Copyright © Marianna Szymarek, 2019

Copyright © Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2019

Redaktor prowadząca: Adriana Biernacka

Redakcja: Katarzyna Gwincińska

Korekta: Katarzyna Smardzewska | panbook.pl

Projekt typograficzny, skład i łamanie: Stanisław Tuchołka | panbook.pl

Projekt okładki: Martyna Wilner

Fotografia autorki: Justyna Śmidowicz-Cegła

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej: Dariusz Nowacki

eISBN 978-83-66381-26-1

CZWARTA STRONA

Grupa Wydawnictwa Poznańskiego sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

fax: 61 853-80-75

redakcja@czwartastrona.pl

www.czwartastrona.pl

Moim dzieciom

WSTĘP

DLACZEGO KOBIETY POTRZEBUJĄ DOBRYCH HISTORII PORODOWYCH?

Niezwykle często spotykam się prywatnie, jako matka, i zawodowo, prowadząc jako doula spotkania, warsztaty, grupy dla matek, a także rozmawiając indywidualnie z opowieściami kobiet o porodach. Są to historie najróżniejszych doświadczeń. Ze smutkiem przyznaję, że większość z nich jest przepełniona lękiem, strachem, brakiem wiary w siebie, zagubieniem, a także poczuciem krzywdy. Niejednokrotnie byłam świadkiem, jak kobiety określały swoje porody jako traumatyczne, złe, straszne. Wiele razy usłyszałam, że matki czekające na narodziny pierwszych dzieci są przerażone i przytłoczone perspektywą porodu oraz jego skutków dla ich ciała i ducha. Zapytane, co jest tego powodem, przyznają, że w dużej mierze ich nastawienie wynika z przekazu, jaki dostają od innych. Boją się, że spotka je coś podobnego do tego, czego doświadczyły ich mamy, ciotki, siostry, przyjaciółki, sąsiadki.

Jednocześnie zdarza się, że spotykam kobiety, dla których poród jest niezapomnianym, niesamowitym, satysfakcjonującym, trudnym i pięknym doświadczeniem. W oczach i wyrazach twarzy innych kobiet, które takich opowieści słuchają, widzę często nie tylko niedowierzanie, ale i fascynację, ciekawość, wzruszenie. Przyznają, że rzadko słyszały o dobrych porodach i że takie pozytywne opowieści bardzo je uspokajają, inspirują, dodają im odwagi.

Ten powtarzający się scenariusz utwierdził mnie w przekonaniu, że dzisiejsze kobiety, a szczególnie kobiety w ciąży, bardzo potrzebują pozytywnego przekazu o porodzie. Nie chodzi o jego obraz wyidealizowany, ale rzeczywisty i jednocześnie dobry. Dobry, czyli oceniony tak przez jego główną bohaterkę – matkę.

JAKI PORÓD JEST DOBRY?

Nie chodzi o konkretny scenariusz czy wybór. One się różnią. W historiach kobiet, które mówią, że miały dobry poród, widzę jednak wspólne elementy. Odkrywam cały czas, że wcale nie chodzi o sposób porodu – czy był naturalny, zabiegowy, ze znieczuleniem czy bez. Łączy te opowieści dokonywanie wyboru w wolności i zgodzie ze sobą oraz otwartość na to, co przynosi życie. Widzę w tych historiach wiele trudnej pracy nad sobą, rozwój, mierzenie się z lękami i słabościami, ale i miłość do siebie, która daje akceptację tego, co w rodzących mocne, a co kruche. Ich bohaterki mają wielką odwagę, która nie przejawia się w wielkich czynach, lecz w szczerości wobec siebie samej – taką odwagę wewnętrzną, odwagę zgody na siebie samą. One szukały odpowiedzi i sposobów, jak urodzić dobrze – w poczuciu bezpieczeństwa, szacunku, miłości i w zgodzie ze sobą – oraz jak przyjąć doświadczenie rodzenia, z którym nieodłącznie wiąże się ogromny trud fizyczny, emocjonalny, duchowy, niezależnie od sposobu rodzenia.

CO NIE POZWALA POCZUĆ RADOŚCI RODZENIA?

Słuchając historii kobiet, zauważam, że kiedy na decyzje okołoporodowe mają wpływ lęk, niepewność, przymus, nieświadomość, poczucie winy lub obwinianie innych, uwikłanie, to te decyzje nie dają spełnienia, satysfakcji, wzmocnienia. Zamiast ciągnąć w górę, kobietę, która staje u progu jakże trudnej drogi macierzyństwa i zmienionej kobiecości, spychają w dół. Wydają się ucieczką, która jest niczym gipsowanie popękanego muru. Wyrwa w środku i tak jest. Powiększa się lub nie, niezależnie od tego, czy gips ją z zewnątrz przykrył. Dopiero motywacja wewnętrzna, która wychodzi z naszej głębi – jakby ze środka muru – jest w stanie ten mur skleić od wewnątrz lub zburzyć i zbudować na nowo.

JAK TO JEST DOKONAĆ CZEGOŚ, CO WYDAJE SIĘ NIEMOŻLIWE?

Głęboko wierzę i widzę podczas swojej pracy jako doula, że kobiety stające się matkami mają ogromną siłę do pracy nad sobą, zmiany oraz szukania i znajdowania tego, co autentycznie jest dla nich dobre. To jest siła, która zapiera dech w piersiach, która w ogromnie trudnych sytuacjach pozwala znaleźć radość. Radość rodzenia z kolei wydaje się jednym z najczystszych uczuć, jakich możemy doznać. Możemy ją – my, kobiety – wpisać w nasze umysły, serca i ciała. Cieszyć się nią, wspominać ją, przekazywać sobie nawzajem – innym kobietom, naszym dzieciom i innym bliskim.

Jedna z moich rozmówczyń powiedziała: „Dawanie życia to coś, co wydaje się niemożliwe, a kobiety mogą odkryć w sobie tę ogromną moc”. Rodzenie może być zachwycające, piękne, wzmacniające. Wcale nie musi być przerażającym, traumatycznym doświadczeniem. Jestem przekonana, że to, jakie będzie, zależy w bardzo dużej mierze od kobiety – jej podejścia, nastawienia, pracy i wysiłku.

DOBRE HISTORIE NAPRAWDĘ MOGĄ INSPIROWAĆ!

Obserwuję, że we współczesnym, pełnym nowoczesnych technologii i odkryć świecie kobiety bardzo często potrzebują przypomnienia, że to, co dla nich naturalne, pierwotne, jak poród i macierzyństwo, ma wartość i może być doświadczeniem pięknym, zachwycającym, radosnym, mimo że jednocześnie trudnym i nieprzewidywalnym.

Kobiety w odniesieniu do siebie samych najczęściej zaczynają myśleć o porodzie na etapie pierwszej ciąży. Przeświadczenie o wartości opowieści porodowych, z jakimi się wtedy spotykają, umacnia się we mnie z każdym kolejnym rokiem wspierania kobiet w okresie okołoporodowym i pracy z nimi. Jeśli są autentyczne, szczere, ukazujące wybory w zgodzie ze sobą, mogą stać się niezwykłym wzmocnieniem. Dzięki nim, a przez to dzięki poczuciu wspólnoty z innymi kobietami, mogą także być elementem szukania siebie, swoich potrzeb i pomysłów na ich realizację. Opowieści te mogą jednocześnie pokazać, jak kobiety są różne, i budować otwartość na odmienność wokół nas, a także scenariusz porodowy. Dlatego jako inspirację przede wszystkim dla kobiet przed porodem i po nim oraz osób, które stykają się z nimi się w okresie okołoporodowym – bliskich, znajomych i specjalistów – przekazuję autentyczne historie kobiet, które urodziły i widzą w porodzie radość oraz piękno. Każda z nich znalazła je gdzieś indziej i w inny sposób. Niektóre za pierwszym razem, inne później. Porody jednych były szybkie, innych długie. Przebiegały i kończyły się różnie. Były naturalne, domowe, szpitalne, operacyjne, z ingerencjami medycznymi. To, co je łączy, to znalezienie w rodzeniu radości, która niesie kobiecie siłę i spełnienie. Nasuwają również myśl, która powtarzana jest w różnych kontekstach, że jakość narodzin ma znaczenie. To, czy poród niesie ze sobą radość, jest składnikiem tej jakości.

