© Copyright

Robert Polak

Oświęcim 2015

Wszelkie Prawa Zastrzeżone

© All rights reserved

Redakcja:

Marcin Baranowski

Redakcja techniczna:

Mateusz Bartel

Fotografie na okładce – Maksymilian Rigamonti

Wszystkie pozostałe zdjęcia pochodzą z kolekcji Autora

Strona internetowa wydawnictwa:

www.napoleonv.pl

Kontakt: napoleonv@o2.pl

Numer ISBN: 978-83-7889-378-3

Numer ISBN: 978-83-61324

Skład wersji elektronicznej
Aneta Więckowska

konwersja.virtualo.pl

WSTĘP

Far away from the land of the birth

We fly a flag in some foreign earth

We sailed away like our fathers before

These colours don’t run from cold, bloody war

(Bruce Dickinson)

Wrażenia, jakie towarzyszą lekturze nieznanych źródeł historycznych trudno jednoznacznie opisać. Przypominają nieco emocje sportowe – piłkarskie. Podobnie jak nie istnieje idealny reprezentacyjny lewy obrońca, nie sposób wskazać idealną relację pamiętnikarską. Wiadomo natomiast, jakie cechy powinna posiadać. Najlepiej jeśli spisywana jest na bieżąco, jej autor stroni od dydaktyzmu i ma wystarczająco silny charakter, żeby myśl o przyszłych odbiorcach nie modelowała opisu wydarzeń. Taki materiał z pewnością byłby bardzo cenny, nie tylko dla historyków. Problem w tym, że idealne źródło narracyjne nie istnieje... Pomimo to dziennik, który trzymają Państwo w rękach posiada wiele cech sytuujących go wśród źródeł frapujących i wiarygodnych.

Jego Autorem jest doświadczony podoficer Wojska Polskiego, uczestnik sześciu misji poza granicami kraju, odznaczony Krzyżem za Dzielność. Materiał powstał zaledwie 5 lat temu. Spisywany był podczas trwania VII zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Afganistanie. Świeżość dziennika to tylko jedna z jego cech charakterystycznych. Kolejną stanowią okoliczności towarzyszące powstaniu źródła. Podczas procesu twórczego Autor poddany był bardzo trudnym doświadczeniom osobistym – VII zmiana PKW Afganistan uważana jest dziś za należącą do najtrudniejszych i najbardziej krwawych. Sierżant Robert Polak jako żołnierz Zgrupowania Bojowego „Alfa” aktywnie uczestniczył w tamtych wydarzeniach. Dziennik pisał w ogólnej sytuacji zagrożenia życia swojego i kolegów. Trudno się zatem dziwić, że relacja pełna jest emocji, wyrażanych dosadnym, niekiedy wręcz „grenadierskim” językiem. Należy pamiętać, że to dziennik z wojny, nie z pielgrzymki. Zaskakująca pozostaje skromność Autora. Brak wiadomości o własnych zasługach i przewagach bojowych w relacji wojskowego to rzadkość. Do tego dochodzi specyficzny styl „Raportu Borsuka” – konkretny, ale z solidną dawką ironii i żołnierskiego humoru. Forma zapisu nosi znaki czasu, miejscami przyjmując cechy charakterystyczne dla współczesnych elektronicznych wiadomości tekstowych.

Chcąc przybliżyć Czytelnikom nie tylko samą postać Autora, ale także ścieżki kariery polskich żołnierzy w okresie transformacji naszej armii, dziennik poprzedziliśmy zapisem rozmowy z Robertem Polakiem odbytej zimą 2015 roku. W trosce o zachowanie oryginalnego kształtu „Raportu Borsuka” redakcja ograniczyła się jedynie do kosmetycznych zmian, m.in. dodania przypisów wyjaśniających pewne pojęcia (jeśli nie wytłumaczył ich sam Autor bądź Piotr Kobielski-Grauman). W przypadku kilku krótkich fragmentów (o objętości do kilku wyrazów) tekst dziennika został skrócony. Być może w dłuższej perspektywie czasowej będzie możliwe przedstawienie wersji zawierającej pominięte fragmenty.

Warto podkreślić, że „Raport Borsuka” to pierwsza wydana drukiem relacja żołnierza Wojska Polskiego uczestniczącego w misji w Afganistanie. W dodatku relacja niefabularyzowana, spisana samodzielnie i last but not least opublikowana pod własnym nazwiskiem, co wymagało niemałej odwagi. Sądzę, że książka znajdzie zainteresowanie nie tylko wśród wojskowych, historyków wojskowości i miłośników militariów. Jej lekturę polecamy szczególnie osobom, które żołnierzy Wojska Polskiego, biorących udział w misjach poza granicami kraju, zwykły nazywać (choć pewnie nigdy prosto w oczy) „najemnikami”. Przy całym widocznym w dzienniku sceptycyzmie i ironii wobec różnych aspektów funkcjonowania naszej armii, stanowi on potwierdzenie słów, które Erich M. Remarque napisał o żołnierzach z okresu I wojny światowej: (...) zbudziło się w nas mocne praktyczne poczucie wspólnoty, które potem w polu spotęgowało się do najlepszego, co wydała wojna: do koleżeństwa.

Marcin Baranowski

(...) WYSŁANO NAS TAM NA WOJNĘ.
I ROBILIŚMY SWOJE.
– ROZMOWA Z SIERŻ. ROBERTEM POLAKIEM (LUBLIN, 18 II 2015)

Masz w rodzinie tradycje wojskowe?

W najbliższej nie. Miałem wujka – pułkownika w sztabie w Warszawie.

Ulubiona broń?

Beryl – konstrukcja Kałacha, amunicja 5,56 mm. Lekki, sprawny, niezacinający się. Pierwsze partie miały swoje wady. Teraz jest ok.

Największe osiągnięcie w wojsku?

To, że w nim byłem.

Motyw wstąpienia do armii?

Od zawsze chciałem, od małego. Nie jestem pewien, czy można to nazwać powołaniem. Po prostu wiedziałem, że będę żołnierzem. Zawsze mi się to podobało. Nigdy się nie wypaliłem. Do tej pory uważam się za żołnierza. Szkolę młodych strzelców, legionistów. Staram się przekazywać swoją wiedzę.

Jak wyglądała twoja kariera wojskowa?

Kariera? [śmiech] Nie bardzo można mówić o karierze. Ludzie, którzy sprawdzają się w wojsku zwykle są kopani po jajach. Początkiem mojej przygody z wojskiem był „Strzelec”. Razem z kilkoma chłopakami reaktywowaliśmy go w Lublinie.

Jakie to były lata?

Dziewięćdziesiąte – szkoła średnia. Najpierw przy KPNie Leszka Moczulskiego, aczkolwiek politycznie nie chcieliśmy sie angażować. Później powstał „Strzelec” OSW, do którego przeszliśmy całą grupą. Pamiętam, że wszyscy chcieliśmy być komandosami.

W armii zaczęto wówczas przydzielać ludzi do jednostek, które stacjonowały blisko miejsca zamieszkania, więc marzenia o zostaniu komandosem w Krakowie, czy Lublińcu gdzieś tam odleciały. W Lublinie było zaledwie pięć etatów do desantu. Mimo to udało się, trochę dzięki znajomości jednego oficera. Początkiem dla mnie była szkółka kaprali w Białobrzegach. Mój pociąg ruszył tam 2 listopada 1994. 9 Pułk Łączności – szkoła podoficerska. Zaznaczam, że bardzo pilnowałem, żeby mnie nie skreślono z listy, że chciałem do desantu.

Szkoła jak szkoła. Miło to wspominam. Jeden „dziadek” trochę zalazł za skórę. Po tylu latach już mu wybaczyłem. Zostałem kapralem Wojska Polskiego służby zasadniczej.

W kwietniu 1995 znalazłem się w 6 Brygadzie Desantowo-Szturmowej, 10 Batalion w Rząsce. W samodzielnym pododdziale – 126 baterii przeciwlotniczej jako kapral, dowódca drużyny łączności. Też było fajnie.