Tytuł oryginału:

RIVER GOD

Copyright © Wilbur Smith 1993

All rights reserved

First published in 1993 by Macmillan, a division of Pan Macmillan Publishers Ltd., London

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2000

Polish translation copyright © Marcin Krygier 1995

Redakcja: Anna Calikowska

Ilustracje na okładce:

AWL Images/Getty Images/Flash Press Media (front)

Axiom Photographic Agency/Getty Images/Flash Press Media (tył)

Projekt graficzny okładki i serii: Andrzej Kuryłowicz

Skład: Laguna

ISBN 978-83-7659-441-5

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

2012. Wydanie elektroniczne

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

Książkę tę dedykuję Mokhiniso,

ukochanej żonie, klejnotowi mojego życia,

której jestem ogromnie wdzięczny

za wszystkie cudowne lata naszego małżeństwa

Bóg Nilu

Rzeka płynęła ospale przez pustynię, błyszcząca niczym rozpryski płynnego metalu z hutniczego pieca. Niebo dymiło od upału, fale słonecznego żaru biły w ziemię z mocą kowalskiego młota. Pod wpływem ich uderzeń posępne wzgórza po obu stronach Nilu drżały w rozgrzanym powietrzu.

Łódź mknęła tuż przy kępach papirusu, wystarczająco blisko, by skrzypienie wiader szadufów, chyboczących się na długich, obciążonych przeciwwagą ramionach, ponad wodą dochodziło z pól do naszych uszu. Ten klekot towarzyszył śpiewowi dziewczyny siedzącej na dziobie łodzi.

Lostris miała czternaście lat. Ostatni wylew Nilu rozpoczął się tego samego dnia, gdy po raz pierwszy zakwitł czerwony kwiat jej kobiecości, co kapłani Hapi uznali za okoliczność wysoce pomyślną. Lostris, kobiece imię wybrane wówczas dla niej miało zastąpić odrzucone już imię dziecięce i oznaczało Córkę Wód.

Jakże wyraźnie pamiętam ją tamtego dnia. Z upływem lat stała się jeszcze piękniejsza, nabrała powagi i królewskich manier, lecz nigdy już nie otaczała jej tak przemożna aura dziewiczej kobiecości. Wszyscy mężczyźni na pokładzie, nawet wojownicy zasiadający na ławkach dla wioślarzy, byli tego świadomi. Żaden z nas nie potrafił oderwać od niej wzroku. Lostris wyzwalała we mnie poczucie mej własnej ułomności, a także głębokie i bolesne pragnienie, bo chociaż jestem eunuchem, zanim mnie wykastrowano, poznałem rozkosz kobiecego ciała.

– Taito – zawołała do mnie – zaśpiewaj ze mną!

Gdy usłuchałem, jej uśmiech był pełen radości. Głos stanowił jeden z wielu powodów, dla których trzymała mnie przy sobie, gdy tylko było to możliwe – mój tenor znakomicie dopełniał jej uroczy sopran. Śpiewaliśmy jedną ze starych chłopskich pieśni, której ją nauczyłem i którą wciąż lubiła najbardziej.

Me serce trzepoce niczym ranna przepiórka,

gdy widzę twarz mego ukochanego,

a moje policzki płoną niczym niebo o świcie,

rozpalone słonecznym blaskiem jego uśmiechu…

Kolejny głos przyłączył się do nas od strony steru. Był to głos mężczyzny, głęboki i mocny, lecz brakowało mu jasności i czystości mojego tenora. O ile mój śpiew brzmiał jak pieśń witającego poranek drozda, ten był rykiem młodego lwa.

Lostris obróciła głowę i jej uśmiech rozbłysnął niczym promienie słońca na powierzchni Nilu. Chociaż mężczyzna, dla którego przeznaczony był ten uśmiech, był moim przyjacielem, być może jedynym prawdziwym przyjacielem, poczułem palącą gardło gorycz zazdrości. A jednak przemogłem się, by podobnie jak Lostris posłać Tanusowi uśmiech pełen miłości.

Ojciec Tanusa – Pianki, książę Harrab – należał w swoim czasie do egipskiej arystokracji, lecz matka mego przyjaciela była córką wyzwolonego niewolnika Tehenu. Jak wielu z jej ludu, miała jasne włosy i błękitne oczy. Umarła na gorączkę bagienną, gdy Tanus był jeszcze dzieckiem, więc niezbyt dobrze jąpamiętam. Ale stare kobiety mówią, że rzadko spotykało się w obu królestwach podobną urodę.

Znałem i podziwiałem ojca Tanusa, zanim jeszcze utracił całą olbrzymią fortunę i rozległe majątki, które w swoim czasie dorównywały posiadłościom samego faraona. Był mężczyzną o ciemnej skórze i egipskich oczach koloru wypolerowanego obsydianu, więcej w nim tkwiło fizycznej siły niż piękna, lecz serce miał szlachetne i hojne. Niektórzy rzekliby, że aż zanadto hojne i zbytnio ufne, gdyż umarł w nędzy, z sercem złamanym przez tych, których uważał za swoich przyjaciół, samotny wśród mroków, odcięty od słonecznego blasku przychylności faraona.

Tanus odziedziczył po swych rodzicach wszystko co najlepsze, z wyjątkiem ziemskiego majątku. Z natury i siły przypominał swego ojca, urodę wziął po matce. Dlaczego więc miałbym nieprzychylnie spoglądać na miłość mej pani? Ja, nędzna, bezpłciowa istota, jaką jestem, także go kochałem i wiedziałem, że nawet gdyby bogowie wynieśli mnie ponad stan niewolnika, nigdy nie będę miał jej dla siebie. Lecz człowiecza natura jest już tak pokrętna, że pragnąłem tego, czego nigdy nie będę mógł posiąść, i marzyłem o niemożliwym.

Lostris siedziała na poduszce na dziobie łodzi z niewolnicami u swych stóp. Były to dwie drobne czarne dziewczyny z Kusz, gibkie jak pantery, nagie, jeśli nie liczyć złotych obręczy wokół ich szyi. Miała na sobie jedynie spódniczkę z wybielonego płótna, szeleszczącą i białą jak skrzydło czapli. Jej skóra, pieszczona przez słońce, miała kolor impregnowanego drewna cedrowego z gór wokół Byblos, a piersi przypominały kształtem i rozmiarami dojrzałe, gotowe do zerwania agi, przybrane różowymi granatami.

Perukę używaną podczas uroczystości odłożyła na bok i włosy, związane w długi warkocz, spadały grubym, czarnym sznurem na jedną pierś. Skośność oczu podkreślała srebrzysta zieleń sproszkowanego malachitu, wprawnie nałożonego na górne powieki. Jej oczy również były zielone ciemną, czystą zielenią. Taki odcień przybiera Nil, gdy już opadną jego wody, pozostawiwszy na polach ładunek cennego mułu. Między piersiami na złotym łańcuchu wisiała statuetka Hapi, bóstwa Nilu, wykonana ze złota i drogocennego lapis-lazuli. Było to niewątpliwe dzieło sztuki, jako że sam ją dla niej zrobiłem.

Nagle Tanus uniósł zaciśniętą prawą dłoń. Wioślarze jak jeden mąż zamarli w pół ruchu, zatrzymując w powietrzu migoczące w słońcu i ociekające wodą pióra wioseł. Wtedy Tanus z całej siły przerzucił wiosło sterowe w bok, a ludzie przy lewej burcie zanurzyli swoje głęboko, napierając wstecz i tworząc całą serię drobnych wirów na powierzchni zielonej wody. Na sterburcie pociągnięto wiosłami energicznie do przodu. Łódź skręciła tak ostro, że pokład przechylił się niebezpiecznie. Wtedy wioślarze po obu stronach zaczęli pracować równym rytmem i łódź wystrzeliła przed siebie. Ostry dziób, na którym płonęły namalowane błękitne oczy Horusa, rozgarnął gęste zarośla papirusu, wdzierając się z głównego biegu rzeki na nieruchome wody zakola.

Lostris urwała pieśń i, osłoniwszy oczy, spojrzała przed siebie.

– Tam są! – zawołała, pokazując pełnym gracji ruchem drobnej dłoni.

Pozostałe łodzie z flotylli Tanusa rozrzucone były niczym sieć w południowej części zatoki, przegradzając główne połączenie z wielką rzeką i odcinając jakąkolwiek drogę ucieczki w tym kierunku.