DLACZEGO TE HISTORIE?

Większość z dobrych opowieści, które usłyszałam w czasie pracy i spotkań z kobietami, nie znalazło się w książce. Wybrałam jedynie kilkanaście z tych, które poznałam w ciągu ośmiu lat mojej pracy jako doula. Zapytałam ich bohaterki, czy zechciałyby podzielić się nimi i zaprosiłam do wywiadu… Wyboru dokonałam pod kątem różnorodności sytuacji, motywacji, przemyśleń kobiet, które miały odmienne doświadczenia, a także miejsca porodu i jego sposobu. Ten zbiór nie jest badaniem ani próbą statystyczną. Ma raczej przedstawić opowieści wyłamujące się ze schematów i stereotypów. Te historie dają niejednoznaczne, zastanawiające odpowiedzi na pytanie, gdzie kobiety znalazły radość rodzenia i dlaczego porody były dla nich doświadczeniami dobrymi. Każda opowieść jest inna, bo jej bohaterka to niepowtarzalna osoba, która ma swoją historię, podjęła własne decyzje, znalazła się w unikalnej sytuacji.

Imiona kobiet zostały niezmienione. Nazwy miejscowości, szpitali, szkół rodzenia i innych miejsc oraz imiona położnych i reszty personelu medycznego poza jednym wyjątkiem są pominięte. Taka forma wynika z zachęcenia Czytelniczek i Czytelników do spojrzenia na te historie jak na opowieści uniwersalne, a nie jak na analizę sytuacji rodzących w konkretnych miastach.

ASIA. MORZE EMOCJI

CIRCUS OF LIFE

Asia i Karol są parą od czasu, kiedy oboje byli nastolatkami, czyli od prawie 10 lat. Od niespełna dwóch lat są małżeństwem, choć Asia już dużo wcześniej czuła się na nie gotowa.

– Dążyłam do ślubu. Chciałam jak najszybciej. Czekałam na zaręczyny. Po pięciu latach się doczekałam. Po kolejnych trzech był ślub. Śmiałam się, że pierścionek już trzy razy się przeterminował, ale w końcu się pobraliśmy. Było nam dobrze. Myśleliśmy, że dziecko tak, ale kiedyś, że zaczniemy się starać za półtora roku, dwa lata i wtedy zamieszkamy „na swoim”. Nie spieszyło się nam. Mieszkaliśmy z rodzicami Karola i chcieliśmy nacieszyć się sobą.

Niecałe pół roku po ślubie Asia zaczęła inaczej się czuć. Okres nie przyszedł. Pomyślała, że chyba jest w ciąży, i zrobiła test. Druga kreska wyszła blada. Powiedziała Karolowi, jak wygląda sytuacja i że dla pewności chce pojechać od razu na badanie krwi, które potwierdzi wynik domowego testu. Sama już czuła, że to tylko formalność, choć zgodnie z tym, co pamiętała z minionego miesiąca, miała miejsce tylko jedna jedyna szansa na zajście w ciążę.

Był niedzielny poranek i jedynym miejscem wykonania badania tego dnia w ich mieście było laboratorium przy szpitalu, czynne całą dobę przez siedem dni w tygodniu. Karol obchodził właśnie urodziny i spodziewali się gości. Mimo to postanowili nie zwlekać i pojechali.

– Myślałam, że od razu dostanę wynik. Okazało się, że odbiór będzie możliwy po południu. Wróciliśmy do domu. Przyjechali brat i siostra Karola. Było ciasto, kawa. Poprosiliśmy szwagierkę, żeby potem zawiozła nas do szpitala, bo musimy odebrać wyniki. Ona jedna wiedziała jakie. Teściowa się domyślała.

Kiedy laborantka wręczała wynik, Asia zapytała, czy mogłaby go jej zinterpretować. Usłyszeli: „Gratuluję!”. Nadal nie do końca docierało do niej, co to ma oznaczać, i dopytywała. Laborantka potwierdziła: „Jest pani w ciąży. Wynik wskazuje, że pomiędzy 4 a 6 tygodniem”. Asia ucieszyła się od razu. Karol potrzebował więcej czasu, żeby przyswoić znaczenie tych słów.

– Obracam się. Karol stoi jak zamurowany, jakby go totalnie ścięło. Mówię do niego, a on dalej stoi i patrzy, jakby nie wiedział, co ma ze sobą zrobić. Całą drogę w windzie tak stał, jakby był na innej planecie. Ze względu na to, że podejrzewałam ciążę, miałam ze sobą przygotowany dla niego prezent. Nie dałam mu go od razu rano, tylko jak był wynik. Właściwie ten prezent czekał już kilka lat. Kiedyś, jak pracowałam w sklepie odzieżowym, była tam kolekcja „Circus of life”. To były koszulki z motywem w starym stylu cyrkowym. Jedna była z ojcem prowadzącym wózek – wielkim wytatuowanym osiłkiem z malutkim wózeczkiem. Kupiłam ją i schowałam. Potem mi się przypomniała. Pomyślałam, że to będzie ta okazja, kiedy mogę ją Karolowi wręczyć. Na szczęście rozmiar nadal pasował. Wtedy dałam mu ją w windzie. Odpakował i milczał. Kiedy wyszliśmy, zapalił papierosa. Stres z niego zszedł i zaczął przyswajać, co się dzieje. Dostał wynik na swoje urodziny.

Ciąża, której nie planowali, odrobinę ich zaskoczyła. Nie było to jednak zaskoczenie wielkie ani sytuacja, z którą musieli się pogodzić, bo burzyła ich plany. Oboje szybko przyjęli ją pozytywnie i z radością. Rodzinie powiedzieli po wizycie u lekarza i pierwszym USG. Teściowa przyznała, że wiedziała, co jest na rzeczy, już wcześniej, ale się nie przyznawała. Wszyscy bliscy gratulowali i się cieszyli. Wiadomość o ciąży przyjęli jako naturalny bieg wydarzeń, podobnie jak przyszli rodzice.

KWITNĄCO

Przez pierwszą połowę ciąży Asia czuła się bardzo dobrze. Nie miała typowych objawów i dolegliwości ciążowych kojarzonych z pierwszym trymestrem jak ospałość, nudności czy wymioty. Czuła, że coś się w niej zmienia, ale to nie było nic dokuczliwego czy trudnego. Przyznaje, że była w szoku, ponieważ wcześniej, zanim zaszła w ciążę, wyobrażała sobie, że będzie jej w tym stanie na początku źle.

– Było zupełnie inaczej. Czułam się kwitnąco. Miałam w sobie tyyyyyyle energii. Czułam się świetnie. Wyglądałam dobrze. Zniknęły problemy z cerą. Włosy zaczęły rosnąć. Było super! Tylko raz zwymiotowałam. Zachciało mi się sałatki z pomidorów i kiszonych ogórków. Zrobiłam sobie wielką michę. W połowie poczułam, że mnie mdli, i skończyłam w toalecie. To był jeden jedyny raz.

Ciąża zupełnie nie przeszkadzała Asi w prowadzeniu aktywnego życia. Spotykała się ze znajomymi, zaczęła chodzić na ćwiczenia dla kobiet oczekujących narodzin dziecka, często wybierała się do centrum miasta, spacerowała. Pamięta, że w tamtym czasie prawie nie widziała różnicy w swoim samopoczuciu:

– Nie czułam się, jakbym była w ciąży, poza tym, że szybko było mi widać brzuch i mocno tyłam.

