Tytuł oryginału:
DJEVELENS GIFTERING

Copyright © Vidar Sundstøl, 2015
First published by Juritzen Forlag AS, Oslo, Norway
Published in the Polish language by arrangement with Bonnier Rights, Stockholm, Sweden and Macadamia Literary Agency, Warsaw, Poland

Copyright © 2018 for the Polish translation by Media Rodzina Sp. z o.o.

Projekt okładki
Agata Wodzińska-Zając
z wykorzystaniem motywów z Shutterstock

Projekt logotypu Gorzka Czekolada
Dorota Wątkowska

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk lub kopiowanie całości albo fragmentów książki – z wyjątkiem cytatów w artykułach i przeglądach krytycznych – możliwe jest tylko na podstawie pisemnej zgody wydawcy.

ISBN 978-83-8008-454-4

Media Rodzina Sp. z o.o.
ul. Pasieka 24, 61-657 Poznań
tel. 61 827 08 60
mediarodzina@mediarodzina.pl
www.mediarodzina.pl

Konwersja: eLitera s.c.

PROLOG

SPOMIĘDZY PNI sosen z wolna wyłania się procesja postaci w pelerynach. Słychać cichy szmer wielu głosów. W środku pochodu cztery osoby niosą osłoniętą niewielkim baldachimem platformę przymocowaną do dwóch długich drągów, które spoczywają im na ramionach – coś w rodzaju lektyki. Pod baldachimem stoi drewniana figura mężczyzny w wysokim, spiczastym nakryciu głowy.

Nieduże mokradło otoczone jest kępami wrzosów. Z trzech stron górują nad nimi rozmieszczone gdzieniegdzie sosny. Z czwartej wyrasta łagodny pagórek. Pierwsze promienie słońca ciepło oświetlają widoczne nań korony drzew, ale mokradło nadal spowija cień.

Na dźwięk czyjegoś głosu postacie w pelerynach zaczynają formować szereg. Z przodu stoi osoba, na której zawołanie wszyscy milkną. Głos należy do mężczyzny. Poza tym bezkształtne okrycia nie zdradzają płci. Kaptury zasłaniają twarze.

Korowód rusza, uczestnicy zaczynają śpiewać. Pieśń brzmi, jakby powstała tu i teraz. Jakby zlewała się z podmokłą ziemią. Z rumowiskiem granitów pod pagórkiem. Z szemrzącą wodą potoku. Jakby nie dało jej się śpiewać gdzie indziej.

Każdy z uczestników pochodu opiera ręce na ramionach poprzedzającej osoby, z wyjątkiem czwórki niosącej drewnianą figurę. Nie są już pojedynczymi jednostkami, ale większym organizmem o wielu członkach.

Dlatego nic się nie dzieje, kiedy okrągła klamra spinająca kołnierz peleryny obluzowuje się i spada na ziemię. Nikt nie woła. Nikt nie przystaje i nie zaczyna szukać. Pieśń rozbrzmiewa dalej. Ruch trwa dalej. Stopy wdeptują piękną klamrę z dwiema smoczymi głowami coraz głębiej w grunt.

ROZDZIAŁ 1

SUROWY ZAPACH wykopanej ziemi był wyraźnie wyczuwalny w miejscu, gdzie stał, nieco z dala od ludzi zebranych wokół trumny. Niektórzy już w kościele rzucali mu badawcze spojrzenia. Nikt go wcześniej nie widział. Ale zmarły rozpoznałby go, nawet po tylu latach. Tego był pewien.

– Bądź przy mnie, Panie... – Samotny głos pastora brzmiał, jakby mógł zamilknąć stłumiony pierwszym podmuchem wiatru. Trumna powędrowała w dół między ciemno ubranymi sylwetkami zgromadzonych przy grobie. Gdzieś śpiewał ptak, łoskocząc jak górski strumyk. To pierwszy ptasi śpiew w Norwegii, który słyszał od lat.

Dopiero kiedy z parkingu dobiegł go trzask zamykanych drzwi samochodów, podszedł do osób, które, jak przypuszczał, były wdową i synem. Patrząc w ziemię czekał, aż ostatni maruderzy złożą kondolencje.

Wreszcie nadeszła jego kolej.

Kobieta sprawiała wrażenie wycieńczonej.

– Chyba nigdy pana nie widziałam – powiedziała.

– Max Fjellanger.

Po kilku sekundach skojarzyła nazwisko.

– Och, ale pan przecież... Knut by się ucieszył. To znaczy, gdyby mógł nas teraz widzieć. Nazywam się Karoline Abrahamsen. – I zwracając się do syna, dodała: – To dawny kolega z pracy taty.

Max przywitał się z nim i złożył kondolencje.

– Byliśmy dobrymi przyjaciółmi, ale nasz kontakt się urwał, kiedy przestałem pracować w policji.

– Nie przeprowadził się pan do Stanów? – zapytała.

– Owszem.

– A teraz jest pan w Norwegii przypadkiem? – chciał wiedzieć syn.

– Tak.