Tanus oczywiście wybrał dla siebie stanowisko północne, wiedząc, że tam zabawa będzie najlepsza. W duchu żałowałem tego. Nie żebym był tchórzem, lecz moim obowiązkiem jest w pierwszym rzędzie troska o bezpieczeństwo mojej pani. Na pokład „Oddechu Horusa” dostała się jedynie dzięki skomplikowanej intrydze, w samo serce której jak zwykle wciągnęła i mnie. Gdy jej ojciec się dowie – a to nieuniknione – ojej udziale w łowach, będzie ze mną krucho, lecz jeżeli dowie się też, że dopuściłem do tego, by przez cały dzień przebywała w towarzystwie Tanusa, nawet uprzywilejowana pozycja nie uchroni mnie przed jego gniewem. W kwestii tego młodego człowieka otrzymałem jednoznaczne instrukcje.

Byłem jednak chyba jedyną osobą na pokładzie „Oddechu Horusa”, którą dręczył niepokój. Pozostałe drżały z podniecenia. Tanus ledwo dostrzegalnym gestem zatrzymał wioślarzy i łódź wyhamowała ślizg, kołysząc się łagodnie na zielonej wodzie tak spokojnej, że gdy wyjrzałem za burtę i zobaczyłem własne odbicie, jak zawsze zdziwiłem się, że moja uroda przetrwała w tak doskonałej formie przez wszystkie te lata. Odniosłem wrażenie, że moja twarz jest piękniejsza od okalającego ją modrego kwiecia lotosu. Z powodu gorączkowej krzątaniny załogi miałem wszakże niewiele czasu, by podziwiać ten widok.

Jeden z oficerów wciągnął na szczyt masztu osobistą chorągiew Tanusa. Widniał na niej wizerunek błękitnego krokodyla o wyprostowanym grzebieniastym ogonie i rozwartych szczękach. Tylko oficerowie w randze dowódcy dziesięciu tysięcy mieli prawo do własnych chorągwi. Tanus otrzymał ten stopień przed ukończeniem dwudziestego roku życia i powierzono mu dowództwo pułku Błękitnych Krokodyli, elitarnej gwardii samego faraona.

Chorągiew na szczycie masztu stanowiła sygnał rozpoczęcia polowania. Z tej odległości stojące w głębi zatoki pozostałe łodzie flotylli wydawały się maleńkie. Teraz ich wiosła zaczęły uderzać rytmicznie, podnosić się i opadać, połyskując w słońcu jak skrzydła dzikich gęsi w locie. Niezliczone drobne fale powstające za rufami pomknęły po spokojnej wodzie i przez długi czas pozostały na powierzchni jak utoczone z gliny.

Tanus opuścił gong za rufę. Była to długa tuba z brązu. Jeden jej koniec zanurzył pod wodę. Gdy zostanie uderzona młotkiem z tego samego metalu, ostre, przenikliwe dźwięki poniosą się przez wodę i spłoszą naszą zwierzynę. Mój spokój mąciła świadomość, że niepewność zwierząt łatwo może się przerodzić w morderczą furię.

Tanus roześmiał się. Mimo swego podniecenia zdołał wyczuć moje obawy. Jak na żołnierza obdarzony był niezwykłą spostrzegawczością.

– Wejdź na wieżę rufową, Taito! – rozkazał. – Będziesz bił w gong. Przynajmniej choć na chwilę przestaniesz zaprzątać sobie głowę strachem o swoją delikatną skórę.

Zabolał mnie ten brak powagi, lecz wezwanie przyniosło mi ulgę, jako że wieża rufowa wznosiła się wysoko nad wodą. Ruszyłem powolnym, pełnym godności krokiem, by wykonać polecenie. Mijając Tanusa, zatrzymałem się i upomniałem go surowo:

– Weź pod uwagę bezpieczeństwo mojej pani. Słyszysz, chłopcze? Nie zachęcaj jej do nierozwagi, bo jest tak samo lekkomyślna jak ty.

Mogłem sobie pozwolić na zwracanie się w ten sposób do prześwietnego dowódcy dziesięciu tysięcy, bo niegdyś był moim uczniem i nieraz zmierzyłem trzciną szerokość jego żołnierskich pośladków. Uśmiechnął się teraz do mnie krzywo – jak w owych dniach – bezczelnie i zuchwale.

– Pozostaw tę panią pod moją opieką, zaklinam cię, stary druhu. Zaręczam ci, że nic nie sprawi mi większej radości.

Nie skarciłem go za pozbawiony szacunku ton, gdyż spieszyłem się nieco, by zająć miejsce na wieży. Stamtąd patrzyłem, jak Tanus podnosi swój łuk.

Łuk ten zyskał już sławę w armii na całej długości rzeki, od katarakt do morza. Zaprojektowałem go, gdy Tanusowi przestało wystarczać nędzne uzbrojenie, jakim się dotąd posługiwał. Zasugerowałem wtedy, że powinniśmy spróbować sporządzić łuk z jakiegoś nowego materiału, innego niż mizerne drzewa rosnące w naszej wąskiej rzecznej dolinie – być może z egzotycznego drewna, takiego jak pień oliwki z krainy Hetytów lub kuszycki heban czy z dziwniejszych jeszcze materiałów; rogu nosorożca, czy słoniowych kłów.

Zaledwie podjęliśmy pracę, natrafiliśmy na tysiące kłopotów, z których pierwszym była kruchość tych egzotycznych tworzyw. W stanie naturalnym wszystkie łamały się przy zginaniu i jedynie największe, a zatem i najdroższe, słoniowe kły pozwalały na wycięcie z nich kompletnego łęczyska. Oba te problemy rozwiązałem, rozszczepiając mniejszy kieł i sklejając tak uzyskane fragmenty tak długo, dopóki nie uzyskałem wystarczającej wielkości. Niestety łuk okazał się o wiele za sztywny, by mógł go naciągnąć jakikolwiek człowiek.

Niemniej później łatwo już było skleić warstwami wszystkie cztery rodzaje materiału – drewno oliwne, heban, róg oraz kość słoniową. Oczywiście wiele miesięcy pochłonęły próby znalezienia właściwej kombinacji tych materiałów i eksperymenty z przeróżnymi typami kleju, który miał związać je w całość. Nigdy nie udało nam się znaleźć wystarczająco mocnego. W końcu usunąłem tę ostatnią przeszkodę, obwiązując całe łęczysko drutem z elektrum, by uchronić je przed rozpadnięciem się na kawałki. Gdy klej był jeszcze gorący, dwóch silnych mężczyzn pomagało Tanusowi w okręcaniu łęczyska tym drutem. Kiedy łuk ostygł, wytworzył prawie idealną kombinację siły i giętkości.

Wówczas wyciąłem pasma z jelit wielkiego, czarnogrzywego lwa wytropionego i upolowanego przez Tanusa na pustyni za pomocą dzidy o grocie z brązu. Następnie wygarbowałem je i skręciłem z nich cięciwę. W końcu powstał ten lśniący łuk o tak nadzwyczajnej mocy, że jeden tylko człowiek z setek, którzy tego próbowali, był w stanie w pełni go naciągnąć.

Przepisowy styl strzelania, jakiego nauczają łuczników armijni instruktorzy, nakazuje zwrócić się ku celowi i przyciągnąć do mostka nałożoną na cięciwę strzałę, wytrwać w tej pozycji przez chwilę i wystrzelić na rozkaz. Ale nawet Tanus nie dysponował wystarczającą siłą, by naciągnąć swój łuk i utrzymać nieruchomo. To zmusiło go do wypracowania zupełnie odmiennej metody. Stając bokiem do celu, zwracając się ku niemu ponad lewym ramieniem, podrywał łuk ku górze wyprostowaną lewą ręką i gwałtownym szarpnięciem naciągał cięciwę, dopóki upierzone lotki nie dotknęły warg, a mięśnie ramion i piersi nie nabrzmiały od wysiłku. W tym momencie cięciwa była całkowicie napięta i wtedy, pozornie bez mierzenia, zwalniał ją.

Początkowo strzały mknęły we wszystkich kierunkach niby dzikie pszczoły opuszczające gniazdo, lecz Tanus ćwiczył dzień za dniem i miesiąc za miesiącem. Palce prawej dłoni pokryły się otwartymi, krwawiącymi ranami od ocierającej się cięciwy, lecz z czasem zagoiły się i stwardniały. Wewnętrzną stronę lewego przedramienia zdobiły sińce i otarcia od uderzeń cięciwy po zwolnieniu strzały, wymyśliłem więc skórzaną osłonę. Tanus stał na strzelnicy i ćwiczył bez końca.