GDZIE TA SIELANKA?

Chociaż fizycznie Asia znosiła ciążę znakomicie, nie radziła sobie z jej aspektem duchowym, psychicznym. Spodziewała się, że czas oczekiwania to miesiące pełne wzruszeń, radości, bliskości z ukochanym mężczyzną, który tak jak i ona czuje już łączność z dzieckiem. Spodziewała się czegoś podobnego, ponieważ właśnie głównie z takim obrazem ciąży, gdzie problemem są raczej dolegliwości fizyczne i zagrożenia zdrowotne, a nie stan ducha, spotykała się w mediach od dzieciństwa. Nie sądziła, że hormony aż tak będą wpływały na jej emocje i odczuwanie.

– Byłam inaczej nastawiona do ciąży. W telewizji, artykułach to jest sielanka. A tu nagle spotyka mnie zderzenie z rzeczywistością i pytam: gdzie to „Ach!” i „Och!”? Gdzie mąż, który tuli się do brzucha i jest czuły? Gdzie jest superseks? Były momenty, że hormony mi buzowały i nie wytrzymywałam. Wybuchałam. Dużo się kłóciliśmy. Seksualnie wszystko odczuwałam lepiej, ale Karol miał opory.

Wątpliwości męża wpływały na nią przygnębiająco, podobnie obserwowanie, jak zmienia się ciało i jak kobieta nad tym nie do końca panuje. Asi było trudno poradzić sobie z przybieraniem na wadze, ale bardziej w kontekście psychicznym. Nie spodziewała się, że w ciąży tak łatwo można przytyć, że tak bardzo ciało traci jędrność i nieodwracalnie się zmienia. W jej odczuciu te zmiany pojawiały się i postępowały szybko, nie dając czasu na pogodzenie się z nimi i zaakceptowanie ich. To wszystko wpływało na coraz gorsze samopoczucie psychiczne Asi i uświadamiało jej, że ciąża to nie jest tylko przyjemny i łatwy do zniesienia stan fizyczny, ale też zmiany hormonalne, znacznie wpływające na emocje.

Z upływającymi tygodniami zmieniała swoje nastawienie i podejście. Z czasem zaczęła szukać rzetelnych informacji i wnikliwiej je analizowała.

– Mam wrażenie, że na początku nie podchodziłam do tego do końca poważnie. Nie zdawałam sobie sprawy, jak dużo zmienia się w moim życiu – przyznaje Asia.

Asia jest przekonana, że gdyby wcześniej spotkała się z obrazem ciąży bliższym rzeczywistości niż bajce i wiedziała, że warto otaczać się w tym czasie doświadczonymi matkami „z krwi i kości”, dobrymi znajomymi i budować krąg kobiet, byłoby jej łatwiej. Z dzisiejszej perspektywy zauważa, jak bardzo stereotypy, obraz w mediach i oczekiwanie społeczne, by matka promieniowała szczęściem, krzywdzą i utrudniają kobietom bycie w ciąży i potem początki macierzyństwa. Teraz, otaczając się kobietami, które rozmawiają o ciążach, porodach, dzieciach, Asia wie, jak naprawdę ten czas może wyglądać i jak można sobie pomóc.

– Gdybym od początku miała takie wsparcie kobiet jak teraz, to wiem, że moja ciąża wyglądałaby inaczej. Byłabym bardziej świadoma tego, co się ze mną dzieje.

TRZY RAZY SZPITAL

W 22 tygodniu ciąży Asia dziwnie się poczuła podczas gimnastyki w szkole rodzenia, jakby coś się działo w jej brzuchu. Położna podłączyła ją do KTG (kardiotokografia – monitorowanie akcji serca płodu wraz z jednoczasowym zapisem czynności skurczowej mięśnia macicy) i okazało się, że skurcze macicy są bardzo intensywne – zapis na wykresie wychodził poza skalę. Położna zasugerowała konsultację na izbie przyjęć w szpitalu. Po badaniu lekarze zdecydowali, że Asia powinna zostać na oddziale na obserwacji, ponieważ widzą zagrożenie porodem przedwczesnym. Była ostatnią kobietą, dla której znalazło się w tym szpitalu miejsce. Kolejne pacjentki odsyłano gdzie indziej.

– Zatrzymali mnie, a potem zamknęli szpital. Tyle razy, gdy byłam w szpitalu, po moim przyjęciu go zamykali. Apogeum porodów.

Była pod obserwacją, dostawała leki na wyciszenie skurczy i po tygodniu, kiedy sytuacja w miarę się uspokoiła, została wypisana do domu. Kolejny raz trafiła do szpitala kilka tygodni później z bardzo podobnymi objawami. Drugi raz również udało się wyciszyć mocne skurcze. I tym razem spędziła w szpitalu tydzień, po czym ponownie wróciła do domu.

Trzeci raz Asia znalazła się w szpitalu niecały miesiąc przed terminem porodu, również po badaniu KTG, które wykryło silne skurcze.

– Tym razem miałam skurcze i bóle pleców, i wysoką temperaturę. Lekarze nie wiedzieli, co mi jest. Myśleli, że mam jeszcze jakieś zakażenie, i mnie odizolowali. Leżałam sama na sali i czułam się źle. Ludzie patrzyli na mnie z korytarza jak na jakieś zjawisko. Najpierw lekarze obserwowali, co się będzie ze mną działo. Następnego dnia na USG nerek okazało się, że mam całkiem spory kamień. Dostałam leki na jego rozbicie i zalecenie, że mam go „urodzić” do porodu.

Mimo, jak się okazało, braku stanu zapalnego, jako profilaktykę zapisano jej antybiotyk, na który się nie zgodziła. Zdecydowała, że jeśli nie ma wyraźnych wskazań, aby ten lek miał jej pomóc, i jest tylko na wszelki wypadek, nie chce brać kolejnych medykamentów. Wtedy przypomniała sobie, że jej tata od lat cierpi i walczy właśnie z kamicą nerkową. Łącząc fakty, uświadomiła sobie, że odczuwane już dużo wcześniej kłucie i bóle, które brała za ciążowe dolegliwości, były prawdopodobnie zapowiedzią późniejszego ataku.

Zalecenie lekarzy wzbudzało w Asi niepokój.

– Nie wiedziałam, jak to ma się stać, że mam „urodzić” ten kamień, który stwarzał zagrożenie dla nerki. Byłam przestraszona. Myślałam: „Nie dość, że jestem gruba, brzydka, czuję się jak słoń, mam skurcze, to jeszcze coś we mnie siedzi, co dodatkowo przeszkadza”. Koniec końców nie wiem, czy urodziłam kamień. Po jakimś czasie ból minął i do tej pory nie wrócił.

Trzeci tygodniowy pobyt w szpitalu miał jednak dla Asi również bardzo pozytywny wymiar. Spotkała wtedy inne kobiety, z którymi potem utrzymywała kontakt.

– Dzięki temu, że poznałam dziewczyny, było mi łatwiej. Już z kimś, kto był w takiej samej sytuacji, miałam temat do pogadania. Jedna z nich była wtedy już po terminie porodu i czekała na wywołanie, druga, Ula, była przed terminem, na obserwacji z powodu komplikacji związanych z rośnięciem jej dziecka. Z Ulą utrzymywałam większy kontakt po wyjściu ze szpitala, kiedy obie nadal byłyśmy w ciąży. Udało nam się jeszcze spotkać na żywo, nie tylko gawędzić telefonicznie lub przez komunikator. Miałyśmy o czym rozmawiać. Wymieniałyśmy się poglądami. Okazało się, że obie interesujemy się też chustami. Nie czułam się już taka samotna jak wcześniej.