W rzeczywistości specjalnie przyjechał na ten pogrzeb, ale pomyślał, że dziwnie byłoby im się do tego przyznać. Mimo wszystko ostatni raz kontakt z Knutem Abrahamsenem miał prawie trzydzieści lat temu. Inny kolega z dawnych czasów, którego ledwie pamiętał, napisał do niego mejl. Gdy tylko przeczytał, że Knut nie żyje, zrozumiał, że musi jechać. Inaczej czułby, że kogoś zawiódł. Jeżeli nie Knuta, to jakąś część siebie. Może to, co jeszcze w nim zostało z młodego człowieka.

Teraz, po wszystkim, odczuwał pustkę. Nie żałował, ale nadszedł czas wracać do domu. Samolot do Tampy odlatywał nazajutrz rano, a on nie znał nikogo w Skien.

– To było utonięcie? – zapytał, choć znał odpowiedź.

Właściwie tylko tyle wiedział o życiu Knuta w ostatnich trzydziestu latach – że utonął.

Skinęła głową, a w jej oczach nagle pojawiła się rozpacz. Syn chwycił ją delikatnie za rękę, spoglądając jednocześnie na Fjellangera.

Matka odsunęła jego dłoń.

– Idź, ja zaraz przyjdę.

Młody mężczyzna zawahał się, ale surowy wzrok matki sprawił, że niechętnie się wycofał.

– Udany chłopak – powiedział Max.

Uśmiechnęła się smutno.

– I troskliwy po śmierci taty. Przejdźmy się, nie mam siły dłużej tutaj stać.

Powoli odeszli znad mogiły. Żwir chrzęścił pod ich stopami. W pobliżu wznosił się ciemny, grubo ciosany pomnik na grobie Vidkuna Quislinga. W przedziwny sposób górował nad całym cmentarzem w Gjerpen.

– Knut był wtedy na rybach?

Szła dalej bez słowa. Już myślał, że mu nie odpowie. Kiedy wreszcie się odezwała, jej głos brzmiał, jakby mówiła do kogoś za nimi.

– To właśnie jest dziwne – powiedziała. – Nie mamy pojęcia, co tam robił.

– Na jeziorze?

– Jeziorze? – Popatrzyła na niego zdezorientowana. – Znaleziono go w Dalen. W rzece wpływającej do jeziora Bandak.

Gdzieś w głębi coś Maksa Fjellangera boleśnie nurtowało. Rana, wątpliwość, której nigdy nie udało mu się pozbyć.

– To pewnie dla pana dziwne, przecież właśnie tam pracowaliście.

– Jak długo został tam po moim odejściu? – zapytał.

– W Dalen? Tylko rok.

– Nadal pracował w policji, kiedy...?

– Nie, odszedł, jeszcze zanim go poznałam.

To zaskoczyło Maksa. Uważał Knuta za człowieka, który zostanie w policji aż do emerytury.

– Czym się w takim razie zajmował?

– Od lat już nie pracował. Był na rencie.

Max nie zapytał dlaczego.

Niewiele drogi zostało im do parkingu, gdzie czekał syn wraz z garstką innych osób, zapewne krewnych.

– Serdecznie zapraszam na drobny poczęstunek... – powiedziała.

Uniósł ręce w odmownym geście.

– Dziękuję, ale mam coś do zrobienia.

Mówił prawdę. Musiał wracać do domu.

Nawet nie próbowała udawać, że jest zawiedziona. Po co komu właściwie obcy wśród rodziny, kiedy najbardziej potrzebuje się bliskich?

– W takim razie dziękuję panu za przybycie. Jak mówiłam, Knut by się cieszył.

Max wątpił w to, biorąc pod uwagę okoliczności.

Karoline Abrahamsen uścisnęła mu oburącz dłoń. Krewni właśnie wsiadali do samochodów. Max chciał odejść na bok, żeby zamówić taksówkę, ale powstrzymała go nagła myśl.

– Czy Knut miał nadal kontakt z dawnymi znajomymi z Dalen?

– Nie. Chyba nie bywał tam, odkąd odszedł z pracy. Nikogo już tam nie znał. Poza tym nawet słowem nie wspomniał, że się tam wybiera. Koło północy, kiedy nie mogłam się do niego dodzwonić, zgłosiłam zaginięcie. Następnego ranka znaleziono go w rzece Tokke.

Na jej twarzy ujrzał coś w rodzaju buntu. A może zwątpienia?

– Myśli pani, że mogło dojść do przestępstwa? – zapytał cicho, żeby nikt inny nie słyszał.

– Trzeba ufać policji – powiedziała. – Bo jeśli nie jej, to komu?

Po czym podeszła do samochodu, za którego kierownicą siedział już syn. Wsiadła do środka i auto pomału potoczyło się przez parking. Kiedy mijali Maksa Fjellangera, odwróciła głowę, żeby na niego spojrzeć.

Nic więcej. Tylko spojrzenie. Otwarte. Wyczekujące.

