Tytuł oryginału: THE CRUELLEST MONTH

Projekt okładki: KONRAD NOWICKI

Zdjęcie na okładce: Nicolas / stock.adobe.com.pl

Opracowanie typograficzne i skład: MONIKA ŚWITALSKA, na podstawie projektu MARZENNY DOBROWOLSKIEJ

Redaktor prowadzący: PAULINA POTRYKUS-WOŹNIAK

Redakcja: JOLANTA KUCHARSKA

Korekta: MAGDALENA GERAGA, AGNIESZKA TRZEBSKA-CWALINA

Copyright © 2007 Louise Penny
All rights reserved.
Copyright © for the Polish translation by Kamila Slawinski
Copyright © for the Polish edition by Poradnia K, 2019

Wydanie I

ISBN 978-83-66005-31-0

Poradnia K Sp. z o.o.
ul. Wilcza 25 lok. 6, 00-544 Warszawa
e-mail: poradniak@poradniak.pl
www: www.poradniak.pl
Zapraszamy do naszej księgarni internetowej: sklep.poradniak.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Dla mojego brata Roba i jego cudownej rodziny:

Audi, Kim, Adama i Sarah, z miłością

1

Clara Morrow klęczała na wilgotnej trawie miejskiego skwerku i starała się dokładnie schować wielkanocną pisankę. Rozmyślała jednocześnie o wskrzeszaniu umarłych, czym zamierzała zająć się tuż po kolacji. Odgarniając kosmyk z twarzy, wtarła w splątane włosy drobinki trawy, błota i jakiejś brunatnej mazi. Niedaleko niej mieszkańcy miasteczka wędrowali z koszykami wypełnionymi kolorowymi jajkami w poszukiwaniu najlepszych kryjówek na nie. Ruth Zardo siedziała na ławeczce pośrodku skwerku i rzucała jajka gdzie popadnie. Co jakiś czas trafiała kogoś w tył głowy albo w pośladki. Clara pomyślała, że Ruth miała zastanawiająco dobre oko jak na kogoś tak starego i zbzikowanego.

– Przyjdziesz dzisiaj wieczorem? – zapytała Clara, starając się odwrócić uwagę starej poetki od celowania w pana Béliveau.

– Żartujesz? Żywi są wystarczająco irytujący, dlaczego miałabym chcieć gadać do jakichś umarłych? – odparła Ruth i walnęła pana Béliveau w tył głowy.

Szczęśliwie sklepikarz włożył na głowę płócienną czapkę. Również szczęśliwie się składało, że Béliveau miał wielkie serce dla nieznośnej białowłosej staruchy siedzącej na ławce. Ruth starannie wybierała swoje ofiary. Zazwyczaj byli to ludzie, którzy ją kochali.

Zwykle cios czekoladowym jajkiem wielkanocnym nie wyrządzał wiele szkody, ale tym razem jajka nie były z czekolady. Tylko raz popełnili taki błąd. Kilka lat wcześniej, gdy miasteczko Three Pines po raz pierwszy postanowiło urządzić poszukiwania pisanek w niedzielę wielkanocną, wszyscy byli ogromnie podekscytowani. Mieszkańcy spotkali się w bistro Oliviera. Tam, nad drinkami i serem brie, porozkładali torebki z czekoladowymi jajkami, które następnego dnia zamierzali schować. Pełne zazdrości „ochy” i „achy” wypełniły pomieszczenie. Wszyscy mieli wrażenie, jakby czas się cofnął, a oni znów byli dziećmi. Cieszyli się na myśl o tym, jakie miny będą mieć dzieciaki z miasteczka, gdy znajdą łakocie. Wiedzieli też, że nie uda się im znaleźć wszystkich słodkości, szczególnie schowanych u Oliviera za barem.

– Prześliczna – powiedział Gabri, ujmując w dłoń maleńką, starannie wyrzeźbioną gąskę z marcepanu i odgryzając jej łepek.

– Gabri! – Olivier, jego partner, wyrwał z wielkiej dłoni Gabriego to, co zostało z gąski. – To ma być dla dzieci!

– Sam byś chciał – odparował Gabri, zwracając się do Myrny, i wymamrotał pod nosem tak, by wszyscy słyszeli: – Świetny pomysł. Gej rozdający dzieciakom czekoladki. Koniecznie musi się o tym dowiedzieć Liga Rodzin Chrześcijańskich.

Olivier, blondyn skłonny do rumieńców, cały się zaczerwienił.

Myrna się uśmiechnęła. Sama wyglądała jak gigantyczne jajko z niespodzianką, czarna, okrąglutka i owinięta w jaskrawy różowo-czerwony kaftan.

Większość mieszkańców maleńkiej miejscowości zebrała się tego dnia w bistro, tłocząc się przy długim barze z blatem z polerowanego drewna. Niektórzy zapadli w rozstawione w pomieszczeniu wygodne fotele. Wszystko tutaj było na sprzedaż, jako że bistro było także antykwariatem. Z każdego przedmiotu zwisała dyskretnie metka z ceną. Gdy Gabri czuł się niedoceniany i niedostatecznie oklaskiwany, przytwierdzał taką również do siebie.

