokuratorii Generalnej. Siedzibą Urzędu Prokuratorii Generalnej jest m.st. Warszawa.

Zakres działania Prokuratorii Generalnej

Do zadań Prokuratorii Generalnej należy:

1) wyłączne zastępstwo Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym;

2) zastępstwo Skarbu Państwa przed sądami powszechnymi i polubownymi;

3) zastępstwo organów administracji rządowej przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym;

4) zastępstwo Skarbu Państwa, państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej albo organów administracji rządowej przed sądami administracyjnymi;

5) zastępstwo Rzeczypospolitej Polskiej przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych;

6) zastępstwo osób prawnych, przed sądami powszechnymi, polubownymi i Sądem Najwyższym;

7) przedstawianie sądom powszechnym, sądom administracyjnym, Sądowi Najwyższemu, Trybunałowi Konstytucyjnemu istotnych dla spraw poglądów;

8) przygotowywanie na wniosek Prezesa Rady Ministrów raportów, analiz i stanowisk obejmujących zagadnienia prawne, dotyczące w szczególności projektów aktów normatywnych, czynności prawnych dokonywanych przez podmioty państwowe, a także orzeczeń sądowych zapadających w sprawach dotyczących Rzeczypospolitej Polskiej;

9) wydawanie opinii prawnych;

10) wydawanie opinii o projektach aktów normatywnych dotyczących istotnych praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym Skarbu Państwa, oraz organów wymiaru sprawiedliwości, a także regulujących postępowania przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi;

11) przygotowywanie rekomendacji i wzorów co do czynności prawnych lub ich części;

12) udział w negocjacjach i mediacjach;

13) prowadzenie działalności wydawniczej i szkoleniowej w zakresie ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej.

Prezes Rady Ministrów może wyznaczyć Prokuratorię Generalną do zastępowania Rady Ministrów lub ministra w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Prokuratoria Generalna nie wykonuje zastępstwa w postępowaniu karnym. Prokuratoria Generalna może, na uzasadniony wniosek podmiotu reprezentującego Skarb Państwa lub państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przejąć zastępstwo w postępowaniu karnym, jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa.

Do zadań Prezesa Prokuratorii Generalnej należy:

1) rozstrzyganie sporów dotyczących praw i interesów Skarbu Państwa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej;

2) rozstrzyganie sporów kompetencyjnych w zakresie reprezentacji procesowej Skarbu Państwa;

3) organizacja Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej.

Prokuratoria Generalna jest niezależna w zakresie wykonywanych zadań.

Obowiązkowe zastępstwo Skarbu Państwa

Zastępstwo Skarbu Państwa wykonywane przez Prokuratorię Generalną jest obowiązkowe do zakończenia sprawy:

1) w sprawach rozpoznawanych w I instancji przez sąd okręgowy;

2) w sprawach:

a) o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

b) o stwierdzenie zasiedzenia

– jeżeli wartość przedmiotu sprawy przekracza kwotę 1 000 000 zł;

3) w sprawach rozpoznawanych przez sądy polubowne, niezależnie od tego, czy miejsce postępowania przed tym sądem znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy poza jej granicami lub nie jest oznaczone;

4) w sprawach o uchylenie wyroku sądu polubownego oraz uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej.

Obowiązkowe zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną nie ustaje, mimo obniżenia się w toku sprawy wartości przedmiotu sprawy do kwoty 1 000 000 zł lub poniżej.

Prokuratoria Generalna nie wykonuje zastępstwa w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności.

Przejęcie zastępstwa

Prokuratoria Generalna może przejąć zastępstwo Skarbu Państwa w każdej sprawie, jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa. Przejęcie zastępstwa Skarbu Państwa może nastąpić w każdym stadium postępowania. Stanowisko Prokuratorii Generalnej w przedmiocie przejęcia albo odmowy przejęcia zastępstwa Skarbu Państwa jest wiążące. Prokuratoria Generalna zawiadamia sąd o przejęciu zastępstwa Skarbu Państwa. Do zawiadomienia Prokuratoria Generalna załącza jego odpisy dla stron lub uczestników postępowania.

Jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Rzeczypospolitej Polskiej Prokuratoria Generalna może przejąć zastępstwo na uzasadniony wniosek organów administracji rządowej przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym.

Jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Rzeczypospolitej Polskiej, Prokuratoria Generalna może przejąć zastępstwo w postępowaniach przed sądami administracyjnymi na uzasadniony wniosek organu administracji rządowej, jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej lub podmiotu reprezentującego Skarb Państwa.