ROZDZIAŁ 2

Z AUTOBUSU jadącego przez Siljan i śródlądową część okręgu Vestfold spoglądał na pola zieleniące się młodym zbożem. Zabudowania gospodarskie znajdowały się w bezpiecznej odległości od drogi i nie można było im się przyjrzeć – duże budynki okalające podwórze stały tak od setek lat, otoczone wzgórzami, które porastał las złożony z topoli, brzóz i świerków.

Kurhan na poletku. Samotny olbrzymi dąb o gałęziach jak macki.

Wszystko to usiłowało go zatrzymać. „To stąd pochodzisz” – mówiło otoczenie głosem, który słyszał jedynie on. – „Nieważne, czym stałeś się później. To tym jesteś”.

Ale nie dawał się przekonać. To było dawno temu.

W hotelu na Gardermoen czuł się prawie jak w domu. Wszystkie przylotniskowe hotele są do siebie łudząco podobne. Tak jak wszystkie porty lotnicze. Przyjazd na międzynarodowe lotnisko to jak przyjazd do innego kraju. Nieokreślonego, anonimowego kraju, gdzie wszystko zostało sprowadzone do najmniejszej wspólnej wielokrotności wygody i konsumpcji.

Maksowi się to podobało. Dawało mu poczucie bezpieczeństwa.

Włączył telewizor i oglądał przez chwilę CNN. Stara bieda. Zmiana kanału na NRK nie pomogła. Nie rozpoznawał prowadzących ani niczego innego w wiadomościach „Dagsrevyen”. W końcu ostatni raz oglądał je pół życia temu. Ale poruszano te same tematy co wszędzie: wojna, terror, kryzys klimatyczny.

„Odtąd pogrzeby będą zdarzać się coraz częściej” – pomyślał. – „Ludzie zaczynają umierać po pięćdziesiątce. W zeszłym roku Ann, teraz Knut Abrahamsen”. – Max miał wrażenie, że większość osób zabijał rak. Ale nie Knuta. Knut utonął.

W Dalen.

Dawna rana lekko zapulsowała. Nigdy nie zagojona wątpliwość. Przypomniał sobie owczarka przywiązanego do drzewa na podwórzu gospodarstwa rodziny Homme – szczekał, próbując się uwolnić. Przypomniał sobie też, jak komendant Jørgen Homme powiedział zachrypłym od mrozu głosem: „Spuść psa, a nic więcej nie zrobisz już w tej pracy”.

Poddał się bez walki i nigdy nikomu o tym nie wspomniał. Nawet swojemu przyjacielowi Knutowi Abrahamsenowi, z którym pracował każdego dnia. Ale wątpliwości nigdy go nie opuściły, wręcz przeciwnie – rosły, więc odszedł z policji, zaledwie dwa lata po ukończeniu szkoły. Jednak nie był stworzony do tej profesji. Zawiódł w najważniejszym momencie.

Niedługo później rozpoczął nowe życie w Stanach. Spotkał Ann i się ożenił. Dwadzieścia osiem dobrych lat, aż do jej śmierci w zeszłym roku. Przez ten czas wspólnie rozwijali prywatne biuro detektywistyczne, które rozrosło się tak bardzo, że już nie zajmował się prowadzeniem śledztw, tylko tonął w zadaniach administracyjnych. Zwyczajnie odniósł sukces. The American way. A jednak rana wątpliwości nigdy całkiem się nie zagoiła. Co prawda przez długie okresy nie dawała o sobie znać. Aż niespodziewanie znów się odzywała. W samym środku rozmowy. Kiedy stał w korku. Wieczorem w łóżku. Wątpliwości i tchórzostwo. Powinien był sprzeciwić się komendantowi, a przynajmniej donieść o jego dziwacznym zachowaniu.

Przełączył z powrotem na CNN, ale nie potrafił skupić się na wiadomościach. Co innego zaprzątało jego myśli. Niewyjaśniona wizyta Knuta w starych stronach. Wzrok Karoline Abrahamsen. Owczarek stojący na tylnych łapach, który szarpał łańcuch, bo jako doświadczony pies tropiący dostrzegł oznaki rozpoczętej akcji poszukiwawczej.

Skrzywiony, jakby się brzydził, otworzył laptop i zalogował się do sieci hotelowej.

W polu wyszukiwarki wpisał „Eidsborg” – nazwę wioski tuż koło Dalen, gdzie mieszkał komendant Jørgen Homme.

Większość wyników dotyczyła kościoła słupowego w Eidsborgu. Raz go odwiedził, wkrótce po rozpoczęciu pracy. Teraz zrozumiał, że kościół jest pod pewnym względem wyjątkowy. Chodziło o stary wizerunek świętego. Może jako policjant o tym wiedział, ale nawet jeśli tak było, wiedza już dawno poszła w zapomnienie.

W wielu wynikach pojawiało się nazwisko Henrika Thuego, profesora szkoły wyższej w Bø i autora książek Kościół słupowy w Eidsborgu oraz Duch miejsca, również na temat świątyni. Max pomyślał, że ktoś taki na pewno wie prawie wszystko o tym miejscu. O starym komendancie również, i o zaginięciu z roku osiemdziesiątego piątego.

