Zapraszamy na www.publicat.pl

Tytuł oryginału
How to Date Men When You Hate Men

Projekt okładki
PAULINA WOJDYNA

Koordynacja projektu
NATALIA STECKA

Redakcja
IWONA GAWRYŚ

Korekta
CELINA RYMSZA

Redakcja techniczna
KRZYSZTOF CHODOROWSKI

Copyright © 2018 by Blythe Roberson
All rights reserved.

Polish edition © Publicat S.A. MMXX (wydanie elektroniczne)

Wykorzystywanie e-booka niezgodne z regulaminem dystrybutora, w tym nielegalne jego kopiowanie i rozpowszechnianie, jest zabronione.

All rights reserved

ISBN 978-83-271-5946-5

Konwersja: eLitera s.c.

jest znakiem towarowym Publicat S.A.

PUBLICAT S.A.

61-003 Poznań, ul. Chlebowa 24
tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00
e-mail: office@publicat.pl, www.publicat.pl

Oddział we Wrocławiu
50-010 Wrocław, ul. Podwale 62
tel. 71 785 90 40, fax 71 785 90 66
e-mail: wydawnictwodolnoslaskie@publicat.pl

Mojej rodzinie, która nie powinna czytać tej książki

Wstęp

O mężczyznach myślę na okrągło. O tym, jak dobijają mnie indywidualnie (Donald Trump) i grupowo. Oraz o tym, że zarówno indywidualnie (Timothée Chalamet), jak i grupowo są bardzo pociągający. A także o tym, że poświęcanie tylu godzin na rozmyślanie o tym, że są bardzo pociągający... prawdopodobnie powoli mnie wykańcza. Nie wiedząc, co z tym wszystkim zrobić, napisałam książkę.

Do kina czy na film? to dowcipna, filozoficzna opowieść o tym, co randkowanie i miłość oznaczają w dzisiejszych czasach: w epoce, którą uważałyśmy za kres patriarchatu (ale już wiemy, że brakuje nam do tego jeszcze co najmniej pięciuset lat), i zarazem na początku wieku, w którym całe randkowanie załatwiają za nas roboty. Szczerze mówiąc, w tej materii na ogół idzie mi marnie i trudno powiedzieć, co można winić za taki stan rzeczy: moją osobowość, osobowość faceta, czy też tysiące lat braku równości mającego korzenie w czasach orki sprzężajnej. Struktura tej książki odzwierciedla z grubsza etapy ewolucji związku: od podkochiwania się i flirtu przez randkowanie i napotykanie problemów, budowanie poważnej relacji, rozstanie, singlowanie aż po... tworzenie związanej z tym wszystkim sztuki! Tak, tak: to cały przekrój ludzkiego życia.

„NAPRAWDĘ NIENAWIDZISZ WSZYSTKICH MĘŻCZYZN???” – pyta mnie Bill Maher. Nie! Część moich najbliższych przyjaciół to mężczyźni! Mam (i kocham) wielu krewnych płci męskiej: całe moje rodzeństwo to chłopaki i czasami wydaje mi się, że są ich tysiące (w rzeczywistości jest pięciu). Poza tym oczywiście zdarzali się mężczyźni, których całowałam i na których mi zależało – albo tacy, na których bardzo mi zależy i których chciałabym całować. W zasadzie wciąż myślę z sympatią o wszystkich facetach, w których kiedykolwiek się podkochiwałam albo z którymi byłam związana. To zabawni, interesujący mężczyźni. Część jest naprawdę miła! Mnóstwo jest sexy! Wielu z nich do dziś bardzo szczodrze lajkuje moje wpisy w mediach społecznościowych. Parafrazując sufrażystki z Mary Poppins: choć uwielbiam mężczyzn jako jednostki, uważam, że jako grupa systemowo uciskają kobiety.

Znaleźliśmy się w punkcie, w którym stało się jasne, że patriarchat istnieje, a stereotyp ról płciowych – nawet samo pojęcie płci (ang. gender) – został zupełnie zburzony. Nie zamierzam tu UDOWADNIAĆ istnienia patriarchatu. Kiedyś zażądał tego ode mnie chłopak, w którym podkochiwałam się w liceum (a konkretniej kazał mi podać więcej danych statystycznych i mniej się tym emocjonować – ale o tym później!). Szczerze mówiąc, nie należy wymagać od uciskanych, żeby ciągle wyjaśniali uciskającym, w jaki sposób są przez nich uciskani – zresztą gnębiciele mają dostęp do tego samego Google’a co cała reszta ludzkości. Poza tym myślę, że osoba, która sięga po książkę opowiadającą między innymi o nienawiści do mężczyzn, już na starcie jest na bieżąco z wszechobecnością seksizmu i toksycznej męskości. Młodzi mężczyźni przynoszą do szkoły broń, a potem strzelają do kolegów i koleżanek z klasy. W ostatnim czasie okazało się, że niezwykle wysoki odsetek mężczyzn znanych z telewizji plasuje się na skali gdzieś między odrażającymi typami a przestępcami seksualnymi. Nasz prezydent bez przerwy mówi o wielkości swojego penisa! Jestem pewna, że już wkrótce naczelny lekarz Stanów Zjednoczonych opublikuje pochlebny raport w tej sprawie! Mężczyźni powinni się w końcu ogarnąć!

Pozwólcie, że poświęcę chwilę, by doprecyzować, kogo mam na myśli, gdy mówię „mężczyźni”. Przeważnie chodzi mi o heteroseksualnych, cisseksualnych, pełnosprawnych białych mężczyzn. O mężczyzn, którzy korzystają ze wszystkich przywilejów na świecie i nawet nie zdają sobie z tego sprawy, dlatego że „to jest ich woda” (pozwoliłam sobie zacytować słowa klasycznego przedstawiciela heteroseksualnych, cisseksualnych, białych mężczyzn, którego uwielbiam! Gdybyście w dowolnym momencie w latach 2011–2015 spytali mnie, kto jest moim ulubionym pisarzem, powiedziałabym, że David Foster Wallace, a potem próbowałabym ustalić, czy już czytaliście Infinite Jest, nie pytając wprost, czy czytaliście Infinite Jest). Istnieje tak wiele różnych systemów uprzywilejowania – rasowe, związane z tożsamością płciową, seksualnością, klasą społeczną, wykształceniem, sylwetką i tak dalej – że one wszystkie wchodzą ze sobą w interakcje, wpływając na to, ile dana osoba ma władzy i jak bardzo inni ludzie są przez tę władzę uciskani. Praktykę rozważania różnych tożsamości w kontekście pozostałych nazywa się intersekcjonalnością (to termin stworzony przez Kimberlé Crenshaw w 1989 roku). Gdybym pisała „heteroseksualni, cisseksualni, pełnosprawni, należący do klasy wyższej, mający wyższe wykształcenie i atrakcyjni w konwencjonalnym sensie biali mężczyźni” za każdym razem, gdy mam na myśli heteroseksualnych, cisseksualnych, pełnosprawnych, należących do klasy wyższej, mających wyższe wykształcenie i atrakcyjnych w konwencjonalnym sensie białych mężczyzn, moja książka liczyłaby koło tysiąca stu stron. Nie jest taka gruba, dlatego że w przeciwieństwie do heteroseksualnych, cisseksualnych, pełnosprawnych, należących do klasy wyższej, mających wyższe wykształcenie i atrakcyjnych w konwencjonalnym sensie białych mężczyzn umiem ją zredagować.

Powinnam powiedzieć coś jeszcze: jestem białą, heteroseksualną, cisseksualną, pełnosprawną kobietą mającą wyższe wykształcenie i mnóstwo przywilejów! Nie znaczy to jednak, że nie dostrzegam uprzywilejowania mężczyzn, dyskryminacji ze względu na płeć i pociągających facetów, którzy ze skutecznością godną eksperymentu psychologicznego manipulują mną za pomocą SMS-ów. Znaczy to, że istnieją rodzaje dyskryminacji związanej z randkowaniem, których nigdy nie doświadczyłam, i że to, czego doświadczyłam, prawdopodobnie nie jest aż tak straszne, jak mogłoby być, gdybym była mniej uprzywilejowana. W tej książce piszę o tym, jak wartość kobiet sprowadza się do ich ciała – pod tym względem kolorowe kobiety zawsze miały gorzej. Piszę o tym, że nie wiem, czy chcę wyjść za mąż – ale nigdy nie żyłam w kraju, w którym powiedziano by mi, że nie mogę wziąć ślubu z powodu swojej orientacji seksualnej. Moim przywilejem jest nawet to, że mam czas, by umawiać się z facetami oraz wydawać pieniądze na jedzenie, drinki i bilety na komediowy show, którego gospodarzem jest Antoni z Queer Eye. Chcę przez to wszystko powiedzieć, że nie tylko heteroseksualni biali mężczyźni powinni nad sobą popracować! Pięćdziesiąt trzy procent białych kobiet głosowało na Trumpa. Naprawdę musimy się spotkać i przewartościować swoje zobowiązania dotyczące niewyrządzania krzywdy innym. Jako osoby, które stykają się z dyskryminacją, lecz także mają mnóstwo przywilejów, powinnyśmy wykorzystać te przywileje, żeby... rozmontować system.