Był początek kwietnia, ogień trzaskał wesoło w kominku, rzucając ciepłe światło na szerokie sosnowe deski podłogi, które w miarę upływu czasu, poddane promieniom słonecznym, zmieniły kolor na bursztynowy. Kelnerzy poruszali się po sali, oferując napoje i miękki, lejący ser brie z farmy pana Pagé’a. Bistro, ulokowane na brzegu skwerku, leżało w samym sercu tego starego miasteczka w prowincji Quebec. Po obu stronach, w jednym ciągu, połączone drzwiami, mieściły się tu różne lokale: sklep wielobranżowy pana Béliveau, piekarnia Sarah Boulangerie, dalej bistro, aż wreszcie, tuż za nim, księgarnia Myrny – Livres, Neufs et Usagés. Na przeciwległym końcu skweru rosły trzy rosochate sosny, które były tak wiekowe, że pamiętali je najstarsi mieszkańcy. Drzewa wyglądały jak trzej mędrcy, którzy wreszcie znaleźli to, czego szukali. Z miasteczka rozchodziły się promieniście bite drogi, wijące się ku górom i lasom.

Three Pines było miasteczkiem zapomnianym. Czas opływał je i krążył wokół, czasami wlewał się na chwilę do środka, ale nigdy nie gościł długo ani nie pozostawiał trwałych śladów. Przez setki lat chronione i ukryte, trwało w zagłębieniu dzikich kanadyjskich gór. Tylko przypadek mógł sprawić, że ktoś do niego zawitał. Czasami strudzony podróżny wspinał się na szczyt wzgórza i spoglądając w dół, dostrzegał przyjazny krąg starych domów, jak jakieś Shangri-La. Niektóre domostwa wzniesiono tu ze zwietrzałych polnych kamieni. Zbudowali je osadnicy, którzy oczyszczali ziemię z głęboko ukorzenionych drzew i olbrzymich głazów. Inne postawiono z czerwonej cegły. Te były dziełem lojalistów Imperium Brytyjskiego, desperacko poszukujących schronienia. Jeszcze inne miały spadziste blaszane dachy, typowe dla domów Quebecu. Wyposażono je w urokliwe lukarny i szerokie werandy. Na końcu skweru znajdowało się bistro Oliviera, w którym serwowano café au lait i świeże croissanty. Mieszkańcy zbierali się w nim, by w serdecznej atmosferze prowadzić długie rozmowy. Kto raz odkrył Three Pines, nigdy go nie zapomniał, lecz docierali do niego tylko zabłąkani wędrowcy.

Myrna popatrzyła na swoją przyjaciółkę, Clarę Morrow, która pokazała jej język. Myrna zrobiła to samo, na co Clara wywróciła oczami. Przyjaciółka odpowiedziała jej identyczną miną, sadowiąc się obok Clary na miękkiej kanapie przed kominkiem.

– Mam nadzieję, że kiedy byłam w Montrealu, nie paliłaś znowu skrętów z torfu, co? – spytała.

– Tym razem nie. – Clara się roześmiała. – Masz coś na nosie.

Myrna pomacała twarz ręką, zdjęła okruszek i przyjrzała się mu.

– Mmm, to albo czekolada, albo skóra. Jest tylko jeden sposób, żeby się przekonać. – Wrzuciła okruszek do ust.

– O Boże, nic dziwnego, że jesteś singielką! – wzdrygnęła się Clara.

– Mnie to nie dziwi. – Myrna się uśmiechnęła. – Niepotrzebny mi facet, bym czuła się kompletną osobą.

– O, doprawdy? A Raoul?

– Och, Raoul, był taki słodki – westchnęła Myrna rozmarzona.

– Był gumisiem – zgodziła się Clara.

– On mnie dopełniał – rzekła Myrna. – Nawet więcej. – Poklepała się po brzuchu, wielkim i obfitym jak ona cała.

– Spójrzcie na to! – Ostry głos przerwał ich rozmowę. 

Ruth Zardo stała pośrodku bistro, trzymając w górze czekoladowego zajączka, jakby to był granat. Zwierzątko wykonane z ciemnej czekolady miało sterczące, uważne uszka i pyszczek tak realistyczny, że Clara spodziewała się zobaczyć, jak porusza delikatnymi, słodkimi wąsikami. W łapkach trzymał koszyk, upleciony z białej i mlecznej czekolady, w koszyku leżało tuzin ślicznie udekorowanych słodkich jajek. Zajączek był cudny. Clara modliła się, żeby Ruth nie rzuciła nim w kogoś.

– To zajączek – warknęła stara poetka.

– Jadam i takie – powiedział Gabri do Myrny. – To moja bolączka, chcica na zajączka.

Myrna roześmiała się i natychmiast pożałowała. Ruth rzuciła jej lodowate spojrzenie.

– Ruth, puść zajączka. – Clara wstała i ostrożnie podeszła do starszej pani, podsuwając jej na przynętę szklankę ze szkocką, należącą do męża Clary, Petera.

To zdanie nigdy wcześniej nie padło z jej ust.

– To zajączek – powtórzyła Ruth powoli, jakby tłumacząc to mało pojętnym dzieciom. – Więc co one tu robią? – Wskazała na jajka. – Od kiedy zajączki znoszą jajka? – upierała się, patrząc na osłupiałych mieszkańców miasteczka. – Nigdy wam to nie przyszło do głowy, co? Skąd one je biorą? Przypuszczalnie podbierają czekoladowym kurom. Zajączek musiał ukraść te jajka cukierkowym kurom, które teraz szukają swoich małych. I są przerażone.

Gdy stara poetka opowiadała o tym, Clara bez trudu wyobrażała sobie czekoladowe kurki, biegające nerwowo w poszukiwaniu swoich jajek. Jajek ukradzionych przez wielkanocnego zajączka. To było zabawne.