Minutę później zadzwonił do profesora Thuego i umówił się na spotkanie za dwa dni w jego gabinecie w Bø. Udał, że ma napisać artykuł o kościele słupowym w Eidsborgu dla norwesko-amerykańskiego czasopisma.

W ciszy, która nastała po krótkiej rozmowie, niemal paraliżowała go myśl o tym, co właśnie zrobił. „Pies jest agresywny i nie można go użyć”. – W głowie słyszał głos komendanta, który kłamał w żywe oczy.

Czuł, że rana zaraz się gwałtownie otworzy. Nagle cisnął pilotem o ścianę, aż baterie rozsypały się po pokoju.

– Kurwa! – krzyknął.

Nie powinien był w ogóle przyjeżdżać do Norwegii. Ten idiotyczny pomysł musiał skończyć się wyciąganiem starych brudów.

– Nie, nie, nie – mamrotał. Zdecydowanie tego nie chciał.

Znów chwycił telefon, żeby zadzwonić do Thuego i odwołać spotkanie, ale uznał, że głupio to robić zaledwie parę minut po pierwszej rozmowie. Najlepiej, jeśli trochę odczeka. Może pół godziny, wtedy zadzwoni i powie, że coś mu wypadło.

Tymczasem mógł poszukać w Internecie czegoś na temat śmierci Knuta Abrahamsena. Okazało się to trudniejszym zadaniem, niż przypuszczał. Widać gazety nie rozdmuchiwały takich wypadków, nawet w głębi Telemarku, gdzie na pewno nie działo się zbyt wiele. W każdym razie nie wtedy, kiedy pracował tam Max.

Wreszcie znalazł krótką notatkę o tym, że policja zakończyła śledztwo w sprawie okoliczności utonięcia w Dalen. Komendant z gminy Tokke wypowiedział się, że nie istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa. Na temat samego wypadku nie napisano nic, z wyjątkiem tego, że z rzeki wyłowiono również kluczyki samochodowe zmarłego. Knut najwyraźniej nie miał ich przy sobie, gdy został znaleziony.

Już miał wyłączyć laptop, gdy w krótkim tekście coś przykuło jego uwagę. Komendant Jon Homme. Musiał spojrzeć kilka razy, żeby upewnić się, że dobrze widzi, ale nie było wątpliwości.

Nagle zaczęły mu drżeć ręce, więc dopiero po kilku próbach zdołał wpisać nazwisko w okienku wyszukiwarki. W końcu pojawiło się kilka wyników. I zdjęć. Nowy komendant był niemal identyczną kopią dawnego. Jon Homme to bez wątpienia syn Jørgena.

Klnąc pod nosem, Max chwycił telefon i zadzwonił do wypożyczalni samochodów.

ROZDZIAŁ 3

TIRILL VESTERLI siedziała na kanapie z podkurczonymi nogami i czytała szwedzki kryminał. Skupiona wyłącznie na akcji książki bawiła się medalionem zawieszonym na łańcuszku na szyi.

Uwielbiała ciszę, która zapadała, kiedy jej czteroletni syn wreszcie zasnął, a ona mogła otworzyć książkę i znów dać się wciągnąć zagadkom. Tylko o tej porze w ciągu dnia miała czas oddawać się lekturze. Nic nie irytowało jej bardziej niż ludzie twierdzący, że na pewno mnóstwo czyta jako bibliotekarka w szkole wyższej w Bø. Jakby w pracy nie miała nic innego do roboty!

Czytała zatem tylko wieczorami, kiedy Magnus spał. Najczęściej kryminały. Ten pochłonęła już prawie do połowy i właśnie zaczęła obstawiać, że mordercą jest lekarz ze szpitala dziecięcego. Nie wydawał jej się szczególnie podejrzany jako osoba, ale nie mogła sobie wyobrazić, jaką inną rolę miałby odegrać pod koniec opowieści. Sprawiał wrażenie postaci, którą autor oszczędzał na coś wielkiego. Ale mogła się mylić, co zdarzało jej się dość często. W każdym razie jej przeczucie miało rację bytu jedynie, gdy pojawiało się przed połową książki.

Nie tylko tajemnice wymyślonych morderstw interesowały Tirill Vesterli. Gdy media donosiły o zabójstwach albo podejrzanych zgonach, nastawiała uszu niczym głodna lisica, która wyczuła ofiarę. Fascynował ją proces dochodzenia do tego, kto jest sprawcą – również w prawdziwych sprawach. Na ogół było to łatwiejsze niż w przypadku książek. Zazwyczaj winę ponosił mąż. Na dłuższą metę trochę ją to nudziło, ale takie już jest prawdziwe życie.

Poszła do kuchni i wyjęła z lodówki butelkę Sancerre, pełną do połowy. Wyciągając rękę po kieliszek z szafki, zwróciła uwagę na coś za oknem.

