Franciszek Karpiński

Reguły dla gospodarzów domu

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Reguły dla gospodarzów domu

Przysłowie niesie: jaki pan i słudzy tacy.  

Gospodarz ma dać przykład do cnoty i pracy.  

Lenistwo traci, praca zyskuje ostrożna.  

Nie odkładaj na jutro, co dziś zrobić można.  

Dla każdej rzeczy miejsce naznaczyć należy,  

Uważaj, czy każda rzecz na swem miejscu leży.  

Zajrzyj często w każdy kąt. By ich nie karano,  

Pilni będą służebni, robiąc, co kazano.  

Trzeba tę opinią[1] zrobić w niższych domu[2],  

Że rządca umie rządzić, bez krzywdy nikomu.  

Jak najprostsza linia jest najkrótszą wszędzie,  

To co może być proste, niech krzywe nie będzie.  

Przewiduj, zapobiegaj, byś straty nie miewał;  

Głupi mówi po szkodzie: „Jam się nie spodziewał!”  

W zagrodzie i blisko niej niech się nic nie pali,  

Ogień wielu pogubił, co mu dowierzali.  

Masz się zawsze do robót gruntownych sposobić,  

Nie dosyć to jest zrobić, ale dobrze zrobić.  

Nie polegaj ze wszystkiem na innych posłudze,  

Ile można sam dojrzyj; ślepe oczy cudze.  

Miej dozór, twój robotnik żeby nie próżnował;  

Miej litość, i nad siłę żeby nie pracował.  

Dziś napraw, co potrzeba koniecznie naprawić;  

Jutro może taż[3] praca w dwójnasób zabawić[4].  

To rób w pogodę, a to odkładaj na słotę,  

Ale zawsze namyśl się, nim zaczniesz robotę.  

Nie umiesz czego zrobić, lepiej szukać rady,  

Niż ze szkodą popełnić w twej robocie wady.  

Nie pytaj się, czy pełnia, czyli kwadra nieba;  

Pracuj każdego czasu, gdy co robić trzeba.  

Porządne ochędóstwo[5] i w domu, i wszędzie,  

Dobrego gospodarza pierwszym znakiem będzie.  

Nie dokończysz wszystkiego, pracując dniem całym;  

Ma co robić gospodarz, byle chciał być dbałym.  

Gospodarz długo śpiący zrobi zbioru mało,  

Spał dosyć, gdy siedm godzin spanie mu zabrało.  

Przypisy:

[1]

tę opinią (daw. B. lp rodz. ż.) — tę opinię.

[2]

opinią zrobić w niższych domu — wyrobić opinię u osób stojących w domu niżej w hierarchii.

[3]

taż — ta że; ta sama.

[4]

w dwójnasób zabawić — zająć dwa razy tyle czasu.

[5]

ochędóstwo (starop.) — porządek.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/reguly-dla-gospodarzow-domu

Tekst opracowany na podstawie: Franciszek Karpiński (1741-1825), Sielanki, T. H. Nasierowski, Druk. ”Przemysłowa”, Warszawa, 1892

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.