Przekazanie wykonywania zastępstwa

Prokuratoria Generalna może, z urzędu lub na wniosek, przekazać wykonywanie zastępstwa podmiotowi reprezentującemu Skarb Państwa, jeżeli ze względu na charakter sprawy zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną nie jest konieczne. Przekazanie wykonywania zastępstwa może nastąpić w każdym stadium postępowania.

Postępowanie przed organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych

W postępowaniach przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych Prokuratoria Generalna bierze udział na wezwanie organu władzy publicznej we współdziałaniu z właściwym organem.

W postępowaniach przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych Prokuratoria Generalna może również, na wniosek organu władzy publicznej, przejąć zastępstwo Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw lub interesów Rzeczypospolitej Polskiej.

W postępowaniach przed organami sądowymi Unii Europejskiej i Trybunałem Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) Prokuratoria Generalna współpracuje z ministrem właściwym do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej.

Zastępstwo innych niż Skarb Państwa osób prawnych

Prokuratoria Generalna może wykonywać zastępstwo:

1) innych niż Skarb Państwa państwowych osób prawnych;

2) osób prawnych z udziałem Skarbu Państwa;

3) osób prawnych z udziałem państwowych osób prawnych.

Zastępstwo w przypadku:

1) państwowych osób prawnych jest obowiązkowe;

2) osób prawnych z udziałem Skarbu Państwa oraz osób prawnych z udziałem państwowych osób prawnych

jest wykonywane za zgodą, która ma charakter generalny.

Jeżeli wymaga tego ochrona ważnych praw i interesów dotyczących mienia państwowego Prokuratoria Generalna na polecenie Prezesa Rady Ministrów przejmuje, w sprawie cywilnej, zastępstwo osoby prawnej wskazanej w ust. 1, za jej zgodą, bez względu na wartość przedmiotu sprawy. Przejęcie zastępstwa może nastąpić w każdym stadium postępowania.

Wyłączenie zastępstwa Prokuratorii Generalnej

Prokuratoria Generalna nie wykonuje zastępstwa w:

1) postępowaniach uregulowanych przepisami części pierwszej księgi pierwszej tytułu VII działów IVa–IVe KPC;

2) postępowaniach uregulowanych przepisami działu VI rozdziału 3 ustawy – Prawo zamówień publicznych;

3) postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności;

4) sprawach, w których inna osoba zastępowana, państwowa osoba prawna, Skarb Państwa lub organ administracji rządowej jest stroną, interwenientem ubocznym albo interwenientem głównym.

Przedstawianie istotnych poglądów

Prokuratoria Generalna może przedstawiać sądom powszechnym, sądom administracyjnym, Sądowi Najwyższemu oraz Trybunałowi Konstytucyjnemu poglądy istotne dla spraw przez nie rozpatrywanych, w których Prokuratoria Generalna nie bierze udziału w postępowaniu.

Opinie prawne

W sprawach dotyczących praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym praw i interesów Skarbu Państwa, Prokuratoria Generalna wydaje opinie prawne na wniosek podmiotu reprezentującego Skarb Państwa. W szczególności Prokuratoria Generalna opiniuje projekty umów, ugód oraz jednostronnych czynności prawnych.

Prezes Prokuratorii Generalnej nie może odmówić wydania opinii prawnej, jeżeli wartość przedmiotu sprawy przekracza kwotę 1 000 000 zł.

Wydanie opinii prawnej lub odmowa jej wydania następuje w terminie 14 dni od dnia doręczenia wniosku. Odmowa wydania opinii prawnej jest wiążąca. W uzgodnieniu z podmiotem reprezentującym Skarb Państwa termin wydania opinii prawnej może ulec wydłużeniu.

Obowiązek uzyskania opinii prawnej

Podmioty reprezentujące Skarb Państwa są obowiązane uzyskać opinię prawną Prokuratorii Generalnej o projektach umów, ugód oraz jednostronnych czynności prawnych dokonywanych przez Skarb Państwa, jeżeli wartość przedmiotu czynności prawnej przekracza kwotę 100 000 000 zł.

Podmioty reprezentujące Skarb Państwa są obowiązane uzyskać opinię prawną Prokuratorii Generalnej w przedmiocie wzoru umowy, istotnych postanowień umowy, ogólnych warunków umowy lub projektu umowy udzielanych na podstawie ustawy z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych, jeżeli wartość przedmiotu zamówienia przekracza kwotę 100 000 000 zł.