Nagle jej serce zaczęło walić, jak gdyby ktoś wstrzyknął w nie czystą adrenalinę. Palce zacisnęły się kurczowo na nóżce kieliszka. W świetle letniego wieczoru wyraźnie widziała postać częściowo ukrytą za budką dozorcy.

A właśnie znów zaczęła czuć się bezpiecznie.

Kiedy rok wcześniej studentka Cecilie Wiborg z Asker zniknęła bez śladu w noc świętojańską, zapoczątkowało to szeroko zakrojoną akcję policyjną, która odbywała się tuż za progiem jej domu. Przez kilka tygodni Bø codziennie gościło w wiadomościach. Niedługo po zaginięciu dziewczyny Tirill udała się na policję z teorią na temat możliwej przyczyny jej zniknięcia. Nadal sądziła, że to dobra teoria, ale policjanci nie dali się przekonać. Uśmiali się tylko serdecznie, a gdy wychodziła, poklepali ją po ramieniu.

Zaraz potem zaczęła zjawiać się postać. Pierwszych kilka razy ledwie zwróciła na nią uwagę. Zarejestrowała jedynie, że jakiś nieznajomy stoi koło budki dozorcy. Za trzecim czy czwartym razem zaczęło to być nieprzyjemne. Zwłaszcza że mężczyzna spoglądał w stronę jej mieszkania, gdy stała w oknie. Tkwił tam przez kilka wieczorów w tygodniu. Zawsze ubrany na czarno, z kapturem bluzy mocno naciągniętym na czoło. Nie dało się dojrzeć jego twarzy.

Z powodu reakcji policji na swoje ostatnie doniesienie nie zdobyła się na odwagę, żeby to zgłosić. Uznano by ją tylko za jeszcze większą wariatkę. Ale jakoś w październiku, mniej więcej w czasie, kiedy śledztwo w sprawie Cecilie mocno wyhamowało, wszystko ustało samoistnie. Wizyty obserwatora w czerni zdarzały się coraz rzadziej.

Jednak dopiero wiosną Tirill przestała codziennie myśleć o nieznajomym.

A teraz znowu tam stał. Ta sama, odrobinę zgarbiona sylwetka, ubrany na czarno, w kapturze mocno naciągniętym na czoło.

Drżącymi rękami do połowy napełniła kieliszek białym winem, które wypiła głośnymi haustami.

Kiedy znów wyjrzała przez okno, już go nie było.

Nieprzyjemne uczucie w brzuchu ustąpiło nagle miejsca płomiennej złości, która rozżarzyła się jak zapałka. Kilkoma długimi susami wybiegła na korytarz. Nie miała czasu szukać kluczy, które walały się gdzieś w bałaganie, dlatego zostawiła uchylone drzwi. Pokonywała po dwa stopnie naraz w drodze z mieszkania na drugim piętrze, z sykiem przeklinając wszystkich potencjalnych wrogów. Zwinęła ulotki znalezione na podłodze i wetknęła je w szczelinę między drzwiami wejściowymi a futryną.

Następnie w samych skarpetkach wybiegła na parking; kamyki i żwir wbijały jej się w stopy, ale za budką też nikogo nie było. Widziała jedynie krótko przystrzyżoną trawę, w której leżały jakieś nakrętki od napojów i kilka niedopałków. Przykucnęła i je pomacała, ale żaden nie był ciepły.

Na rowerze jechał starszy z somalijskich chłopców. Miał na sobie ciemną bluzę z kapturem i czarne dżinsy. Kto jeszcze tak się ubiera w ciepły letni dzień? Na pewno to jego widziała.

Tirill wbiegła na parking i zatrzymała chłopaka.

– Stałeś tu przed chwilą? – zapytała, wskazując palcem za budkę.

Zmarszczył czoło – chyba nie zrozumiał. Tirill wiedziała, że prawie nie mówi po norwesku.

– Did you just stand on the corner of the shed?

Pokręcił głową, ale miała przeczucie, że to nie była odpowiedź na jej pytanie. Może wyglądała na wariatkę, stojąc w samych skarpetkach i nadal ciężko sapiąc.

– Stałeś tam przed chwilą? – spróbowała ostatni raz, ale chłopak odjechał tylko bez słowa.

Rozejrzała się wokół po opustoszałym parkingu. Spoglądała na okna różnych mieszkań. Czy ktoś widział tę scenę?

Odeszła ze spuszczoną głową.

W mieszkaniu ogarnęło ją uczucie, że coś jest nie tak. Zaciągnęła się zapachami w salonie. Czy ktoś tutaj był? „Jasne, że nie” – pomyślała z irytacją. – „Weź się w garść!”. Ale drzwi cały czas były otwarte, kiedy ona stała na tyłach budki dozorcy.

Sprintem przebiegła przez salon i wypadła na korytarz, gdzie znajdowały się drzwi do obu sypialni i łazienki.

Drzwi do pokoju dziecięcego były uchylone.