W czasie każdego pobytu w szpitalu skurcze wyciszały się, ale nigdy całkowicie. Asia dostawała zalecenie brania dużych dawek leków. Dziecko było bardzo ruchliwe, wierciło się non stop, co też częściowo nasilało skurcze. Nikt, z kim rozmawiała, nie był w stanie odpowiedzieć na pytanie, czy aktywność macicy jest przypadłością Asi, czy dotyczyła tej konkretnej ciąży oraz czym była spowodowana. Leki powstrzymujące skurcze brała do 38 tygodnia ciąży i odstawiła je sama. Żałuje, że żaden z lekarzy nie zalecił jej tego trochę wcześniej, ponieważ wydaje jej się, że był to czynnik opóźniający rozpoczęcie się porodu.

PRZEBUDZENIE I PRZYGOTOWANIA

Pojawiające się skurcze mogły być groźne. Powodowały u oczekującej porodu stres i napięcie od niemalże połowy ciąży. Asia przyznaje jednak, że właśnie to, paradoksalnie, pomogło jej w późniejszych przygotowaniach. Te sytuacje uświadomiły jej wiele rzeczy. Były impulsem do szukania informacji i poważniejszego traktowania ciąży niż w jej pierwszej połowie.

– Pojawiło się ryzyko porodu przedwczesnego. To dało mi do myślenia, że coś poważnego się dzieje i że to nie przelewki. Jeszcze zanim pojawiły się skurcze, na początku ciąży założyłam sobie, że dziecko będzie wcześniakiem. Chciałam mieć wcześniaka, bo to by znaczyło, że będzie mały, a ja nie będę musiała się męczyć długo w ciąży i przy porodzie. Termin miałam na wrzesień, a ja sobie zakładałam, że będzie sierpień. Dopiero jak zaczęło się coś ze mną dziać, to szukałam informacji. Od pierwszej akcji w szpitalu zaczęłam czytać. Cokolwiek się nie działo, szukałam informacji w internecie: fora, blogi, artykuły. Nie pytałam doświadczonych matek dookoła, tylko sama szukałam. Sama chciałam się dowiadywać, wybierać autorytety.

Z perspektywy czasu Asia uznaje, że strony, na jakie trafiła w tamtym okresie, były na różnym poziomie i nie wszystkie wnosiły dobre rzeczy. Starała się weryfikować treści i podchodzić do nich z dystansem, ale było to momentami trudne. Udało jej się znaleźć dwie bardzo cenne strony internetowe. Dzięki nim poszerzyła swoją wiedzę, znalazła informacje. Pierwsza jest prowadzona przez kobietę, która jest i matką, i lekarką ginekologiem. Druga to blog pisany przez mamę dwóch skrajnych wcześniaków.

– Przestraszyłam się. Nie zdawałam sobie sprawy, jakie konsekwencje niesie ze sobą urodzenie wcześniaka, jaki szereg chorób i niepełnosprawności może się przytrafić.

Uświadomiła sobie, że urodzenie zanim ciąża jest donoszona (skończony 37 tydzień ciąży) to nie tylko wcześniejsza data porodu, ale także wiele innych możliwych, dramatycznych następstw dla dziecka. Dotarło do niej, jak bardzo jej życie może się zmienić. Pojawiły się wątpliwości, na ile jest gotowa na bycie mamą. Te doświadczenia i lęki stały się dla niej punktem wyjścia do szukania swojej drogi. Postanowiła nie uciekać od trudnych tematów, ale przeciwnie, dowiedzieć się jak najwięcej o możliwych komplikacjach.

Nadal uczęszczała do szkoły rodzenia. Chodziła razem z mężem. Dobrze wspomina położną prowadzącą zajęcia przygotowujące do porodu, która doradzała, jak napisać plan porodu i jak wspierać rodzącą. Mimo to Asi brakowało wzorców wokół, które pokazałyby, co to znaczy nie tylko w teorii, ale też w praktyce, w codzienności – być mamą.

– Nie wiedziałam, co to znaczy mieć dziecko. W rodzinie nie miałam zbyt dużego przykładu. Jedyne małe dzieci, z jakimi miałam kontakt, to dzieci mojej cioci, siostry mamy. Ma dwójkę – 3 i 6 lat. To jedyne dzieci, które znam od małego. Ciocia jest starsza ode mnie o 16 lat. Kiedy ona była w ciąży, ja byłam jednak jeszcze smarkata i nie do końca się tym interesowałam. Była też żona brata Karola, matka małych dzieci, ale nie miałam z nią bliskiego kontaktu.

Dlatego spotkanie w szpitalu z innymi kobietami, w tym z Ulą, i znalezienie wspólnego języka było dla Asi tak ważne. Wypełniło choć trochę lukę w kręgu kobiet, którego potrzebowała. Kontakt z innymi kobietami na podobnym etapie życia zmniejszał poczucie osamotnienia, niezrozumienia i zagubienia.

Krótko przed terminem porodu Asia postanowiła pójść na dodatkowe zajęcia organizowane w szkole rodzenia. Przyznaje:

– Miałam w sobie dużo emocji i stresu. Teoretycznie byłam przygotowana na to, co się będzie działo – miałam plan porodu, spakowaną torbę, ale bałam się, że nie będę wiedziała, co robić. Czułam, że teoria a praktyka to różne sprawy. Dodatkowe spotkanie z położną, ćwiczenia oddechu i parcia dały mi odrobinę więcej spokoju.

Dużą radość sprawiało Asi kompletowanie wyprawki dla dziecka, przygotowywanie drobiazgów i domu. Z entuzjazmem „wiła gniazdo”. Torbę do szpitala na poród miała również gotową. Jej zawartość szczegółowo zaplanowała, korzystając z list znalezionych w internecie. Były tam rzeczy dla niej, dla dziecka. Zadbała również o męża: w osobnej przegródce jedzenie, T-shirt, skarpetki i klapki. Od początku zdawała sobie sprawę, że wielu drobiazgów nie wykorzysta. Przyznaje jednak, że to planowanie uspokajało ją, dawało poczucie, że choć trochę panuje nad sytuacją i zwiększa swoje szanse na wymarzony poród.

– Dziewięćdziesiąt procent rzeczy mi się nie przydało, ale były. Bałam się, że się okaże, że czegoś nie wzięłam, a jest potrzebne.

PRÓBA CIERPLIWOŚCI

Niepewność, przedwczesne skurcze, pobyty w szpitalu, kamica nerkowa, osamotnienie, ociężałość spowodowana dodatkowymi kilogramami, dużym brzuchem i opuchlizną powodowały, że Asia ogromnie pragnęła już końca ciąży. Czuła się przytłoczona psychicznie swoim stanem, zmęczona swoim samopoczuciem. Chciała już być po porodzie. Na dwa tygodnie przed wyznaczoną środkową datą terminu porodu, czyli od połowy września odstawiła leki. Zaczęła też aktywnie i intensywnie przygotowywać ciało. Spacerowała po całym mieście. Wspomina:

– Nachodziłam się więcej niż teraz; ile się da.

Chodziła też w górę i w dół po schodach w swoim bloku. Mieszka na siódmym piętrze. Umyła okna. Skłoniła męża do zbliżeń. Ćwiczyła w domu przysiady i na piłce, którą specjalnie w tym celu kupiła. Z polecanych „domowych” sposobów wywołania porodu, o których się dowiedziała, nie wykorzystała tylko jednego:

– Tylko na ostre jedzenie się nie zdecydowałam, bo go nie lubię.

Termin wyznaczony na 26 września zbliżał się i minął, a oznak porodu nie było. Lekarz prowadzący wypisał Asi skierowanie do szpitala na 2 października. Zgłosiła się na izbę przyjęć, gdzie była w czasie ciąży już trzy razy, i ponownie była ostatnią przyjętą pacjentką. Oddziały: położniczy, porodowy i patologii ciąży były wypełnione po brzegi. Asia wspomina, że personel miał pełne ręce roboty, ciągle się coś działo, a pacjentek było bardzo dużo. Miała poczucie, że między innymi przez to nie było nikogo, kto spokojnie i dokładnie wytłumaczyłby jej, co się dzieje, co ją czeka.

