Wstęp

Internet obfituje w informacje. Niestety, nie zawsze informacje = wiedza. W internecie każdy może umieścić swój wpis, napisać wszystko i o wszystkim. Informacje niemające oparcia w wiedzy są wszakże bezużyteczne. A tych pojawia się w sieci coraz więcej. Naszym największym problemem staje się więc obecnie poszukiwanie nie tyle informacji, ile – i przede wszystkim – wiarygodnego ich źródła. Mity dotyczące zdrowia to nic innego jak informacje przekazywane dalej metodą tak zwanego głuchego telefonu. Ktoś coś kiedyś o czymś powiedział – nie wiadomo kto, nie wiadomo kiedy, nie wiadomo, skąd to zaczerpnął. Brednie, poprzekręcane fakty powtarzane wielokrotnie akceptowane są jako prawda, choć z tą nie mają nic wspólnego.

Warto sprawdzić autora przekazu, co sobą reprezentuje, czy wiedzę, którą przedstawia, oparł na wiarygodnej, zgodnej z EBM, czyli potwierdzonej naukowo bibliografii. To obecnie standard. Dowody naukowe służące poparciu danych poglądów, teorii muszą być silne. Wiedza musi być zgodna z zaleceniami światowych i polskich towarzystw naukowych, zgodna z najnowszymi osiągnięciami medycyny i zgodna z zaleceniami chociażby Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

W dobie internetu wiedza ekspertów stawiana jest na równi z wiedzą nieekspertów i pseudoekspertów. To zaś stwarza bardzo wiele zagrożeń, zwłaszcza gdy chodzi o nasze zdrowie i życie.

Czy w sprawie zepsutego samochodu idziemy do piekarza? A może w sprawie zepsutego piekarnika dzwonimy do fryzjerki? Albo w sprawie próchnicy zgłaszamy się do mechanika?
Czy naprawdę w sprawie naszego zdrowia ufamy nieekspertom? Wolimy bardziej zaufać hydraulikowi niż lekarzowi?

Zapraszam do lektury.

Dieta doktor Dąbrowskiej – hit czy kit?

Co pewien czas pojawiają się mody na różne diety cud, mające na celu radykalną redukcję kilogramów. Nadwaga jest bardzo dużym problemem cywilizacyjnym, szczególnie w krajach rozwiniętych. Ponad 60% mężczyzn i blisko połowa kobiet w Polsce ma nadwagę lub otyłość. Ten sam problem dotyka co piątą dziewczynkę i co trzeciego chłopca w wieku szkolnym.

Na tle krajów europejskich Polska lokuje się mniej więcej w połowie stawki. Najwyższy odsetek osób z nadwagą notuje się w Wielkiej Brytanii i Grecji. Na świecie przodują w tym Stany Zjednoczone. W Polsce otyłych jest około 18% mężczyzn i 21% kobiet. Instytut Żywności i Żywienia podkreśla, że nadwaga i otyłość są aktualnie największym zagrożeniem dla zdrowia publicznego w Polsce i na świecie.

Otyłość stanowi przyczynę takich chorób przewlekłych, jak:

cukrzyca typu 2,

choroby układu krążenia (udar mózgu, nadciśnienie tętnicze),

nowotwory złośliwe (rak jelita grubego, sutka, gruczołu krokowego),

kamica żółciowa,

niealkoholowe stłuszczenie wątroby,

zaburzenia hormonalne,

zmiany zwyrodnieniowe układu kostno-stawowego,

nocny bezdech.

Celem leczenia dietetycznego jest redukcja nadmiernej masy ciała poprzez odpowiednią dietę, zmianę nieprawidłowych zachowań żywieniowych i utrwalenie nowych, zdrowych nawyków.

Odchudzanie w otyłości wymaga opieki lekarza.