Całkowicie zamarła. Wszystko w niej znieruchomiało. Nawet krew przestała płynąć w jej żyłach. Wszystko w niej zastygło w oczekiwaniu na to, co ujrzy po otwarciu drzwi.

Ręką obcą jak ze złego snu pociągnęła za klamkę.

Łóżko było puste. Kołdra leżała na podłodze.

To, co trzymało ją na nogach przez ostatnie sekundy, zgasło nagle jak wyłączona żarówka. Nie poczuła upadku, zanim z łomotem nie uderzyła kolanami o podłogę. Chwilę później była trzeźwa i gotowa. Zadziałał agregat awaryjny. Silnik napędzany instynktem. Wstała, myśląc jedynie o tym, by znaleźć syna. Szarpnęła drzwi do malutkiej ubikacji, ale tam go nie było.

W łazience też nie.

Ani w sypialni Tirill.

Drzwi, otwierane szarpnięciem jedne po drugich, ukazywały wnętrza pomieszczeń.

Ale mieszkanie nie było duże i wkrótce skończyły się miejsca, gdzie mogła szukać.

– Magnus! – zawołała zdesperowana, próbując odnaleźć komórkę, która, jak pamiętała, leżała na stoliku koło fotela. Teraz jednak nigdzie jej nie widziała.

– Magnus!

Wykrzykiwała jego imię, a w swoim głosie słyszała narastające przerażenie.

– Mamo... – Zza pleców dobiegł ją cichy pisk.

Okręciła się wokół własnej osi.

– Magnus?

Odpowiedziało jej radosne sapnięcie.

– Gdzie jesteś?

Z wąskiej szczeliny między kanapą a ścianą wystawała kędzierzawa główka.

– A kuku! – zawołał, pękając z podekscytowania.

Tirill podbiegła do syna i wyciągnęła go ze szczeliny tak wściekła, że mogłaby cisnąć nim o ścianę.

– Siedzisz tak tutaj bez słowa, kiedy ja... Kiedy ja myślałam...

Gdy jego dolna warga zaczęła drżeć, rzuciła się na kanapę i mocno przytuliła drobne ciałko dziecka. Płacząc, pomyślała, że w jego obronie z łatwością mogłaby kogoś zabić.

ROZDZIAŁ 4

MAX JECHAŁ DROGĄ E18 do Drammen, a następnie E134 na zachód, minął Hokksund i Kongsberg. W rejonie Meheia, otoczony przez las, przekroczył granicę Telemarku i niedługo później ujrzał przed sobą otwartą przestrzeń. Pagórkowaty lesisty krajobraz, poprzecinany wygiętymi dolinami, z wysokimi granitowymi górami w tle.

Widok podniósł go nieco na duchu. A może przytłoczył? W każdym razie wywoływał zawroty głowy.

W Notodden zatrzymał się na stacji benzynowej, gdzie kupił hot doga. Stojąc w oparach benzyny, popił jedzenie colą. Jakiś samolot nad jego głową ciągnął za sobą białą smugę, odlatując na zachód, ale było już za późno, żeby żałować.

Zadzwonił do informacji i otrzymał numer Karoline Abrahamsen. Wdowa odebrała od razu, jakby tylko czekała na czyjś telefon.

– Max Fjellanger. Spotkaliśmy się wczoraj.

– Tak...

– Jestem w Notodden, w drodze do Dalen.

Na drugim końcu na długą chwilę zapadła cisza.

– Co zamierza pan tam robić? – odezwała się wreszcie.

– Zobaczyć miejsce, gdzie znaleziono Knuta. Myślę, że jestem mu to winien. Jeżeli czegoś się dowiem, oczywiście dam znać.

– Dowie się pan czegoś...?

Nagle wydała się wystraszona.

– Po co pan to robi? Przecież przez trzydzieści lat nie mieliście kontaktu.

– Robię to dla siebie – powiedział Max. – To skomplikowane.

Godzinę później jego oczom ukazał się Eidsborg. Wioska była położona w niecce. Garstka gospodarstw otoczonych zielonymi łąkami, rozrzuconych w półkolu nad niewielkim jeziorkiem. Brunatny od smoły kościół słupowy, organiczny jak stara sosna.

Zaparkował na skraju drogi i patrzył. Spodziewał się, że coś się z nim stanie, kiedy znów ujrzy ten widok. Bo znajdował się już w gminie Tokke. Stąd zostało zaledwie kilka kilometrów do siedziby gminy, Dalen, gdzie mieścił się posterunek policji. Na drugim brzegu jeziorka widział gospodarstwo rodziny Homme, gdzie mieszkał Jørgen.

Eidsborg tworzył układ o elementach idealnie rozmieszczonych względem siebie. Centrum stanowiło okrągłe, błękitne jak niebo jeziorko. Budynki i zielone łąki po jednej stronie, kościół po drugiej, wszystko to osłonięte przez lesiste pagórki – obraz idealnej wręcz sielanki.

Max Fjellanger przypomniał sobie, że w rzeczywistości nie spotyka się nic idealnego.