Nawet ja straciłem wiarę w jego zdolność opanowania tej broni, lecz on się nie poddawał. Wolno, boleśnie wolno, zdobywał nad nią pełną kontrolę i w końcu potrafił wystrzelić trzy strzały tak szybko, że wszystkie znajdowały się jednocześnie w powietrzu. Przynajmniej dwie trafiały w cel – ustawiony w odległości pięćdziesięciu kroków miedziany dysk wielkości ludzkiej głowy – z takim impetem, że bez trudu przebijały warstwę metalu grubości mojego małego palca.

Tanus nadał tej potężnej broni imię Lanata. Całkowity zbieg okoliczności sprawił, że było to odrzucone dziecięce imię mojej pani. Teraz stał na dziobie łodzi z kobietą u boku i jej imiennikiem w lewej dłoni. Stanowili tak wspaniałą parę, że nie mogłem spoglądać na nich bez niepokoju.

– Pani! Przyjdź tutaj natychmiast! Tam, gdzie stoisz, jest niebezpiecznie – krzyknąłem ostro.

Lostris nie raczyła nawet spojrzeć przez ramię, lecz za plecami wykonała lekceważący gest. Widziała to cała załoga, a najśmielsi parsknęli rubasznym śmiechem. Tego gestu, pasującego raczej do dam z nadrzecznych tawern niż do wysoko urodzonej córki Domu Intef, musiała się nauczyć od jednej z tych małych czarnych lisic, jej służebnic. Zastanawiałem się, czy zrobić jej z tego powodu wymówkę, lecz natychmiast odrzuciłem to nieroztropne rozwiązanie, jako że moja pani zdolna jest do powściągliwości jedynie w niektórych nastrojach. By ukryć moje rozdrażnienie, oddałem się energicznemu biciu w brązowy gong.

Przenikliwy, dźwięczny ton poniósł się po szklistej wodzie zatoki i natychmiast powietrze wypełniło się szumem skrzydeł. Olbrzymia chmura wodnego ptactwa wzbiła się w niebo z kęp papirusu, ukrytych stawów i otwartej toni, zasłaniając słońce. Były tam setki najprzeróżniejszych gatunków: poświęcone bóstwu rzeki czarne i białe ibisy o sępich głowach, hałaśliwe stada rdzawo upierzonych gęsi o rubinowych plamkach na piersiach, zielonkawobłękitne albo czarne mrokiem nocy czaple o dziobach jak miecze, ociężale bijące powietrze skrzydłami, wreszcie kaczki w takiej obfitości, że ich liczba wystawiała na próbę oko i wiarę obserwatora.

Szlachetnie urodzeni Egipcjanie oddają się łowom na ptaki z wielką żarliwością, lecz tego dnia interesowała nas inna zwierzyna. Daleko przed nami na gładkiej powierzchni wody dostrzegłem plamę. Była masywna, przemieszczała się ospale, więc moje serce zadrżało, gdyż wiedziałem, co za potworna bestia tam się poruszyła. Tanus także ją zauważył, lecz jego reakcja całkowicie różniła się od mojej. Szczeknął niczym pies myśliwski, a jego ludzie krzyknęli wraz z nim i pochylili się nad wiosłami. „Oddech Horusa” wystrzelił w przód, jakby był jednym z ptaków zaciemniających niebo nad nami, moja pani zaś zapiszczała z podniecenia i uderzyła drobną piąstką w umięśnione ramię Tanusa.

Woda zmąciła się raz jeszcze i Tanus zasygnalizował sternikowi, by podążał w tamtą stronę, podczas gdy ja łomotałem w gong, by przywołać i utrzymać odwagę. Dotarliśmy na miejsce, w którym ostatnio dostrzegliśmy ruch, i okręt powoli stanął, a każdy człowiek na jego pokładzie rozglądał się pilnie dookoła.

Ja jeden spoglądałem prosto za rufę. Woda pod naszym kadłubem była płytka i nieomal równie przejrzysta jak niebo nad głowami. Krzyknąłem tak głośno i piskliwie jak przed chwilą moja pani, a potem odskoczyłem od barierki, gdyż potwór znajdował się bezpośrednio pod „Oddechem Horusa”.

Hipopotam to domownik Hapi, bóstwa Nilu. Tylko za specjalną zgodą mogliśmy na niego polować. Aby ją uzyskać, tego ranka Tanus, z moją panią u boku, modlił się i składał ofiarę w świątyni. Oczywiście Hapi jest jej patronem, lecz wątpiłem, czy tylko z tego powodu Lostris tak chętnie wzięła udział w ceremonii.

Zwierzę, które ujrzałem pod nami, było olbrzymim starym samcem. Wydawał mi się równie wielki jak nasza łódź. Gigantyczny kształt stąpający ciężko po dnie zatoki, spowolniany oporem wody poruszał się niczym stworzenie z nocnego koszmaru. Nogami unosił kłęby mułu podobnie jak dzika antylopa wzbijająca kurz podczas biegu przez pustynne piaski.

Tanus obrócił łódź wiosłem sterowym i podążyliśmy w ślad za samcem. Lecz on tym swoim statecznym i miarowym truchtem oddalił się od nas. Ciemny kształt rozpłynął się w zielonej głębi zatoki.

– Wiosłować! Na zgniły oddech Setha, wiosłować! – wrzasnął Tanus do swoich ludzi.

Gdy jednak jeden z oficerów potrząsnął zakończonym węzłami rzemieniem bicza, Tanus zmarszczył brew i pokręcił głową. Nigdy nie zdarzyło mi się widzieć, by uciekał się do tego środka, jeśli nie było to potrzebne.

Nagle samiec wyłonił się przed nami na powierzchnię, wypuszczając z płuc wielką chmurę cuchnącej pary. Smród doleciał nas, chociaż wciąż znajdowaliśmy się od bestii dalej niż na odległość strzału z łuku. Przez moment grzbiet zwierzęcia tworzył lśniącą granitową wyspę na zatoce, a później hipopotam nabrał tchu i wśród zawirowań wody ponownie zniknął nam z oczu.

– Za nim! – krzyknął Tanus.

– Tu jest! – zawołałem, wskazując za burtę. – Zawraca!

– Brawo, stary druhu – zaśmiał się Tanus. – Jeszcze zrobimy z ciebie wojownika.

Ten pomysł był śmiechu wart, gdyż jestem pisarzem, mędrcem i artystą preferującym heroiczne czyny umysłu. Niemniej, poczułem dreszcz zadowolenia, jak zwykle na dźwięk pochwały z ust Tanusa, i mój niepokój przynajmniej na chwilę rozmył się w podnieceniu wywołanym pościgiem.

Na południe od nas pozostałe łodzie przyłączyły się do łowów. Kapłani Hapi prowadzili ścisłą ewidencję liczby hipopotamów żyjących w zatoce i wyrazili zgodę na zabicie pięćdziesięciu dla potrzeb związanych z nadchodzącym świętem Ozyrysa. W ten sposób w świątynnej zatoce pozostanie będące własnością bóstwa stado złożone z prawie trzystu sztuk. Tę liczbę kapłani uważali za najwłaściwszą, by drogi wodne były wolne od wodorostów, papirus nie zarastał uprawnej ziemi, a świątynia miała zapewnione regularne dostawy mięsa. Poza dziesięciodniowym okresem obchodów święta Ozyrysa tylko kapłanom wolno było spożywać mięso hipopotama.

Łowy trwały w zatoce niczym jakiś skomplikowany taniec, w którym łodzie flotylli tworzyły figury i wykonywały piruety, podczas gdy spłoszone bestie umykały przed nimi, nurkując, prychając i chrząkając lub wynurzały się, by zanurkować raz jeszcze. Lecz za każdym razem okres przebywania pod wodą był krótszy od poprzedniego, a wirujące rozpryski na powierzchni coraz częstsze. Zwierzętom brakowało tchu, lecz ścigające je łodzie zmuszały bestie do powtórnego zanurzenia, zanim te zdążyły zaczerpnąć powietrza. Na wieży rufowej każdej łodzi przez cały czas dźwięczały brązowe gongi, ich dźwięk zlewał się z okrzykami wioślarzy i ponagleniami sterników. Panował tak dziki zgiełk i zamieszanie, iż stwierdziłem, że sam krzyczę i dopinguję myśliwych na równi z najbardziej żądnymi krwi spośród nich.

