Juliusz Słowacki

Wspomnienie Pani De St. Marcel z domu Chauveaux

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Wspomnienie Pani De St. Marcel z domu Chauveaux

(14 stycznia 1846)

Staruszko moja! o staruszko moja!  

Twoje mieszkanie takie wonne tobą,  

Na murach twoich jak z obrazów zbroja,  

A każdy obraz był jakąś osobą.  

Dziś raz ostatni widząc pożegnałem,  

Wszedłszy do domu — bym poszedł[1] za ciałem.  

Dawno bez męża — i bez towarzysza,  

Który niedawno ciebie odszedł stary,  

Przycichłaś w domu — dziś ta sama cisza  

W domu — a w bramie stoją twoje mary.  

Gdym wszedł... myślałem, że szata szeleszcze,  

Ogień się palił — zegary szły jeszcze.  

Lecz jakaś ciemność... dziwne jakieś mroki  

Nad twym kominem — nad łoża kotarą[2],  

Jakby te dziwne śmiertelne obłoki, w  

Które zmieniają dzień w godzinę szarą,  

A człowiekowi bronią słów i ruchów,  

Bo są z poważnych i ze smętnych duchów.  

Lat dziewięćdziesiąt ciałoś ty nosiła,  

Przez krew szły twoje panieńskie nożeczki,  

Przez smutek starość szła twoja pochyła,  

A w trumnie leżą już tylko kosteczki;  

Wszystkoś wybrała ze skarbu żywota,  

Czemuż po tobie — ta wielka tęsknota?  

Może dlatego, że gdym twoje ściany  

Odwiedzał... dawno światem niezabawne[3],  

To spotykały mnie Republikany[4]  

I wielkich imion — dawne duchy sławne,  

I wszystkie stały z odkrytymi głowy[5]  

Słuchając we mnie grzmiącej polskiej mowy.  

Gdym nieraz siedział przy twoim kominie,  

A ty myślałaś, że ja sobie drzymię,  

Jam na mównicy stał w tych duchów gminie  

I brałem sobie między nimi — imię;  

Od głów zaczynał — i do serc im sięgał,  

I znów na wielkąm ich sprawę sprzysięgał.  

A ty jak trupek w krześle, pod zamętem  

Cicha, podobna do Park[6] — życia matek,  

Byłaś jakby tych sejmów prezydentem  

Duchem — próchenko ciała i opłatek,  

Co miejsca przez lat dziewięćdziesiąt bronił,  

A nie ustąpił — aż Pan Bóg zadzwonił.  

Dlategom ja cię czuł pod suchą kością  

Dobrą, choć ludzie o złość oskarżali,  

Tyś sławne imię nosiła ze złością;  

A ja sam także mam to, co mię pali.  

Gdym jest wielkimi burzami natchnięty,  

A w burzach nawet czuję się sam święty.  

Wszystko to w głębi twojego pokoja  

Czułem dziś, patrząc na złoconą ścianę,  

Żegnajże, cicha staruszeczko moja,  

A popamiętaj — na sejmy zerwane  

I pomóż zgrają twoich duchów tłumną  

Mnie, który szedłem dziś jeden — za trumną.  

Przypisy:

[1]

wszedłszy (...) bym poszedł — dziś: wszedłszy, by pójść.

[2]

łoża kotarą — w źródle: „twoją kotarą”; zmieniono po porównaniu z innymi wydaniami i opracowaniami.

[3]

światem niezabawne — nie zajmujące się światem.

[4]

spotykały (...) Republikany — dziś popr.: spotkali republikanie.

[5]

z odkrytymi głowy — dziś popr.: z odkrytymi głowami.

[6]

Parki (mit. rzym) — personifikacje przeznaczenia: Nona, Decima i Morta; odpowiedniczki Mojr z mit. gr., córek Zeusa i Temidy, prządek wątku życia ludzkiego: Kloto (Prządka) miała wysnuwać nić, Lachezis (Obdarzająca) snuła wątek dalej, zaś Atropos (Nieubłagana a. Nieodwracalna) przecinała go nożycami.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wspomnienie-pani-de-st-marcel-z-domu-chauveaux

Tekst opracowany na podstawie: Słowacki, Juliusz (1809-1849), Dzieła. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I., Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 190; Pierwodruk: z autografu w „Raptularzu” Gubrynowicz i Hahn, t. I, s. 157; inne odczytanie wiersza 14 na podstawie Juliusz Słowacki, Dzieła wszystkie, red. Juliusz Kleiner [zm. 1957], Władysław Floryan [zm. 1991], Wrocław 1960, t. XII, cz. 1, s. 225.9

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.