Książka ta opisuje moje osobiste doświadczenia – napalonej dewiantki – ale dotyczy również „patriarchatu” w sensie, w jakim występuje on w pojęciu „kapitalistyczny patriarchat hołdujący supremacji białych” (bardzo często używam tego sformułowania w rozmowach – mam nadzieję, że co najmniej jedno z moich przyjaciół ustawiło je w swoim telefonie jako mój spersonalizowany dzwonek). To książka o doświadczaniu miłości, gdy żyje się w epoce przypominającej oleistą kałużę, zwłaszcza jeśli jest się kobietą, którą pociągają mężczyźni mający nad kobietami całą strukturalną władzę i słyszący od tysiącleci, że fajnie jest traktować je w bardzo poniżający sposób: czy to świadomie, czy nieświadomie. Nie chodzi o to, że są mężczyźni „dobrzy” i „źli” (choć oczywiście zdarzają się wśród nich prawdziwe potwory). Takie przesłanie odbierają wszyscy mężczyźni. Nie rodzą się źli, rodzą się w złym systemie! Po prostu doszłam do wniosku, że potrzebuję dla swojej książki bardziej chwytliwego tytułu niż Jak randkować z mężczyznami, skoro rodzą się w złym systemie, który robi im pranie mózgu, a na dodatek potwornie uciska kobiety.

Pułapki związane z randkowaniem w patriarchacie nie dotyczą jednak wyłącznie spraw oczywistych, takich jak napaść seksualna. Jak randkować z mężczyznami, gdy nie chcą randkować z nikim, kto odnosi większe sukcesy niż oni sami? Jak wyrażać podekscytowanie miłością, gdy mężczyźni nazywają to „uganianiem się za chłopakami”? Po co wychodzić za mąż, gdy małżeństwo pod niemal każdym względem jest korzystne dla mężczyzn, a płynące z niego korzyści dla kobiet są mniej prawdopodobne niż nagły zgon? To absolutna prawda, ale choć dobrze ją znam i uważam, że wychodzenie za mąż nie ma zbytniego sensu, w ubiegły weekend kupiłam sobie w drogerii internetowej sztuczny pierścionek zaręczynowy za dziewięć dolarów. Powinnam poważnie się nad sobą zastanowić!

Tymczasem mężczyźni w końcu się uczą, że tak naprawdę nie ma nic fajnego w zgrywaniu olbrzymiego, drapieżnego idioty przed każdą napotykaną istotą ludzką płci żeńskiej. Żeby było jasne: nie współczuję mężczyznom, którzy rujnują kobietom życie, bo uznają, że mają prawo do ciał, czasu i pracy wszystkich kobiet, jakich zapragną. Potrafię jednak zrozumieć, dlaczego przeciętny facet może poczuć się skołowany, skoro wszystkie media i wszyscy przedstawiciele władzy powtarzają mu przez całe życie, że pewne zachowania są zupełnie w porządku – zachowania, które tak naprawdę nie biorą pod uwagę woli, emocji czy indywidualności kobiety. Mężczyźni czytają mnóstwo książek J.D. Salingera i dorastali na Annie Hall – rozumiem! Proszę, usiądźcie sobie w moim salonie pełnym kaktusów i poduch; poczytajcie, jak to jest kochać, będąc po drugiej stronie rzeczywistości. Niech to będzie dla was wskazówka, jak kochać kobiety oraz jak z nimi flirtować i przejawiać swoją seksualność w sposób, który nie zniszczy im życia albo – to całkiem świeża ewentualność – nie zniszczy go wam samym! Dowiedzcie się, jak działa algorytm, który nam zakodowano, i pomóżcie nam go zmienić.

Trwające obecnie, choć mocno spóźnione, ujawnianie molestowania seksualnego odbywającego się na ogromną skalę, w połączeniu ze wzrostem liczby kobiet, które są w stanie same się utrzymać, oraz z milionem innych czynników, oznacza, że doświadczamy wielkiej społecznej zmiany: sposobu, w jaki randkujemy i organizujemy swoje życie, drogi, jaką dochodzi do interakcji między płciami, a nawet znaczenia słowa gender – oraz tego, czy gender w ogóle istnieje!!! Łatwo się pogubić w tym, jak powinno wyglądać randkowanie, i/lub poczuć się kimś bezwartościowym – kimś, kto ma wrażenie, że nie dorasta do standardu. Ale zaczynam wierzyć, że właśnie przedzieramy się na oślep przez olbrzymią dżunglę pełną pajęczyn, zmierzając ku nowemu porządkowi świata, a to, że mam dwadzieścia siedem lat, nie jestem mężatką i nie żyję w poważnym związku, mówi więcej o naszych czasach niż o mnie samej. Poza tym czuję się jak oszustka, używając wielu terminów, które do niedawna wiązano z łatwiej definiowanymi doświadczeniami, takich jak „randka” czy „rozstanie”. Zdaję sobie sprawę, że przeważnie nie używam ich w sposób zrozumiały dla wcześniejszych pokoleń. Pozostaje jednak faktem, że gromadzę doświadczenia i muszę je jakoś opisać! Może starsi ludzie nie do końca chwytają, co mam na myśli, kiedy mówię „randka”, ale to znacznie bliższe określenie tego, o co mi chodzi, niż gdybym zaczęła wymyślać własne słowa i opowiadać, że na przykład „blurgowałam” z jakimś fajnym facetem.

Randkując, liczę na coś więcej niż tylko możliwość pocałowania mężczyzny tak, abyśmy zaraz potem nie poczuli się speszeni problematycznością takiej sytuacji. Dążę do tego, by doświadczać romansów z radością – wolna nie tylko od trudności wynikających z patriarchatu, lecz także od lęków związanych z byciem człowiekiem. Czy to możliwe? I jak miałby wyglądać taki radosny związek?

Oprócz tego, że jestem kobietą kochającą mężczyzn, jestem też człowiekiem kochającym ludzi. Nie wszystkie moje myśli/tweety/oddechy/pierdnięcia przechodzą przez filtr mojej tożsamości płciowej. Ten tekst traktuje nie tylko o heteroseksualnej romantycznej miłości doświadczanej przez kobietę – dotyczy romantycznej miłości w ogóle. W zasadzie do jego napisania zainspirowała mnie książka, którą uwielbiam (wy też powinniście: tweetowała o niej Lorde): Fragmenty dyskursu miłosnego Rolanda Barthes’a, człowieka płci męskiej, który kochał innych ludzi płci męskiej. Kupiłam ją w 2015 roku na Amazonie, razem z olbrzymią butelką płynu do płukania ust dla dzieci. A wiecie dlaczego? Bo byłam gotowa do całowania. Większość tamtego lata spędziłam z facetem, w którym zakochałam się na zabój, ale nie minęły cztery miesiące, a wszystko popsułam, uświadamiając sobie, że jestem w nim zakochana. We Fragmentach dyskursu miłosnego Barthes bierze różne słowa kojarzone z byciem kochankiem – „lecieć w otchłań”, „oczekiwanie”, „dlaczego?” – i wykorzystuje je do opisu swoich przemyśleń na temat literatury, filozofii i innych spraw związanych z tematem. Czytając niektóre fragmenty, czułam się jak oskarżona: „Pytając siebie obsesyjnie, dlaczego nie jest kochany, podmiot zakochany żyje jednocześnie w przekonaniu, że obiekt miłości w istocie kocha go, lecz mu tego nie mówi”[1]. Oszczędźcie sobie kłopotu i nie czytajcie moich wcześniejszych tekstów – ten cytat streszcza je wszystkie! Połknęłam książkę Barthes’a, ale pragnęłam czegoś więcej. Barthes nie odnosi się do specyficznych cech mnóstwa interesujących mnie spraw, jak na przykład próba pocałowania przedstawiciela płci, która cię aktywnie uciska, albo pułapki związane z SMS-owaniem. Poza tym autor rozpisywał się o Cierpieniach młodego Wertera – nigdy ich nie polubię!

Oto zatem książka, której dotąd nie było mi dane przeczytać, traktująca nie tylko o randkowaniu, lecz także o miłości w ogóle: Fragmenty dyskursu miłosnego, tyle że z uwzględnieniem patriarchatu i technologii, a także tego, jak zmieniające się role płciowe, gospodarka i urbanizacja wpływają na sposób, w jaki dwoje ludzi postanawia się kochać i kształtuje tę miłość – na dokładkę dorzucam dowcipy. Podobnie jak Fragmenty dyskursu miłosnego, moja książka składa się przede wszystkim ze słów i z pojęć – „luz”, „zawodowo niepewni oświeceni chłopcy”, „subtweety” – oraz z kilku stron przemyśleń i definicji związanych z każdym z nich, które zaczerpnęłam ze swojego życia, z telewizji, literatury i z możliwych wersji przyszłości, jaką wyobrażam sobie u boku Timothée Chalameta. Przeplatam to wszystko żartobliwymi wstawkami. Nie służą żadnemu konkretnemu celowi, ale dorzuciłam je dla zabawy oraz dlatego, że świat powinien się w końcu dowiedzieć, że czarnym charakterem w Masz wiadomość jest Tom Hanks.