Opinie, Prokuratoria Generalna wydaje w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, nie później jednak niż w dniu poprzedzającym dzień dokonania planowanej czynności prawnej lub udostępnienia specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Niewydanie w tym terminie opinii przez Prokuratorię Generalną jest równoznaczne z brakiem zastrzeżeń Prokuratorii Generalnej do opiniowanej czynności prawnej, wzoru umowy, istotnych postanowień umowy lub ogólnych warunków umowy.

Wydanie opinii prawnej lub odmowa jej wydania

Prokuratoria Generalna wydaje opinie prawne na zlecenie osoby zastępowanej. W szczególności Prokuratoria Generalna opiniuje projekty umów, ugód oraz jednostronnych czynności prawnych.

Prezes Prokuratorii Generalnej nie może odmówić wydania opinii prawnej, jeżeli wartość przedmiotu sprawy przekracza kwotę 10 000 000 zł.

Obowiązek uzyskania opinii prawnej

Podmioty reprezentujące Skarb Państwa oraz osoby zastępowane będące państwowymi osobami prawnymi, są obowiązane uzyskać opinię prawną Prokuratorii Generalnej w przedmiocie projektu:

1) umowy o doradztwo prawne, jeżeli wysokość wynagrodzenia przewidzianego łącznie za świadczone usługi przekracza kwotę 500 000 zł netto, w stosunku rocznym;

2) zmiany umowy o doradztwo prawne podwyższającej wynagrodzenie do kwoty przekraczającej kwotę, o której mowa w pkt 1;

3) umowy o doradztwo prawne, w której maksymalna wysokość wynagrodzenia nie jest określona.

Prezes Prokuratorii Generalnej z urzędu lub na wniosek sądu wskazuje, który organ jest właściwy do podejmowania czynności procesowych za Skarb Państwa.

Rozstrzyganie sporów

W przypadku sporu dotyczącego praw lub interesów Skarbu Państwa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, każda z tych jednostek może wystąpić do Prezesa Prokuratorii Generalnej z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu. Prezes Prokuratorii Generalnej może z urzędu rozstrzygać spory dotyczące praw lub interesów Skarbu Państwa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej. Rozstrzygnięcie Prezesa Prokuratorii Generalnej jest wiążące dla jednostek.

Sąd Polubowny

Prezes Prokuratorii Generalnej tworzy Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej właściwy w sprawach sporów między innymi niż Skarb Państwa państwowymi osobami prawnymi, osobami prawnymi z udziałem Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych.

W przypadku sporu każda ze stron może wystąpić do Sądu Polubownego z wnioskiem o:

1) rozstrzygnięcie sporu;

2) przeprowadzenie mediacji lub inne polubowne rozwiązanie sporu.

Postępowanie prowadzi się za zgodą drugiej strony lub na podstawie zapisu na sąd polubowny. Prezes Prokuratorii Generalnej określa, w drodze zarządzenia, regulamin Sądu.

ORGANIZACJA PROKURATORII GENERALNEJ

Prezes Prokuratorii

Pracami Prokuratorii Generalnej kieruje Prezes Prokuratorii Generalnej przy pomocy wiceprezesów Prokuratorii Generalnej.

Prezes Prokuratorii Generalnej ponadto:

1) reprezentuje Prokuratorię Generalną;

2) kieruje Urzędem Prokuratorii Generalnej;

3) jest przełożonym radców, referendarzy i innych pracowników Urzędu Prokuratorii Generalnej.

Prezesa Prokuratorii Generalnej powołuje Prezes Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Prokuratorii Generalnej oraz podejmuje inne czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do Prezesa Prokuratorii Generalnej.

Kolegium Prokuratorii

W Prokuratorii Generalnej działa Kolegium Prokuratorii Generalnej.

W skład Kolegium Prokuratorii Generalnej wchodzą w liczbie nie większej niż 24:

1) Prezes Prokuratorii Generalnej i wiceprezesi Prokuratorii Generalnej;

2) powoływani i odwoływani przez Prezesa Prokuratorii Generalnej radcowie wyróżniający się w szczególny sposób doświadczeniem i wiedzą prawniczą;

3) 3 członkowie powoływani i odwoływani przez Prezesa Rady Ministrów oraz inne osoby powoływane i odwoływane przez Prezesa Prokuratorii Generalnej w liczbie nie większej niż 7 spośród osób w szczególny sposób wyróżniających się doświadczeniem i wiedzą prawniczą, których działalność nie pozostaje w sprzeczności z prawami i interesami chronionymi przez Prokuratorię Generalną.