Wynająwszy domek letniskowy na polu kempingowym, jeździł chwilę po Dalen, aż znalazł posterunek policji, tego dnia zamknięty. Okazało się, że jest czynny jedynie dwa dni w tygodniu. Max domyślił się, że to obecnie nic niezwykłego na wsi. Za jego czasów urzędowano tam przez cały tydzień.

Wrócił do Eidsborga wąską, krętą drogą pod górę, którą dopiero co zjechał w dół. To dla takich tras do Norwegii przybywają niemieccy i holenderscy turyści.

Tuż za kościołem skręcił w prawo, w stronę gospodarstwa rodziny Homme i innych.

Komendant Jon Homme stał w szerokim rozkroku na podwórzu, w obciętych dżinsach, z gołym torsem i w czapce z daszkiem z logo firmy Zetor, wpatrując się w nadjeżdżający samochód z wypożyczalni. Za nim Max ujrzał to samo drzewo, które rosło tam, kiedy był tutaj ostatnio. Jesion, na ile potrafił ocenić. Teraz też do pnia przywiązany był pies. Tym razem nie owczarek, a norweski elkhund, który zaciekle ujadał na widok intruza.

Zatrzymał się przy wejściu do stodoły i wysiadł. Homme spokojnie do niego podszedł. Podobieństwo do ojca było uderzające, a szczekania psa nie dało się odróżnić od tego, które Max słyszał za sobą trzydzieści lat temu, gdy szedł z pochyloną głową do auta.

Jak gdyby czas stanął tu w miejscu.

– O co chodzi? – zapytał Homme z rezerwą.

– Chciałem tylko zapytać, czy...

Zagłuszyło go ujadanie psa.

– Cicho! – krzyknął policjant, tak ostro, że Max drgnął.

Pies zamilkł, a on spróbował odezwać się raz jeszcze. Wtedy jednak nastąpiło to samo: gdy tylko otworzył usta, elkhund stanął na tylnych łapach i zaczął szczekać.

Jon Homme podszedł do psa i chwycił go za skórę na karku. Najpierw zmusił go do powrotu na cztery łapy. Później ukucnął i spojrzał mu zdecydowanie w ślepia. Zwierzę wydało kilka pisków niezadowolenia, ale Homme zacieśnił chwyt i jeszcze bardziej zbliżył się do pyska pełnego białych zębów, z którego zwisał zaśliniony czerwony język. Siedział tak i gapił się na psa, aż ten się uspokoił. Całkiem ucichł i się położył.

Nie było wątpliwości, kto wygrał to starcie.

– Przepraszam za hałas – powiedział po wszystkim. – Elvis jest niecierpliwy. Za mało się rusza. To moja wina. O co chciał pan zapytać?

Max podał mu rękę i się przedstawił.

– Przed laty byłem podwładnym pańskiego ojca. Wróciłem w dawne strony.

Twarz z wielkim siwym wąsem lekko złagodniała.

– Proszę na werandę – powiedział, ruszając przodem.

Głowę miał zgoloną prawie na zero, ale środkiem pleców biegł szeroki pas jasnego kędzierzawego owłosienia, który zaczynał się na karku i znikał odcięty linią szortów.

Maks zajął wskazane krzesło na werandzie, z widokiem na kościół słupowy i muzeum na drugim brzegu jeziorka. Komendant poszedł po kawę.

W niemal okrągłym jeziorku odbijało się słońce, atakując światłem oczy. Na drugim brzegu połyskiwały karoserie autobusów i samochodów zaparkowanych przed kościołem. Max czuł, że jest z dala od domu, ale uczucie to towarzyszyło mu od śmierci Ann. Nawet we własnej willi. To Ann była mu domem. Jego kotwicą w Ameryce. W Norwegii nie miał żadnej kotwicy. Inaczej pewnie nie zostawiłby wszystkiego z taką łatwością.

Dwa ostatnie lata swojego życia w Norwegii spędził tutaj jako posterunkowy w gminie Tokke. On i Knut Abrahamsen.

Wraz z Jørgenem Hommem.

Gdy po raz pierwszy witał się ze starym komendantem, przeszedł go dreszcz, od dłoni aż po podeszwy stóp. Nigdy nie doświadczył czegoś podobnego, ani wcześniej, ani później. Jak gdyby wysoki siwowłosy mężczyzna, który pewnego letniego dnia, dawno temu, stał w szerokim rozkroku na posterunku, emanował jakąś nieznaną energią. Taką, której nie powinno się mącić.

Obecny komendant wrócił z kawą i ciasteczkami. Max nie wyobrażał sobie, żeby jego ojciec mógł coś takiego zrobić, ale może po prostu nigdy nie poznał go od tej strony.

– Ojciec odszedł w osiemdziesiątym szóstym – powiedział Homme. – Do dziewięćdziesiątego piątego urzędował niejaki Rasmussen. Później stanowisko przejąłem ja. Kiedy pan tutaj pracował?

– W osiemdziesiątym czwartym i piątym.