Czy ta książka jest poradnikiem? Nie. Szczerze mówiąc, randkowanie idzie mi kiepsko i wszyscy mężczyźni nienawidzą mnie równie mocno jak ja ich (choć z mniej systemowych powodów), więc nie mam do przekazania żadnych rad. Z ręką na sercu: w liceum i w college’u w ogóle nie randkowałam. Nigdy oficjalnie nie miałam chłopaka, w związku z czym bardzo się martwiłam, że coś jest ze mną nie tak. Teraz już się tym nie przejmuję. Jasne, może i rzeczywiście coś jest ze mną nie tak, tylko co z tego? Mam zbyt duży niedobór żelaza, żeby zaprzątać sobie głowę takimi problemami. Poza tym i tak siebie kocham, więc może to po prostu zmiana pokoleniowa, tak jak fakt, że my, milenialsi, nie kupujemy domów, bo jesteśmy zbyt zajęci kupowaniem tostów z awokado, a także dlatego, że gospodarka jest w fatalnym stanie. Sporadycznie umawiam się z facetami, czasami przez jakiś czas, ale na długim dystansie też idzie mi słabo. Niedawno dostałam kosza w zatłoczonym wagonie metra. Regularnie daję mężczyznom do zrozumienia, że mi się NIE podobają, aż staje się zupełnie jasne, że nie są mną zainteresowani, i wtedy przystępuję do wielkiej deklaracji Uczuć, robiąc to w taki sposób, że wynika z tego Poważna Sprawa.

Rady dotyczące randkowania są nudne i sama też ich nie lubię. Zresztą poradniki wydają się dziwnie uwarunkowane płciowo – piszące je kobiety mają skłonność do podsuwania dyskretnych rozwiązań i możliwych do opanowania sytuacji, a mężczyźni dzielą się wielkimi filozoficznymi przemyśleniami, które nie zdołają nikomu błyskawicznie pomóc. Na przykład w Uczcie Platona jest opowieść o bratnich duszach: na początku ludzie mieli po cztery nogi, cztery ręce i dwie twarze, dysponowali olbrzymią siłą, przemieszczali się, robiąc gwiazdy, i byli całkiem zadowoleni. Nie chcąc dopuścić do tego, by te silne istoty przejęły władzę nad światem, bogowie podzielili je na pół – i odtąd ludzie błąkają się po ziemi, szukając swojej bratniej duszy. To... najgłupsza rzecz, jaką kiedykolwiek słyszałam.

Chcę zatem przywłaszczyć sobie męski przywilej i nie być zmuszona do pomocy. Szczerze mówiąc, siłą rzeczy prawdopodobnie przydam się o wiele bardziej niż Platon. Na tę książkę składa się taka mnogość opinii upchniętych w jednym miejscu, że równie dobrze mogą okrzepnąć, stając się swego rodzaju światopoglądem. Traktujcie to więc jako książkę filozoficzną i proszę, dopiszcie mnie do swojego sylabusa na studiach.

Do kina czy na film? tworzyłam z nadzieją, że przepracuję wszystkie swoje uczucia, poukładam wszystkie przemyślenia i nigdy więcej nie będę musiała pisać ani myśleć o randkowaniu. Chciałam napisać tę jedną książkę o miłości i mieć to z głowy, tak żebym w przyszłości, gdy ktoś mnie spyta, co sądzę na temat mężczyzn albo randkowania, mogła po prostu odpowiedzieć: „Przeczytaj moją książkę!”. Owszem, bałam się, że to, co robię, jest w pewnym sensie przykładaniem ręki do gnębienia samej siebie, że będę pisała o tak frywolnym temacie, zamiast zająć się czymś ważniejszym, na przykład... proliferacją broni jądrowej? Zadawałam sobie pytanie: czy kobiety nie potrafią pisać o niczym innym niż randkowanie i ich zaburzenia lękowe? A potem... zostałam autorką książki o randkowaniu.

Poza tym uważam jednak, że kobiety wychowuje się w taki sposób, by nieustannie myślały o miłości! Dorastając, oglądałam co lepsze komedie romantyczne Nory Ephron i czytałam co lepsze powieści Jane Austen o intrygach małżeńskich, w których siłą napędową jest miłość, wszyscy są zabawni, a mężczyźni zawsze trochę dają ciała, nawet jeśli w wersji filmowej gra ich Colin Firth. (Tyle tylko, że przez bite dziesięć lat nie miałam pojęcia, że mężczyźni trochę dają ciała – ta świadomość to ważny punkt zwrotny w procesie przebudzenia współczesnej feministki). W moim wypadku na nieustanne myślenie o miłości wpływ miały też magazyny dla kobiet. Oraz telewizja i kino (oglądam mnóstwo telewizji: moja praca w ciągu dnia polega na prowadzeniu badań naukowych dotyczących celebrytów, którzy występują w wieczornych talk-show). Każdy, kogo znam, ciągle mnie pyta, czy w moim życiu jest jakiś wyjątkowy mężczyzna. (WSZYSCY mężczyźni są wyjątkowi, wy liberalni rogacze!)

Dlatego powiedzmy to sobie otwarcie: myślę dużo o miłości, ponieważ TAK MNIE UKSZTAŁTOWALIŚCIE. I moje przemyślenia związane z nią są pozytywne. Zauważyłam, że rozmawianie o miłości przypomina dzielenie się informacjami na temat wysokości swoich zarobków albo organizowanie sesji poszerzania świadomości. Musimy rozmawiać o własnych doświadczeniach, żeby wiedzieć, co jest normalne, umieć rozpoznać schematy ucisku i znaleźć sposoby, aby je obalić. Poza tym nigdy nie zrozumiem ŻADNEGO SMS-a przesłanego przez JAKIEGOKOLWIEK mężczyznę i POTRZEBUJĘ kolektywnego wsparcia umysłowego kobiet żyjących na tym świecie, by wykombinować, jak należy na nie odpisywać.

1

Podkochiwanie się

Radość

Wydaje mi się, że sens życia polega na okazywaniu ludziom dobroci i na tym, by czuć jak najwięcej radości. Albo na kupowaniu mnóstwa jachtów.

Radość to bez wątpienia jedyny wartościowy, czy wręcz możliwy do zniesienia, sposób doświadczania miłości, romansów i [przez piętnaście minut pluje na ziemię] RANDKOWANIA. Ale z powodu natłoku narracji kulturowych połączonego z brakiem równowagi w systemie patriarchalnej władzy oraz ze względu na pochrzaniony mit piękna otaczający miłość funkcjonowanie w takim trybie może być BARDZO TRUDNE. Zupełnie jakbyś próbowała pocałować faceta, który ci się podoba, a betoniarka obsługiwana przez Woody’ego Allena bombardowała cię szopami praczami. Jeśli potrafisz istnieć w takiej chwili, wydarza się pewna piękna rzecz (pocałunek). Szaleństwem jest jednak oczekiwać, że ktokolwiek potrafi się na niej skupić, skoro społeczeństwo serwuje nam te wszystkie niestworzone historie o tym, w jaki sposób powinna przydarzać się miłość, a do tego przyznaje jednemu z partnerów władzę, dając mu przewagę nad drugim, i jednocześnie powtarza partnerowi mającemu mniej władzy, że POWINIEN zabiegać o uczucia tego, który ma jej więcej. (W mojej analogii to wszystko przybiera postać szopów praczów metodycznie plączących ci włosy i wykazujących się przy tym inteligencją, z jaką otwierają opakowania chipsów Pringles i rozsuwają suwaki namiotów). A jakby tego było mało, Woody Allen naprawdę istnieje. (Chłopak, w którym się podkochiwałaś, z całą pewnością NIE POPIERA Woody’ego Allena, ale nie omieszkał wspomnieć, jak wielki wpływ wywarła na niego Annie Hall).

Czymże jednak jest życie, jeśli nie trwającym od piętnastu do stu lat owijaniem się kokonem bzdurnych norm społecznych, po którym następuje od zera do osiemdziesięciu pięciu lat zrzucania z siebie tego kokonu za pomocą lektury, terapii, a także siedzenia na brzegu jeziora oraz rozmyślania o swoim życiu i dokonanych wyborach? A gdy już posiedzimy nad tym jeziorem wystarczająco długo i zrzucimy z siebie resztki kokonu, staniemy się tak czyste jak w dziecięctwie, gdy jeszcze nie wiedziałyśmy, czym jest szczelina między udami, mogłyśmy rozmawiać ze zwierzętami i oddychać pod wodą. Zatem jak właściwie dochodzi do tego zrzucenia kokonu, do pozbycia się tej zaschniętej warstwy szlamu, która uniemożliwia nam odczuwanie radości?