To rzekłszy, Ruth upuściła czekoladowego zajączka na ziemię, rozbijając go.

– O Boże – jęknął Gabri, rzucając się, by pozbierać kawałki. – To miało być dla Oliviera.

– Naprawdę? – zapytał Olivier, zapominając, że już kupił zajączka.

– Co za dziwaczne święta – powiedziała Ruth ponuro. – Nigdy ich nie lubiłam.

– A teraz one odwzajemniają te uczucia – odrzekł Gabri, tuląc potrzaskanego zajączka, jakby to było zranione dziecko.

Jest taki czuły – pomyślała Clara, zresztą nie po raz pierwszy. Gabri był taki wielki, tak przytłaczający, że łatwo było zapomnieć, jaki jest wrażliwy. Aż do chwili takiej jak ta, gdy czule przytulał strzaskanego czekoladowego zwierzaczka.

– Jak się powinno świętować Wielkanoc? – zapytała stara poetka głosem żądającym odpowiedzi, wyrywając Clarze z ręki Peterową szkocką i wychylając ją. – Szuka się pisanek i je ciepłe bułeczki z krzyżykiem[1].

– Mais chodzi się także do Świętego Tomasza na mszę – dorzucił pan Béliveau.

– Więcej ludzi przychodzi do Sarah’s Boulangerie, niż kiedykolwiek zjawia się w kościele – odszczeknęła się Ruth. – Kupują ciastka ze znakiem narzędzia tortur. Wiem, że uważacie mnie za wariatkę, ale może to ja jestem tu jedyną normalną osobą. – Po tym pesymistycznym akcencie Ruth pokuśtykała w stronę drzwi, ale zawróciła. – Nie wykładajcie tych czekoladowych jajek dzieciom. Stanie się coś złego.

Jak prorok Jeremiasz, autor Lamentacji, miała rację. Stało się coś złego.

Następnego ranka jajka zniknęły. Pozostały po nich tylko opakowania. Na początku mieszkańcy podejrzewali, że to sprawka starszych dzieci, a może nawet, że zjadła je Ruth, która postanowiła dokonać aktu sabotażu.

– Spójrzcie na to – oznajmił Peter, podnosząc poszarpane resztki pudełka po czekoladowym zajączku. – To ślady zębów. I pazurów.

– Więc to Ruth – stwierdził Gabri, i przyglądając się pudełku.

– Spójrzcie tutaj. – Clara goniła za papierkiem po cukierku, porwanym przez wiatr i niesionym nad skwerkiem. – Popatrzcie, ten też jest poszarpany.

Spędziwszy cały poranek w pogoni za papierkami po wielkanocnych jajeczkach i sprzątaniu, większość z mieszkańców powlokła się z powrotem do Oliviera, by ogrzać się przy ogniu.

– Ale, serio, nie przewidzieliście, że tak będzie? – powiedziała Ruth do Clary i Petera przy obiedzie w bistro.

– Przyznam, że wydawało się to od początku nieuniknione. – Roześmiał się Peter, rozkrawając złocistego croque-monsieur, w którym stopiony camembert ledwo trzymał razem plastry szynki wędzonej w klonowym drewnie i chrupiącego croissanta.

Wokoło krążyli niespokojni rodzice, próbujący przekupić czymś płaczące dzieci.

– Chyba każdy dziki zwierz z okolicy był ostatniej nocy w miasteczku – zauważyła Ruth, wolno obracając szklaneczkę ze szkocką, w której podzwaniały kostki lodu. – Wszystkie bestie jadły wielkanocne jajka. Lisy, szopy pracze, wiewiórki...

– I niedźwiedzie – dodała Myrna, przysiadając się do ich stolika. – Jezu, to naprawdę strach. Wszystkie te wygłodniałe niedźwiedzie, umierające z głodu po miesiącach hibernacji i wyłażące z legowisk.

– Jakże musiały się zdziwić, znalazłszy czekoladowe jajka i zajączki – odrzekła Clara, przełykając kolejne łyżki kremowego chowdera z owoców morza, w którym pływały kawałki łososia, przegrzebków i krewetek. Ujęła chrupiącą bagietkę i ukręciła jej kawałek, po czym posmarowała specjalnym słodkim masłem Oliviera. – Niedźwiedzie musiały się zdziwić, co za cud się wydarzył, kiedy spały.

– Nie wszystko, co wstaje, koniecznie jest cudem – powiedziała Ruth, unosząc wzrok znad bursztynowego płynu, który był jej obiadem, i spoglądając przez podzielone małymi szybkami okno. – Nie wszystko, co wraca do życia, powinno to robić. To dziwna pora roku. Jednego dnia deszcz, drugiego śnieg. Nic pewnego. Wszystko takie nieprzewidywalne.

– Każda pora roku jest nieprzewidywalna – wtrącił Peter. – Jesienią huragany, zimą burze śnieżne.

– Ależ to tylko dowód, że mam rację – odpowiedziała Ruth. – Możesz przewidzieć, co ci grozi. Wszyscy wiemy, czego się spodziewać po innych porach roku. Ale nie po wiośnie. Najgorsze powodzie zdarzają się wiosną. Pożary lasów, zabójcze mrozy, śnieżyce i osunięcia ziemi. Natura się burzy. Wszystko może się zdarzyć.

– Najbardziej nieprawdopodobnie piękne dni także zdarzają się wiosną – rzekła Clara.