– Byłem wtedy w Oslo. Nie przypominam sobie, bym pana spotkał. Max Fjellanger. Chyba zapamiętałbym to nazwisko.

– Było nas dwóch. Knut Abrahamsen i ja. Knut był nie tylko moim dobrym kolegą, ale i przyjacielem. Wczoraj wziąłem udział w jego pogrzebie w Skien.

– Ach... Przykro mi.

– Utonął w Dalen w zeszłym tygodniu.

Komendant zmrużył na chwilę oczy. To wszystko.

– To był on? Dziwny zbieg okoliczności.

– Gdzieś trzeba w końcu umrzeć. Wie pan, co tutaj robił? Może łowił ryby?

Homme pokręcił głową.

– Jego żona twierdzi, że nie miał tu nic do załatwienia. Naszym zdaniem to dziwne, a utonięcie bez świadków zawsze jest trochę... no, wie pan, co myślę... nawet kiedy zmarły ma w kieszeniach pełno kamieni – wyjaśnił policjant.

– Knut się zabił? – Max nie skrywał zaskoczenia.

– Nie wiedział pan? Przepraszam zatem za obcesowość, myślałem...

To pewnie dlatego wdowa wydawała się wystraszona, kiedy oznajmił, że wybiera się do Dalen. Nie chciała, aby dowiedział się o samobójstwie.

– Ale po co przyjechał aż tutaj? – zapytał Max.

– Też nas to trochę zdziwiło. Jednak nikt z rodziny nie wspomniał, że tutaj pracował. Powiedziano nam tylko, że dawno temu był policjantem. Może ostatni raz chciał zobaczyć dawne strony? Przypomnieć sobie młodość. Kto wie, co ludzie myślą w takich sytuacjach.

Mężczyźni w średnim wieku siedzieli chwilę w milczeniu, jakby obaj zastanawiali się nad słowami komendanta.

– Gdzie go znaleziono? – zapytał w końcu Max.

– Tuż za mostem w Dalen. Po wschodniej stronie.

– Z kamieniami w kieszeniach?

– Spodni i kurtki.

– Jakieś ślady walki?

– Miał sińce na kolanach i rankę na górnej wardze. Technicy doszli do wniosku, że upadł, schodząc do rzeki. – Komendant mocno zmrużył jedno oko, drugim świdrując Maksa na wylot, po czym dodał: – Proszę mi powiedzieć, czy pan nadal pracuje w policji?

– Nie, to było wiele lat temu. Prowadzę firmę w Stanach. Przez dwadzieścia osiem lat, które minęły od mojej przeprowadzki, przyjechałem do Norwegii dwa razy. Na pogrzeby rodziców. Mam tu jedynie brata, z którym dawno straciłem kontakt.

– Wychował się pan w Telemarku?

– Nie, nic nie wiąże mnie z tym okręgiem, z wyjątkiem dwóch lat pracy. Wychowałem się w Porsanger w Finnmarku i Evje w Setesdalen.

Komendant na chwilę się zamyślił.

– Syn wojskowego?

– Mhm.

– I nie węszy pan w tych sprawach na własną rękę?

– Jakich sprawach? – zapytał Max niewinnie. – A jest w ogóle w czym węszyć?

– Nie – odparł Jon Homme.

– Jeszcze tylko jedna rzecz i dam panu spokój – odezwał się Max rozbrajającym tonem.

– No, proszę...

– Czy to prawda, że kluczyki od samochodu znaleziono oddzielnie w rzece?

– Zgadza się.

– Jak pana zdaniem do tego doszło?

– Myślę, że wypadły mu z kieszeni pod wodą – powiedział komendant.

– To nie miał w kieszeniach kamieni?

Jon Homme uśmiechnął się z pewnością siebie pod wąsem, spoglądając na jeziorko Eidsborgtjørni, kościół i muzeum. Jego uśmiech obejmował i rekwirował wszystko.

– Nie w wewnętrznej kieszeni kurtki. Pewnie tam trzymał kluczyki.

Max zastanawiał się, czy syn zna plotki o skorumpowaniu ojca. O tym, że kradł odnalezione złodziejskie łupy, zwłaszcza wiejskie antyki, które później sprzedawał. Może nie byłby tak pewien siebie, gdyby wiedział, że Max usłyszał te plotki niemal od razu po rozpoczęciu pracy na posterunku.

– Pamięta pan mężczyznę, który zaginął w osiemdziesiątym piątym i nigdy nie został odnaleziony? – zapytał.

– Petera Schrama.

To tak się nazywał! Nazwisko poruszyło czułą strunę gdzieś w głębi Maksa.

– Kim on właściwie był?

– Jak już mówiłem, mieszkałem w Oslo, kiedy pan tutaj pracował, więc nie wiem o tym zbyt wiele. Pewne jest, że nie pochodził stąd. Chyba pracował nad książką. O kościele? Nie, nie pamiętam. Brał pan udział w poszukiwaniach?

Max skinął głową. Pies po drugiej stronie domu znów zaczął szczekać. Nadal stał przywiązany do drzewa.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki