Copyright © 2019 Lech Baczyński, Leszek Baderski, Piotr Barej, Jakub Bielawski, Łukasz Borowiecki, Bartłomiej Ból, Agata Domagała, Joanna Dzięciołowska, Łukasz Marek Fiema, Bartłomiej Fitas, Agnieszka Fulińska, Daniel Gapiński, Ian Giedrojć, Zbigniew Golemienko, Artur Grzelak, Roland Hensoldt, Maciej Kaźmierczak, Tomasz Kempski, Marta Kładź-Kocot, Kathe Koja, Patryk Kosenda, Łukasz Krukowski, John Langan, Jakub Luberda, Bartosz Orlewski, Jon Padgett, Paulina Rezanowicz, Magdalena Świerczek-Gryboś, Jakub Tyszkowski, Mariusz Wojteczek, Anna Maria Wybraniec, Robert Zawadzki.

Copyright © 2019 Phantom Books Horror

Wydanie I

ISBN 978-83-66135-15-4

Wszelkie prawa zastrzeżone.

All rights reserved.

Książka ani żadna jej część nie może być przedrukowywana i w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy.

Ilustracja na okładce: Dragan Bibin

Opracowanie okładki, skład i łamanie: Krzysztof „Korsarz” Biliński

Redakcja i korekta: Krzysztof Grudnik

Redaktor rocznika: Wojciech Gunia

Wydawca: Phantom Books Horror, Szczecinek 2019

we współpracy z Horror Weird Fiction.

www.sklep.okolicastrachu.pl

Marta Kładź-Kocot
To nie ja stwarzam światy

My niszczymy słowa. Setkami, i to dzień w dzień.

Redukujemy język, plewimy z niego wszystko, co zbędne.

George Orwell, Rok 1984

Pokój przypominał kostkę lodu widzianą od wewnątrz. Ściany lśniły matowym, rozbielonym błękitem. Światło dochodziło nie wiadomo skąd.

Wewnątrz nie było niczego oprócz łóżka, na którym leżał – prostego, żelaznego, malowanego na biało, z białym materacem i białą, sterylną pościelą.

Nie było okien. Ani drzwi. Ani żadnego innego otworu. Uświadomił to sobie, gdy tylko otworzył oczy, zamrugał od nadmiaru światła, a potem się rozejrzał. Więc to tak. Zamknięty, aż skończy mu się powietrze. Na samą myśl o tym poczuł, że się dusi. Zwlekł się z łóżka, podpełzł do ściany. Dotknął. Nie była ani zimna, ani ciepła. Lekko poniżej temperatury ciała, niemal niewyczuwalna. Na czworakach obszedł całe niewielkie pomieszczenie, aż uderzył głową w ramę łóżka.

Więc to koniec. Zamknęli go tu i poczekają, aż zużyje cały tlen. Będzie się dusił. Być może niedotleniony mózg ześle mu na koniec jakieś halucynacje.

Oddychał ciężko i nie wiedział, czy to brak powietrza, czy tylko strach. Myśli galopowały jak szalone, próbował się skupić, ale nie dawał rady, chaos, pustka, nic. Chciał narzucić rozbieganym myślom swoją wolę, pozbierać je i ujarzmić, żeby te ostatnie chwile – jeśli faktycznie są ostatnie – należały do niego, a nie do nich. Chciał rzucić im w twarz swoją śmierć, poszukać w niej odrobiny sensu. Nadać jej posmak gorzkiego, przesyconego ironią patosu i męstwa. Nic z tego. Czuł mdłości i strasznie chciało mu się sikać.

Bezwiednie wsadził kciuk do ust i zacisnął na nim zęby. Mocno. Poczuł ból, ale nie ulżyło mu ani odrobinę. Potworny szczękościsk, wywołany przerażeniem, trwał nadal. Puls łomotał w uszach. Zejdę na zawał, zanim mnie wykończą, pomyślał.

Tkwił tak, zwinięty w kłębek i wciśnięty w kąt między ścianą a łóżkiem. Czas płynął albo stał w miejscu. Trudno powiedzieć.

Chyba zesikał się w piżamę. Zauważył to, gdy mokra plama straciła temperaturę ciała i poczuł dotyk wilgotnego chłodu.

Mdliło go z głodu. Uświadomił to sobie, gdy plama zesztywniała i zaczęła wysychać. Chyba zasnął albo stracił przytomność – bo jak zasnąć z tym łomoczącym pulsem, dudniącą w uszach krwią, z tym zimnym potem na plecach?

Gdy się obudził, łóżka nie było. Zamiast tego siedział w czymś w rodzaju fotela dentystycznego. Jego dłonie spoczywały na podłokietnikach, stopy na podparciu. Przed sobą miał sterylny stolik, a na nim biały talerz, obok widelec i nóż.

Talerz był pusty.

Drgnął, kiedy znajdująca się przed nim ściana nagle rozbłysła i wyświetlił się na niej obraz. Pokazywał dłonie na podłokietnikach i biały talerz na białym stoliku. To samo, co widział przed sobą.

— Jesteś głodny, Arthurze Blair? — rozległ się męski baryton z radosną werwą radiowej reklamy. — Nic prostszego! Już teraz możesz jeść mięso, to jest w twoim zasięgu! Popatrz tylko! Duże zasoby świeżego mięsa! No, może niekoniecznie świeżego, ale na to akurat nic nie poradzimy. — Rozległ się poufały rechot dobrego wujka, tak jakby głos uznał, że opowiedział właśnie świetny dowcip.

W polu widzenia postaci na ekranie znalazła się nagle niewielka ręczna piła o dużych, ostrych zębach. Postać na ekranie wzięła ją w prawą dłoń i zaczęła piłować lewą rękę w połowie odległości między łokciem a nadgarstkiem. Tryskała krew. Lewa ręka drgała, palce kurczyły się i rozkurczały jak torturowane robaki. Prawa ręka piłowała dalej. Arthur Blair wrzeszczał, a potem, gdy prawa dłoń położyła odpiłowaną lewą rękę na talerzu i wbiła w nią widelec, zaczął wymiotować żółcią.

Coś dotknęło jego lewego ramienia. Była to zwisająca z sufitu, umocowana na cienkiej lince piła.

***

Palec młodszego technika zawisł nad klawiszem. Zanim w niego uderzył, rudowłosy chłopak posłał ontologistce pytające, lekko spłoszone spojrzenie. Skinęła głową.

Znikło światło padające na widoczną zza weneckiego lustra postać mężczyzny, konwulsyjnie skurczonego, przewieszonego przez poręcz fotela.

— Znów gaz? — zapytał starszy technik.

— Tak. Ale uśpijcie go tylko na jakieś pół godziny. Trzeba tam posprzątać. Skurwiel zarzygał całą podłogę. — Skrzywiła się z obrzydzeniem.

Młodszy wstukał komendę. Na holoekranie pojawiły się rzędy przejrzystych liter i liczb. Starszy zaaprobował współrzędne, uderzył w klawisz, poszło. Gaz był niewidoczny, ale po kilku chwilach mężczyzna zwiotczał i osunął się w fotelu. Rozsunęły się boczne drzwi, weszli sprzątacze w maskach i w białych, zakrywających całe ciało kombinezonach. Kobieta odwróciła się od ekranu i oparła biodrami o panel. Zastygła z rękami skrzyżowanym na piersi.

— Co dalej, ontologistko? — Starszy technik przeglądał logi z ostatnich tygodni. W jego głosie czaiła się delikatna, pozostająca na granicy słyszalności wątpliwość. Niewyrażone: „Jak długo jeszcze?”.

Wzruszyła ramionami.

— Decydujące starcie — rzuciła kwaśno-sarkastycznym tonem. — Pójdę do niego.

Na moment zapadła cisza. Palce nad klawiszami zastygły.

— Jeśli to nic nie da, kończymy. — Kobieta złamała ciszę. — Załatwcie mi wideorozmowę z Richardem Fishem. Niech wyrazi zgodę na kastrację umysłu.

***

Czuł to. Miał wiele do powiedzenia, a oni nie pozwalali mu mówić. Tłumili obrazy w jego głowie otępiającymi lekami i kolejnymi koszmarami.

Zacisnął powieki. Jego bunt był już mały i wiotki niczym sosnowa igiełka zawieszona na pajęczej nici. Lada chwila pęknie, wiatr porwie go gdzieś poza horyzont.

Torturami i dehumanizacją – to Arthur Blair wiedział bardzo dobrze – można złamać każdego. Każdy ma tę cienką granicę, za którą staje się już tylko zlepkiem atomów i można ulepić go na nowo w kłębek posłusznych oprawcom odruchów.

To jest nawet zbyt proste. Takie rozwiązanie w stylu Aleksandra Macedońskiego. Skuteczne, ale cholernie mało eleganckie. Nie przenikasz żadnych tajemnic ludzkiej psychiki, nie rozplątujesz żadnych pieprzonych gordyjskich węzłów. Po prostu przecinasz je jednym ruchem. I nagle z tego, nad czym filozofowie głowili się od tysiącleci, ze świadomości, psyche, duszy czy jakkolwiek określić ten bezużyteczny konstrukt, zostaje coś na kształt drgającej w agonii gąsienicy. Zbitka podstawowych odruchów. Nie czuć bólu. Jeść, spać, srać i czuć się w miarę bezpiecznie. I pieprzyć, jeśli zdarzy się okazja. Myśleć tylko za pomocą konfiguracji pojęć-klocków, które włożyli nam do głowy.

Nie dostrzegł, kiedy w lodowej strukturze zarysowały się drzwi. A potem bezdźwięcznie się otworzyły.

Weszła.

Usiadła na łóżku naprzeciwko.

Dziwne, ale wcześniej w ogóle nie zauważył, że tam jest drugie łóżko. Może pojawiło się dopiero w tej chwili.

A teraz siedziała na nim kobieta. Ubrana w dziergany ażurowy sweter, wąskie spodnie i wysokie sznurowane buty. Blade zaciśnięte usta, jasne włosy związane w kucyk, brak makijażu wokół orzechowych oczu. Jedyną jej ozdobą był gruby ceramiczny pierścionek. Choć może to nie ozdoba. Diabli wiedzą, co to jest.