Tanus całą uwagę skupił na pierwszym, największym samcu. Na samice i młodsze zwierzęta wynurzające się w zasięgu strzału nie zwracał uwagi i śledził wszystkie manewry wielkiej bestii, nieubłaganie zbliżając się do niej za każdym razem, gdy wyłaniała się na powierzchnię. Nawet w stanie podniecenia, w jakim się znajdowałem, nie mogłem nie podziwiać wprawy, z jaką manewrował „Oddechem Horusa”, i sposobu, w jaki załoga reagowała na jego sygnały. Ale cóż, Tanus zawsze miał talent do wykorzystywania w pełni umiejętności tych, którymi dowodził. Jakże w przeciwnym razie, bez majątku i potężnego protektora, który by go otaczał opieką, mógłby zdobyć tak szybko równie odpowiedzialne stanowisko? To, co osiągnął, zawdzięczał własnym zasługom, i to pomimo złośliwych intryg ukrytych wrogów, którzy stawiali na jego drodze najprzeróżniejsze przeszkody.

Nagle samiec wyrwał się na powierzchnię nie dalej niż trzydzieści kroków przed dziobem. Wyłonił się, błyszcząc w słońcu, wielki czarny i przerażający, a chmury pary tryskały z jego nozdrzy. Wyglądał jak owo stworzenie z zaświatów, pożerające serca tych, których bogowie uznają za niegodnych.

Tanus trzymał strzałę nałożoną na cięciwę, teraz więc poderwał wielki łuk i posłał ją w mgnieniu oka. Lanata zagrała swą złowieszczą, burkliwą melodię, a strzała pomknęła prawie niewidoczna dla oka. Świszczała jeszcze w locie, a już podążała za nią następna i jeszcze jedna. Cięciwa brzęczała niczym struny lutni, a groty uderzyły jeden po drugim. Samiec czując, jak wchodzą głęboko w jego szeroki grzbiet, ryknął i zanurkował ponownie.

Zaprojektowałem te strzały specjalnie na tę okazję. Usunięto z nich pierzaste lotki i zastąpiono małymi pływakami z baobabu, jakich rybacy używają przy swych sieciach jako bojek. Zamocowano je w ten sposób, że podczas lotu trzymały się strzały, lecz wyczepiały się, gdy trafiona bestia nurkowała, toteż wlokła je za sobą po wodzie. Z grotem z brązu wiązała je cienka lniana nitka owinięta wokół brzechwy, która powinna się rozplątać wraz ze zwolnieniem pływaków. Teraz więc, gdy samiec pędził pod wodą, trzy drobne pływaki wyskoczyły na powierzchnię, podskakując na falach w ślad za nim. Pomalowałem je na jaskrawożółty kolor, tak że przyciągały wzrok i natychmiast zdradziły pozycję hipopotama, chociaż krył się w głębinach zatoki.

Dzięki temu Tanus mógł przewidzieć każdą dziką szarżę bestii i tak pokierować „Oddechem Horusa”, by przeciąć mu drogę i umieścić następną garść strzał w połyskuj ącym czarnym grzbiecie, gdy ten wynurzał się z odmętów. Teraz samiec wlókł już za sobą wianuszek zgrabnych żółtych pływaków, a po wodzie snuły się za nim smużki krwi. Chociaż byłem bardzo podekscytowany łowami, nie mogłem nie żałować ranionego stworzenia za każdym razem, gdy rycząc, wynurzało się na powierzchnię tylko po to, by napotkać następny deszcz zabójczych, świszczących strzał. Moja pani nie podzielała tego współczucia. Pochłonięta wirem walki, pokrzykiwała piskliwie czarująco wystraszona starciem.

Raz jeszcze samiec wynurzył się prosto przed dziobem, lecz tym razem zwrócony ku gnającemu nań „Oddechowi Horusa”. Jego szczęki rozwarły się tak szeroko, że mogłem zajrzeć mu głęboko w gardziel. Był to tunel o ścianach z jasnoczerwonego ciała, mogący bez trudu pochłonąć całego człowieka. Szczęki wyposażone zostały w takie uzębienie, że wstrzymałem oddech, czując nagły chłód. W dolnej szczęce widniały wielkie sierpy, przeznaczone do zbierania opornych i mocnych łodyg papirusu. W górnej tkwiły połyskliwe białe kolumny grubości mego nadgarstka, mogące przebić się przez drewno kadłuba „Oddechu Horusa” równie łatwo jak moje zęby przez placek z pszennej mąki. Niedawno miałem możliwość przyjrzenia się ciału wieśniaczki, która zbierając papirus nad rzeką spłoszyła samicę hipopotama, chroniącą ledwie co urodzone małe. Kobieta została rozcięta na połowy tak czysto, jakby uderzyło ją najlepsze ostrze z brązu.

I teraz ten rozwścieczony potwór o pysku wypełnionym błyszczącymi zębiskami gnał ku nam i, chociaż znajdowałem się wysoko na wieży, tak daleko od niego, jak to tylko było możliwe, stwierdziłem, że niczym świątynny posąg z przerażenia niezdolny jestem do wykonania jakiegokolwiek ruchu czy wydania dźwięku.

Tanus wypuścił jeszcze jedną strzałę, która pomknęła wprost w rozwarte gardło, lecz stworzenie cierpiało już straszliwie, więc chyba nawet nie zauważyło kolejnej rany, choć ostatecznie musiała się okazać śmiertelna. Hipopotam szarżował bez wahania pełną szybkością wprost na dziób „Oddechu Horusa”. Z obolałej gardzieli wydarł się przerażający ryk wściekłości i potwornej męczarni, gdzieś w jej głębi pękła arteria i strumień krwi chlusnął wachlarzem spomiędzy rozwartych szczęk. Tryskająca krew w słońcu przemieniła się w obłoki czerwonej mgły, tyleż piękne co straszne.

Potem samiec z impetem uderzył w dziób naszej łodzi.

„Oddech Horusa” rozcinał wodę z prędkością biegnącej gazeli, lecz rozszalały hipopotam był jeszcze szybszy, a na dodatek tak masywny i ciężki, iż odniosłem wrażenie, że weszliśmy na skalistą mieliznę. Wioślarzami cisnęło, pospadali z ławek, ja poleciałem do przodu, uderzyłem o balustradę wieży, co odebrało mi dech w piersiach i napełniło ciężkim kamiennym bólem.

A jednak nawet mimo cierpienia obawiałem się jedynie o moją panią. Przez łzy bólu ujrzałem, jak siła zderzenia popycha ją naprzód. Tanus wyciągnął rękę, starając się uratować Lostris, lecz on także pod wpływem uderzenia stracił równowagę, a ponadto przeszkadzał mu łuk, który ciągle dzierżył w lewej dłoni. Zaledwie przez moment zdołał przytrzymać moją panią. Potem Lostris zatoczyła się na balustradę, wymachując desperacko ramionami, i mocno przechyliła się przez burtę.

– Tanusie! – krzyknęła, wyciągając ku niemu rękę.

Tanus odzyskał równowagę ze zwinnością akrobaty i spróbował chwycić jej dłoń. Przez mgnienie oka ich palce stykały się, a potem, jakby popchnięta niewidzialną siłą, Lostris wypadła za burtę.

Z mojego wysoko umieszczonego stanowiska widziałem, jak spadała. Obróciła się w powietrzu niczym kot i białe spódniczki zatrzepotały, odsłaniając niezrównaną długość ud. Wydawało mi się, że ten upadek trwa całą wieczność, i mój pełen boleści okrzyk zmieszał się z jej rozpaczliwym wrzaskiem.

– Moja dziecinka! – zawołałem. – Moja maleńka!

Byłem przekonany, że ją utraciłem. Całe jej życie, tak jak je pamiętałem, przesunęło mi się przed oczyma. Zobaczyłem ją ponownie jako kroczącego niepewnie berbecia, usłyszałem dziecinne czułe słówka, jakimi obdarzała mnie, pełnego uwielbienia piastuna. Ujrzałem ją wyrastającą na kobietę, przypomniałem sobie wszystkie radości i strapienia, jakich mi przysporzyła. W tym momencie kochałem ją bardziej niż przez te długie czternaście lat.

Spadła na wielki, zbryzgany krwią grzbiet rozwścieczonego samca i przez mgnienie oka leżała z rozpostartymi ramionami niczym ludzka ofiara złożona na ołtarzu jakiejś plugawej religii. Hipopotam okręcił się w miejscu, wychylając się mocno ponad wodę, i przegiął swój wielki niekształtny łeb do tyłu, by jej dosięgnąć. Gdy olbrzymie szczęki zatrzasnęły się głośno, z nabiegłych krwią świńskich oczu biła szaleńcza furia.