Nie zaleca się zbyt szybkiego odchudzania, gdyż może prowadzić do utraty beztłuszczowej masy ciała (w takiej sytuacji nie tracimy tkanki tłuszczowej, tylko tkankę mięśniową). To zaś może skutkować obniżeniem przemiany materii oraz osłabieniem w związku z niedoborem składników odżywczych, czego objawem może być na przykład anemia lub wypadanie włosów. W ten sposób osiągamy efekt szybkiego spadku wagi, ale jednocześnie musimy się liczyć z bardzo szybkim efektem jo-jo (do tego stopnia, że waga ostatecznie może być większa niż ta sprzed diety).

Zalecane tempo chudnięcia to 0,5–1 kg na tydzień, czyli 2–4 k na miesiąc.

Przede wszystkim powinniśmy pamiętać, aby:

wyrzucić ze swojego jadłospisu niezdrową, bogatokaloryczną, przetworzoną żywność,

unikać niezdrowych tłuszczów, nadmiaru soli i dbać o codzienną obecność w diecie warzyw i owoców.

Musimy pamiętać również, że nieumiejętnie skomponowana dieta może spowodować wiele problemów zdrowotnych.

Ze względu na popularność diety doktor Dąbrowskiej warto przyjrzeć się jej zaletom i wadom.

Czym się cechuje?

Jest niskoenergetyczna.

Każda dieta z niską podażą kalorii prowadzi do utraty masy ciała. Jeżeli mamy nadwagę i na przykład cukrzycę typu 2 lub nadciśnienie, wówczas możemy osiągnąć jeden cel – zredukujemy zapotrzebowanie na leki przeciwcukrzycowe lub na nadciśnienie. Wynika to z faktu, że spadek masy ciała wpływa na remisję tych chorób.

Pozwala obniżyć wskaźnik BMI, prób wątrobowych (enzymów wątrobowych), żelaza, ferrytyny.

Badania przeprowadzone przez doktor Dąbrowską pokazały, że dieta niskokaloryczna, warzywno-owocowa, wpływa korzystnie na te parametry.

Stawia na spożycie warzyw.

Niestety, warzyw i owoców jemy dziennie zbyt mało. Dieta doktor Dąbrowskiej jest skomponowana tak, by zwiększyć dzienne spożycie warzyw. Przy okazji poznajemy też wiele różnorodnych przepisów na dania z warzyw.

Jakie są minusy diety doktor Dąbrowskiej?

Trudność jej przestrzegania.

Znaczące ograniczenie ilości spożywanych produktów sprawia, że wiele osób szybciej traci zapał do tego typu diety.

Niskobiałkowy jadłospis.

W tej diecie spożywamy niewielkie ilości białka, co sprawia, że tracimy także beztłuszczową masę ciała (tkankę mięśniową).

Ryzyko niedoboru składników odżywczych.

Dieta doktor Dąbrowskiej wiąże się z niskim spożyciem między innymi wapnia, cynku, jodu, kwasów omega-3, magnezu czy żelaza. Może to prowadzić do różnych powikłań, wynikających z niedoboru wymienionych składników w naszym organizmie, takich jak:

większa podatność na infekcje,

zaburzenia miesiączkowania,

kontuzje i złamania,

omdlenia.

Dieta może mieć niewłaściwe skutki szczególnie w przypadku osób aktywnych fizycznie ze względu na zbyt małe spożycie kalorii czy składników odżywczych, których organizm często zmuszany do wysiłku bardzo potrzebuje.

Podczas odchudzania się należy zwrócić uwagę przede wszystkim na dobór produktów, aby nie doprowadzić do braków składników odżywczych. Nie wystarczy bowiem ograniczyć ilość spożywanych kalorii i tłuszczu. Organizm musi mieć dostarczone odpowiednie:

ilości białka,

niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych,

węglowodanów złożonych,

błonnika,

witamin,

składników mineralnych.