— Nazywasz się…? — spytała. Głos miała cichy, niski, miękki.

Przełknął ślinę, oblizał spierzchnięte wargi.

— Arthur Blair.

Skinęła głową. To przecież nie pogawędka, tylko przesłuchanie.

A jednak musieli przysłać właśnie ją. Dziewczynę tak zwyczajną, że mógłby zaprosić ją na randkę. Mógłby zapragnąć się z nią kochać. Może nawet się z nią ożenić.

— Nazywam się Fenelle Everett Lewis — odezwała się. — Przyszłam tu, żeby złożyć ci propozycję. I uprzedzam, nie możesz odmówić.

Spojrzał na nią niemal ze współczuciem. Była narzędziem. Zwykłym młotkiem, za pomocą którego chcieli mu wybić z głowy jego samego.

— Ale najpierw zapytam, kim jesteś, Arthurze Blair.

— Jestem Twórcą Słów — odpowiedział bez wahania, na jednym oddechu. Ten oddech to było tohu wabohu, duch unoszący się ponad wodami, to było stworzenie z chaosu i dantejska miłość, co wprawia w ruch słońce i gwiazdy, to była alfa i omega, początek i koniec, wszystko. Nie mógł inaczej.

— Zła odpowiedź. — Orzechowe oczy Fenelle Everett Lewis zmrużyły się nieładnie. Teraz była rajskim wężem, Lilith, Szatanem, Arymanem, Morgothem i Wielkim Bratem. Arthur Blair zaczął rozumieć, o co toczy się stawka, i nie był gotów się poddać. Choć zadrżał, gdy przypomniał sobie rękę ucinaną piłą.

***

A potem narracja rozgałęziła się na trzy niezależne nici, mocne, lśniące w mroku ciemnym światłem, skręcone jak srebrne liny.

***

JEDEN

Młodszy technik wpatruje się w weneckie lustro. Widzi stojących naprzeciwko siebie kobietę i mężczyznę. Kobietę zna. To ontologistka z ich wydziału, Fenelle Everett Lewis. Wygląda zwyczajnie, a nawet trudno ją z wyglądu zapamiętać. Jest szara. Średniego wzrostu, średniej budowy, szaroblond włosy, szare oczy, szary rozciągnięty sweter, spodnie, wysokie sznurowane buty. Włosy związane w potargany kucyk, blada, jakby wyrzeźbiona twarz bez makijażu i najpiękniejsze – dłonie o zgrabnych, wypukłych, niepomalowanych paznokciach. Na palcu ceramiczny Klucz. Te dłonie, myśli młodszy technik, dotykają Książek. Prawdziwych Książek, nie czytadeł dostępnych w księgodajniach. Ten palec może nacisnąć guzik windy i wjechać na najwyższe piętro Budynku Alfa. Do Biblioteki. Te oczy mogą prześliznąć spojrzeniem po półkach, wyjąć jakąś Książkę, otworzyć ją i przeżyć. Bo jeśli z kart Książki wypączkuje świat, ona będzie potrafiła go zamknąć.

Młodszy technik czuje fascynację i strach, po plecach biegają mu małe uparte mróweczki i kłują zimnymi igłami. Podczas gdy starszy, przywykły do rutyny, ze znudzoną miną przegląda logi z ostatniego tygodnia, on wpatruje się w stojące naprzeciwko siebie postacie. Mężczyzna ma na sobie białą szpitalną koszulę, powiązaną z boku na tasiemki. Zdjęto z niego zasikane spodnie od piżamy, ale i tak jest odczłowieczony, zastygły w przerażeniu niczym mysz w świetle reflektora. Nie ma dokąd uciec. Próbuje stać prosto, ale nie daje rady, obejmuje się rękami, chowa głowę w ramionach, drży. Młodszy technik przybliża sobie obraz z kamery i widzi czający się w jego oczach obłęd.

— Strata czasu — rzuca starszy. Przeciąga się znudzony, klepie sięgającą potylicy łysinę widoczną między krótkimi, szpakowatymi włosami.

— Hm?…

— Strata czasu, mówię. Ten i tak pójdzie do kasacji. Warunkowanie nic nie dało.

— Jak to nic? — Młody patrzy na ten kulący się strzępek człowieka.

— No, niewiele. Zobaczysz.

— Co twoim zdaniem zobaczę? — Młody ma już dość poufale nonszalanckiego tonu starszego kolegi.

— Jak nasza Fen pierze mu mózg do zera i zostawia gołe niemowlę.

— A już kiedyś to zrobiła? — Bardzo chciałby zachować pełne godności milczenie, ale nie potrafi.

Otrzymuje jednak w odpowiedzi wieloznaczne „ba!”.

***

DWA

Kobieta patrzy na mężczyznę. Nie na kulące się stworzenie w białej koszuli wariata. Na pokrzywiony torturami umysł.

Poddaje mu wizję, delikatnie. Najpierw jedną. Wyciąga ręce, trzymające wieczne pióro i zwykły tani notes.

On czeka. Potem odrobinę przywyka, choć jeszcze nie ufa. Walczy z sobą, rozplata ramiona, chce to od niej wziąć.

Zwykłe staroświeckie Przybory do Pisania.

Wtedy przyszedł czas na wizję numer dwa. Z rękawa jej szarego swetra wypełza szczur. Przysiada na notesie, myje się. Jego nagi, pokryty drobnymi łuskami ogon balansuje w powietrzu.

Kobieta widzi, jak Arthur Blair cofa się ze wstrętem, a wtedy szczur unosi się na tylne łapy, mruży oczy, obnaża długie żółte zęby.

***

TRZY

Mężczyzna już wie, że szczur będzie zawsze stał między nim a Pismem, a on sam już nigdy nie będzie mógł stworzyć i poczuć różnicy pomiędzy Pismem a Światem. Cokolwiek by się nie działo, nie jest na to gotowy.

Spoza wściekłych oczu szczura patrzą na niego inne oczy. Tamtej kobiety. Kobiety, która istnieje sama w sobie i wypełnia tym istnieniem całą przestrzeń. Takiej, którą mógłby pokochać, z którą mógłby zostać, gdyby to miało jakikolwiek sens. W której ramionach mógłby znaleźć sojusz przeciw światu, swoją własną twierdzę. Z którą nic nie zdołałoby go rozdzielić, bo nie można odebrać człowiekowi tylko jednej rzeczy – tego, co wybrał i w co wierzy.

Błąd. Można.

Kobieta powoli zbliża się do niego, wyciągając ręce, w których trzyma pióro i notes. Ale na notesie nadal siedzi szczur, nienawistnie mrużąc czarne paciorki oczu i szczerząc żółte zęby. Arthur Blair przyciska ręce do skroni. Myśli rozsadzają mu czaszkę, głowa pęka od czegoś znacznie gorszego niż ból, od przerażenia światem.

Obraz w jego oczach zmienia się. Widzi tę kobietę półnagą i przywiązaną do krzesła. Sam również jest przywiązany, w ciemności i pustce. Nie może się ruszyć, czuje sznury wpijające się w nadgarstki, w pierś. Nie może uratować ani jej, ani siebie. Nie może stąd wyjść. Wtedy dostrzega stół, a na nim klatkę. Miotają się w niej wielkie szczury, rozdrażnione i głodne, rzucają się na pręty, ich pisk drażni uszy. Klatka ma pasy.

I wtedy zaczyna rozumieć. Chińska tortura. Klatkę przymocowuje się do czyjegoś ciała i wysuwa się drzwiczki. A wtedy głodne i wściekłe szczury będą próbowały wydostać się na wolność jedyną dostępną drogą. Przez skórę, mięśnie i wnętrzności.

Nie. Nie, nie, nie.

Klatka unosi się, jakby chwyciła ją niewidzialna ręka. Jest tylko jeden sposób, żeby nie przypięli jej do niego, tylko jeden, jedyny, jedyny, jedyny, o boże, nie… O boże, po prostu nie, nie… nie! Tamta kobieta. Zróbcie to jej, nie mnie, jej, jej, jej…

Tamta kobieta, którą mogłem kochać, w której ramionach mogłem zamknąć czas.

***

JEDEN

Starszy technik znów przegląda logi. Młodszy patrzy.

— Nic się nie dzieje — mówi. — Stoją, patrzą. Pojedynek, kurwa, na spojrzenia.

Starszy mruczy coś niezrozumiałego. Ekran nagle rozbłyska czerwienią.

***

JEDEN. DWA. TRZY. Słychać trzask pękającego świata.

***

Z WYKŁADÓW RICHARDA FISHA, METAONTOLOGISTY W NACZELNYM INSTYTUCIE KONTROLOWANIA PĘKNIĘĆ RZECZYWISTOŚCI. Nagranie zarchiwizowane.

Przypuszcza się, że działalność ontologistów sformalizowano po dwudziestym odnotowanym rozpadzie świata. Zastanawiacie się, dlaczego tak późno? Ja bym raczej dziwił się, jak to się stało, że już wtedy udało się prawidłowo zdiagnozować proces i próbować sobie z nim poradzić.

Nic nie wiemy o pierwszych pęknięciach rzeczywistości. Prawdopodobnie światy jakoś się przeplotły i wymieszały, obeszło się bez większych strat, bo świat empiryczny i subświaty pochodne były jeszcze od siebie nieodległe.

Głos z sali: — To skąd wiemy, że w ogóle doszło do tych pęknięć?

Richard Fish: Dobre pytanie. Tak naprawdę nie wiemy [śmiech]. Możemy jednak domniemywać na podstawie śladów archeologicznych. Jeśli zachowało się fragmentaryczne malarstwo naskalne i potrzaskane kawałki tabliczek z odciśniętym w glinie pismem, możemy domniemywać, że w taki świat wkroczyła Wielka Opowieść. Samej opowieści, nawet w warunkach laboratoryjnych, nie udało się jednak zrekonstruować. [Słychać szmer z sali]. Spokojnie, proszę państwa. Opowieść zupełnie obca naszym zespołom aksjomatycznych struktur wyobrażeniowych nie jest w stanie w żaden sposób nam zagrozić. Nie ma, że tak się wyrażę, ontologicznego zapalnika, który mógłby spowodować jej detonację. Nie wierzycie mi państwo. Ależ możecie wierzyć. Najlepszy dowód – żyjemy. [Z sali słychać śmiech].

Co było dalej? Przyszły kolejne pęknięcia i pojawili się pierwsi ontologiści. Oczywiście jeszcze nie nazywali siebie w ten sposób. Na temat ich działań niewiele wiemy, nie zostawili po sobie pism. Powstały tylko relacje ustne, które z czasem przedostały się do jakichś późniejszych kronik. Prawdopodobnie razem z nimi chodziły po świecie postacie z mitów, bogowie i herosi. Świat był wtedy, że się tak wyrażę, łaciaty. Ontologia fizyczna przemieszana była z subkreacyjnymi rzeczywistościami w sposób wręcz nieprzyzwoity. Dopóki światy nie zaczynały się nawzajem zjadać, nikomu to specjalnie nie przeszkadzało. Poza tym niekiedy prowadziło to do rozwoju cywilizacji – w różnych przedziwnych kierunkach, ale efekty bywały ciekawe. W rezultacie spontanicznej kreacji czyjegoś umysłu mogły na przykład powstać w pierwszym wieku przed naszą erą machiny latające. Czy powstały, nie wiemy. Zachowały się takie świadectwa, nie mamy jednak pewności, czy odzwierciedlają Wtórną Kreację, czy tylko jakieś inżynieryjne projekty.

Pomimo długotrwałych i starannych badań nie udało się ustalić, gdzie przebiega granica Pęknięcia Rzeczywistości, za którą wytwór czyjegoś umysłu wykonuje ontologiczny skok i otwiera nowy wymiar wdzierający się w nasz świat. Tak jak wspomniałem, mamy dowody na to, że po ziemi chodzili kiedyś bogowie i herosi. Nie była to kwestia indywidualnej, lecz zbiorowej wyobraźni. Jednak obecnie już od dawna wiemy, że pojedynczy umysł również może przekroczyć granicę, za którą Słowo staje się Rzeczą. A skutki takich inwazji umysłu na rzeczywistość mogą być katastrofalne. Wiemy jednak również, że utalentowani i odpowiednio wyszkoleni ontologiści mogą zamykać niebezpieczne wtórstworzone światy. Albo – stwierdzam to z przykrością – niebezpieczne umysły.

— I całe szczęście. [Głos z sali. Pomruk].

— Niezupełnie, droga pani. Jakkolwiek moja teza może wydać się państwu kontrowersyjna, muszę stwierdzić, że świat wiele traci na braku niebezpiecznych wizji. Owszem, przetrwaliśmy jako cywilizacja wiele wojen i rewolucji, a także kilka odrażających totalitaryzmów, ale, ogólnie rzecz biorąc, żyjemy teraz w świecie dość przyjaznym dla użytkownika, tyle że płytkim. Nie tęsknimy oczywiście do wojen, chorób, biedy i wykluczenia, a śmierci nie zdołaliśmy wyeliminować – co najwyżej lekko opóźnić. Ale zamiast prawdziwych książek mamy produkowane masowo czytadła, które nie zagrażają ontologicznemu ładowi świata po prostu dlatego, że nie mają żadnej siły oddziaływania. Ich twórcy nie są w stanie nawet dostrzec granicy Pęknięcia, a co dopiero ją przekroczyć. Uprzedzę pana pytanie [szmer na sali] – tak, jest kilka prywatnych utopii, dopuszczonych do istnienia przez ontologistów. Na dłuższą metę jednak, usunąwszy zagrożenie, zatrzymaliśmy świat w rozwoju.

Po co go rozwijać, zapytacie państwo, skoro mamy wszystko, czego nam potrzeba? Z kilku przyczyn. Po pierwsze dlatego, że ciekawość jest wbudowaną nam ewolucyjnie potrzebą. Jeśli nie możemy jej zaspokajać, odczuwamy narastającą frustrację. Poza tym mamy w sobie przekorę, która każe nam natychmiast buntować się przeciwko układom zbyt opiekuńczym i psuć zbyt doskonałe modele funkcjonowania, ponieważ nie wierzymy w ich autentyczność. Po trzecie – potrzeba stabilizacji i bezpieczeństwa musi pozostawać w równowadze z potrzebą nowości i zmiany. Zamknięci w tej pierwszej, odczuwamy nudę. Po czwarte, musimy tworzyć, żeby nadawać naszej egzystencji poczucie sensu. I tak dalej. Z tego powodu najlepiej byłoby dopuścić subkreacje twórcze, lekko niepokojące, ale nie niszczące. My, ontologiści, nie jesteśmy od tego, żeby wszelką kreację od razu zdusić w zarodku. Tym mniej ekspansywnym i mniej niebezpiecznym pozwalamy istnieć. Naszym obowiązkiem jest jednak powstrzymać takie, które zmieniłyby świat w czysty koszmar, gdyby zdołały się wyrwać na wolność, osadzić w umysłach i rozprzestrzenić.

Głos z sali: — A co się dzieje z Twórcami Słów, którzy generują takie koszmary?

Richard Fish: — Troskliwie o nich dbamy. Nie cierpią.

***

JEDEN

Czerwone światła migają, alarm wyje. Półprzejrzyste litery przesuwają się po holoekranach w tempie zbyt szybkim, by można było je odczytać. Potem zastępuje je pulsujący, czerwony napis „ALERT!”.

***

DWA

Zamknięta w ciemności, z klatką pełną wściekłych szczurów przymocowaną do piersi.

Sama.

Ale tylko przez chwilę.

***

TRZY

Ciemność.

Bezład i pustkowie.

Świat, ściągnięty do własnej głowy, obija się od wewnątrz o czaszkę. Ktoś w jego głowie przygląda się samemu sobie. Stoi na balkonie pamięci i patrzy na maszerującą w dole defiladę koszmarów.

***

DWA

Nikt nie wie, na czym to polega, ale pączkujący świat można zgarnąć jak błoniasty pęcherz, przekłuć i zamknąć. W jednej chwili.

Przypuszcza się, że ontologista potrafi po prostu wyjść z opowieści i przejść na metapoziom. Zrozumieć wewnętrzne implikacje i zawiłości narracji. Zobaczyć, co opowieść napędza, co tkwi u jej źródła.

Żeby stworzyć subkreacyjny świat, trzeba prawdziwego Twórcy Słów. Żeby ją zamknąć, trzeba prawdziwego ontologisty.

***

Młodszy technik przez chwilę słyszał pulsowanie w uszach, kiedy alarm ucichł. Przez weneckie lustro dostrzegł stojącą ze skrzyżowanymi rękami kobietę i leżącego na posadzce mężczyznę.

Kobieta wyszła z pokoju.

— Dajcie mi na czerwoną linię Richarda Fisha — rzuciła w progu. — Natychmiast.

***

Arthur Blair ocknął się na chwilę. Leżał w sterylnie białym pomieszczeniu, pod sobą miał płaskie coś, ni to łóżko, ni to stół operacyjny. Ręce i nogi przypięte grubymi pasami. Głowę unieruchomioną. W oczy świeciła mu błękitna okrągła lampa z mnogością małych żarówek.

Wokół kręcili się jacyś ludzie w białych kitlach. Arthur Blair szarpnął się.

— Jest przytomny — usłyszał kobiecy głos. — Dwa miligramy… A potem elektrody.

W polu jego widzenia pojawiła się strzykawka. Znów się szarpnął. Nie, nie, nie, nie, nie… Nie wbijaj tego we mnie… Ja już nigdy… Wszystko, obiecam wam wszystko, błagam… Ja już nie jestem tym, za kogo mnie bierzecie… Nie, nie, nie, nie, nie, nie jestem… Nie jestem sobą.

Poczuł ukłucie i wszystko zaczęło się rozmywać. Odpływał. A tak bardzo nie chciał… Nie, nie, nie… Nie wiedział, czego nie chciał. Coś przylgnęło mu do czoła, do skroni, do całej głowy… Chciał się wyrwać, ale już tylko bardzo słabo drgnął. Wewnętrzny krzyk protestu gasł. Chciał pomyśleć „szczury”. Przeraźliwie się ich bał, ale już tylko one mogły unieść jego strach na sobie, odgrodzić go od czystego, sterylnego koszmaru, w jakim się znalazł. W ostatniej chwili przytomności poczuł, że puściły mu zwieracze.

***

— Gotowe, ontologistko.

— Zaczynamy procedurę kasowania. Program dziewięć.

— I…

— Delikatnie. Wypalić wszystko, ale nie zabić.

***

Młodszy technik wpatruje się w weneckie lustro. Powstrzymuje mdłości. Starszy pogwizduje, sprawdza jeszcze raz odczyty na ekranach, a potem ostrożnie przesuwa wszystkie dźwignie do samego końca. Widoczne przez szybę nagie ciało o głowie najeżonej kolorowymi elektrodami zaczyna drgać.

— Spokojnie, to tylko atak padaczki. — Starszy obraca się w krześle. — Widzisz to? — wskazuje na poszarpane encefalogramy. — Trochę za bardzo go przysmażyliśmy. Ale za chwilę się wyrówna.

— Przysma…

— W przenośni. Impuls przeczesze mu neurony. Usunie pamięć, wykastruje tę popierdoloną wyobraźnię. A nano utrwali zmiany. Wyjdzie bardzo fajne warzywko.

Atak padaczki przybiera na sile, ciało na stole dygocze oplecione kablami. Młody, pozieleniały na twarzy, zaciska palce na krawędzi pulpitu.

— Cholerny z ciebie mięczak — mruczy starszy. — Zamiast mi tu o mało co rzygać, zacznij myśleć. Ty też znalazłeś się tam przez chwilę, prawda? W jakimś cholernym więzieniu, w mocy totalitarnej władzy, bez możliwości wyjścia. Naprzeciwko klatki z głodnymi i wściekłymi szczurami, które za chwilę zaczną pożerać cię żywcem. Co by się stało, gdyby ontologistka nie wepchnęła tego z powrotem do jego głowy?

Młodszy oddycha głośno, wciągane nosem powietrze świszcze. Patrzy, jak Fenelle Everett Lewis staje nad ciałem i unosi dłoń, dając znak.

— Jeszcze chwila, ontologistko — mówi starszy do mikrofonu. — Procedura zaraz dobiegnie końca.

Po chwili ekran wypluwa szereg kodów, sprawozdania z przebiegu operacji, dane medyczne. Ciało przestaje drgać. Gasną światła. Młodszy technik rzuca krótkie spojrzenie na nieruchomą sylwetkę kobiety rysującą się w ciemnościach. Wstaje, gwałtownie odsuwa krzesło i wychodzi z pomieszczenia, zaciskając dłoń na tkwiącym w kieszeni składanym nożu.

W sterylnej, białej łazience tnie się starannie, miejsce obok miejsca, i patrzy, jak krew spływa do umywalki.

***

Winda porusza się bez najmniejszego szmeru. Pędzi w górę tunelem z ciemnego szkła, dziesiątki metrów ponad światłami miasta. Dopiero na samej górze wydaje z siebie cichutki dźwięk i z delikatnym sykiem otwiera drzwi. Fenelle Everett Lewis wysiada.

Regały ustawione pośrodku szklanych ścian Budynku Alfa mierzą wiele pięter. Na wyższe kondygnacje można się dostać za pomocą przesuwanych, modułowych drabin. Wszystkie półki, do ostatniego miejsca, wypełnione są książkami. Setkami, tysiącami, milionami książek.

Fenelle siada na podłodze, opiera plecy o taflę szkła, przesuwa dłońmi po twarzy, oplata kolana ramionami. Dłonie drżą. Zaciska je na przedramionach, mocno.

— Cześć, Fen.

— Richard? — Rozgląda się, ale nikogo nie widzi.

Słychać śmiech.

— Tak, gdzieś tu jestem. Ale nie zobaczysz mnie. Może przyniosłaś mnie we własnej głowie?

— Przestań!

— Mogę przestać. Ale nie przyjechałaś tu bez powodu, prawda?

Gdzieś na granicy wzroku Fenelle dostrzega ciemną sylwetkę. Na zewnątrz trwa noc, w Bibliotece panuje mrok, tylko małe lampy przy półkach tworzą szeregi świetlnych punkcików i wydobywają z ciemności grzbiety książek. Przez szklany sufit Budynku Alfa przeświecają gwiazdy.

Fen wstaje, idzie w stronę postaci. Cień odpływa albo okazuje się tylko cieniem.

— Powiesz, dlaczego przyjechałaś?

Ontologistka obraca się gwałtownie. Teraz postać stoi z drugiej strony, tuż obok lśniących drzwi windy. Tym razem wyraźna, choć pogrążona w cieniu. Widać zarys głowy, barków, nóg.

— Ta Książka… — Fen mówi niemal na wdechu, ze świstem. — Istnieje, prawda? Ta, która teraz… którą my…

— Wszystkie Książki istnieją — odpowiada głos Richarda Fisha, dźwięcząc z zupełnie innego miejsca niż to, w którym widnieje postać. Dobiega zewsząd. — Ontologista nie jest w stanie zniszczyć prawdziwej Książki. Przenosi ją tylko do innego wymiaru.

Fenelle przymyka oczy, tylko na chwilę, a gdy je otwiera, miejsce przy windzie okazuje się puste.

— Zapraszam na taras widokowy — mówi głos.

***

Wspięła się po wysokich, krętych schodach. Stał tam, pod szklaną kopułą rozświetloną od góry gwiazdami, a od dołu światłami miasta. W ręku trzymał szklankę whisky. Fen zbliżyła się i stanęła obok. Odwrócił się do stolika i nalał jej bez słowa. Wzięła, przełknęła. Zapach rozlał się po podniebieniu, ogień musnął gardło. Richard Fish również umoczył usta w szklance. Odwrócił się. Popatrzył przed siebie, na czerń usianą świetlnymi punktami. Widziała jego ostry profil, odcięty w mroku jeszcze głębszą plamą ciemności.

— Jest tu gdzieś. Być może po długich poszukiwaniach zdołałabyś ją znaleźć — mruknął. — To wspaniała Książka. Taka, która sięga ci aż do trzewi, wyciąga na wierzch bebechy i każe się im przyglądać. Jest potwornym, mocnym ostrzeżeniem przed tym, co mogłoby się stać, gdyby ktoś spróbował odebrać ludziom wolność myśli. Zapewne była potrzebna w jakimś świecie. We wszystkich światach. Ale nie w naszym. Nie tu, gdzie Twórcy Słów fundują nam Pęknięcia Rzeczywistości. Gdzie Słowo naprawdę może stać się Ciałem.

Nie odpowiedziała. Wypiła do dna.

— To niesprawiedliwe, Fen. Wiem. — Nie odwrócił się, mówił wciąż jakby do siebie. — Gdzie indziej ta Książka stałaby się przestrogą, ważną przypowieścią na temat tego, do czego zdolne jest ludzkie mrowisko. Ale nie tutaj. Tu musimy ją odizolować, a jej twórcę zniszczyć, wyprać z wszelkiej mocy kreowania czegokolwiek. Bo tu on sam zafunduje nam koszmar, przed którym chciałby ostrzegać.