– Położyli mnie na oddziale i nie wiedziałam nic. Co mają w planach. Kiedy. Nie miałam żadnych informacji.

Przyznaje, że traciła już resztki cierpliwości i spokoju. Niepewność i brak dialogu z personelem wzmagały uczucie zagubienia i niepokój. Asia chciała być świadoma tego, co się dzieje, i zależało jej na jak najbardziej naturalnym przebiegu porodu. Niejasność sytuacji i poczucie zawieszenia były dla niej trudne do zniesienia, ponieważ między innymi bała się ingerencji medycznych z zaskoczenia.

RODZĘ ALBO NIE RODZĘ…

– W nocy z poniedziałku na wtorek równo o północy odeszły mi wody. Obudziłam się, bo pomyślałam, że się posikałam. Nagle wszędzie dookoła mnie zrobiło się mokro. Spałam z wkładką i zobaczyłam też śluz. Wiedziałam już, że to nie było posikanie, tylko coś zupełnie innego niż do tej pory widziałam. Poszłam do położnej i powiedziałam, że odeszły mi wody. Ona zapytała, czy się nie posikałam. Ja na to: no jak? Zbadała mnie. Lekarz był na porodówce. Porody odbywały się tam jeden za drugim. Położna stwierdziła: „No, OK, coś poszło, ale dolny odcinek zachowany. Nie rodzimy. Może pani iść spać”.

Asia nie chciała przyjąć do wiadomości, że nic się nie dzieje, jak stwierdziła położna. Była zdenerwowana i nie mogła zasnąć. Chodziła z nadzieją na skurcze, ale nic się nie wydarzyło. Rano po obchodzie zaproszono ją na badanie ginekologiczne. Starszy lekarz również stwierdził, że nic się nie dzieje i że w jego opinii nawet i może jeszcze tydzień minie, zanim zacznie się poród. Dla Asi taka diagnoza była bardzo trudna. Czuła, że nie ma już siły i zupełnie traci wiarę w samą siebie. Była zdezorientowana jeszcze bardziej, ponieważ, o ile przez całą drugą połowę ciąży zmagała się ze skurczami, o tyle teraz nie czuła nic – jej macica jakby się uśpiła.

– Nic. Żadnych skurczy. Wcześniej miałam, a wtedy wszystko mi się zatrzymało. Byłam przerażona. Nie wiedziałam, co się dzieje.

Jej zwątpienie rosło, kiedy obserwowała inne kobiety, które zaczynały rodzić.

– Leżała ze mną na sali dziewczyna, której nic się nie działo w ciąży. Była przed założeniem balonika [cewnik Foleya, używany do pobudzenia szyjki macicy do rozwierania]. Odeszły jej wody i od razu zaczęła rodzić. Byłam załamana, że ona przyszła bez żadnych objawów porodu, bez wcześniejszych skurczy i poszła na porodówkę, a ja zostałam, nie wiedząc, co się ze mną dzieje – czy mam się obawiać, czy nie, bo wody odeszły częściowo. Nikt mi nic nie mówił, nie tłumaczył.

Dzień minął jej w atmosferze podenerwowania. Wieczór przyniósł chwilę wytchnienia i snu, który jednak nie trwał długo.

– W środku nocy z wtorku na środę obudziło mnie jakby parcie. Próbowałam się jakoś ułożyć w łóżku, znaleźć wygodną pozycję. Nie mogłam na boku. Nie mogłam na plecach. Nawet na siedząco było mi niewygodnie. Jakąkolwiek pozycję przybierałam – było niewygodnie. Czułam, że zaczyna mnie boleć. Jest środek nocy. Wszędzie ciemno. Chodzę. Powiedziałam położnej, że chyba mi się zaczynają skurcze. Podłączyła mnie pod KTG. Okazało się, że skurcze są w miarę regularne. Włączyłam sobie też aplikację w telefonie do mierzenia. Były co 8-9 minut i trwały 30-40 sekund. Zaczynały kiełkować. Położna mnie zbadała i stwierdziła, że rozwarcia brak. Zaproponowała mi paracetamol, żeby mnie nie bolało i żebym przespała noc. Nie chciałam. Założyłam sobie, że żadnych wspomagaczy i wertykalnie [poród w pozycji pionowej]. Jak rodzić, to naturalnie. Miałam plan porodu. Bardzo ambitny – cztery strony. Tak byłam nastawiona po szkole rodzenia. Chciałam bardzo szczegółowo wszystko określić.

Kolejne godziny nocy mijały Asi na próbach odpoczynku, szukaniu wygodnej pozycji i chodzeniu pod prysznic, żeby ulżyć sobie przy napinaniu macicy. Zadzwoniła też do Karola, żeby powiedzieć, że ma skurcze, choć rozwarcie nie postępuje. Mąż nie wierzył, że Asia rodzi, skoro szyjka macicy jest zamknięta, i ze spokojem poszedł spać dalej.

We środę rano po obchodzie i kolejnym badaniu usłyszała, że ma 1,5 cm rozwarcia i że to mało, czyli według lekarzy nadal nic się nie dzieje. Była załamana. Emocje sięgały zenitu.

– Zaczęłam płakać na badaniu i płakałam po nim: że chcę, żeby coś się zaczęło dziać. Bałam się o Helenę. Miałam informację, że jest OK i wszystko w porządku, ale bez żadnego tłumaczenia. Nie zrozumiałam, co się dzieje i na co się mam nastawiać. Byłam prawie w histerii. Już miałam dosyć – lęku, zmęczenia, nerwów, niewiedzy.

Po porodzie, patrząc szerzej i spokojniej, Asia zrozumiała, że racjonalnie nie miała się czego obawiać, a personel działał na korzyść jej i realizacji jej pragnienia naturalnego porodu. W tamtych jednak chwilach brak informacji i rzeczowego tłumaczenia językiem zrozumiałym dla przeciętnego człowieka, a nie jedynie specjalisty budowały poczucie zagrożenia i lęk przed nieokreślonymi sytuacjami. Na oddziale ogólnie panowała dobra atmosfera, a położne były sympatyczne i miłe, jednak brak wiedzy, co się dzieje, bardzo utrudniał Asi zaufanie osobom, pod których opieką się znajdowała.

Tego dnia od rana dyżur rozpoczynała położna, która była na oddziale poprzedniej nocy z poniedziałku na wtorek i badała już Asię, kiedy podejrzewała odejście wód płodowych.

– Ta położna, kiedy zobaczyła, w jakim stanie wyszłam od lekarza, powiedziała: „Jak chce pani rozkręcić poród, to można wziąć piłkę i się bujać, nie skakać, chodzić pod prysznic. To pomoże”. Robiłam, jak mówiła.

Asia, na przekór opinii lekarza, była wewnętrznie przekonana, że tym razem poród naprawdę się rozkręci. Działając według propozycji położnej, w międzyczasie zadzwoniła do Karola.

– Miałam przeczucie. Powiedziałam mu: „Nadal mam skurcze. Rozwarcia fakt faktem nie ma, ale przyjedź tu do szpitala. Czuję, że mnie wezmą na porodówkę”. To było rano, a wizyty od 15. Karol zapytał, co będzie robił, jak się okaże, że jednak nic się nie dzieje. Ja na to: „Proszę, przyjedź!”. Nieśpiesznie wyszedł z domu. Wsiadł do tramwaju. Poszedł po drodze do kolegi do pracy. Sam akurat miał wolne. Wyszli na papierosa. Potem przyszedł do szpitala. Mnie jeszcze raz wzięli na badanie około 11, bo po bujaniu na piłce było coraz intensywniej i zaczynało mnie boleć. Rozkręciłam sobie rozwarcie na 3 cm. Coś się zaczęło ruszać. Wyszłam z gabinetu zalana łzami, bo dowiedziałam się, że akurat zwolniła się sala na porodówce i ja tam idę. Z jednej strony poczułam ulgę, z drugiej jeszcze większy strach. Szłam przez całą długość korytarza do swojego pokoju. Doszłam do drzwi i wszedł Karol. Położna go wpuściła, żeby mi pomógł. Spakowałam się dość nieporadnie, żeby już jak najszybciej iść.

MOC DOZNAŃ

Decyzja o przejściu na salę porodową była dla Asi jak możliwość całkowitej zmiany rzeczywistości. Poczuła, że zaczyna się czas, na który tak bardzo czekała od kilku tygodni – czas rodzenia. Odczuła, że od tej chwili nie tylko wierzy sama sobie, że rodzi, ale wierzą jej też inni. Na porodówce od początku skupiała się na swoim zadaniu i działaniu. Ucieszył ją kontakt z położną, która miała się nią opiekować. Była uśmiechnięta, energiczna, a przy tym wnosiła na salę spokój. Asia została podłączona pod KTG na kontrolne badanie, które miało trwać około godziny. Na początku młodzi rodzice żartowali, rozmawiali. Z czasem siła skurczy zaczęła narastać. Ból wzmagał się. Rodząca starała się skupiać na oddechu w niewygodnej już pozycji – półleżącej na boku, ale było jej coraz trudniej. Czas mijał. Na oddziale był bardzo duży ruch. Badanie KTG trwało już trzecią godzinę.

– W każdej sali odbywały się porody, było zamieszanie. Położne musiały biegać między salami. Wydaje mi się, że przez to tak długo byłam pod KTG. Bolało już bardzo. Chciałam się ruszyć. Strasznie ciągnęło mnie w plecach. Każda pozycja na łóżku była niekomfortowa. Wiedziałam, że mogę się ruszać, być przy drabinkach, na piłce. Uczyłam się tego w szkole rodzenia. Chciałam z tego skorzystać. Błagałam Karola, żeby poszedł po położną.

Położna odłączyła Asię od KTG i zbadała. Okazało się, że jest 4,5-5 cm rozwarcia. Zaproponowała zanurzenie się w wannie, na co rodząca chętnie przystała. Spędziła w niej około półtorej godziny. W wodzie skurcze coraz bardziej się nasilały. Karol cały czas towarzyszył żonie. Polewał jej plecy, by dodatkowo ulżyć w bólach. Przyszedł moment, kiedy Asia poczuła się przytłoczona doznaniami – ich intensywnością i siłą. Trudno jej było poradzić sobie z bólem, szczególnie w okolicy krzyżowo-lędźwiowej, który był dla niej niezwykle dokuczliwy i nie dawał jej wytchnienia. Nie pamięta z tego czasu bólu spinania brzucha, macicy, tylko ucisk i ból pleców. W końcu Karol oraz położna pomogli jej wyjść z wanny.

– Zanieśli mnie na łóżko, bo nie byłam w stanie stać na nogach. Czułam niewyobrażalny ból. Wcześniej wiedziałam, że będzie bolało, ale chyba jednak nie byłam przygotowana na to, co faktycznie będzie się działo. Nie umiałam sobie tego wyobrazić.

Poczucie bezradności i przytłaczający ból były dla Asi bardzo trudne do zniesienia. Wcześniej zakładała, że poradzi sobie z bólem, i nie chciała żadnych środków znieczulających. Taką informację miała również zapisaną w planie porodu.

– Założyłam sobie, że nie chcę znieczulenia. Chciałam sobie udowodnić, że jestem w stanie to zrobić, i bałam się. Dużo się naczytałam o wpływie środków farmakologicznych na dziecko. Wydaje mi się, że za dużo sobie wkręciłam, kiedy czytałam, co się dzieje z noworodkami, których matka wzięła znieczulenie.

Czuła się, jakby sama siebie zawiodła poczuciem, że nie daje już rady. Miała 7 cm rozwarcia i odczucie, że ból coraz bardziej się wzmaga, a końca porodu nie widać. Dostała też informację, że dziecko nie wstawiło się jeszcze prawidłowo do kanału rodnego. Jeszcze w wannie pojawiły się skurcze parte, które miała wstrzymywać, ponieważ nadal nie było pełnego rozwarcia i dziecko potrzebowało czasu na przesunięcie się. To wspomina jako najtrudniejszy i najgorszy moment. Czuła się coraz słabsza i bardziej bezradna. Z perspektywy czasu Asia ocenia tamte chwile jako tzw. kryzys 7 cm. Teraz wie, że jest to ten moment porodu, kiedy skurcze macicy stają się bardzo intensywne, a kobieta często bywa już bardzo zmęczona wcześniejszymi godzinami porodu. Rodząca zbliża się coraz szybciej oraz nieustannie do pełnego rozwarcia i ostatniego etapu porodu. Zdarza się, że doświadcza poczucia braku kontroli nad sytuacją i ogromnego stresu. Wtedy jednak Asia nie potrafiła racjonalnie ocenić, co się z nią dzieje. Zmęczona i pochłonięta przez ból poprosiła o znieczulenie. Pamięta, że położna odradzała je na tym etapie, ale rodząca, załamana i bezsilna, nalegała.

– Nie byłam w stanie nic ze sobą zrobić. Nie kontaktowałam, jakbym miała zaniki pamięci. Krzyczałam.

Położna podała dawkę środka, który miał uśmierzyć ból. Asia dzięki znieczuleniu znalazła chwilę wytchnienia i czas na zebranie sił.

– Po znieczuleniu byłam otępiona, ale miałam świadomość, co się dzieje. Leżałam na boku i mruczałam. Czułam, że coś się spina. Mruczenie mi pomagało i usypiało mnie. Musiałam zasnąć, bo Karol zdążył wyjść na 15 minut z sali, a ja tego nie pamiętam. Powiedział mi to po porodzie.

NIE DO OPISANIA

Po pewnym czasie znieczulenie przestało działać. Okazało się również, że Asia ma pełne rozwarcie i rozpoczęła się kolejna faza porodu. Rodzącej zależało na ochronie krocza, jeśli będzie to możliwe. Położna wspierała ją w tej decyzji i motywowała, jednocześnie instruując, co robić, żeby dziecko rodziło się jak najłagodniej.

– Mówiła, że mam słuchać, nie przeć albo przeć delikatnie. Tylko oddychałam. Nic nie było na siłę. Karol stał z boku. Skupiłam się na położnej i oddechu. Dotknęłam główki Heleny. Kiedy poczułam włoski, wiedziałam, że to JUŻ. Nad łóżkiem było pleksi, przytwierdzone do sufitu, które oddzielało wiatraki i wentylatory od powierzchni. Wszystko się w nim odbijało. Widziałam, co się dzieje. Może nie do końca chciałam to widzieć, ale nie mogłam przestać patrzeć. To było nie do opisania – radość zmieszana ze strachem. Im bliżej było do końca, tym bardziej sobie uświadamiałam, jak bardzo nie mogę się doczekać, aż ją na mnie położą. Kiedy to się stało, było to uczucie, którego do dzisiaj nie umiem opisać. Niesamowite. Poczucie takiego ciepła od niej, a jednocześnie, że to jest taki mały ktoś, którego wcześniej nigdy nie umiałam sobie wyobrazić. I nagle jest! Kiedy się wyślizgiwała do końca i dotknęłam brzucha, nagle poczułam też pustkę. Targały mną emocje. Minął prawie rok, a nadal nie umiem tego racjonalnie odbierać. W pewnym momencie nie wiedziałam, co mam zrobić. Niby miał być instynkt, a bałam się. Położna powiedziała, że mogę ją przystawić. Nie pomagała mi, sama ją podciągnęłam do piersi. W tym czasie Karol przeciął pępowinę.

KONTAKT „SKÓRA DO SKÓRY”

W czasie ciąży Asia bała się cesarskiego cięcia. W porodzie operacyjnym najbardziej smuciło ją i zarazem przerażało rozdzielenie z dzieckiem. Dlatego przede wszystkim pragnęła urodzić naturalnie.

