Mikołaj Sęp Szarzyński

Pieśń I

O Fridruszu, który pod Sokalem zabit od Tatarów roku Pańskiego 1519

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Pieśń I

O Fridruszu, który pod Sokalem zabit od Tatarów roku Pańskiego 1519

Umysł stateczny i w cnotach gruntowny  

Kto ma od Boga, żywie świętym równy;  

Nie tylko wytrwa gniew szczęścia surowy,  

Ale i łaską wzgardzić jest gotowy.  

Tysiąc przykładów! Ale dostateczny Słów moich świadek sam Fridrusz serdeczny,  

Który to sprawił, że sie mniej wstydamy  

Blizny, prze upór co nieszczęścia mamy.  

Na Sokal wojska gdy już płaczliwego  

Ostatek uwiódł od rąk okrutnego  

Pohańca, — wolny, serce nielękliwe  

Odkrył, te słowa mówiąc pamiętliwe:  

„Farbę Bugowej, widziałem, krew wody  

Nasza zmieniła, prócz pohańskiej szkody[1].  

Skryły się pola pod zacnemi ciały,  

A mnie, niestetyż, kto w te zagnał wały?  

Bojaźń wyrodna w serce me nie wchodzi,  

Lecz, mogąc pomóc, żywiąc, umrzeć szkodzi,  

Choć miejsce wzywa, i dusza uczciwa  

Krwią, ciałem, zbroją, sławę kupić chciwa.  

Ale jeszcze trwa ten targ: otwórz bronę[2],  

Otwórz, już mię wstyd mur mieć za obronę;  

Niechaj przypłaci pohaniec zdradliwy,  

Że tył mój widział, gdym zbrojny i żywy”.  

To rzekszy[3], jako z działa śmiertelnego  

Kamień, płomienia gwałtem siarczystego  

Z hukiem wyparty, jako przez wiatr rzadki  

Leci przez ciała, dając im upadki:  

Tak mężny Fridrusz, gniewy ślachetnemi  

Zapalon, z zamku z krzyki rycerskiemi  

Wypadł i przeszedł zastęp niezliczony  

Swą i tatarską prawie krwią zjuszony.  

Tam zaś, by tygrys, gdy swe baczy dzieci  

Miedzy myśliwcy, choć tysiąc strzał leci,  

Wpada w pośrodek, nie o ratunk[4] dbając,  

Ale o pomstę, szkodzi, i konając:  

Taki był on mąż. Widząc swój lud zbity,  

Drugi związany, aż go znamienity  

Duch ze krwią odbiegł. Padł. Krzyknął bezbożny  

Zastęp i więźnie. Lecz był okrzyk różny...  

O cny rycerzu! nie tylko szczęśliwie  

Duch twój z wielkimi bohatyry żywie:  

I tu, dokąd Bug cichy wody swoje  

Niesie do Wisły, dotąd imię twoje  

Trwać będzie w ustach ludu rycerskiego.  

I rzecze człowiek serca wspaniałego:  

„Z lepszym ojczyzny szczęściem, wieczny Panie,  

Racz mi naznaczyć tak prędkie skonanie”.  

Przypisy:

[1]

Farby Bugowej... — tj.: widziałem: nasza krew zmieniła barwę wody Bugu bez pohańskiej szkody (tzn. pohańcy nie odnieśli szkody).

[2]

bronę — bramę.

[3]

rzekszy — dziś: rzekłszy.

[4]

ratunk — ratunek.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesn-i-o-fridruszu

Tekst opracowany na podstawie: Szarzyński Sęp, Mikołaj (ca 1550-1581), Rytmy abo Wiersze polskie w wyborze, E. Wende, Warszawa, 1914

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.