– To prawda, cud ponownych narodzin. Podobno całe religie bazują na tej koncepcji. Ale niektóre rzeczy lepiej raz na zawsze pogrzebać. – Stara poetka wstała i dopiła szkocką. – To jeszcze nie koniec. Niedźwiedzie powrócą. 

– Ja też bym wróciła, gdybym nagle odkryła miasteczko całe z czekolady – przyznała Myrna.

Clara uśmiechnęła się, ale jej oczy były utkwione w Ruth, która nie emanowała, jak zawsze, złością ani irytacją. Clara wyczuła w niej coś znacznie bardziej niepokojącego.

Strach.

2

Ruth miała rację. Niedźwiedzie wracały co roku na Wielkanoc w poszukiwaniu czekoladowych jajek. Oczywiście nie znajdywały ich i po kilku latach się poddały. Zamiast przychodzić do miasteczka, zostały w lasach otaczających Three Pines. Mieszkańcy szybko się przyzwyczaili do tego, że nie powinno się chodzić na długie spacery po lesie w okresie Wielkanocy i nigdy, przenigdy nie wolno wchodzić pomiędzy nowo narodzone niedźwiedziątko a jego matkę.

To wszystko część natury – powtarzała sobie Clara. Ale nie przestawała się martwić. W pewien sposób sami się o to prosili.

Clara znowu przykucnęła na czworakach, tym razem ze śliczną drewnianą pisanką, która zastępowała czekoladową. Hanna i Roar Parra wpadli na ten pomysł. Oboje pochodzili z Czech, więc potrafili malować pisanki jak się patrzy. Przez zimę Roar toczył z drewna jajka, a Hanna przekazywała je osobom, które wyraziły chęć pomalowania ich. Wkrótce mnóstwo ludzi z całych kantonów wschodnich brało je od nich. Dzieci w szkole malowały je jako projekty na plastyce, ich rodzice odkrywali w sobie uśpione talenty, dziadkowie malowali scenki ze swojej młodości. Malowali przez całą długą w Quebecu zimę, a w Wielki Piątek zaczynali je chować. Kiedy dzieciaki znalazły pisankę, wymieniały drewnianą wersję na prawdziwe jajko – czy raczej na czekoladowe.

– Hej, popatrzcie! – zawołała Clara znad stawu na skwerku.

Pan Béliveau i Madeleine Favreau podeszli do niej. Pan Béliveau schylił się, a jego długie, smukłe ciało prawie złożyło się w scyzoryk. W wysokiej trawie było gniazdo pełne jajek.

– Prawdziwe. – Roześmiał się, rozgarniając trawę, żeby pokazać je Madeleine.

– Jakie piękne! – zachwyciła się Mad, sięgając po nie.

– Mais, non – ostrzegł ją. – Matka je porzuci, jeśli ich dotkniesz.

Mad szybko cofnęła rękę i spojrzała na Clarę, uśmiechając się szeroko. Clara lubiła Madeleine, mimo że nie znały się dobrze. Mad mieszkała w okolicy dopiero od kilku lat. Była trochę młodsza od Clary i wyjątkowo energiczna. Była też naturalną pięknością, z krótkimi ciemnymi włosami i inteligentnymi, brązowymi oczami. Sprawiała wrażenie, jakby się dobrze bawiła. I czemu nie – pomyślała Clara. – Po tym, co w życiu przeszła.

– Co to za jajka? – zapytała Clara.

Madeleine zrobiła minę w stylu „nie mam pojęcia” i rozłożyła ręce.

– Nie kurze. Trop grand. Może kacze albo gęsie. – Pan Béliveau ponownie z gracją złożył się w scyzoryk.

– To by było fajnie – powiedziała Madeleine. – Mała rodzinka na skwerku. – Zwróciła się do Clary. – O której jest seans spirytystyczny?

– Przyjdziesz? – Clara była zaskoczona, ale i zachwycona. – Hazel też?

– Nie, Hazel odmówiła. Sophie wraca do domu jutro rano, więc Hazel musi gotować i sprzątać, mais, franchement?

– Myślę, że Hazel boi się duchów. Ale pan Béliveau zgodził się przyjść. – Madeleine schyliła się z konspiracyjną miną.

– Powinniśmy być wdzięczni, że Hazel zdecydowała, że będzie gotować, zamiast przyjść – stwierdził pan Béliveau. – Zrobiła dla nas fantastyczną zapiekankę.

Clara pomyślała, że to bardzo w stylu Hazel, która zawsze zajmowała się innymi. Clara obawiała się nieco, że ludzie – a szczególnie jej córka – wykorzystują jej hojność, ale była też świadoma, że to nie jej sprawa.

– Mamy masę roboty przed kolacją, mon ami. – Madeleine uśmiechnęła się promiennie do pana Béliveau i lekko dotknęła jego ramienia.

Starszy pan odwzajemnił uśmiech. Od czasu śmierci swojej żony nie uśmiechał się często, ale teraz to zrobił, co dało Clarze kolejny powód, żeby lubić Madeleine. Obserwowała ich, jak trzymali swoje wielkanocne koszyczki i szli w kwietniowym słońcu, a najmłodsze, najczulsze światło padało na ten młody i tkliwy związek. Pan Béliveau, wysoki, smukły i lekko przygarbiony, zdawał się stąpać wyjątkowo sprężyście.

Clara wstała i przeciągnęła swoje czterdziestoośmioletnie ciało, po czym rozejrzała się dokoła. Pole wyglądało jak zagon pełen zadków. Wszyscy mieszkańcy schylali się, chowając jajka. Clara żałowała, że nie ma przy sobie szkicownika.