Przez jakiś czas myślałam, że można to osiągnąć w jeden sposób: pozbywając się całego negatywnego nastawienia do miłości. Może zastosowałabym jakieś transcendentalne techniki medytacji, żeby rozpoznać i odrzucić wszelkie myśli o tym, czy postąpiłabym sensownie, ustawiając swoje nagrody Emmy obok Pulitzera męża, jeszcze zanim po raz pierwszy pocałowałabym ambitnego pisarza? (Poza tym to ja zdobędę Pulitzera – jako dramatopisarka – a także dwie Nagrody Nobla: literacką i pokojową). Przyznaję, nigdy nie interesowałam się medytacją transcendentalną, ale dzięki lekturze wypowiedzi całkiem sporej liczby celebrytów, którzy oględnie mówili o niej w wywiadach, zyskałam na jej temat ogólne wyobrażenie. Skorzystałabym z tej samej techniki, gdybym zaczęła się martwić, czy nie jestem za brzydka, żeby zasługiwać na miłość, albo kiedy dostałabym jakiejś obsesji. A może zerwałabym z tym nie dzięki medytacji, lecz po prostu dlatego, że bieżące wydarzenia tak bardzo by mnie dobiły, że nie miałabym siły myśleć o niczym innym. Odkryłam, że nie mam czasu, żeby się nad sobą użalać, gdy pochłania mnie gorączkowe SMS-owanie do przyjaciół o tym, że John Bolton NIE ODPISUJE NA MOJE SMS-Y.

Jednak samo pozbycie się negatywnych myśli nie jest równoznaczne z radością. Brak negatywnego nastawienia to raczej skuteczne „wrzucenie luzu”, czyli ten etap związku, który zachęca nie do spontanicznego tańca i uśmiechu, lecz do częstego leżenia bez ruchu na kanapie z telefonem pod ręką i powstrzymywania się od spoglądania na ekran. Oczywiście odrzucenie tych wszystkich popieprzonych, gównianych norm społecznych jest ważne, bo przecież stoją one na przeszkodzie radości, ale deficyt bzdur nie musi oznaczać automatycznego jej napływu. Nie przypominam sobie wielu modeli wesołej, nieneurotycznej miłości w popkulturze – pewnie dlatego, że nie wystarczyłoby ich na całą książkę, program telewizyjny albo film (może Brytyjczycy nakręcili o tym jakiś film w nurcie kina niezależnego, ale mam za słaby internet, żeby go znaleźć). Skoro brakuje historii i przykładów, z których można by czerpać, takie nastawienie nie ma szans, by w czarodziejski sposób przeniknąć do naszych umysłów. Jak więc mamy odnaleźć fantastyczną, uroczą i zabawną stronę romansu, z której teoretycznie zrodziła się nasza obsesja na jego punkcie?

Szczerze mówiąc, nie wiem. Prawdopodobnie są do tego potrzebne jakieś pierdoły w stylu zen, na przykład żyj w każdej chwili tak, jakby twoje serce i umysł obejmowały całą ziemię i jednocześnie były najmniejszymi i najcięższymi z istniejących atomów, a każdy tkwiący w nich kwark KOCHAŁ kubek, z którego właśnie pijesz kawę. Na podstawie tego, co czytałam w wywiadach z tymi wszystkimi celebrytami, wnioskuję, że chodzi chyba o tak zwaną uważność (ang. mindfulness). Wiem, to tak oklepana rada, że można dostać szału, tak jak wtedy, gdy w magazynie „Women’s Health”, który co miesiąc trafiał do mojej skrzynki, mimo że wcale nie wykupiłam prenumeraty, pisano, że bóle menstruacyjne można złagodzić za pomocą ćwiczeń. ZAPEWNE jest to potwierdzone naukowo i oczywiste, ale wiecie co? Wolałabym wziąć ogromny nóż i wyciąć sobie macicę niż włożyć strój do fitnessu. Wygląda jednak na to, że niestety najlepszym sposobem, aby znaleźć radość w romansie, jest ciągłe jej wypatrywanie, doświadczanie i oczekiwanie we wszystkich aspektach życia. Jeśli brakuje ci wzorca szczęśliwego, zdrowego związku, musisz być obecna tu i teraz, i w gruncie rzeczy stwarzać go sobie sama na bieżąco. To bardzo trudne, wiem! Cały sens narracji kulturowych polega na tym, żeby kolejne pokolenie nie musiało wymyślać zachowań od nowa. Ale pamiętajcie: neandertalczykom się udało, a byli o wiele głupsi od was!

Innym powodem, dla którego randkowanie wydaje mi się obowiązkowe, jest to, że chcę tworzyć sztukę o miłości. Wychowała mnie mama, która miała cztery kasety wideo: Kiedy Harry poznał Sally, Rozważna i romantyczna oraz Masz wiadomość (na czwartej była... Droga do domu?). Nie przesadzę, jeśli powiem, że widziałam te filmy w sumie ze sto razy i w blisko dziesięciu procentach tych przypadków zmuszałam różnych chłopaków, żeby oglądali je ze mną (to miał być flirt). Te filmy są częścią mnie. To rodzaj sztuki, jaką lubię i jaką chcę uprawiać: sztuki o ludziach, którzy się zakochują, a mówiąc konkretniej, sztuki o Meg Ryan zakochującej się w mężczyznach, którzy na nią nie zasługują.

Niezwykle ważne jest to, by nie postrzegać romansu jako obowiązku czy zadania, które trzeba „zaliczyć”, by przejść do następnego etapu. A to trudne! W obecnych czasach presja na zawieranie małżeństw z pewnością nie jest tak silna jak kiedyś, bo już nie potrzebuję mężczyzny, żeby dostać od banku kartę kredytową i wydać wszystkie pieniądze na takie same buty, jakie widziałam na nogach Harry’ego Stylesa. Wciąż jednak daje się odczuć nacisk na posiadanie partnera – nie chodzi o to, żeby brać ślub, ale by przynajmniej mieć kogoś, o kim można poplotkować z koleżankami z pracy albo kogo można przyprowadzać na śluby przyjaciół, krewnych i bogatych znajomych. Osobiście czuję się jak społecznie nieprzystosowany skrzat, bo nigdy nie miałam chłopaka. Wydaje mi się, że to tak, jakbym krzyczała: JESTEM POPSUTA I ZŁA! A przecież wiem, że to nieprawda. To znaczy jasne, można mnie nazwać skrzatem, ale wyłącznie dlatego, że jestem mała, psotna oraz pazerna na złoto i biżuterię. Ta presja może narastać, aż w końcu staje się gorączkową potrzebą zdobycia partnera, jakiegokolwiek partnera, i choć niektórzy twierdzą, że to mało atrakcyjne, odpowiadam im: „A kogo obchodzi, czy to jest atrakcyjne? To po prostu nie jest zabawne!”.

Aby czuć radość związaną z miłością, musisz zdawać sobie sprawę, że zdecydowałaś się na nią sama, a nie że zmuszono cię do uczestniczenia w niej, ponieważ postanowiłaś się urodzić. Alexandra Molotkow napisała o Carly Rae Jepsen: „Jepsen ma wystarczająco dużo lat, by mogła być cyniczna, ale taka nie jest. Z drugiej strony, nie jest też żadną mdłą naiwniaczką, lecz osobą, która zdecydowała się na romans, dlatego że czerpie z tego radość”. Zdecydowała się na romans! Dlatego że czerpie z tego radość! Nie chcę odpaść z tej zabawy, więc staram się wchodzić w nią z całym dziwacznym zaangażowaniem, na jakie mam ochotę, i nie czuć się z tym źle.

Podkochiwanie się

Podkochuję się w wielu facetach. To kolekcja, którą uwielbiam i pielęgnuję. Lubię o nich myśleć jak o drogich klejnotach, które kupiłam, ponieważ były ładne, a także dlatego, że ponoć miały magiczne właściwości. Sama ich mnogość sprawia mi radość, a do tego świetnie wyglądają na moim Instagramie.

Patriarchat kładzie o wiele za silny (i przeważnie negatywny) nacisk na podkochiwanie się kobiet. Uznaje to za coś frywolnego i odwracającego ich uwagę od poważnych spraw w rodzaju, jak przypuszczam, analizowania składu gleby. Kobietę, która często się w kimś podkochuje, postrzega się jak jakąś zboczoną wariatkę (jakby to było coś złego). A ponieważ nie lubimy mnożenia typów ludzkich – albo dlatego, że pragnienia kobiet łatwo poznać, albo po prostu ze względu na to, że kobietom niesłusznie przypisuje się monogamiczną naturę – społeczeństwo zakłada, że jeśli kobieta podkochuje się w jakimś mężczyźnie, to OJEJ, BIERZE GO NA CELOWNIK i z PRZYCZYN UWARUNKOWANYCH EWOLUCYJNIE próbuje zdobyć jego spermę, a potem zmusić go, by wychowywał z nią dziecko DO KOŃCA SWOICH DNI.