– Chciałam, żeby wszystko wyglądało jak powinno; żeby mój kontakt został nawiązany już na początku. To było dla mnie bardzo ważne, żeby nikt nie odbierał mnie i jej tego czasu. Wiedziałam, jakie to ważne dla dziecka.

W czasie rodzenia łożyska okazało się, że nie jest ono kompletne. Potrzebny był zabieg oczyszczenia macicy, który zdecydowano zrobić od razu na sali porodowej, bez znieczulenia ogólnego. Na ten czas poproszono Asię, żeby oddała Helenę do badania. Zgodziła się, choć czuła się w tym momencie rozdarta między pragnieniem bliskości a okolicznościami.

– Pozwoliłam ją zabrać do badania. Musieli mnie wyłyżeczkować. Przestraszyłam się. Widziałam Helenę kątem oka i nie mogłam jej już dotknąć. Miałam poczucie oddzielenia i bezbronności. Wiedziałam, że Karol jest tam z Heleną. Wiedziałam, że jest bezpieczna, ale chciałam ją mieć tutaj, przy sobie, a nie tam. To było fajne, że zabieg zrobili szybko, ale straszne, że kontakt „skóra do skóry” został przerwany już po 15 minutach. Potem mi ją oddali, ale była już zawinięta. Nie wiedziałam, co mam zrobić: czy ją odwinąć, czy nie. Z jednej strony chciałam, z drugiej nie wiedziałam, czy mnie położna nie opieprzy, że dziecko marznie. Koniec końców odwinęłam ją i położyłam sobie na piersi. Leżałyśmy potem razem nieprzerwanie przez dwie godziny.

PO PORODZIE

– Bardzo dobrze zniosłam czas po porodzie. Nie czułam bólu. Przez cały pobyt w szpitalu nie brałam środków przeciwbólowych.

Jedynym dyskomfortem było drobne pieczenie, które pojawiło się w okolicach odbytu. Asia myślała, że ma to związek z szyciem. Zapytała lekarkę na obchodzie kolejnego dnia rano. Okazało się, że wyczuwana przez nią „kulka” to hemoroid, który pojawił się na zewnątrz po porodzie, ale nie jest niczym niebezpiecznym. Wkrótce szybko się zagoił.

Asia jest wdzięczna i sobie za podjęcie właściwej decyzji, i położnej za pomoc w ochronie krocza. Poród zakończył się bez nacięcia. Miała jedynie drobne pęknięcie wewnętrzne, które zostało opatrzone kilkoma szwami. Rana nie przeszkadzała jej w zwykłych aktywnościach – poruszaniu się, siadaniu, pielęgnowaniu córki. Brak dodatkowych dolegliwości ogromnie podniósł komfort świeżo upieczonej mamy w pierwszych tygodniach po porodzie. Położna środowiskowa, która przychodziła do niej do domu i badała ją i Helenę oraz sprawdzała gojenie drobnej rany krocza, powiedziała, że ona, jako specjalistka, chciałaby, żeby krocze każdej kobiety wyglądało tak jak Asi. Młoda mama regenerowała się szybko i czuła się dobrze, choć wcześniej bała się fizyczności połogu. Pozytywnie zaskoczyło ją, że po naturalnym porodzie nie czuje się szczególnie inaczej niż zwykle. Po części właśnie dzięki temu skupiła się na nowej roli.

– Wcześniej nigdy nie miałam do czynienia z noworodkami. Wszystko przyszło instynktownie. Nikt nie musiał mi niczego pokazywać. Karmienie od początku szło idealnie. Helena trochę mnie poraniła w pierwszych 2-3 dniach, kiedy za mocno się przysysała, ale nie panikowałam. Wszystko było nowe, ale jakoś normalne. Po prostu żyjemy jako kobiety, żeby mieć dzieci. Nie bałam się tego.

PLAN PORODU A RZECZYWISTOŚĆ

Przed pierwszym doświadczeniem rodzenia Asia starała sobie poród wyobrazić i się na niego przygotować. Szukała. Wydawało jej się, że ma dość duże pojęcie o temacie. Po porodzie uznała, że jej przygotowanie obejmowało teorię, ale miało mało wspólnego z praktyką. Z jednej strony zdawała sobie sprawę, że nikt nie jest w stanie wyobrazić sobie, czym jest poród, dopóki go nie przeżyje, i nie da się wszystkiego zaplanować. Z drugiej strony pewne odczucia i ich intensywność były dla niej zaskoczeniem, ponieważ nie słyszała o nich w ogóle ani nigdzie nie czytała. Wcześniej, w pewnych kwestiach nie natrafiła na żadne informacje wypowiedziane wprost. W niektórych ujęciach i wypowiedziach brakowało jej dosadności, która pokazuje obraz prawdziwy, a nie przypudrowany.

– Gdyby ktoś kiedyś wcześniej powiedział mi dokładniej, w którym momencie zaczyna się poród, opisał mi to logicznie, to byłoby mi łatwiej. Gdyby ktoś powiedział mi, że moment rodzenia główki dziecka zaczyna się wtedy, gdy czujesz, że chcesz zrobić kupę, to lepiej bym to zniosła. Mam wrażenie, że opisywanie porodu jest zbyt cukierkowe. To jest rzecz, o której powinno się mówić wprost i dawać przykłady, a nie owijać w bawełnę. Mam wrażenie, że robi się to po, żeby nie straszyć matki, ale ostatecznie ona boi się jeszcze bardziej, bo potem nie wie, co się dzieje. Jeśli spotkam kiedyś przyszłą, nieświadomą matkę, a ona mnie zapyta, to powiem jej wprost co i jak, żeby się tak nie stresowała.

Wspominając poród, Asia zauważa, jak różne były jej szczegółowe oczekiwania wobec siebie samej i przebiegu porodu w trakcie ciąży od tego, czego chciała lub nie chciała, kiedy akcja trwała naprawdę i porwały ją silne doznania.

– Miałam nie przeklinać, a przeklinałam strasznie. Jak szewc. Karol kazał mi się uspokoić, a ja nic. Nie reagowałam. Miałam nie krzyczeć, a krzyczałam, mimo że położna mówiła, żeby się wyciszyć oddechem. Czułam ból tak silny, że przewyższał moje zdolności logicznego myślenia. Nie miałam mieć znieczulenia, a w końcu chciałam je dostać. W planie porodu miałam zapisane, że nie zgadzam się na studentki położnictwa, ale potem machnęłam na to ręką. Były z nami dwie dziewczyny. W sumie po prostu były i pomagały, przecierając mi czoło.

Asia z radością przyznaje jednocześnie, że choć – fakt faktem – wiele, a właściwie większość szczegółowych punktów z jej planu porodu nie zostało zrealizowanych, to te najważniejsze i priorytetowe udało się zrealizować. Poród był dla niej dobrym doświadczeniem, mimo że niejednokrotnie czuła się zagubiona, zniecierpliwiona i przytłoczona. Urodzenie dziecka bez wywoływania i ingerencji medycznych, skrajnie pozytywne emocje, których doznała w pierwszym kontakcie z Heleną, prawie nieprzerwana bliskość od początku i ochrona krocza, dzięki której fizycznie czuła się dobrze, są dla niej najistotniejsze.

PRZYGOTOWANIE EMOCJONALNE

Asia poświęciła przygotowaniu się do porodu dużo energii i uwagi. Doświadczenie pokazało, że ten proces nie objął kilku ważnych aspektów, i początkowo obwiniała samą siebie za te niedopatrzenia. Przyznaje, że w zagmatwanym emocjonalnym i uczuciowym aspekcie rodzenia nie umiała się odnaleźć. Techniczne podejście do tematu nie bardzo jej w tym pomogło. Koiło lęki i obawy, ale nie uświadamiało do końca, co ją czeka. Brak wskazówek dosadnie praktycznych, a także informacji, jak pełen zawirowań w duszy i w sercu jest to czas, utrudnił jej przyjmowanie na bieżąco sytuacji, które niósł ze sobą poród.