Jakimś sposobem Lostris zdołała otrząsnąć się z szoku i złapać dwie brzechwy wystające niczym uchwyty z szerokiego grzbietu samca. Leżała z szeroko rozłożonymi ramionami i nogami. Nie krzyczała już, bo cała siła i zręczność potrzebna jej była do utrzymania się przy życiu. Zakrzywione zębiska biły dźwięcznie o siebie jak tnące powietrze ostrza pojedynkujących się wojowników. Za każdym uderzeniem chybiły jedynie o włos i spodziewałem się, że w każdej chwili mogę ujrzeć jedną z ślicznych kończyn mojej pani odciętą niczym delikatny pęd winorośli, jej słodką młodą krew mieszającą się z posoką spływającą z ran samca.

Stojący na dziobie Tanus szybko oprzytomniał. Przez moment ujrzałem jego twarz i był to przerażający widok. Odrzucił bezużyteczny w tej chwili łuk, złapał rękojeść miecza i wyrwał go z pochwy z krokodylej skóry. Lśniący brąz długości jego ramienia wyostrzony był tak dalece, że mógł ścinać włoski z dłoni.

Tanus wskoczył na okrężnicę i stanął na niej, przez moment przyglądając się dzikiemu wirowaniu śmiertelnie rannego samca. Potem rzucił się do przodu i opadł niczym nurkujący sokół ze skierowanym w dół, trzymanym w obu dłoniach mieczem.

Wylądował w rozkroku na grubym karku samca, jakby zamierzał wjechać na nim do świata umarłych. Z całym impetem tego szaleńczego skoku uderzył mieczem, przelewając nań wagę swego ciała. Ostrze na pół długości zanurzyło się w karku hipopotama u nasady czaszki, a Tanus, usadowiony na nim jak jeździec, wkręcał i wpychał ostrą klingę głębiej i głębiej, używając obu rąk i siły szerokich ramion. Samiec wpadł w szał. Jego poprzednie wysiłki były niczym w porównaniu z tą świeżą eksplozją. Wystawił nad powierzchnię większość swej olbrzymiej masy, ciskając łbem z boku na bok i wyrzucając wysoko w powietrze strugi wody, które spadały na pokład łodzi, tworząc kurtynę prawie kompletnie przesłaniającą mi widok.

Przez cały ten czas przyglądałem się rzucanej bezlitośnie na boki parze na grzbiecie potwora. Z trzaskiem złamała się jedna brzechwa i Lostris o mało nie spadła. Gdyby tak się stało, samiec bez wątpienia by ją zmasakrował i rozszarpał na skrwawione kawałki. Tanus sięgnął za siebie, chwycił ją, przytrzymał, a prawą ręką bezustannie wpychał brązowe ostrze w kark hipopotama.

Nie mogąc ich dosięgnąć, hipopotam uderzał we własne boki, zadając sobie straszliwe, głębokie rany, tak że woda na pięćdziesiąt kroków od łodzi zarumieniła się od posoki, a bryzgająca krew od stóp do głów pokryła purpurą Lostris i Tanusa. Ich twarze zmieniły się w groteskowe maski o pałających bielą oczach.

Gwałtowne przedśmiertne podrygi samca przeniosły ich daleko od burty. Ja pierwszy spośród znajdujących się na pokładzie odzyskałem rozsądek.

– Za nimi! – wrzasnąłem do wioślarzy. – Nie pozwólcie im się oddalić!

Skoczyli ku swoim stanowiskom, rzucając „Oddech Horusa” w pogoń.

W tejże chwili ostrze miecza Tanusa musiało chyba sięgnąć szczeliny między kręgami w karku potwora. Olbrzymie cielsko zesztywniało i zamarło. Hipopotam przekręcił się na grzbiet, prostując sztywno wszystkie cztery nogi, i zniknął w wodach zatoki, pociągając ze sobą w głębinę Lostris i Tanusa.

Zdusiłem wzbierający w gardle jęk rozpaczy i wykrzyknąłem rozkaz ku pokładowi:

– Cała wstecz! Nie staranujcie ich! Pływacy na dziób!

– Nawet mnie samego zaskoczyła moc i władczość mego głosu.

Łódź została zatrzymana i, zanim zdążyłem zastanowić się nad roztropnością moich czynów, znalazłem się na czele gnających po pokładzie niezdarnych wojowników. Bez wątpienia przyglądaliby się bez żalu, jak tonie każdy inny oficer, lecz nie Tanus.

Zrzuciłem już spódniczkę i zostałem nagi. Nawet groźba stu biczów nie zmusiłaby mnie do uczynienia tego w innych okolicznościach, gdyż tylko jednej osobie pozwoliłem ujrzeć rany zadane mi tak dawno temu przez państwowego kata. Ujrzał je ten, kto polecił użyć na mnie kastrującego noża. Lecz teraz choć raz byłem kompletnie nieświadomy potwornego okaleczenia mej męskości.

Jestem dobrym pływakiem i chociaż z perspektywy czasu taka nieroztropność przyprawia mnie o dreszcze, niezachwianie wierzę, że skoczyłbym za burtę i zanurkował w skrwawioną wodę, próbując uratować moją panią. Gdy jednak szykowałem się do skoku z balustrady, woda rozstąpiła się i na powierzchnię wyskoczyły dwie głowy, tak blisko siebie jak para kopulujących wydr. Jedna była ciemna, druga zaś jasna, lecz od obu dobiegał najmniej oczekiwany dźwięk, jaki w tego rodzaju okolicznościach zdarzyło mi się słyszeć. Śmiech. Tanus i Lostris rechotali, piszczeli i parskali śmiechem, brnąc ku burcie okrętu tak ciasno spleceni ramionami, że w moim przekonaniu poważnie groziło im, że się nawzajem potopią.

Cały mój niepokój momentalnie przemienił się w gniew na ich lekkomyślność i moją horrendalną głupotę, jakiej o mały włos nie popełniłem. Niczym matka, której pierwszym odruchem po odnalezieniu zagubionego dziecka jest złojenie mu skóry, usłyszałem, że mój głos traci swą uprzednią głęboką władczość i staje się piskliwy i pełen irytacji. Wymyślałem mojej pani, używając całej swojej sławnej elokwencji, gdy tuzin pomocnych dłoni wyciągał ją i Tanusa z wody na pokład.

– Ty nierozważna, nieokrzesana dzikusko! –pomstowałem.

– Ty bezmyślna, samolubna, niezdyscyplinowana łobuzico! Przyrzekłaś mi! Złożyłaś przysięgę na dziewiczość bóstwa…

Lostris podbiegła do mnie i zarzuciła mi ręce na szyję.

– Och, Taito! – zawołała, wciąż trzęsąc się ze śmiechu. – Widziałeś to? Widziałeś, jak Tanus skoczył mi na ratunek? Czyż nie był to najszlachetniejszy czyn, o jakim słyszałeś? Zupełnie jak bohater twoich najlepszych opowieści.

Na to, że ja byłem o krok od dokonania podobnie heroicznego czynu, nie zwróciła najmniejszej uwagi, co jedynie powiększyło moją irytację. W dodatku nagle zorientowałem się, że Lostris zgubiła spódniczkę i że jej chłodne, mokre ciało przyciśnięte do mojego jest kompletnie nagie. Na prostackie spojrzenia oficerów i żołnierzy wystawiała najzgrabniejszą, najjędrniejszą parę pośladków w całym Egipcie.

Porwałem najbliższą tarczę i osłoniłem nią nasze ciała, jednocześnie wołając na jej niewolnice, by znalazły swej pani inną spódniczkę. Ich chichoty jedynie podsyciły moją złość, toteż gdy tylko Lostris i ja byliśmy ponownie przyzwoicie okryci, napadłem na Tanusa:

– Co do ciebie, lekkomyślny zbóju, doniosę na ciebie księciu Intefowi! On każe wybatożyć cię do kości!

– Nic takiego nie zrobisz – zaśmiał się Tanus i objął me barki mokrym, umięśnionym ramieniem, ściskając tak mocno, że uniósł mnie w powietrze – bo równą radość sprawiłoby mu wybatożenie ciebie. Niemniej jednak, dziękuję ci za troskę, stary druhu.

Rozejrzał się szybko, wciąż obejmując mnie ramieniem, i zmarszczył czoło. „Oddech Horusa” oddzielił się od reszty flotylli, lecz łowy były już skończone. Każda łódź z wyjątkiem naszej zdobyła swoją część usankcjonowanego przez kapłanów łupu.

Tanus potrząsnął głową.

– Nie wykorzystaliśmy naszej szansy, prawda? – mruknął i rozkazał jednemu z oficerów podnieść na maszt proporzec stanowiący sygnał zbiórki dla flotylli. Potem zmusił się do uśmiechu. – Napocznijmy wspólnie dzban piwa, jako że musimy teraz chwilę poczekać, a była to powodująca pragnienie praca.

