Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Pamięć — to cmentarz...

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Pamięć — to cmentarz...

Pamięć — to cmentarz: uczucia przeżyte  

Człowiek w niej składa na wieczny spoczynek,  

Na grobach sieje kwiat niezapominek[1],  

Z napisem rytym kładzie na nich płytę  

I krzyże wznosi wyciosane z drzewa,  

Albo je w brązie lub złocie odlewa.  

Kiedy się zalśni gwiazdami wybita  

Kopuła niebios[2]: myśl zwiedza mogiły,  

Prostuje krzyże, co się pochyliły,  

Napis na głazie wykowany[3] czyta — —  

Przy jednej chwilę zatrzyma się trunie[4],  

Od drugiej szybko w dalszą drogę sunie.  

Czasem bezwiedna[5] ją zmusi potęga,  

Iż płytę z grobu, choć z wstrętem, podważy:  

Spojrzy na zwłoki z grozą w bladej twarzy,  

Chce odejść — stopy jej z ziemią coś sprzęga,  

W grób patrzeć musi, chociaż oczy kryje,  

I drży, że trup w nim ohydny odżyje...  

Niekiedy stawa[6] smutna na kurhanie[7],  

Gdzie kwiat błękitny najbujniej się ściele:  

Podźwiga płytę żądnie[8], a nieśmiele — —  

O nie!... Ten trup już nigdy nie powstanie!...  

Próżno tęsknota do życia go woła  

Płomieniem serca i płomieniem czoła[9]...  

Na grobie pięknej, niegdyś żywej chwili,  

Ze złożonymi na piersiach rękoma,  

Długo myśl, stojąc cicha, nieruchoma,  

W smutnej zadumie skroń ku ziemi chyli,  

I przez łzy patrzy na krzyż szczerozłoty,  

Pełna dozgonnej, bezbrzeżnej tęsknoty...  

Odrosną kwiatom zerwane kielichy;  

Uwiędła trawa w czas chłodnej jesieni,  

Znów się o złotej wiośnie zazieleni;  

Słońce co rano ma świeże uśmiechy[10],  

Choć się wieczorem za gór grzbiety schyla — —  

Nie zmartwychwstaje zmarła szczęścia chwila.  

Przypisy:

[1]

niezapominki — dziś popr.: niezapominajki.

[2]

gwiazdami wybita Kopuła niebios — sugerowane jest tu porównanie gwiazd do złotych gwoździ lub do innego elementu dekoracyjnego.

[3]

wykować (daw.) — wykuć.

[4]

truna — dziś popr.: trumna.

[5]

bezwiedny — tu: nieznany.

[6]

stawa — dziś popr.: staje.

[7]

kurhan — grób w formie ziemnego kopca.

[8]

żądnie — tu: chętnie.

[9]

płomieniem czoła — żarliwą myślą.

[10]

uśmiechy — rym zdradza wymowę „e pochylonego” jak „i”.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/pamiec-to-cmentarz

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Tetmajer, Wybór poezji, Warszawa 1897

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.