Three Pines nie było z pewnością w żaden sposób hipsterskie, modne ani ekstrawaganckie, nie miało żadnej z cech ważnych dla Clary dwadzieścia pięć lat temu, kiedy ukończyła akademię sztuk pięknych. Nic tutaj nie zostało specjalnie zaprojektowane. Przeciwnie, miasteczko zdawało się podążać śladami trzech sosen na skwerze, po prostu wyrastając z ziemi w ciągu wielu lat.

Clara wciągnęła w płuca głęboki haust wonnego wiosennego powietrza i spojrzała w stronę domu, który dzieliła z Peterem. Był zbudowany z cegły, z drewnianym gankiem i ścianą z polnych kamieni, zwróconą w stronę alei Commons. Spod furtki do drzwi wejściowych wiła się ścieżka wiodąca między jabłoniami, które właśnie zamierzały zakwitnąć. Stamtąd jej wzrok powędrował ku domom otaczającym Commons. Podobnie jak ich mieszkańcy, domy w Three Pines były solidne i ukształtowane przez ich otoczenie. Przetrwały burze i wojny, straty i smutki. Z tych przeżyć wyłoniła się społeczność pełna wielkiego współczucia i dobroci.

Clara kochała to wszystko: domy, sklepy, skwerek miejski, ogród z bylinami, nawet wyboiste drogi. Uwielbiała, że do Montrealu było stąd mniej niż dwie godziny samochodem, a granica amerykańska znajdowała się na końcu drogi. Bardziej jednak niż cokolwiek innego uwielbiała ludzi, którzy spędzali ten i każdy inny Wielki Piątek, chowając drewniane pisanki, by dzieci mogły je później znaleźć.

Wielkanoc wypadła późno, pod koniec kwietnia. Nie zawsze mieli takie szczęście z pogodą. Przynajmniej raz zdarzyło się, że miasteczko obudziło się w wielkanocną niedzielę, by odkryć, że przez noc spadła świeża, ciężka pokrywa śniegu, skrywając delikatne pąki i malowane jajka. Często bywało tak przeraźliwie zimno, że mieszkańcy musieli co jakiś czas chować się w bistro Oliviera i rozgrzewać gorącym cydrem albo czekoladą, oplatając swoje drżące, zmarznięte palce wokół ciepłych, przyjaznych kubków. Ale nie dzisiaj. Ten kwietniowy dzień był z pewnością wspaniały. Idealny Wielki Piątek, słoneczny i ciepły. Śnieg stopniał nawet w cieniu, gdzie zwykle zalegał. Trawa rosła, drzewa otaczała mgiełka delikatnej zieleni. Było tak, jak gdyby aura Three Pines nagle stała się widzialna. Wszystko było złocistym światłem, leciutko zabarwionym na brzegach lśniącą zielenią. Z ziemi zaczynały się wychylać kiełki tulipanów, wkrótce skwer miał się pokryć wiosennymi kwiatami, granatowymi hiacyntami, dzwonkami, wesoło sterczącymi żonkilami, przebiśniegami i pachnącymi konwaliami, które napełnią dolinę rozkosznym aromatem.

W ten Wielki Piątek Three Pines pachniało świeżą ziemią i obietnicą. A może także paroma dżdżownicami.

– Nie obchodzi mnie, co mówisz, nie pójdę.

Clara usłyszała naglący i jadowity szept. Znowu przykucnęła w wysokiej trawie tuż nad stawem. Nie widziała, kto to był, ale uświadomiła sobie, że ta osoba musi znajdować się po drugiej stronie trawy. To był kobiecy głos, mówiący po francusku, ale ton był tak pełen napięcia i złości, że nie była w stanie zidentyfikować mówiącej.

– To tylko seans – mówił męski głos. – Będzie fajnie.

– To bluźnierstwo, na rany Chrystusa! Seans spirytystyczny w Wielki Piątek?

Nastąpiła cisza. Clara czuła się niekomfortowo. Nie z powodu tego, że podsłuchiwała, ale dlatego, że zaczął ją łapać kurcz w nogach.

– Oj, dajże spokój, Odile. Nawet nie jesteś religijna. Co się może stać?

Odile? – pomyślała Clara. Jedyną znaną jej Odile była Odile Montmagny. A ona...

Kobiecy głos znów zasyczał:

Każdej zimy mroźny ząb

I czerwia znak, co wiosnę wita,

naznaczą smutkiem każdą z gąb

Dziecięcia, starca i młodzika

Zapadła pełna osłupienia cisza.

...jest fatalną poetką – dokończyła w myśli Clara.

Odile mówiła z taką emfazą, jak gdyby jej słowa niosły w sobie coś więcej niż przekaz dotyczący talentu autorki.

– Zaopiekuję się tobą – mówił mężczyzna.

Clara wiedziała także, kim on jest. Gilles Sandon, chłopak Odile.

– Tak naprawdę dlaczego chcesz tam iść, Gilles?

– Dla zabawy.

– Czy dlatego, że ona tam będzie?

Znowu cisza, w której tylko nogi Clary wyły z bólu.

– On też tam będzie, wiesz? – drążyła Odile.

– Kto?

– Wiesz, kto. Pan Béliveau – odparła Odile. – Mam złe przeczucia.

Kolejna chwila ciszy, po której przemówił Sandon, a jego głos był pozbawiony wyrazu, jak gdyby bardzo starał się zdusić wszelkie emocje.

– Nie martw się. Nie zabiję go.