Odwrócił się i przeszedł na dziób, gdzie niewolnice krzątały się wokół Lostris. Początkowo byłem nadal tak rozzłoszczony, że postanowiłem nie przyłączać się do zaimprowizowanego posiłku na pokładzie. Zamiast tego z wyniosłą godnością pozostałem na rufie.

– Och, pozwól mu się trochę podąsać – usłyszałem sceniczny szept Lostris do Tanusa, gdy napełniała jego puchar pienistym piwem. – Staruszek porządnie się przestraszył, ale minie mu to, kiedy zgłodnieje. Przecież tak uwielbia jeść.

Moja pani to uosobienie niesprawiedliwości. Nigdy się nie dąsam, nie jestem żarłokiem, a miałem wówczas zaledwie trzydzieści lat, choć dla czternastolatki każdy człowiek powyżej dwudziestki to starzec. Przyznaję, że w sprawach jedzenia posiadam wyrafinowane podniebienie smakosza. Dobrze o tym wiedziała, pieczona dzika gęś z figami, którą mi ostentacyjnie pokazała, była jednym z moich ulubionych dań.

Pozwoliłem im cierpieć jeszcze przez chwilę. Dopiero gdy Tanus osobiście przyniósł mi dzban piwa, używając całego swego uroku, by mnie ułagodzić, raczyłem nieco ustąpić i dałem mu się zaprowadzić na dziób. Mimo to wciąż traktowałem ich dość chłodno, dopóki Lostris nie pocałowała mnie w policzek, mówiąc tak głośno, by wszyscy słyszeli:

– Moje dziewczęta powiadają, że przejąłeś dowództwo łodzi niczym weteran i że skoczyłbyś za burtę, by mnie ratować. Och, Taito, co ja bym bez ciebie zrobiła?

Wówczas uśmiechnąłem się do niej i przyjąłem plaster gęsiny, który mi wciskała. Smakował wybornie, a piwo było trzypalmowej jakości. Niemniej jednak, jadłem oszczędnie, gdyż muszę zważać na figurę, a poza tym wcześniejsza uwaga na temat moj ego apetytu wciąż jeszcze trochę bolała.

Flotylla Tanusa rozrzucona była szeroko po zatoce, lecz teraz poczęła się przegrupowywać. Zauważyłem, że kilka innych łodzi, tak jak nasza, również zostało uszkodzonych. Dwa okręty zderzyły się w trakcie gorączkowego pościgu, a cztery inne zostały zaatakowane przez zwierzynę. Mimo to łodzie skupiły się szybko i zajęły pozycje bojowe. Później w szyku torowym przeszły obok nas z trzepoczącymi na masztach sznurami kolorowych proporców, obwieszczającymi wielkość zdobyczy. Załogi wznosiły okrzyki, mijając „Oddech Horusa”. Tanus pozdrawiał je zaciśniętą pięścią, a sztandar Błękitnych Krokodyli powiewał na szczycie masztu, zupełnie jakbyśmy dopiero co odnieśli wiekopomne zwycięstwo nad przeważającym liczebnie przeciwnikiem. Był to być może chłopięcy popis, lecz wciąż jest we mnie dość z chłopca, by bawił mnie wojskowy ceremoniał.

Gdy tylko zakończyła się ta parada, okręty powróciły na stanowiska bojowe, mimo lekkiej bryzy wprawnym użyciem wioseł i sterów utrzymując pozycje. Oczywiście nie było jeszcze śladu złowionych hipopotamów. Chociaż każda łódź zabiła przynajmniej jednego, a niektóre upolowały dwa, a nawet i trzy, wszystkie padła zatonęły w zielonej głębinie zatoki. Wiedziałem, że w skrytości ducha Tanus rozpaczał nad tym, iż to nie „Oddech Horusa” miał najwięcej szczęścia i że długie starcie ze starym samcem spowodowało, że upolowaliśmy tylko tę sztukę. Tanus przyzwyczajony był do górowania nad innymi. Tak czy owak, zniknęła gdzieś jego zwykła porywczość i wkrótce, oddaliwszy się, by nadzorować naprawę kadłuba „Oddechu Horusa”, pozostawił nas na dziobie.

Szarża samca zerwała poszycie poniżej linii zanurzenia, więc nabieraliśmy tyle wody, że konieczne było ciągłe czerpanie jej z dna skórzanymi wiadrami. Była to niezwykle mało wydajna procedura, odrywająca wioślarzy i wojowników od ich obowiązków. Pomyślałem sobie, że z pewnością można by ją ulepszyć.

Tak więc gdy czekaliśmy na wynurzenie się cielsk martwych bestii, posłałem jedną z niewolnic po koszyk z moimi przyborami do pisania. Potem po krótkim namyśle zacząłem przelewać na papirus ideę mechanicznego wybierania wody z dna bojowego okrętu podczas akcji, metodę niewymagającą wysiłku połowy załogi. W swym założeniu opierała się na tym samym pomyśle co wiadra szadufów. Uważałem, że do obsługi urządzenia wystarczyłoby dwóch ludzi zamiast tuzina wybierających wodę wiadrami, jak dotychczas.

Kiedy ukończyłem szkic, rozważać począłem przebieg zderzenia, które doprowadziło do powstania uszkodzeń.

Z historycznego punktu widzenia taktyka stosowana w bitwach flotylli rzecznych okrętów była identyczna z tą wykorzystywaną w bojach lądowych. Okręty ustawiały się równolegle, a wojownicy strzelali do siebie z łuków. Potem podchodziły bliżej, sczepiały się bosakami i dochodziło do abordażu, by zakończyć starcie przy użyciu mieczy. Kapitanowie łodzi zawsze z wielką ostrożnością unikali kolizji, gdyż uważane to było za dowód kiepskiego opanowania sztuki nawigacji.

A gdyby tak… – zastanowiłem się nagle i zacząłem szkicować okręt o wzmocnionym dziobie. Gdy pomysł zakorzenił się pewnie w mojej wyobraźni, na wysokości linii zanurzenia dodałem jeszcze pożyczony od nosorożca róg. Można by go wyciosać z twardego drewna i okuć brązem. Skierowany do przodu i lekko ku dołowi, przebijałby się przez kadłub wrogiego okrętu, wypruwając mu wnętrzności. Tak mnie to pochłonęło, że nie słyszałem podchodzącego od tyłu Tanusa. Szybkim ruchem wyrwał mi papirus i przyjrzał mu się chciwie.

Oczywiście natychmiast pojął, do czego zmierzałem. Gdy jego ojciec utracił majątek, zrobiłem wszystko, co było w mojej mocy, by wyszukać bogatego protektora, który opłaciłby przyjęcie Tanusa do którejś ze świątyń jako początkującego skryby, by mógł tam kontynuować studia i naukę. A to dlatego, że szczerze wierzyłem, iż pod moją kuratelą mieć będzie wszelkie możliwości stania się jednym z wybitnych umysłów Egiptu, z czasem być może porównywalnym z Imhotepem, który przed tysiącem lat zaprojektował owe przecudne pierwsze piramidy w Sakkarze.

Jak można się było spodziewać, nie powiodło mi się, gdyż ten sam wróg, którego niechęć i knowania zniszczyły ojca Tanusa, postawił sobie za zadanie zamknąć wszystkie drzwi przed jego synem. Nikt w całym kraju nie mógł przeciwstawić się tym fatalnym wpływom. Dlatego też pomogłem Tanusowi zaciągnąć się do wojska, gdyż pomimo mego rozczarowania i złych przeczuć, wybrał karierę w armii, kiedy po raz pierwszy stanął na dwóch nogach, atakując drewnianym mieczem inne dzieci na placu zabaw.

– Na pryszcze na pośladkach Setha! – wykrzyknął teraz, przestudiowawszy moje rysunki. – Ty i twój pędzel jesteście dla mnie więcej warci niż dziesięć flotylli.

Swobodne bluźnierstwa Tanusa na temat wielkiego boga Setha zawsze mnie niepokoją. Choć obaj jesteśmy ludźmi Horusa, nie należę do zwolenników jawnego obrażania któregokolwiek z członków panteonu egipskich bogów. Nigdy nie przechodzę obok świątyni bez modlitwy czy drobnej ofiary, niezależnie od tego jak niewielkiemu czy mało znaczącemu bóstwu jest poświęcona. Uważam to za objaw zdrowego rozsądku i przezorności. Człowiek ma dosyć wrogów wśród ludzi, by nie musiał szukać ich wśród bogów. Szczególnie pokorny jestem w stosunku do Setha, gdyż jego straszna reputacja mnie przeraża. Podejrzewam, że Tanus wie o tym i bluźni celowo, by się ze mną drażnić. W każdym razie mój niepokój szybko rozpłynął się w cieple jego pochwał.