To kompletna bzdura. Moje nastawienie do podkochiwania się można streścić w dwóch punktach: (1) frajda, i (2) o co tyle hałasu? Jedyną trafną reprezentacją takiego podejścia, jaką kiedykolwiek udało mi się spotkać w kinie, jest ta zawarta w Ghostbusters: Pogromcach duchów, kiedy Kristen Wiig dochodzi do słusznego wniosku, że Chris Hemsworth jest Bardzo Przystojny. To niemądre, wszyscy z tego żartują i to chyba czterdziesta z kolei najważniejsza cecha jej postaci. Fakt, że Chris podoba się bohaterce granej przez Kristen Wiig, nie oznacza, że jest ona desperatką, i w żaden sposób nie umniejsza jej wartości. Poza tym uważam, że po przeszło pięciu tysiącach lat, w ciągu których mężczyźni pisali o swoich muzach, kobietom należy się co najmniej dwieście lat, by mogły otwarcie mówić o kształtnych nogach Oscara Isaaca.

Owszem, istnieją niezdrowe odmiany podkochiwania się. Obiekt twoich westchnień może wypełnić cię złą energią kojarzącą się z wysoką gorączką, a nie dobrą energią Czystego Podkochiwania Się, pod której wpływem masz ochotę śpiewać na karaoke Teenage Dirtbag, ogłaszając wszem i wobec, że dotąd słyszałaś tę piosenkę tylko w wykonaniu One Direction. Przeżyłam takie złe podkochiwanie się w liceum.

Byłam nastolatką i już z tego powodu odbierałam wszystko o wiele intensywniej. Ludzie myślą, że to przez hormony, ale w moim wypadku działo się tak również dlatego, że byłam maniakalnie uzależniona od oranżadki w proszku Fun Dip. Nie obchodziły mnie inne słodycze i nigdy nie doświadczyłam gwałtownego spadku poziomu cukru we krwi – moje czternastoletnie ciało było na to zbyt silne, a poza tym nigdy nie rozstawałam się z fun dip na tak długo, by poziom cukru w mojej krwi miał szansę opaść. Tak jak surferzy i mieszkające przy plaży postacie z filmów Nancy Meyers ciągle znajdują piasek w butach, tak ja znajdowałam fun dip w kieszeniach wszystkich swoich ubrań. Jeśli wkładałam starą kurtkę, której nie nosiłam od zeszłej zimy, nie było najmniejszych szans, żebym wygrzebała z kieszeni pięć dolarów, ale miałam niemal stuprocentową pewność, że będzie tam oranżadka w proszku. Przez pierwsze dziesięć lat dwudziestego pierwszego wieku prawie cały czas byłam nakręcona cukrem.

Poza całą tą energią dostępną na wyciągnięcie ręki odnosiłam wrażenie, że podkochiwanie się w więcej niż jednym chłopaku jest czymś niestosownym. Dlatego po długim namyśle postanowiłam zmądrzeć i wybrałam sobie chłopaka, który nigdy by mnie nie pokochał. Przez następne cztery lata udawałam dla niego, że kibicuję wszystkim zawodnikom z rodziny Manningów. Czytałam jego ulubione książki. Wpisując swój status na Facebooku, czerpałam z najbardziej dramatycznych tekstów piosenek Taking Back Sunday, nie podając źródła. Chichotałam z tym chłopakiem na biologii, aż w końcu nauczyciel nas rozsadził i umieścił w dwóch przeciwległych końcach klasy. Za często gadaliśmy, a potem wpakowaliśmy się w jeszcze większe kłopoty, bo mimo dzielącej nas odległości wymienialiśmy uśmiechy i wpatrywaliśmy się w siebie z dziwacznymi minami. Poświęciłam mnóstwo czasu na tłumaczenie koleżankom, że on wcale nie jest kretynem i naprawdę musi dalej chodzić ze swoją konwencjonalnie pociągającą, popularną chrześcijańską dziewczyną. Robiłam to przez całe liceum i nie przyniosło mi to nic dobrego. Nie zaowocowało nawet dobrą sztuką, ponieważ wtedy myślałam, że w dorosłym życiu będę prezydentem. (Jeszcze nie wiedziałyśmy, że kobietom nie wolno być prezydentami).

A POTEM, dwa lata po college’u, jechałam trzy godziny z Seattle, gdzie spędzałam wakacje, do Portland, żeby pójść na drinka z tymże obiektem moich licealnych westchnień. Zaczęliśmy rozmawiać o feminizmie i okazało się, że ten facet nigdy nie słyszał o „uprzywilejowaniu”, a gdy wyjaśniłam, o co chodzi, nie chciał o tym słuchać. On, biały mężczyzna, nie dostawał w życiu wszystkiego, czego zapragnął, a w dodatku przeżył osobistą tragedię, więc w jaki sposób miałby mieć jakąkolwiek systemową przewagę, której nie mają kobiety i kolorowi? Ja mu na to: „Ech, ale przecież...”, „No bez jaj” i „Rasizm to system”, aż w końcu usłyszałam od niego (cytuję): „Bardzo się zmieniłaś od czasów liceum. Masz w sobie tyle złości. Nie podoba mi się to, jaka się stałaś”.

Fakt, że powiedział to człowiek, o którym w latach 2004–2009 myślałam przez czterdzieści pięć procent czasu, był tak miażdżący, że wręcz komiczny. Nie miałam pojęcia, że można powiedzieć drugiemu człowiekowi, że nie podoba nam się to, jaki się stał – chyba że w filmach o superbohaterach, kiedy superbohater robi coś niebezpiecznie zbliżonego do użycia swojej mocy w złym celu. Czym prędzej wyjechałam z Portland, a gdy tylko opuściłam to miasto, zatrzymałam się na parkingu, żeby skoczyć na siku i napisać o tym spotkaniu wszystkim, którzy znali zarówno mnie, jak i obiekt moich licealnych westchnień, ale zdecydowanie bardziej lubili mnie.

A dlaczego o tym wszystkim piszę? No wiecie... Chyba zdrowiej jest podkochiwać się w wielu chłopakach, rozpraszając w ten sposób swoją energię i nie skupiając jej na jednej osobie. Taka laserowa wiązka może być szkodliwa, skłaniać do nadmiernego inwestowania w tego faceta i w twoje wyobrażenia na jego temat. Ale wystarczy obdzielić nią pięćdziesięciu facetów, krzycząc: „Kocham się w was!”, tak jak pod koniec Spartakusa – to świetna zabawa, flirt, odpowiednia ilość energii i wszyscy wychodzą z tego zadowoleni. Bo właśnie tak kończy się Spartakus, prawda?

UWIELBIAM myśleć o milionach mężczyzn, w których się podkochiwałam. Uwielbiam traktować ich jak małą grupę roboczą zebraną po to, by wziąć udział w mojej licytacji. Uwielbiam wyobrażać sobie, że całe kraje są zaludnione przez facetów, w których się podkochiwałam: że gdzieś daleko, na przykład na Wyspach Owczych, obiekty moich westchnień ubrane w swetry z wzorami warkoczy piją kawę z ceramicznych kubków, zachowując się nienagannie i z jakiegoś powodu nie mając pojęcia, że mnie znają.

Uwielbiam, gdy zbyt wiele obiektów moich westchnień zjawia się na imprezie! O nie! Aż tylu facetów, w których się podkochuję! I w dodatku oni się znają! Całkiem jak w późniejszych sezonach Gry o tron, kiedy faworyci fanów spotykają się pierwszy raz, tylko że w mojej wersji jedynym fanem jestem ja sama i naprawdę mogę ich pocałować, pod warunkiem że wszyscy oprócz jednego pójdą do domu.

Kiedyś byłam na pewnej imprezie. Przyszło na nią zbyt wielu facetów, w których się podkochiwałam, a gdy jeden z nich postanowił jechać do domu i zadzwonił po Ubera, z samochodu, który po niego przyjechał, wychylił się kierowca i krzyknął: „Blythe??! Roberson?”. On też był facetem, w którym się podkochiwałam.

Doradzam im wszystkim ze szczerego serca, by spotkali w dżungli wystarczająco wiele kobiet, w których będą się podkochiwali, i by przeżyli z nimi własne przygody.

„Ale ja nie znam milionów facetów, w których można się podkochiwać” – mówisz i co chwila wpadasz na ścianę, bo chodzisz z zamkniętymi oczami. Posłuchaj: jeśli spojrzy się na świat z życzliwością oraz szeroko otwartym sercem, wszyscy staną się atrakcyjni i będziemy po prostu pokazywali się od najlepszej strony. Każdy człowiek kryje w sobie cały wszechświat, trzeba go tylko skłonić, by mówił o tym, co naprawdę lubi (każdy oprócz... Jasona Segela). Jeśli uważnie się rozejrzysz, okaże się, że otacza cię mnóstwo interesujących ludzi i możesz zacząć się zastanawiać, czy przypadkiem nie powinniście lizać się nawzajem po językach.

Tu nie chodzi o ciebie

W podkochiwaniu się urocze jest to, że tak naprawdę wcale nie chodzi o osobę, w której się podkochujemy! Wybaczcie, obiekty moich westchnień: podobnie jak we wszystkich innych sprawach, w tej także chodzi wyłącznie o Blythe Roberson! (O mnie, nie o tę nastoletnią Blythe Roberson, która śledzi mnie na Instagramie i jest o wiele seksowniejsza oraz bogatsza ode mnie).