Radcowie Prokuratorii

W Urzędzie Prokuratorii Generalnej są zatrudnieni radcowie. Radcowie przy wykonywaniu czynności kierują się własnym przekonaniem, opartym na doświadczeniu i wiedzy prawniczej. Radcowie przy wykonywaniu czynności są niezależni. Radcowie są zobowiązani do stosowania dobrych praktyk zawartych w kodeksie dobrych praktyk. Radca, który zamierza odstąpić od dobrej praktyki, powinien przedstawić Prezesowi Prokuratorii Generalnej pisemne uzasadnienie swojej decyzji.

Radcowie wykonują polecenia przełożonych dotyczące treści czynności. Na żądanie radcy przełożony wydaje polecenie na piśmie wraz z uzasadnieniem. Jeżeli radca nie zgadza się z poleceniem może żądać, aby zmieniono polecenie albo wyłączono go od udziału w sprawie.

Radcą może być osoba, która:

1) posiada obywatelstwo polskie;

2) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

3) posiada dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej lub dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych za granicą uznany w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 191a ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym albo dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych za granicą uznany za równoważny z polskim dyplomem potwierdzającym uzyskanie tytułu zawodowego magistra na podstawie umowy międzynarodowej albo w drodze nostryfikacji;

4) posiada uprawnienia radcy prawnego, adwokata lub notariusza albo zajmowała stanowisko sędziego sądu powszechnego, sędziego sądu wojskowego lub sędziego sądu administracyjnego, asesora sądowego albo stanowisko prokuratora;

5) nie była karana za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo nieumyślne przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu;

6) jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy.

Wymóg, o którym mowa w pkt 4, nie dotyczy osoby, która:

1) posiada tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych lub doktora nauk prawnych;

2) pracowała na stanowisku związanym z legislacją, nie niższym niż legislator lub specjalista do spraw legislacji, w urzędzie organu władzy państwowej przez co najmniej 5 lat;

3) pracowała na stanowisku referendarza przez co najmniej 3 lata;

4) pracowała na stanowisku asystenta sędziego przez co najmniej 5 lat.

Radców mianuje Prezes Prokuratorii Generalnej. Mianowanie stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie mianowania w rozumieniu przepisów KP. Osoba podejmująca po raz pierwszy pracę na stanowisku radcy może być zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony, nie dłuższy niż 33 miesiące.

Referendarze

W Urzędzie Prokuratorii Generalnej są zatrudniani referendarze. Referendarz wykonuje, pod nadzorem radcy:

1) czynności procesowe przed sądami powszechnymi i polubownymi;

2) inne czynności związane z wykonywaniem zadań Prokuratorii Generalnej.

Na stanowisku referendarza może być zatrudniona osoba o nieskazitelnym charakterze, która:

1) posiada obywatelstwo polskie;

2) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

3) posiada dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej lub dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych za granicą uznany w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 191a ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym albo dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych za granicą uznany za równoważny z polskim dyplomem potwierdzającym uzyskanie tytułu zawodowego magistra na podstawie umowy międzynarodowej albo w drodze nostryfikacji;

4) nie była karana za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo nieumyślne przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu;

5) przez co najmniej 2 lata wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej, stosowaniem lub tworzeniem prawa lub pracowała na stanowisku związanym bezpośrednio z działalnością orzeczniczą i pomocą w tym zakresie w pracy sędziów.

Asystent radcy

W Urzędzie Prokuratorii Generalnej mogą być zatrudnieni pracownicy inni niż radcowie i referendarze, w tym asystenci radców, biegli i tłumacze.

Na stanowisku asystenta radcy może być zatrudniona osoba o nieskazitelnym charakterze, która:

1) posiada obywatelstwo polskie;

2) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

3) posiada dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej lub dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych za granicą uznany w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 191a ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym albo dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych za granicą uznany za równoważny z polskim dyplomem potwierdzającym uzyskanie tytułu zawodowego magistra na podstawie umowy międzynarodowej albo w drodze nostryfikacji;

4) nie była karana za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe albo nieumyślne przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu.

Asystent radcy wykonuje zadania związane z przygotowaniem czynności radcy w postępowaniu przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi oraz inne czynności związane z wykonywaniem zadań Prokuratorii Generalnej.

* Zgodnie z wyrokiem TK z 4.12.2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2314) art. 47 § 1 rozumiany w ten sposób, że przewidziany w nim nadzór judykacyjny SN nad uchwałami organu samorządu notarialnego wyklucza uwzględnienie przez sąd sprzeczności z prawem uchwał organu samorządu notarialnego w postępowaniu w sprawie przysługujących notariuszowi praw lub wolności, został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Utrata mocy takiej interpretacji nastąpiła 11.12.2018 r.