Clara całkiem zapomniała o nogach. Zabić pana Béliveau? Komu to w ogóle przyszłoby do głowy? Stary sklepikarz nigdy nikogo nie oszukał, wydając resztę. Co Gilles Sandon mógłby mieć przeciwko niemu? Usłyszawszy, że tamci ruszają z miejsca, Clara wyprostowała się z wielkim wysiłkiem i gapiła za nimi: Odile była w kształcie gruszki i kołysała się lekko, a Gilles – misiowaty olbrzym – miał charakterystyczną rudą brodą, widoczną nawet od tyłu.

Clara spojrzała na swoje spocone dłonie ściskające drewnianą pisankę. Wesołe kolory odcisnęły jej się na skórze. Nagle perspektywa seansu – który wydawał się zabawny jeszcze kilka dni temu, gdy Gabri zaanonsował go, wywieszając w bistro plakat, obwieszczający przybycie sławnego medium, madame Isadore Blavatsky – jawiła się w całkiem innym świetle. Zamiast radosnego oczekiwania Clarę przepełnił lęk.

3

Madame Isadore Blavatsky nie była tego wieczoru sobą. Tak się składa, że w ogóle nie była nawet madame Isadorą Blavatsky.

– Proszę nazywać mnie Jeanne. – Myszowata kobieta stała pośrodku sali, znajdującej się w tylnej części bistro, i wyciągała rękę. – Jeanne Chauvet.

– Bonjour, Madame Chauvet. – Clara uśmiechnęła się i uścisnęła sflaczałą dłoń. – Excusez-moi.

– Jeanne – przypomniała jej kobieta ledwo słyszalnym głosem.

Clara podeszła do Gabriego, który częstował gości wędzonym łososiem z półmiska. Pomieszczenie z wolna się zapełniało, przynajmniej w części.

– Łososia? – Gabri podetknął Clarze półmisek.

– Kto to jest? – zapytała malarka.

– Madame Blavatsky, słynne węgierskie medium. Nie czujesz jej energii?

Madeleine i pan Béliveau pomachali do Clary. Ona odpowiedziała takim samym pozdrowieniem, po czym rzuciła spojrzenie na Jeanne, która wyglądała tak, jakby miała zemdleć, gdyby ktoś głośniej kichnął.

– Z pewnością coś czuję, młody człowieku, i to coś jest rozzłoszczone.

Gabri Dubeau nie mógł się zdecydować, czy fakt, iż nazwano go „młodym człowiekiem” powoduje u niego zachwyt, czy bezsilność.

– To nie jest madame Blavatsky. Nawet nie udaje, że nią jest. Nazywa się Jeanne Jakaśtam – odpowiedziała Clara, z roztargnieniem sięgając po kawałek łososia i układając go na kromce pumperniklu. – Obiecywałeś nam madame Blavatsky.

– Nawet nie wiesz, kto to jest madame Blavatsky.

– Cóż, wiem, kim nie jest. – Clara skinęła głową i uśmiechnęła się do drobnej kobiety w średnim wieku, stojącej pośrodku pomieszczenia z miną pełną lekkiego oszołomienia.

– A przyszłabyś, gdybyś wiedziała, że to medium? – Gabri wykonał gest talerzem w stronę Jeanne. Z brzegu półmiska zsunął się kapar i przepadł bez śladu na wzorzystym orientalnym dywanie.

Dlaczego nigdy się nie nauczymy? – pomyślała Clara z westchnieniem. Za każdym razem, gdy Gabri ma gościa, organizuje jakieś dziwaczne wydarzenie, jak wtedy, gdy zatrzymał się u niego mistrz pokera i wszystkich ograł z pieniędzy, albo ta śpiewaczka, w porównaniu z którą nawet Ruth brzmiała jak Maria Callas. Jakkolwiek te zorganizowane przez Gabriego imprezy okazały się okropne dla tubylców, musiały być jeszcze gorsze dla niczego niespodziewających się gości, których stawiano na scenie, by zabawiali mieszkańców Three Pines, podczas gdy jedyne, na co mieli ochotę, to spokojny pobyt na wsi.

Clara obserwowała, jak Jeanne Chauvet rozgląda się po pokoju, wyciera ręce w poliestrowe spodnie i uśmiecha się do portretu nad huczącym kominkiem. Wydawała się rozpływać w powietrzu na jej oczach. To była nie lada sztuczka, chociaż nikt nie miał wysokiego mniemania o jej parapsychicznych zdolnościach. Clarze zrobiło się jej żal. Naprawdę, co ten Gabri myślał?

– Co ci do głowy strzeliło?

– Jak to? To medium. Powiedziała mi, kiedy się meldowała w pensjonacie. To prawda, nie jest madame Blavatsky. Ani Węgierką. Ale urządza seanse.

– Chwila, moment – Clara zaczynała coś podejrzewać. – Czy ona chociaż wie, że zaplanowałeś seans na dziś wieczór?

– Och, jestem pewien, że to odgadła.

– Z pewnością zgadnie, jak się ludzie zaczną schodzić. Gabri, jak mogłeś jej to zrobić? I nam?

– Nic jej nie będzie. Popatrz tylko na nią. Już się rozluźnia.

Myrna przyniosła Jeanne szklankę białego wina; medium piło z niej tak, jakby to była woda, która zaraz przejdzie cudowną transformację. Myrna spojrzała w stronę Clary i uniosła brwi. Jeszcze trochę, a to Myrna będzie musiała poprowadzić ten seans.

– Seans? – zapytała chwilę później Jeanne, gdy Myrna wyraziła wątpliwość, czego się spodziewać. – Kto urządza seans?

