Julisz Słowacki

Sowiński w okopach Woli

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Sowiński w okopach Woli

W starym kościółku na Woli  

Został jenerał[1] Sowiński,  

Starzec o drewnianej nodze,  

I wrogom się broni szpadą;  

A wokoło leżą wodze  

Batalionów i żołnierze,  

I potrzaskane armaty,  

I gwery[2]: wszystko stracone!  

Jenerał się poddać nie chce,  

Ale się staruszek broni  

Oparłszy się na ołtarzu,  

Na białym bożym obrusie,  

I tam łokieć położywszy,  

Kędy zwykle mszały[3] kładą,  

Na lewej ołtarza stronie,  

Gdzie ksiądz Ewangelią czyta.  

I wpadają adiutanty[4],  

Adiutanty Paszkiewicza,  

I proszą go: „Jenerale,  

Poddaj się... nie giń tak marnie”.  

Na kolana przed nim padli,  

Jak ojca własnego proszą:  

„Oddaj szpadę, Jenerale,  

Marszałek sam przyjdzie po nią...”  

„Nie poddam się wam, panowie —  

Rzecze spokojnie staruszek —  

Ani wam, ni marszałkowi  

Szpady tej nie oddam w ręce,  

Choćby sam car przyszedł po nią,  

To stary — nie oddam szpady,  

Lecz się szpadą bronić będę,  

Póki serce we mnie bije.  

„Choćby nie było na świecie  

Jednego już nawet Polaka,  

To ja jeszcze zginąć muszę  

Za miłą moją ojczyznę,  

I za ojców moich duszę  

Muszę zginąć... na okopach,  

Broniąc się do śmierci szpadą  

Przeciwko wrogom ojczyzny.  

„Aby miasto pamiętało  

I mówiły polskie dziatki,  

Które dziś w kołyskach leżą  

I bomby grające słyszą,  

Aby, mówię, owe dziatki  

Wyrósłszy wspomniały sobie,  

Że w tym dniu poległ na wałach  

Jenerał — z nogą drewnianą.  

„Kiedym chodził po ulicach,  

I śmiała się często młodzież,  

Żem szedł na drewnianej szczudle  

I często, stary, utykał.  

Niechże teraz mię obaczy,  

Czy mi dobrze noga służy,  

Czy prosto do Boga wiedzie  

I prędko tam zaprowadzi.  

„Adiutanty me, fircyki,  

Że byli na zdrowych nogach,  

Toteż usłużyli sobie  

W potrzebie — tymi nogami,  

Tak że muszę na ołtarzu  

Oprzeć się, człowiek kulawy,  

Więc śmierci szukać nie mogę,  

Ale jej tu dobrze czekam.  

„Nie klękajcie wy przede mną,  

Bo nie jestem żaden święty.  

Ale Polak jestem prawy,  

Broniący mego żywota;  

Nie jestem żaden męczennik,  

Ale się do śmierci bronię  

I kogo mogę, zabiję,  

I krew dam — a nie dam szpady...”  

To rzekł jenerał Sowiński,  

Starzec o drewnianej nodze,  

I szpadą się jako fechmistrz[5]  

Opędzał przed bagnetami;  

Aż go jeden żołnierz stary  

Uderzył w piersi i przebił...  

Opartego na ołtarzu  

I na tej nodze drewnianej.  

Przypisy:

[1]

jenerał (daw.) — generał.

[2]

gwer (z niem. Gewehr) — karabin.

[3]

mszał (włśc. Mszał Rzymski, łac. Missale Romanum) — podstawowa księga liturgiczna w kościele katolickim, służąca do odprawiania mszy.

[4]

adiutant (z łac. adiutare: pomagać) — wojskowy asystujący wyższemu oficerowi, roznoszący rozkazy i spełniający inne funkcje pomocnicze.

[5]

fechmistrz — mistrz fechtunku, czyli sztuki walki bronią białą (szablą, szpadą, floretem); mistrz szermierki.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sowinski-w-okopach-woli

Tekst opracowany na podstawie: Słowacki, Juliusz (1809-1849), Liryki i powieści poetyckie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1974

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.