Podkochiwanie się to w gruncie rzeczy miłosna energia – nosisz ją w sobie i docierasz do niej za pośrednictwem swoich wyobrażeń o drugim człowieku. To energia potencjalna miłości będąca odwrotnością energii kinetycznej związku, który faktycznie trwa. Platonicznym ideałem takiego podkochiwania się, w którym chodzi wyłącznie o tego, kto się podkochuje, jest podkochiwanie się przeżywane w dzieciństwie – bo niby co możesz zrobić z piątoklasistą, nawet jeśli on też się w tobie podkochuje? – albo wzdychanie do celebrytów. Wiemy, że nigdy ich nie spotkamy, a wręcz nie chcemy ich spotkać, bo takie spotkanie rozwiałoby nasze złudzenia i wszystko popsuło. (Pewnego razu szłam chodnikiem i z drzwi znajdujących się trzy kroki ode mnie wyszedł Tom Hiddleston. Pragnąc uniknąć spotkania z nim, instynktownie skręciłam w bok i wpakowałam się prosto na ulicę pełną samochodów). Dorosła kobieta też może czerpać miłosną energię potencjalną, wzdychając do jakiegoś mężczyzny w prawdziwym życiu. W takich wypadkach uzyskuje do niej dostęp za pośrednictwem wyobraźni i projekcji.

Wyobraźnia: powiedzmy, że właśnie zasypiam albo jadę pociągiem i jestem zmęczona czytaniem przygnębiającej książki o apokalipsie, albo oglądam sztukę złożoną z samych wyrwanych z kontekstu cytatów ze Star Treka, co brzmiało wspaniale w teorii, ale w rzeczywistości sprawia, że żałuję, że w ogóle się urodziłam. Wykorzystuję takie momenty (i wiele innych!), aby rozmyślać o mężczyznach, w których aktualnie się podkochuję, i wyobrażać sobie wszystkie etapy naszego związku: od pierwszego pocałunku przez poinformowanie przyjaciół, że jesteśmy parą, zdobycie przeze mnie nagrody Emmy oraz jego postanowienie o bardzo wczesnym przejściu na emeryturę (o nie!) aż po przekonanie pięciu wartościowych przyjaciół, żeby przeprowadzili się z nami do Montany, gdzie wszyscy siedmioro wpadniemy do jakiegoś wąwozu i poniesiemy śmierć na miejscu.

„DLACZEGO?! PO CO WYOBRAŻASZ SOBIE TYLE SZCZEGÓŁÓW związanych z kimś, KOGO PRAWIE NIE ZNASZ... TY... ŚWIRUSKO?” – pytasz. No cóż, pewnie ma to związek z tą sztuczką z psychologii sportu, kiedy dwieście razy wizualizujesz sobie serw tenisowy, a potem NAPRAWDĘ serwujesz lepiej w realu. To udowodnione! Dodałabym jeszcze: wyobrażam sobie cały przebieg związków z pociągającymi facetami, dlatego że cholernie #fajnie jest fantazjować o miłości do kogoś, zanim go poznasz i zanim on wszystko spieprzy swoją rzeczywistą-istniejącą-codziennością. W moich wyobrażeniach jest bardzo kulturalny i nie ma w sobie nawet odrobiny podświadomie wyuczonej nienawiści do kobiet. Szybko odpowiada na SMS-y, a nasz związek rozwija się równo i linearnie. To świetna rozrywka!

Projekcja to nie tyle rozrywka bądź sposób na zabicie czterdziestu pięciu okropnych minut w teatrze, ile wykorzystanie wizji drugiej osoby w celu ustalenia, jakie cechy kochanka uważasz za istotne. Tavi Gevinson (zobacz Rookiemag.com) pięknie pisze o tym, że w byciu fanem koniec końców najważniejszy jest sam fan. Podaje przykład boysbandów, celowo starających się sprawiać wrażenie czystych kart, na które dziewczyny mogą projektować swoje pragnienia. To dlatego wszyscy ich członkowie wydają się ogólnie fajni, a wszystkie teksty piosenek można natychmiast zapomnieć. (Czy naprawdę są obłędnie banalne? Razem z moją przyjaciółką Fran Hoepfner wiedziałyśmy przez wiele lat, że chcemy sobie sprawić identyczne tatuaże z jakimś tekstem chłopaków z One Direction, ale nie potrafiłyśmy się na żaden zdecydować, bo wszystkie słowa są kiepskie, wszystkie tytuły piosenek też). Chłopcy z boysbandów prezentują się jako archetypy (Niall to taki ziomal, Harry pozuje na artystę, Louis to ten, który ma dziecko z „bardzo bliską przyjaciółką”) i dziewczyny mogą spośród nich wybierać, zawężając i poznając swój gust, zanim przyjdzie im dokonywać wyboru spośród prawdziwych chłopaków w warunkach nielaboratoryjnych. Boysbandy, w gruncie rzeczy prezentujące się jako czyste płótna dla umysłów młodych kobiet, *denerwują* wielu mężczyzn, którzy chyba NIE KUMAJĄ, co się dzieje, a w dodatku nabyli w toku ewolucji wrodzoną potrzebę pogardzania wszystkim, co stworzono specjalnie dla kobiet – zwłaszcza jeśli te kobiety są młode. Mężczyźni ci muszą udowadniać, że nienawidzą produktów skierowanych do kobiet, ponieważ społeczeństwo nauczyło ich, że młode kobiety są niemądre, głupie i bezwartościowe, więc jeśli mężczyznom podobają się te same rzeczy, co młodym kobietom, to mężczyźni na zasadzie relacji przechodniej też są niemądrzy. To czysta logika, a mężczyźni ją uwielbiają! Co to wszystko oznacza? To, że ceniący młode kobiety Harry Styles powinien zostać prezydentem.

Wykorzystywanie obiektów westchnień, by dowiedzieć się czegoś o samej sobie, jest oczywiste zwłaszcza w dzieciństwie, kiedy próbujesz wyrzeźbić tożsamość w marmurowym bloku oznaczającym zwyczajne „bycie człowiekiem, który istnieje”. Usiądź wygodnie w fotelu obitym sztuczną skórą, a ja ci opowiem, jak po raz pierwszy głupio i szaleńczo podkochiwałam się w gościu, którego będę nazywała Kyle, bo to imię wydaje mi się przekomiczne.

Żadne doświadczenie w moim życiu nie dorówna naszpikowanej seksualnością atmosferze szkolnych wycieczek autokarowych w czasach gimnazjum: tym rozszalałym motylom w brzuchu, tej manii, tej totalnej obecności i uwagi, jakich doświadczałam, ilekroć spędziłam z Kyle’em godzinę w autokarze.

Kyle – wysoki, chudy, z burzą brązowych kręconych włosów. Był ode mnie starszy: chodził do ostatniej klasy w naszym gimnazjum (ósmej), podczas gdy ja zaczęłam dopiero szóstą. Miał trochę artystyczne zainteresowania – grał w szkolnej orkiestrze jako pierwszy puzon – ale poza tym wydawał się dość przeciętny. Mówiąc inaczej: był dokładnie w moim typie. Wtedy o tym nie wiedziałam, bo nie miałam jeszcze swojego typu. Kyle stworzył mój typ. Gdy go poznałam, nie rozumiałam, co mnie w nim tak oczarowało. Myślałam, że obsesja na punkcie Kyle’a pozostanie cechą mojej osobowości do końca życia.

Uwiedzenie Kyle’a nie stało się jednak moją życiową misją, ponieważ miałam dopiero jedenaście lat i byłam w zasadzie aseksualna. Nie potrafiłam się zmusić, żeby wypowiedzieć na głos słowo „stanik”, a gdyby Kyle mnie pocałował, prawdopodobnie rozpłakałabym się wskutek przeciążenia sensorycznego. Moja misja polegała zatem na czymś w rodzaju wchłonięcia całego Kyle’a. Nie dysponowałam żadną władzą, której mogłabym użyć. Czułam się tak pobudzona, że dosłownie maszerowałam korytarzami z Ariel, moją najlepszą przyjaciółką, która podobnie jak ja i Kyle grała w dętej orkiestrze marszowej. Byłam mądralą nieustannie poszukującą trywialnych pytań. Jeden z moich ulubionych strojów składał się z pasteloworóżowej bluzki i pasteloworóżowych dzwonów, które nosiłam bardzo często, dopóki Kait, jedna z fajnych koleżanek Kyle’a z ósmej klasy, nie powiedziała: „Och, wyglądasz uroczo, ja jestem już za stara na taki look”.

Szkolne wycieczki autokarowe tworzyły kontrolowane środowisko, w którym mogłam dać się porwać potężnym, maniakalnym uczuciom, jakie żywiłam do Kyle’a. Siedziałam jak najbliżej niego, ale nie obok niego, bo (a) znałam swoje miejsce w szeregu, i (b) gdybym posiedziała obok niego przez godzinę, prawdopodobnie bym eksplodowała. Często zajmowałam miejsce przed nim i co chwila wychylałam się znad oparcia, żeby rzucić jakąś uwagę. Czasami mościłam się po drugiej stronie przejścia i pozowałam na luzarę, siedząc tyłem do kierunku jazdy, albo – w okropnym, koszmarnym scenariuszu – tkwiłam dwa rzędy przed nim, po skosie, i rozpaczliwie warowałam przy przejściu, próbując zwrócić na siebie uwagę Kyle’a, podczas gdy Ariel wyrzucała po kawałku mój prowiant przez okno, karząc mnie za to, że zajęłam lepsze miejsce.

W każdej sekundzie wszystkich tych szkolnych wycieczek byłam całkowicie skupiona i zelektryzowana. Naprawdę nigdy więcej nie przeżyłam czegoś podobnego. Najbliższa analogia, jaka przychodzi mi do głowy, to doznania towarzyszące gwiazdom rocka podczas koncertów – totalna łączność i moc, jakby tylko na scenie mogły doświadczyć siebie w pełni. Są tak skoncentrowane na danej chwili, że często nie pamiętają szczegółów występów. Być może z podobnego powodu – albo dlatego, że od tamtej pory minęło szesnaście lat – ja też niewiele pamiętam z podróży autokarem razem z Kyle’em. Ale przypominam sobie, że przed jedną z takich wycieczek jakimś sposobem weszłam w posiadanie małego pluszowego hipopotama. W autokarze Kyle udawał, że się w nim zakochał. TEN HIPOPOTAM STAŁ SIĘ DLA MNIE BEZCENNY I PRZYSIĘGAM, ŻE WCIĄŻ GO MAM. LEŻY W PIWNICY U MOJEGO TATY.

A oto, czego nie pamiętam: prawie niczego, co miało związek z prawdziwym Kyle’em. Nie potrafię sobie wyobrazić niemal żadnej z cech jego osobowości – może dlatego, że w gimnazjum nikt jeszcze nie ma osobowości, zwłaszcza chłopcy. Niewiele mi wiadomo na temat tego, co się z nim stało, gdy skończył nasze gimnazjum. Na pewno chodził do tego samego liceum co ja, ale zupełnie tego nie pamiętam. Dotyczyła go ogromna część myśli, które krążyły mi po głowie między jedenastym a dwunastym rokiem życia. Teraz bardzo trudno go znaleźć w internecie i wcale się tym nie przejmuję.

Ważne jest to, co dzięki niemu czułam. Obsesja na punkcie Kyle’a stanowiła wstęp do radzenia sobie z romantycznymi/obsesyjnymi uczuciami, którym nie stała na drodze wzajemność ani nawet szansa na wzajemność. Pomogło mi to ustalić, co tak bardzo mnie w nim pociągało i co będzie dla mnie atrakcyjne przez kolejne siedemset lat mojego życia. Kyle był bardzo prawdziwym, żywym i oddychającym chłopakiem, ale jednocześnie czystą tablicą, na której uporządkowałam sobie mnóstwo spraw.

Bardzo wczesne przypadki podkochiwania się w kimś w dorosłym życiu przypominają te z czasów gimnazjum albo wzdychanie do celebrytów. Gdy wszystko, co wiesz o nowym (istniejącym naprawdę) obiekcie swoich uczuć, sprowadza się do tego, że jest zabawny i trochę przypomina z wyglądu Jacka Antonoffa, to ktoś taki staje się również czystą kartą, na którą możesz projektować, co tylko chcesz. Na tym etapie jesteś w gruncie rzeczy tylko fanką ledwie ci znanej osoby. Masz na jej temat jakieś wyobrażenie, uwielbiasz je i w zasadzie nie ma znaczenia, co ten ktoś o tym sądzi, dlatego że nie zawracasz mu tym głowy – BYĆ MOŻE rozmawiasz o nim z innymi kobietami, ale robisz to w takim samym duchu, w jakim rozmawiacie o nowym odcinku Queer Eye (najlepszy jest TAN, nawet mi nie mówcie o Antonim!!!). Problemy pojawiają się dopiero wówczas, gdy siły zewnętrzne (czytaj: patriarchat) dochodzą do wniosku, że uganiasz się za chłopakami.

Uganianie się za chłopakami

Słyszałaś kiedyś o Micie urody Naomi Wolf? Może znasz go z Tumblra, z zajęć poświęconych woman studies albo dowiedziałaś się o nim bezpośrednio ode mnie – po dwóch sekundach znajomości zaczęłam krzyczeć, że powinnaś go przeczytać, ponieważ zmienił moje życie? To książka o tym, jak współczesna koncepcja piękna wspiera system patriarchalny, który uciska kobiety, wmawiając im, że powinny dążyć do nieosiągalnego ideału urody, zupełnie oderwanego od rzeczywistości i opartego na supremacji białych. No wiecie, takie babskie sprawy!

Dosięganie lub niedosięganie wyśrubowanych standardów urody obowiązujących w naszej kulturze przekłada się na to, czy kobiety dostają pracę, znajdują miłość, są uprzejmie traktowane przez obcych ludzi. Kobiety, które się tym regułom nie podporządkowują, poddaje się ostrej krytyce i karze – ale jeśli to robią, mówi się o nich, że są próżne, płytkie, samolubne, że brak im pewności siebie... Można czerpać z ogromnego zbioru zniewag! Oczekuje się od kobiet, że będą podążały tak wąską ścieżką, że prawie jej nie widać. Aby z niej nie zboczyć, potrzeba nieustannego skupienia i uwagi.

Do przeczytania Mitu urody przekonał mnie taki fragment: „Kulturowa fiksacja na kobiecej szczupłości nie jest obsesją na punkcie urody, jest obsesją na punkcie kobiecego posłuszeństwa. (...) Dieta jest najpotężniejszym politycznym środkiem uspokajającym w historii kobiet, skrycie szaloną populację łatwiej udobruchać”[2]. Jako osoba, która w czasach licealnych chodziła głodna przez bite dwa lata, mogę zdecydowanie potwierdzić, że nie byłam wtedy w stanie myśleć o tym, jak obalić patriarchat czy choćby czegoś się o nim dowiedzieć! Myślałam prawie wyłącznie o ogórkach i jogurtach mających dziewięćdziesiąt kalorii.

Wspominam o Micie urody, dlatego że moim zdaniem z romansowaniem jest tak samo.

Doszłam do tego wniosku, kiedy pewien facet od miesięcy wysyłał do mnie dziwne sygnały, a ja, korzystając ze wszystkich zasobów swojego mózgu, próbowałam zrozumieć, o co mu, do cholery, chodzi. Wreszcie pojęłam: aha, to sprawa polityczna, bo zamiast skupiać się na intersekcjonalno-socjalistyczno-matriarchalnej rewolucji, skupiam się na tym, czy to, co się przed chwilą wydarzyło, było randką.

Społeczeństwo od zawsze powtarza kobietom, że znalezienie partnera jest sprawą najwyższej wagi. Przez większość historii MUSIAŁY znaleźć męża, bo było to dla nich finansową koniecznością! To dlatego flirtowi Lizzie Bennet i pana Darcy’ego towarzyszy tyle napięcia – jeśli on uzna, że nie chce się z nią ożenić, ona w końcu umrze z głodu. Jeszcze całkiem niedawno, bo w latach siedemdziesiątych, kobiety nie mogły nawet mieć własnej karty kredytowej – w dzisiejszych czasach doprowadziłoby to do śmierci głodowej także i mnie, bo żywię się wyłącznie potrawami na wynos zamawianymi za pośrednictwem Seamless. Nawet dzisiaj świat wywiera nieustanną presję, by kobieta (a) znalazła partnera, i (b) uzyskała aprobatę mężczyzn (to dwie odrębne, lecz powiązane sprawy). Źródłem tej presji są niezliczone warstwy społeczeństwa: przyjaciele i członkowie rodziny, którzy ciągle pytają o twoje życie uczuciowe, lawina filmów i piosenek o łączeniu się w pary, nieprzerwany strumień informacji na temat tego, czy celebrytki znalazły już jakichś mężczyzn, czy może są zgorzkniałymi starymi pannami skazanymi na samotne życie. (Podczas gdy mężczyzn, którzy randkują z całym mnóstwem kobiet albo nie robią tego wcale, oklaskuje się za to, że mają odwagę wyłamać się z cipowatego grona).

Kobiety otacza propaganda kładąca nacisk na zdobycie partnera. Zmusza nas ona do nieustannego myślenia o tych sprawach. Mamy dodatkową robotę, którą mężczyźni nie muszą zawracać sobie głowy!