Wszystkie oczy zwróciły się na Gabriego, który ostrożnie odstawił półmisek na stół i podszedł do Jeanne. Jego gigantyczna postać oraz naturalna wylewność zdawały się sprawiać, że niepozorna kobieta jeszcze bardziej skurczyła się w sobie, aż wyglądała jak ubranie wiszące na wieszaku. Clara zgadywała, że miała około czterdziestki. Włosy Jeanne były szarobure i sprawiały wrażenie, jakby sama je obcinała. Oczy miała wodnisto-błękitne, a ubrania musiały pochodzić z kubła z przeceną w tanim supermarkecie. Clara, która jako artystka przeżyła większość życia w nędzy, rozpoznawała te znaki. Przez moment zastanawiała się, dlaczego Jeanne przyjechała do Three Pines i zapłaciła za nocleg w pensjonacie Gabriego, który, jakkolwiek nie rujnująco kosztowny, nie był również tani.

Jeanne nie wyglądała już na przestraszoną, raczej na zdezorientowaną. Clara chciała podejść i objąć tę drobną kobietę, ochronić ją przed tym, co ją czekało. Chciała dać jej dobrą, gorącą kolację, ciepłą kąpiel i trochę serdeczności: może wtedy przestałaby być taka przezroczysta.

Clara także rozglądała się po pokoju. Peter kategorycznie odmówił przyjścia, twierdząc, że ten seans to brednie. Ale gdy wychodziła, objął ją i trzymał w swoich ramionach chwilę dłużej niż zwykle i powiedział, by uważała na siebie. Idąc przez skwerek pod gwiazdami do pogodnego bistro, Clara się uśmiechała. Peter otrzymał restrykcyjne anglikańskie wychowanie. Takie rzeczy go odstręczały. I przerażały. Przy kolacji dyskutowali o tym przez chwilę. Peter zajął przewidywalną pozycję sceptyka, twierdząc, że to wariactwo.

– Co, mnie nazywasz wariatką? – zapytała Clara, wiedząc, że Peter tak nie myśli, ale chciała zobaczyć, jak się tłumaczy. Jej mąż uniósł pokrytą siwymi lokami głowę, i spojrzał na nią gniewnie. Wysoki i smukły, z orlim nosem i bystrymi oczami, wyglądał jak prezes banku, a nie artysta. A jednak był artystą. Takim jednak, który wydawał się odseparowany od własnego serca. Żył w głęboko racjonalnym świecie, gdzie wszystko, czego nie dawało się wytłumaczyć, było wariactwem, głupotą albo szaleństwem. Emocje były szaleństwem. Z wyjątkiem jego bezmiernej i wszechogarniającej miłości do Clary.

– Nie, nazywam to medium wariatką. To oszustka. Że niby rozmawia ze zmarłymi, może przewidzieć przyszłość. Bzdury. Najstarszy chwyt z repertuaru szarlatanów.

– Jakich szarlatanów, takich jak z Biblii?

– Och, nie zaczynaj ze mną, Claro – ostrzegł ją Peter.

– Nie, serio pytam. Czy w Biblii nie ma mowy o transformacjach? Wodzie zmienionej w wino? Chlebie, co stał się ciałem? Albo o magii, takiej jak chodzenie po wodzie? O morzach, które się rozstępują, ślepcach, którzy odzyskują wzrok, chromych, którzy znów chodzą?

– To były cuda, nie magia.

– Aaaaa. – Clara skinęła głową, uśmiechnęła się i wróciła do przerwanego posiłku.

Tak to Clara zawitała tu dzisiaj w towarzystwie Myrny. Madeleine i pan Béliveau także przyszli. Może nie trzymali się za ręce, ale zachowywali się tak, jakby to robili. Jego długie ramię, okryte dzianiną swetra, leciutko dotykało jej ramienia, a ona się nie odsuwała. Po raz kolejny Clara była pod wrażeniem urody Madeleine. To była jedna z tych kobiet, z którymi wszystkie panie chciały się zaprzyjaźnić, a wszyscy panowie – ożenić.

Clara uśmiechnęła się do pana Béliveau i oblała rumieńcem. Może dlatego, że przyłapała go w intymnym momencie, widziała, jak okazuje uczucia, które powinny należeć tylko do niego? Zastanawiała się nad tym przez moment, ale zdała sobie sprawę, że jej rumieniec miał więcej wspólnego z nią niż z nim. Miała do pana Béliveau inny stosunek po tym, jak usłyszała, co tego popołudnia mówił Gilles. Dobroduszny sklepikarz, który był w ich życiu przyjazną, poczciwą osobą, nagle stał się tajemniczy. Clarze nie podobała się ta transformacja. I nie podobała się sama sobie z powodu tego, jak łatwo ulegała plotkom.

Gilles Sandon stał przed kominkiem, energicznie wcierając jego ciepło w tył swoich wielkich dżinsów. Był tak ogromny, że niemal blokował sobą całe palenisko. Odile Montmagny przyniosła mu kieliszek wina; ujął go z roztargnieniem, woląc skupić się na panu Béliveau, który wydawał się kompletnie tego nieświadomy.

Clara lubiła Odile. Były mniej więcej w tym samym wieku, obie parały się sztuką: Clara była malarką, a Odile poetką. Twierdziła, że pracuje nad poematem, który miał być odą do angielszczyzny Quebecu – co było dość podejrzane, bo sama była frankofonką. Clara nigdy nie zapomni wieczoru poetyckiego, na którym była w siedzibie Królewskiego Legionu Kanadyjskiego w St-Rémy. Zaproszono na niego przeróżnych lokalnych pisarzy, wśród nich Ruth i Odile. Ruth czytała jako pierwsza fragment ze swojego podniosłego wiersza Do kongregacji.