– Jak ty to robisz? – zapytał. – Jestem żołnierzem i widziałem dziś to co ty. Dlaczego ten pomysł nie przyszedł mi do głowy?

Bezzwłocznie pogrążyliśmy się w ożywionej dyskusji nad moimi projektami. Oczywiście Lostris niezbyt długo pozostała na uboczu i szybko przyłączyła się do nas. Służebnice wysuszyły i ułożyły na nowo jej włosy, poprawiły też makijaż. Uroda mej pani rozpraszała uwagę, zwłaszcza że Lostris stanęła przy mnie, nonszalancko wspierając się ręką na moim ramieniu. Nigdy nie dotknęłaby publicznie mężczyzny w ten sposób, gdyż byłoby to naruszenie zasad skromności i obyczajności. Lecz ja nie jestem mężczyzną, a poza tym chociaż opierała się o mnie, ani na chwilę nie odrywała wzroku od twarzy Tanusa.

Jej zauroczenie Tanusem pochodziło z czasów, gdy dopiero co nauczyła się chodzić. Kroczyła w uwielbieniu za dziesięcioletnim, wyniosłym chłopcem, potykając się co chwila i starając się wiernie naśladować każdy jego ruch i słowo. Gdy on splunął, spluwała i ona. Gdy on klął, i ona wyrzucała z ust to samo przekleństwo, aż wreszcie Tanus poskarżył mi się z goryczą: „Tafto, czy nie mógłbyś sprawić, by zostawiła mnie w spokoju? To przecież dzieciak”. Zauważyłem wszakże, że teraz już przestał się na to uskarżać.

W końcu przerwał nam okrzyk obserwatora na dziobie i wszyscy pospieszyliśmy tam, rozglądając się po zatoce. Pierwsze hipopotamie cielsko wynurzało się na powierzchnię. Najpierw wyłonił się brzuch, jako że gazy w jego wnętrznościach rozprężyły się i rozdęły jelita niczym dziecięcy balonik z koziego pęcherza. Podskakiwał teraz na powierzchni ze sztywno wyprostowanymi nogami.

Któraś łódź pomknęła ku niemu, by zabezpieczyć zdobycz. Żeglarz przelazł na cielsko i przywiązał linę do łapy. Gdy tylko to uczynił, łódź poholowała zwierzę ku odległemu brzegowi.

Teraz wielkie cielska wynurzały się wszędzie. Łodzie zbierały je i odciągały na bok. Tanus przyczepił dwa do naszej cumy rufowej, a wioślarze natężyli się przy wiosłach, by pociągnąć je po wodzie.

Kiedy zbliżyliśmy się do brzegu, osłoniłem oczy przed ostrymi promieniami słońca i spojrzałem przed siebie. Zdawało się, że nad rzeką czekali wszyscy mężczyźni, kobiety i dzieci w Górnym Egipcie. Zebrał się tam olbrzymi tłum, który na powitanie nadpływającej flotylli tańczył, śpiewał i wymachiwał palmowymi liśćmi. Niespokojne ruchy białych szat przypominały sztormowy przybój rozbijający się na skraju zacisznej zatoki.

Gdy łodzie podeszły do brzegu, zespoły mężczyzn odzianych jedynie w najbardziej skąpe przepaski biodrowe weszły do wody aż po pachy, by przymocować liny do skrwawionych cielsk. W ferworze zapomnieli o wszechobecnym zagrożeniu ze strony czających się pod mętną zieloną powierzchnią krokodyli. Te dzikie smoki co roku pożerają setki ludzi. Czasami są tak śmiałe, że zapuszczają się na stały ląd, by porwać bawiące się nad wodą dziecko czy wieśniaczkę piorącą bieliznę albo nabierającą wody dla swej rodziny.

W tej chwili gnani niezmiernym głodem mięsa ludzie zaprzątnięci byli tylko jednym. Pochwycili liny i wywlekli cielska z wody. Padła ślizgały się po mulistym brzegu, a dziesiątki drobnych srebrzystych rybek pożywiających się w otwartych ranach spóźniły się z wypuszczeniem zdobyczy i wyciągnięte zostały razem z hipopotamami. Rzucone w nadbrzeżny szlam, trzepotały się i podskakiwały niczym strącone z nieba gwiazdy.

Mężczyźni i kobiety, wszyscy wymachujący nożami i toporami, opadli hipopotamy jak mrówki. Wyli i warczeli jeden na drugiego jak sępy i hieny wokół upolowanej przez lwa zwierzyny, kłócili się o każdy kąsek, rąbali gigantyczne padła. Pryskała krew i odłamki kości, a ostrza uderzały i cięły. Wieczorem przed świątyniami ustawią się długie kolejki rannych, w oczekiwaniu, by kapłani opatrzyli odrąbane palce i sięgające do kości rany zadane źle wymierzonymi uderzeniami ostrzy.

Ja także będę zajęty do późna w nocy, gdyż w pewnych kręgach cieszę się reputacją lekarza lepszego od kapłanów Ozyrysa. Z całą skromnością muszę przyznać, że reputacja ta nie jest całkowicie bezpodstawna, a Horus wie, że pobierane przeze mnie opłaty są znacznie rozsądniejsze od tych, których domagają się owi święci mężowie. Książę Intef zezwala mi zachować dla siebie trzecią część moich zarobków. W ten sposób mimo statusu niewolnika jestem człowiekiem dość zamożnym.

Z wieży rufowej „Oddechu Horusa” przyglądałem się odgrywanej w dole pantomimie ludzkich słabości. Zgodnie z tradycją ludność ma prawo jeść upolowane mięso, dopóki łupy pozostają na miejscu. Lud nasz jest dobrze odżywiony, ponieważ żyje w krainie pokrytej zielenią, użyźnianej i nawadnianej przez wielką rzekę. Niemniej podstawową strawę ubogich stanowi zboże i nierzadko miesiące upływają, zanim ponownie mają okazję skosztować mięsa. W dodatku zaś podczas święta zapominano o codziennej wstrzemięźliwości. Był to czas przyzwolenia na nieograniczone folgowanie potrzebom ciała, jedzeniu, piciu i cielesnej rozkoszy. Rankiem wiele będzie dokuczających żołądków, bolących głów i rodzinnych kłótni, lecz dziś był pierwszy dzień święta i nie obowiązywały ograniczenia żadnej żądzy.

Uśmiechnąłem się, obserwując nagą do pasa i oblepioną od stóp do głów posoką i tłuszczem, wyłaniającą się z jamy brzusznej hipopotama matkę, która trzymała okrwawiony kawał wątroby, a potem rzuciła zaraz swemu dzieciakowi, wrzeszczącemu i skaczącemu w otaczającym padło tłumie dzieciarni. Kobieta zniknęła z powrotem we wnętrzu bestii, podczas gdy dziecko, przyciskając do piersi łup, pomknęło ku jednemu z setek ognisk płonących wzdłuż brzegu. Tam starszy brat wyrwał mu kawał wątroby i cisnął na węgle, podczas gdy banda młodszych łobuziaków stłoczyła się przy nim niecierpliwie, śliniąc się jak szczeniaki.

Najstarsze dziecko, używając zielonej gałęzi, wyciągnęło ledwie przypieczoną wątrobę z ognia, a jego bracia i siostry rzucili się na nią i pożarli. Gdy tylko została zjedzona, zaczęli wrzeszczeć o więcej, a tłuszcz i sok ociekał po ich twarzach i skapywał z bród. Wiele młodszych spośród nich zapewne nigdy przedtem nie jadło wyśmienitego hipopotamiego mięsa. Jest soczyste, kruche i delikatne, ale przede wszystkim bardziej tłuste od wołowiny czy mięsa dzikiego pasiastego osła, a kości szpikowe stanowią przysmak zaiste godny samego wielkiego boga Ozyrysa. Nasz lud głodny jest zwierzęcego tłuszczu i jego smak doprowadza go do szaleństwa. Wszyscy obżerali się nieprzytomnie, lecz dzisiaj mieli do tego pełne prawo.

