Tytuł oryginału:

I moved your cheese.

For those who refuse to live as mice in someone else’s maze.

Przekład: Dariusz Bakalarz

Projekt okładki: Michał Duława

Redakcja: Anna Ratuś

Redakcja techniczna: Paweł Żuk

Copyright © by 2011 Deepak Malhotra

Copyright © for the Polish edition

by Studio EMKA, Warszawa 2013

Wszelkie prawa, łącznie z prawem

do reprodukcji tekstów w całości lub w części,

w jakiekolwiek formie – zastrzeżone.

Wszelkich informacji udziela:

Wydawnictwo Studio EMKA

ul. Królowej Aldony 6, 03-928 Warszawa

Tel./fax 22 628 08 38, 616 00 67

wydawnictwo@studioemka.com.pl

www.studioemka.com.pl

ISBN 978-83-63773-94-6

Skład i łamanie: www.anter.waw.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Dla Arii i Jaia…

tu jest to, co chciałbym, abyście wiedzieli

WSTĘP

Kiedy jakaś książka sprzedaje się w ponad dwudziestu milionach egzemplarzy, szacunek dla zdania czytelników narzuca obowiązek wytłumaczenia, dlaczego ktoś chce podważać zawarte w niej kluczowe przesłanie. Mam nadzieję zrobić to w skrócie we wstępie. Jednak właściwe wyjaśnienie zawiera dopiero sama przypowieść.

Ta książka stanowi twór samodzielny i jako taki powinna być czytana. Nic dziwnego jednak, że spotykam się z pytaniami, czy jest to polemika z książką Spencera Johnsona Who Moved My Cheese¹ [Kto zabrał mój ser? (KZMS)] albo jej kontynuacja. Innymi słowy: czy twierdzę, że przesłanie zawarte w KZMS jest nieprawdziwe albo niepełne. Odpowiedź brzmi: i jedno, i drugie.

KZMS to atrakcyjna lektura dla każdego, kto ma kłopoty z radzeniem sobie z nawet najmniejszymi zmianami w życiu. Przypomina nam, że należy akceptować zachodzące zmiany, które często pozostają poza naszą kontrolą, i trzeba znajdować siły, aby iść dalej i umieć się przystosować. To przesłanie trafne i niebanalne. Ale też niepełne. Nawet jeżeli akceptacja wydaje się jedynym wyjściem, nie należy ograniczać się do ślepego akceptowania zmian i gorliwego przystosowania. Powinniśmy dążyć do zrozumienia, dlaczego ktoś wymusza na nas zmiany, jak w przyszłości bardziej panować nad swoim życiem, czy dążymy do właściwych celów i w jaki sposób dałoby się uciec z labiryntów, które zawsze są zaprojektowane przez kogoś innego. A zatem – skuteczna adaptacja to za mało, aby osiągnąć sukces albo szczęście.

Pod pewnymi względami przesłanie KZMS jest nie tylko niepełne, ale wręcz niebezpieczne. Być może zanim powiemy komuś, że mądrze jest automatycznie akceptować swoje ograniczenia, należałoby się dwa razy zastanowić. Może jednak przyszłym innowatorom, wynalazcom, przedsiębiorcom i liderom nie powinniśmy sugerować, żeby zamiast tracić czas na zastanawianie się nad przyczynami, mają zaakceptować narzucony im świat. Może nie powinniśmy przekonywać ludzi, że są myszami goniącymi za serem w labiryncie, który ktoś wcześniej zbudował. Wiem, że nie takie przesłania miała głosić książka Spencera Johnsona, ale wielu czytelników takie właśnie wyciąga wnioski.

Książka To ja zabrałem twój ser ma pomóc czytelnikom kwestionować ograniczenia i zachęcić do podejmowania działań zmieniających nie tylko ich postępowanie, ale także sytuację, w jakiej się znajdują. Utrwalane od dawna reguły, silne normy społeczne, deficyt zasobów i wysokie oczekiwania stawiane przez innych sprawiają czasami, że człowiek nie docenia swojej zdolności do panowania nad przeznaczeniem, kształtowania otoczenia i przezwyciężania napotkanych przeszkód. W karierze zawodowej, innowacyjności, przedsiębiorczości, twórczości, rozwiązywaniu problemów i rozwijaniu działalności gospodarczej – a także w rozwoju osobistym – sukces zależy właśnie od umiejętności podważania założeń, zmieniania swojego środowiska i gry według innych zasad… własnych.

Podobnie jak KZMS jest to książka o myszach mieszkających w labiryncie. Tutaj rolę głównych bohaterów grają trzy specyficzne, skłonne do przygód myszy: Maks, Zet i Wielki. Obserwując bieg i przeplatanie się ich życia, odkrywamy, że zamiast reagować na zmiany i gonić za serem, mamy szansę wydostać się z labiryntu albo nawet przebudować go tak, jak nam się podoba. Możemy tworzyć sobie takie otoczenie, jakie nam odpowiada, jednak najpierw musimy pozbyć się często głęboko zakorzenionego przekonania, że jesteśmy myszami w czyimś labiryncie. – Bo widzisz, Maks – tłumaczy Zet – problem nie polega na tym, że mysz jest w labiryncie, ale na tym, że labirynt jest w myszy.

Książka ta jest przeznaczona dla osób i przedsiębiorstw, które czują się osaczone przez warunki, w jakich istnieją.

Dla ludzi, którzy ciężko pracują, lecz mają trudności z odnalezieniem sensu i spełnienia w tym, co robią.

Dla tych, którzy uczestniczą w grze (czasem bardzo sprawnie), której sobie nie wybierali.

Dla tych, dla których sukces oznacza nie tylko trzymanie się starych zasad, ale także ich modyfikowanie.

A także dla tych, którzy poszukują inspiracji dla myśli o tym, co mogą i co powinni robić z resztą życia. (Jeżeli nie jesteś pewien, czy pasujesz do któregoś z tych opisów, też ją przeczytaj. Jest krótka!)

Maks, Zet i Wielki spędzili ze mną wiele czasu. Za każdym razem, gdy wracam do ich przygód, czuję się od nowa zainspirowany. Nade wszystko jednak mam nadzieję, że lektura tej książki wzbudzi uśmiech na twej twarzy… I że wprawi cię w zadumę nad tym, z czego właściwie się śmiejesz.