Zazdroszczę wam tego zapału, tak karmionego pieśniami z hymnału

Zazdroszczę wam, uwierzcie mi, że razem tak umiecie być

Lecz zauważyć raczcie że – ja, samotnie, sobą być chcę.

Potem przyszła kolej na Odile. Ta zerwała się i z miejsca zaczęła czytać.

Wiosna już idzie, odziana w pół stanu

W powiew cieplutki, co chyli się wianu

Strojna w strzyżyki, linneusz i wiechcie biebrzanu,

Już pryska precz zima zła, niechciana

I śpiewem radosnym ziemia zalana.

– Fantastyczny wiersz – skłamała Clara, kiedy już wszyscy skończyli i tłoczyli się wokół baru, powodowani gwałtowną potrzebą napicia się. – Ciekawa jestem jednego. Nie słyszałam nigdy o biebrzanie.

– Wymyśliłam to słowo – odpowiedziała rozpromieniona Odile. – Potrzebowałam czegoś oryginalnego, co rymowałoby się ze „stanu” i „wianu”.

– Jak „burzanu”? – zasugerowała Ruth.

Clara rzuciła jej ostrzegawcze spojrzenie, a Odile zdawała się rozważać tę opcję. – Obawiam się, że burzan nie jest wystarczająco mocny.

– W odróżnieniu od tak ciężkiej armaty jak biebrzan – odpowiedziała jej Ruth, po czym zwróciła się do Clary. – Cóż, z pewnością czuję, że podano mi strawę duchową, jeśli nie wręcz podsypano duchowym nawozem. Jedyną poetką, do której mogę panią porównać, jest wielka Sarah Binks[2].

Odile nigdy nie słyszała o Sarah Binks, ale wiedziała, że jej kulturalna edukacja była poważnie ograniczona faktem, że uczono ją wyłącznie o geniuszach języka francuskiego. Wiedziała także, że Sarah Binks musiała w samej rzeczy być wielką poetką angielską. Ten komplement z ust Ruth Zardo tak napędził siły twórcze Odile Montmagny, że gdy tylko miała spokojniejszy moment w swoim mieszczącym się w St-Rémy sklepiku La Maison Biologique, wyciągała swój wyświechtany, smutny, dziecinny notatnik i pisała następny wiersz, czasem nawet nie czekając na natchnienie.

Clara, która sama była nieuznaną jeszcze artystką, identyfikowała się z Odile i zachęcała ją. Peter, oczywiście, uważał, że Odile to wariatka. Ale Clara wiedziała, że to nieprawda. Wiedziała, że tym, co wyróżnia wielkich twórców, nie jest talent, ale upór. A Odile się nie poddawała.

Grupa ośmiu osób zgromadziła się w przytulnej sali na tyłach bistro, by w ten Wielki Piątek przyzywać zza grobu umarłych. Jedyną otwartą kwestią pozostawało, kto ma to zrobić.

– Ja nie – zastrzegła Jeanne. – Myślałam, że to któreś z was jest medium.

– Gabri? – Gilles Sandon zwrócił się do gospodarza.

– Ale powiedziała mi pani, że urządza seanse – powiedział Gabri do Jeanne z błaganiem w głosie.

– Owszem. Karty tarota, takie rzeczy. Nie kontaktuję się z umarłymi. A przynajmniej nieczęsto.

Jakie to zabawne – pomyślała Clara – ludzie mówią najdziwniejsze rzeczy, jeśli się ich posłucha wystarczająco długo.

– Nieczęsto? – zwróciła się do Jeanne.

– Czasami – przyznała tamta, lekko odsuwając się od Clary, jakby obawiała się ataku.

Clara uśmiechnęła się i starała wyglądać na mniej asertywną, choć w oczach tej kobiety nawet czekoladowy zajączek musiał wydawać się asertywny.

– A mogłaby pani dzisiaj to zrobić? Proszę! – przymilał się Gabri. Miał przeczucie, że jego przyjęcie lada chwila się rozsypie.

Maleńka, myszowata, niemal niewidoczna Jeanne stanęła w środku utworzonego przez nich kręgu. Nagle Clara zauważyła, jak jakiś wyraz przebiega przez oblicze tej szarej kobiety. Uśmiech? Nie. Złośliwy grymas.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[1] Hot cross buns, czyli bułeczki z krzyżykiem, słodkie korzenne wypieki z rodzynkami w środku i znakiem krzyża na wierzchu. Tradycyjne ciastka, które jedzono na Wielkanoc na Wyspach Brytyjskich, w Kanadzie, Australii i innych krajach dawnego Imperium Brytyjskiego. Ich wypiekanie oznacza koniec Wielkiego Postu. Tradycyjnie mają na wierzchu nacięcie w kształcie znaku krzyża. (Wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki).

[2] Kanadyjski czytelnik natychmiast wyłapie tu ostry przytyk Ruth: Sarah Binks, Słodka pieśniarka Sasketchewan, to poetka-bohaterka powieści Paula Hieberta z 1947 roku pod takim tytułem, napisanej w formie fikcyjnej biografii satyry na literacką pretensjonalność i grafomanię, objawiającą się używaniem wymyślnych środków dla nieznaczących, banalnych treści.