Juliusz Słowacki

Pogrzeb kapitana Meyznera

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Pogrzeb kapitana Meyznera

Wzięliśmy biedną trumnę ze szpitalu[1],  

Do żebrackiego mieli rzucić dołu;  

Ani łzy jednej matczynego żalu,  

Ani grobowca nad garstką popiołu!  

Wczora[2] był pełny młodości i siły —  

Jutro nie będzie nawet — i mogiły.  

Gdyby przynajmniej przy rycerskiej śpiewce  

Karabin jemu pod głowę żołnierski!  

Ten sam karabin, w którym na panewce  

Kurzy się jeszcze wystrzał belwederski,  

Gdyby miecz w sercu lub śmiertelna kula —  

Lecz nie! — szpitalne łoże i koszula!  

Czy on pomyślał — tej nocy błękitów,  

Gdy Polska cała w twardej zbroi szczękła[3],  

Gdy leżał smętny w trumnie Karmelitów,  

A trumna w chwili zmartwychwstalnej pękła.  

Gdy swój karabin przyciskał do łona —  

Czy on pomyślał wtenczas, że tak skona?!  

Dziś przyszedł chciwy jałmużny odźwierny  

I przyszły wiedmy[4], które trupów strzegą,  

I otworzyli nam dom miłosierny,  

I rzekli: „Brata poznajcie waszego!  

Czy ten sam, który wczora się po świecie  

Kołatał z wami? — Czy go poznajecie?”  

I płachtę z głowy mu szpitalną zdjęto,  

Nożem pośmiertnych rzeźników czerwoną;  

Źrennicę[5] trzymał na blask odemkniętą,  

Ale od braci miał twarz odwróconą;  

Więceśmy rzekli wiedmom, by zawarły  

Trumnę, bo to jest nasz brat — ten umarły.  

I przeraziła nas wszystkich ta nędza,  

A jeden z młodszych spytał: „Gdzież go złożą?”  

Odpowiedziała mu szpitalna jędza:  

„W święconej ziemi, gdzie przez miłość bożą  

Kładziemy poczet nasz umarłych tłumny,  

W jeden ogromny dół — na trumnach trumny”.  

Więc ów młodzieniec, męki czując szczere,  

Wydobył złoty jeden pieniądz drobny  

I rzekł: „Zaśpiewać nad nim Miserere,  

Niechaj ogródek ma i krzyż osobny...”  

Zamilkł: a myśmy pochylili głowy,  

Łzy i grosz sypiąc na talerz cynowy.  

Niech ma ogródek — i niech się przed Panem  

Pochwali tym, co krzyż na grobie gada:  

Że był w dziewiątym pułku kapitanem,  

Że go słuchała rycerzy gromada,  

A dziś ojczyźnie jest niczym niedłużny,  

Chociaż osobny ma kurhan — z jałmużny.  

Ale Ty, Boże! który z wysokości  

Strzały Twe rzucasz na kraju obrońce[6],  

Błagamy Ciebie przez tę garstkę kości,  

Zapal przynajmniej na śmierć naszą — słońce!  

Niechaj dzień wyjdzie z jasnej niebios bramy,  

Niechaj nas przecie widzą — gdy konamy!  

Paryż, d. 30 października 1841 r.

Przypisy:

[1]

szpitalu — dziś popr. forma D. lp: szpitala.

[2]

wczora (daw.) — dziś popr.: wczoraj.

[3]

szczękła — dziś popr.: szczęknęła.

[4]

wiedmy — dziś popr.: wiedźmy.

[5]

źrennica — dziś popr.: źrenica.

[6]

obrońce — dziś popr. B. lm: obrońców.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/pogrzeb-kapitana-meyznera

Tekst opracowany na podstawie: Słowacki, Juliusz (1809-1849), Dzieła. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I., Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 1909; Pierwodruk: ”Śmierć żołnierza w szpitalu”, ”Czas”, [1856], t. III, s. 694-696. Podobizna autografu raperswilskiego (zniszczonego w Warszawie 1939) u Gubrynowicza, t. I, Lwów 1909

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.