— Szczury… — wykrztusiła Fenelle, tłumiąc drapanie w gardle.

— Co takiego?

— Szczury. To ja podsunęłam mu szczura. Wiedziałam, jak bardzo się ich boi, to wyszło w testach. On był już, cholera, nieszkodliwy! Stopniowo odebrałam mu wszystko. Pamięć o tym, kim był, poczucie bezpieczeństwa, chęć tworzenia… A potem musiałam jeszcze, jak ostatnia idiotka, dokręcić mu śrubkę! Chciałam go ostatecznie uwarunkować. I wtedy powstał ten koszmar. Rick, to nie oni tworzą te potworne światy. To my je tworzymy.

Richard Fish powoli odwrócił głowę i utkwił w niej spojrzenie.

— On stworzył to pęknięcie — powiedział dobitnie. — A to oznacza, że był do tego zdolny. Nie ty, to kto inny, nie szczur, to co innego – coś prędzej czy później wywołałoby reakcję. Postąpiłaś słusznie, Fen.

Brzęknęła odstawiana na stolik szklanka. Fenelle Everett Lewis skierowała się do wyjścia.

— Jeszcze jedno — dobiegł ją głos Richarda Fisha. Zadźwięczał ironicznie, ostro. — Wspomniałaś, że wykonałaś u niego wstępne czyszczenie pamięci. Czy jesteś pewna, ale to absolutnie pewna, że on… nie miał żony?

***

W mieszkaniu na trzecim piętrze nowoczesnej kamienicy panował ciepły, matowy półmrok, zasnuwający duże, minimalistycznie urządzone pokoje, kładący się na pięknych drewnianych posadzkach i nielicznych antycznych meblach.

Fenelle, siedzącą na kanapie pod wełnianym kocem, zaczął ogarniać strach. Igiełki lęku pełzały jej po karku.

Coś jeszcze tu było. Coś zawisło w powietrzu, nieokreślone, ale ciężkie jak granitowa płyta.

W pamięci otworzyła się jakaś tama i zalała ją potokiem wspomnień. Fenelle nagle zyskała pewność, że obok niej otworzył się drugi świat i że wyszła z niego zupełnie nieznana jej przeszłość. Taka, w której miała męża. Przyszły do niej jakieś obrazy, migawki, mgnienia. Mężczyzna stojący w kuchni przy zlewie, myjący naczynia, podczas gdy ona robi kawę. Talerze do kolacji, dwa, kieliszki wina, czyjś wesoły głos, jakaś anegdota, żart, jej śmiech. Piżama na łóżku, kapcie, skarpetki na podłodze. Stukanie w klawisze dobiegające z sąsiedniego pokoju. Szept w nocy, ciepło w pościeli, zapach ciała, cierpki pot, zarys ramienia. Koszule, marynarki. Chusteczki z inicjałami, haftowane z zawijasami AB. Jej osobista Rzeczywistość doznała subiektywnego Pęknięcia, a później zaczęła się rozpadać, kruszyć, osypywać, rozdrabniać na małe kawałeczki, które zmniejszały się coraz bardziej, umykały, znikały…

Potem odeszło. Została sama. Szczątki wspomnień zblakły, tak jak po przebudzeniu bledną resztki absurdalnych snów, a człowiek z ulgą uświadamia sobie, że to tylko majak.

Strach pozostał. A nawet narastał.

Skrzypnęła gdzieś podłoga, poruszyła się zasłona. W zamku zagrzechotało, jakby ktoś włożył klucz, a zaraz potem zamilkło.

Pewnie po prostu trzeba napić się wina. Fenelle Everett Lewis wstała i w samych skarpetkach poszła do kuchni. Lodówka stała na wprost drzwi. Emanowała znaczeniem. Coś w niej było, coś w mroku, jakby niewidzialna gołym okiem poświata. Fen zatrzymała się w progu. Wszystko krzyczało; posadzka, puste blaty szafek, zlew, stół; wszytko wołało, głosiło manifest absolutnej zwyczajności; jest, mówiło, jak zawsze, jak zawsze, jak zawsze.

Tylko że mówiło zbyt głośno.

Fenelle Everett Lewis zbliżała się do lodówki, powoli, na palcach, jakby podchodziła dzikiego zwierza. Była absolutnie pewna, że gdy ją otworzy, wewnątrz ukaże się odcięta, skrwawiona ludzka ręka.

Marta Kładź-Kocot

Literaturoznawczyni, pisarka, redaktorka, autorka dwutomowej powieści fantasy Noc kota, dzień sowy oraz opowiadań publikowanych między innymi w „Nowej Fantastyce”, „Feniksie Antologii” i „Fantomie”. Zajmowała się badaniem relacji mitu i fantastyki, czego owocem jest książka Dwa bieguny mitopoetyki. Archetypowe narracje w twórczości J.R.R. Tolkiena i Stanisława Lema oraz artykuły naukowe i teksty publicystyczne. Eksploruje różne przestrzenie literackie, choć najczęściej powraca do metapoziomowej fantasy.