Być może właśnie w tym tkwi sekret nieprzemijającej popularności Kawalera do wzięcia. Ten program odtwarza wspomnianą presję w niemal laboratoryjnych warunkach, pozbawiając uczestniczące w nim kobiety wszelkich bodźców zewnętrznych (takich jak dostęp do internetu i możliwość korzystania z telefonu), by nie mogły myśleć o niczym innym jak o pozyskaniu względów jakiegoś mężczyzny. A cały sens programu sprowadza się do tego, że dwadzieścia pięć młodych, zabawnych kobiet o telewizyjnej urodzie rywalizuje o jednego nudnego, pociągającego (w nudny sposób) Bena Higginsa (to zarówno prawdziwe imię i nazwisko jednego z kawalerów, jak i amalgamat imion i nazwisk ich wszystkich). „Całkiem jak randkowanie w Nowym Jorku” – pomyślałam, oglądając jeden z odcinków. Każdy tutejszy nudziarz może wybierać z dwóch tysięcy najfajniejszych kobiet w kraju, które próbują się z nim umówić. Ale sprostujmy: wspomniana zasada niedoboru, wykreowana przez alarmistyczne artykuły opatrzone tytułami w rodzaju: Na każdego faceta w Nowym Jorku przypada siedem kobiet, ma wywołać jeszcze większą panikę wśród kobiet i skłonić je do skupienia się na randkowaniu i zapomnieniu o – bo ja wiem – zjednoczeniu się. Biorąc pod uwagę takie taktyki, nie należy się dziwić, że kobiety w Kawalerze do wzięcia knują i płaczą. To logiczna reakcja.

(Oczywiście wiele feministek, w tym ja sama, lubi oglądać Kawalera do wzięcia. Fajnie jest popatrzeć na skondensowaną wersję machinacji, za pomocą których doprowadza się ciebie do szału! Poza tym można pooglądać bardzo piękne miejsca, a producenci doskonale wiedzą, jak skłonić wszystkich uczestników, by bez przerwy oszałamiali swoim zachowaniem. Wolę jednak oglądać UnReal. Telewizja kłamie, bo wtedy sobie przypominam, że tak, manipuluje się mną po to, żebym miała fioła na punkcie miłości – bardzo doceniam to przypomnienie!)

Gdy zatem kobiety nie mają partnera, są karane i wyszydzane. Jeśli jednak poddają się naciskom i wciąż myślą oraz rozmawiają o miłości, mówi się o nich, że uganiają się za chłopakami. (Mężczyznom, którzy interesują się miłością, rzadko się wytyka, że uganiają się za dziewczynami). Podobnie jak w wypadku mitu urody, tak czy inaczej wymierza ci się karę i znowu jesteś zmuszana do kroczenia niemożliwie wąską ścieżką. Czas i energia, które kobiety muszą przeznaczyć na lawirowanie w tym gąszczu, dowodzą, że to sprawa polityczna: zabiera nam czas, który mogłybyśmy przeznaczyć na ubieganie się o jakiś urząd, zarabianie pieniędzy albo shortowanie rynku nieruchomości w 2006 roku (niedawno obejrzałam w samolocie Big Short!). Do diabła, nawet gdyby zabierało mi to czas, który mogłabym spędzić w gorącej kąpieli, próbując czytać i przekonując się, że nie dam rady, bo mam zbyt mokre ręce, i tak byłabym wkurzona. Mężczyźni (alias społeczeństwo patriarchalne stworzone, by przynosić mężczyznom korzyści) zmusili mnie podstępem, bym zmarnowała mnóstwo czasu na myślenie o nich, i nikt mi tego czasu nie zwróci. Ale coś wam powiem, mężczyźni: właśnie obmyślam sposób, żeby was obalić.

Fiksacja

Najłatwiej zmienić kontrolowane, zabawne podkochiwanie się w przerośniętą, nie tylko wielką, lecz wręcz krępującą obsesję, pozwalając sobie na nieustanne myślenie o obiekcie swoich uczuć. Rozumiem, dlaczego chciałabyś wciąż o nim myśleć – to bije na głowę myślenie w zasadzie o wszystkim, co obecnie dzieje się na świecie. Jeśli mogę wybierać między myśleniem o antyszczepionkowcach i rosnącym izolacjonizmie Ameryki a myśleniem o obściskiwaniu się z jakimś pociągającym facetem w naszym olbrzymim domu na wsi, wolę myśleć o obściskiwaniu się! Poza tym zabawnie i miło jest wyobrażać sobie przyszłość u czyjegoś boku. Fajnie opowiada się samej sobie historie, w których nasze życie kończy się wspaniale!

Jeśli tak często myślisz o obiekcie swoich uczuć, to prawdopodobnie równie często o nim mówisz. To dziwaczne, owszem, ale przede wszystkim nudne. Twoje uczucia do jakiegokolwiek konkretnego pociągającego faceta to najmniej interesująca część ciebie. Doskonale o tym wiesz!!! Prawdopodobnie starasz się o nim nie wspominać. Niestety, jednym ze znamion obsesji na czyimś punkcie jest to, że wszystko – Black Mirror, niepisana konstytucja Wielkiej Brytanii, nagranie wideo, na którym lemury atakują reportera – z jakiegoś powodu kojarzy ci się z osobą, w której się podkochujesz.

Gdy ktoś aż tak mnie opęta (a zmorą mojej psychiki jest to, że dzieje się tak w mniej więcej dziewięćdziesięciu procentach przypadków), w pewnym sensie czerpię perwersyjną przyjemność z publicznego pławienia się w swojej obsesji. Jestem kompletnie stuknięta i chcę, by świat się o tym dowiedział! Może i siedzę w pracy, ale mój umysł przebywa gdzieś indziej, a mianowicie przy zmyślonych dzieciach, które nazywają się Aoife i Caoimhe Roberson-Chalamet. (Imiona i nazwiska obiektów moich westchnień zostały zmienione na Timothée Chalamet, żeby chronić facetów, którym jeszcze nie powiedziałam, że się w nich podkochuję, i żeby uprzedzić Timothée Chalameta, że chcę z nim mieć dwie irlandzkie córeczki). O jednym facecie mówiłam tak często, że nawet mój szef, człowiek bardzo profesjonalny, zaczął wzdychać: „Ach, Timothée”, ilekroć zaczynałam zdanie od „TIMOTHÉE UWAŻA, ŻE...”. Miałam przyjaciółkę, która przyjaźniła się także z Timothée, i rozmowy o nim wyjątkowo ją krępowały, ale nawet przy niej nie potrafiłam się powstrzymać – tak wielka była moja obsesja.

Barthes pisze we Fragmentach dyskursu miłosnego: „miłość uczyniła z niego społeczny odpadek, i to go radowało”. Po namyśle jestem prawie pewna, że odnosił się do czegoś zupełnie innego niż to, o czym właśnie mówię – tak jak wtedy, kiedy byłam przekonana, że Georgia O’Keeffe, twierdząc: „Twoje życie jest twoją sztuką tak samo jak to, co nazywasz swoją sztuką”, miała na myśli bycie dobrym człowiekiem. Dopiero później odkryłam, że chodzi o coś bardziej zbliżonego do układania książek na półkach według kolorów. Bycie zakałą towarzystwa przynosi jednak pewną gratyfikację. Podoba mi się, że wiele obiektów moich westchnień potrafi mnie zmienić w osobę obiektywnie szaloną, z którą przebywanie jest koszmarem. To mnóstwo uczuć naraz i nawet jeśli wyrażają się w sposób denerwujący innych ludzi, myślę sobie: „Hej, ryby na pewno tego nie czują! Trawa tego nie czuje! Jestem człowiekiem i [krzyczy do megafonu] mam dla was wiadomość z ostatniej chwili, przygłupy: zakochałam się! Obiekt moich uczuć to najbardziej pociągający człowiek na świecie; gdyby mój szef / moi przyjaciele / kierowca Ubera go zobaczyli, od razu by to zrozumieli, a zresztą mam przy sobie zdjęcie, chodźcie zobaczyć!”. Dzięki nieustannemu myśleniu i mówieniu o tym człowieku moja miłość do niego staje się dla całej reszty równie prawdziwa jak dla mnie.

Istnieje jednak prawdopodobieństwo, że jeśli za dużo myślisz o swoim obiekcie pożądania, zmiażdżysz prawdziwy związek ciężarem własnych wyobrażeń. Pozbawisz go przestrzeni koniecznej do rozwoju, zaskakiwania się nawzajem i zwyczajnego istnienia. Czyli: wydaje mi się, że chyba umiałabym zachowywać się normalnie po tym, jak już sobie wyobrażę wszelkie możliwe scenariusze, w których ja i ten facet pierwszy raz się całujemy, zostaję u niego na noc po pierwszym seksie, zgadzam się, gdy pyta, czy moglibyśmy być parą na wyłączność, a na koniec informujemy przyjaciół, że postanowiliśmy się rozstać. Ale o wiele łatwiej byłoby mieć pewność, że zachowałabym się normalnie, gdybym nie myślała o tych wszystkich sprawach.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[1] Wszystkie cytaty z Fragmentów dyskursu miłosnego R. Barthes’a pochodzą z przekładu Marka Bieńczyka, Warszawa 2011 (wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki).

[2] N. Wolf, Mit urody, tłum. M. Rogowska-Stangret, Warszawa 2014, s. 348.

.