Zauważyła także, że zajęcia w szkole rodzenia przygotowują przyszłych rodziców bardzo technicznie zarówno do porodu, jego przebiegu i możliwości wyboru, jak i do opieki nad dzieckiem. Odnośnie do malucha kładzie się nacisk na pielęgnację – sposoby, metody i środki, a nie na emocje rodziców oraz to, czym właściwie psychologicznie jest macierzyństwo i ojcostwo. Dzięki dobremu samopoczuciu, Asia łatwo weszła w nową rolę i jak wspomina, dość dobrze się w niej odnajdywała od początku. Mimo to była zaskoczona, że własne dziecko poznaje się powoli, że więź z nim buduje się z czasem, a nie jest ona dana od razu.

Analizując doświadczenia własne i znajomych kobiet, Asia dostrzega możliwe rozwiązania problemów, które ją spotkały: więcej nacisku na emocjonalną stronę porodu i macierzyństwa w szkołach rodzenia, na warsztatach i u specjalistów oraz, co według niej może być najcenniejsze, budowanie wokół przyszłej matki, przez nią samą i przez inne matki, kobiecego kręgu wzajemnego wsparcia. Dla Asi namiastką tego była znajomość z Ulą, koleżanką poznaną miesiąc przez porodem, w szpitalu, z którą pozostawała potem w kontakcie. To było to, co ją rzeczywiście uspokajało i otwierało.

– Kobieta, która za chwilę rodzi, powinna mieć możliwość otoczenia się matkami, które już rodziły. To zupełnie inne przygotowanie. Gdybym wtedy miała takie towarzystwo matek, to inaczej bym sobie poradziła. Wiedziałabym, że mam z kim porozmawiać o lękach, obawach. Dowiedziałabym się, że nie wszystko jest jak w telewizji i internecie.

MĘŻCZYZNA PRZY PORODZIE

Asia od początku znajomości z Karolem wiedziała, że różnią się od siebie charakterologicznie i w usposobieniu. Kiedy była w ciąży, zauważyła, że zupełnie inaczej podchodzą do oczekiwania na dziecko i poród – ona jako kobieta i on jako mężczyzna. Nie mieli na tej płaszczyźnie łatwego porozumienia. Dla niej był to czas przeżywania emocji, rozmyślań, potem przygotowań i odczuwania, jak dziecko rośnie. Dla niego ojcostwo było teorią. W czasie ciąży nie doświadczał go fizycznie. Bardzo ucieszył się, że czekają na córkę, o której marzył bardziej niż o synu. Trwał przy Asi w jej lękach, smutkach i radościach ciążowych, ale nie potrafił się w nich odnaleźć.

– Nie do końca był mi pomocny, bo nie przejmuje się sferą emocjonalną. Ja odwrotnie. Fizycznie mogłam na nim polegać, ale poza tym – nie.

Patrząc wstecz, Asia zauważa, że ona zaczęła się zmieniać, powoli stawać matką od dnia, kiedy test potwierdził ciążę, a Karol uświadomił sobie, że jest ojcem, dopiero po narodzinach Heleny.

– Na początku ciąży uważał, że nie chce być przy porodzie. Bał się tego, co miałoby go tam spotkać, co mógłby zobaczyć i swoich reakcji. Nie był świadomy tego, co go czeka. Po szkole rodzenia poukładało mu się trochę w głowie; uwierzył, że nic strasznego nie zobaczy. Na początku naciskałam na niego. Chciałam go przekonać, namówić. Nie chciałam być sama. Bałam się, że nie będzie nikogo, kto mi pomoże, potrzyma mnie za rękę. Jednocześnie chciałam rodzić rodzinnie – że ojciec przetnie pępowinę, zobaczy dziecko, zrobi zdjęcie. W pewnym momencie odpuściłam. Już go nie namawiałam. Powiedziałam, że to jego decyzja, jego sprawa. Nie chciałam go zmuszać; jeśli miał przy mnie być, to tylko świadomie się na to decydując.

Niedługo przed porodem Karol sam dojrzał do postanowienia, że jednak chce być przy nim obecny. Po porodzie wiele razy rozmawiali o tym, jak było, i dzięki szczerości męża Asia wie, że były momenty dla niego bardzo trudne.

– Czuł się bezradny. Nie wiedział, co ma zrobić, jak widział, że mnie boli tak, że nie daję rady, a on w żaden sposób nie umie mi pomóc. Był spanikowany. Tak bardzo chciał mi pomóc, że go to przytłaczało. Mówił, że gdyby mógł, toby wziął ten ból na siebie.

Dla Asi z kolei to, że po prostu był, że się starał i angażował na tyle, na ile umiał, było bardzo cenne. Ochroniło ją to przed tym, czego najbardziej się bała, czyli samotnością.

– Cieszę się, że był i zrobił to z własnej woli.

Chociaż bardzo jej zależało na obecności męża przy porodzie, Asia obawiała się, że wpłynie to na jego postrzeganie jej jako kobiety, kochanki, na ich intymność.

– Mówiłam mu: „Tylko tam nie patrz!” Wkręciłam sobie, że jeśli będzie widział, to od tej pory już inaczej będzie na mnie patrzył i nie będę dla niego atrakcyjna. Przyznał potem, że widział wszystko, jak Helena się rodziła. Tak akurat stał. Wcześniej się bał, ale uznał, że w tym widoku nie ma nic strasznego. Po prostu natura. Tak się ludzie rodzą. Cieszy się, że coś takiego zobaczył. I nie zmienił zdania na temat mojej kobiecości. Wszystko jest OK.

W kontekście obrazu kobiety rodzącej i mężczyzny, który ją widzi, Asia zastanawia się, dlaczego w dzisiejszych czasach człowiek odczuwa tak wielki strach przed tym, co naturalne i normalne. Właśnie tak widzi wcześniejsze swoje obawy o to, że mąż zobaczy jej ciało obnażone w czasie rodzenia i to negatywnie wpłynie na postrzeganie przez niego sfery intymnej. Wie, że jest to lęk wielu kobiet i mężczyzn. Tymczasem bycie razem w czasie porodu okazało się dla Asi i Karola doświadczeniem wzmacniającym i spajającym.

– Do dziś zdarza nam się o tym rozmawiać. Oboje to przeżywamy, i choć już nie tak emocjonalnie jak na początku, to zdecydowanie pozytywnie. Pierwszą rzeczą, jaką usłyszałam od męża po wszystkim, było to, że jest ze mnie dumny, że mi dziękuje i że nie jest w stanie sobie wyobrazić, co musiałam czuć, że on by nie dał rady. Powiedział, że jestem dla niego mistrzynią świata, strongmanką i powinni mi dać nagrodę Nobla. To były najpiękniejsze słowa, jakie mogłam od niego usłyszeć. Poczułam się tak doceniona jeden jedyny raz w życiu.

NIE TYLKO CIAŁO JEST WAŻNE

Analizując własne poszukiwania i przygotowania do porodu, Asia chce przekazać innym kobietom swoje przesłanie:

– Warto się przygotować na to, że wiele nas może spotkać. Niekoniecznie to, czego byśmy chciały. Może się przytrafić więcej, niż przypuszczamy. Budowanie w sobie otwartości na różne scenariusze, odpuszczanie kontroli, dbanie o spokój wewnętrzny to sprawy istotne lub nawet istotniejsze niż przygotowanie techniczne, jak np. wyprawka czy dbanie o sprawność fizyczną.

Harmonia i uwzględnienie wszystkich sfer, zarówno fizycznej, jak i duchowej, to coś, co Asia chciałaby osiągnąć podczas ciąży, jeśli jeszcze kiedyś w niej będzie.

Ciąg dalszy w wersji pełnej