Instytut Żywności i Żywienia nie poleca diet jednostronnych, w których stawia się na wykluczenie lub drastyczne ograniczenie spożycia któregoś ze składników pokarmowych, białek, tłuszczów lub węglowodanów (na przykład dieta low-carb, paleo, dieta Dukana). Tylko zbilansowana dieta jest gwarantem utrzymania zdrowia podczas odchudzania się, dotyczy to również diety doktor Dąbrowskiej, której sami nie powinniśmy stosować. Stosowanie tej diety wymaga wcześniejszej konsultacji zarówno dietetyka, jak i lekarza.

Zakwaszenie organizmu – prawda czy mit?

Na początku należy zastanowić się nad kilkoma definicjami. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu to pewnego rodzaju kompromis w naszym ciele.

Skala pH pozwala na ocenę kwasowości i zasadowości wybranych roztworów na podstawie obecnych w nich jonów, a jej zakres wynosi od 0 do 14. Roztwory o pH mniejszym niż 7 mają charakter kwasowy, natomiast roztwory o pH większym niż 7 charakteryzuje odczyn zasadowy. Krew w naszym organizmie ma pH między 7,35 a 7,45.

Kwasica występuje wówczas, gdy w organizmie gromadzą się w nadmiernych ilościach substancje kwaśne lub dochodzi do znacznej utraty substancji zasadowych. W przypadku zasadowicy jest odwrotnie – w organizmie gromadzone są substancje zasadowe lub dochodzi do utraty substancji kwaśnych.

Należy jednak pamiętać, że kwasica to nie to samo co zakwaszenie. Kwasica jest ciężkim stanem zagrażającym życiu. Wówczas pomoc udzielana jest na oddziale intensywnej terapii, a nie poprzez połknięcie reklamowanego suplementu diety.

Medycznie pojęcie zakwaszenie organizmu nie istnieje. Jest to potoczne określenie, które związane jest z zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej.

Żywienie w bardzo nieznacznym stopniu może wpływać na pH krwi; według doniesień naukowych może to być wpływ w zakresie 0,01–0,02 jednostek. Sama dieta nie może więc spowodować drastycznych zmian w pH krwi.

Może autorzy tego określenia mieli na myśli zmiany pH w moczu? Gdy stosujemy dietę mieszaną, pH moczu może być lekko kwaśne (6–6,5). U mięsożerców, którzy spożywają duże ilości mięsa, ryb, podrobów czy jaj, pH moczu jest bardziej kwaśne (5–5,5), natomiast u wegan czy wegetarian pH moczu jest obojętne albo lekko zasadowe (7–8).

Najważniejszymi składnikami pokarmowymi o działaniu zasadotwórczym są:

sód,

potas,

magnez,

wapń.

Największym działaniem kwasotwórczym charakteryzują się natomiast:

chlor,

fosfor,

siarka.

Stosowanie suplementów diety zawierających pierwiastki zasadotwórcze w celu tak zwanego odkwaszenia organizmu nie ma żadnego uzasadnienia naukowego.

Podstawową zasadą utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej organizmu jest prowadzenie zdrowego stylu życia oraz zbilansowana dieta.

Czy kawa wypłukuje składniki odżywcze?

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Tytuł: Co na to lekarz? Mity przenoszone drogą szeptaną

Autor: Łukasz Durajski

Text copyright © 2019 Łukasz Durajski

Copyright of the Polish edition© by Burda Media Polska Sp. z o.o., 2019

02-674 Warszawa, ul. Marynarska 15

Dział handlowy: tel. 22 360 38 42

Sprzedaż wysyłkowa: tel. 22 360 37 77

Redakcja: Pracownia 12A

Korekta: Pracownia 12A

Projekt okładki: Adelina Sandecka/formygraficzne.pl/IG: adu.sandecka

Zdjęcia autora: Albert Zawada

Ilustracje wewnątrz: Adelina Sandecka/formygraficzne.pl/IG: adu.sandecka

ISBN: 978-83-8053-601-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Treść tej książki ma charakter informacyjny i w żadnym razie nie zastępuje porady i opieki lekarskiej.

www.kultowy.pl

www.burdaksiazki.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Błaszczyk