Odpowiadało mi pozostawanie z dala od tego niesfornego tłumu, jako że byłem spokojny, iż rządcy mojego pana, księcia Intefa, zatroszczą się o to, by najlepsze kawały mięsa i kości szpikowych trafiły do pałacowych kuchni, gdzie kucharze dopracują do perfekcji moją prywatną porcję. Znaczeniem na dworze wezyra przewyższam wszystkich innych, nawet majordomusa i dowódcę straży przybocznej, choć obaj są wolno urodzeni. Oczywiście nigdy się o tym nie mówi wprost, lecz wszyscy milcząco uznają moją uprzywilejowaną i nadrzędną pozycję, a jedynie nieliczni odważyliby się ją zakwestionować.

Obserwowałem pracę rządców, którzy egzekwowali należności mego pana, namiestnika i wielkiego wezyra wszystkich dwudziestu dwóch nomów Górnego Egiptu. Wymachiwali długimi laskami z wprawą świadczącą o długotrwałej praktyce, uderzali w każde nagie plecy lub pośladki, jakie im się nadstawiały, i wykrzykiwali swe żądania.

Zęby zwierząt należały do wezyra i rządcy zebrali je co do jednego. Miały wartość równą kłom słoniowym, zdobywanym przez handel z położoną za kataraktami krainą Kusz. Ostatni słoń w Egipcie ubity został prawie tysiąc lat temu za panowania j ednego z faraonów czwartej dynastii, choć może były to tylko przechwałki spisane hieroglifami na steli w jego świątyni. Mój pan powinien oczywiście zapłacić dziesięcinę od plonu łowów kapłanom Hapi, nominalnym pasterzom boskiego stada hipopotamów. Niemniej jednak, wysokość dziesięciny pozostawiono do uznania memu panu, a ja, któremu powierzono ogólny nadzór nad finansami pałacu, wiedziałem, gdzie wyląduje lwia część tego majątku. Mój pan, książę Intef, nawet w stosunku do bóstwa nie ulega porywom niepotrzebnej hojności.

Jeśli chodzi o skóry hipopotamów, te należały do wojska i wkrótce miały zostać przerobione na tarcze dla oficerów z pułków gwardii. Armijni kwatermistrze nadzorowali już zdzieranie i zabezpieczanie skór, z których niemal każda dorównywała rozmiarami beduińskiemu namiotowi.

Mięso, jeśli nie zdoła się go skonsumować na brzegu, zostanie zapeklowane w solance, uwędzone lub wysuszone. Oficjalnie zostanie wykorzystane do wykarmienia armii, sędziów, kapłanów i innych urzędników państwowych. W praktyce jednakowoż znaczna jego część będzie dyskretnie sprzedana, a dochody w całkiem naturalny sposób przesączą się do szkatuł mego pana. Jak już zaznaczyłem, mój pan był najbogatszym po faraonie człowiekiem w Górnym Królestwie, a jego bogactwo wzrastało każdego roku.

Za moimi plecami na nowo rozległ się zgiełk, obróciłem się więc pospiesznie. Flotylla Tanusa wciąż pozostawała w akcji. Okręty stały w szyku bojowym, dziób w rufę, równolegle do linii brzegowej, pięćdziesiąt kroków od niej, na granicy głębszej wody. Przy burtach czyhali harpunnicy z gotową do ciosu bronią wymierzoną w powierzchnię zatoki.

Woń krwi i pozostających w wodzie odpadków zwabiła krokodyle. Przybywały teraz rojnie na ucztę nie tylko z całej zatoki, lecz nawet z głównego nurtu Nilu. Harpunnicy byli gotowi na ich przyjęcie. Każdy długi harpun zwieńczony był względnie niedużym, zabójczo haczykowatym grotem z brązu. Mocną lnianą linę przepleciono przez oko w metalowym grocie.

Umiejętności harpunników rzeczywiście robiły wrażenie. Gdy tylko jeden z wielkich, pokrytych łuską gadów nadpływał pod powierzchnią zatoki i rozcinając zieloną wodę, przemieszczał się niczym długi, ponury cień, cichy i śmiertelnie groźny, oni już na niego czekali. Pozwalali krokodylowi przepłynąć pod łodzią, a gdy wyłaniał się po drugiej stronie, zasłonięty przed wzrokiem gada kadłubem okrętu harpunnik przechylał się przez burtę i uderzał.

Nie był to gwałtowny cios, wręcz delikatne trącenie długą tyczką. Brązowy grot, równie ostry jak igła chirurga, zagłębiał się na całą długość pod grubą, łuskowatą skórę. Harpunnik celował w nasadę czaszki, a ciosy wymierzał tak zręcznie, że wiele przebijało rdzeń kręgowy, momentalnie zabijając zwierzę.

Kiedy wszakże uderzenie nie było tak dokładne, woda wybuchała pod wpływem dzikich konwulsji rannego krokodyla. Jeden obrót tyczki harpuna wystarczał, by metalowy grot oddzielił się i pozostał głęboko w opancerzonym karku gada. Czterech mężczyzn chwytało wówczas za lnianą linę, by unieruchomić miotające się wściekle zwierzę. Jeżeli krokodyl był dużym okazem – a niektóre mierzyły cztery długości człowieka – zwoje liny dymiąc wystrzeliwały za burtę, paliły dłonie starających się ją utrzymać ludzi.

Gdy do tego dochodziło, nawet głodne tłumy na plaży robiły chwilę przerwy, dopingując i wywrzaskując słowa zachęty, by przyglądać się zmaganiom kończącym się albo przełamaniem oporu krokodyla, albo zerwaniem pękającej z suchym trzaskiem liny i efektownymi koziołkami żeglarzy po pokładzie. Zazwyczaj mocny lniany postronek wytrzymywał napięcie. Gdy tylko ciągnącym udało się odwrócić łeb gada ku sobie, nie dał już rady odpłynąć na głęboką wodę. Mogli wtedy przyciągnąć go przez kipiel do burty okrętu, gdzie inny zespół czekał już z pałkami, by rozbić twardą jak skała czaszkę.

Gdy wyciągnięto na brzeg martwe krokodyle, zszedłem z łodzi, by się im przyjrzeć. Oprawcy z pułku Tanusa już zabrali się do pracy. To pradziad naszego obecnego króla obdarzył pułk zaszczytnym mianem „Błękitnych Krokodyli” i nadał mu sztandar Błękitnego Krokodyla. Zbroje jego żołnierzy wykonane są ze zrogowaciałej skóry tych smoków. Odpowiednio wyprawiona i zakonserwowana staje się dość twarda, by zatrzymać strzałę i odbić ostrze wrogiego miecza. Jest znacznie lżejsza od metalu i nie nagrzewa się tak w pustynnym słońcu. Tanus w hełmie z krokodylej skóry ozdobionym rozetami z brązu stanowi widok budzący przestrach w sercu wroga i chaos w łonie każdej panny, której wzrok na nim spocznie.

Gdy tak mierzyłem i spisywałem długość i obwód każdego zewłoka, przypatruj ąc się pracy oprawców, inaczej niż w przypadku zarżniętych hipopotamów nie czułem żadnego współczucia dla tych ohydnych potworów. Uważam, że nie ma w przyrodzie bardziej odrażającej bestii od krokodyla, może poza jadowitą żmiją.

Moja odraza wzrosła stukrotnie, kiedy oprawca rozpruł brzuch jednego z największych spośród tych groteskowych zwierząt i w błoto wyślizgnęły się na wpół strawione szczątki małej dziewczynki. Krokodyl połknął całą górną połowę jej ciała, od talii w górę. Choć ciało wytrawione zostało na ziemiście blady kolor przez soki żołądkowe, a skóra odchodziła płatami od czaszki, kokarda dziewczynki nadal pozostawała nietknięta, warkocz precyzyjnie ułożony i zwinięty ponad upiorną, zdeformowaną twarzą. Kolejnym makabrycznym szczegółem był naszyjnik na jej szyi i ładne bransoletki z czerwonych i błękitnych ceramicznych paciorków wokół zżartych do kości nadgarstków.

Gdy tylko ukazały się te ponure pozostałości, przez wrzawę tłumu przebił się wysoki, przejmujący krzyk i jakaś kobieta roztrąciła łokciami żołnierzy, opadając na kolana przy nędznych szczątkach. Rozdarłszy swoje odzienie, poczęła zawodzić przygnębiającą żałobną lamentację.

– Moja córeczka! Moja dziewczynka!

Była to ta sama kobieta, która przyszła poprzedniego dnia do pałacu, by zgłosić zaginięcie córki. Urzędnicy oznajmili jej, że dziecko zostało prawdopodobnie porwane i sprzedane w niewolę przez oddział bandytów terroryzujących rejony wiejskie. Bandy te stały się potęgą w kraju, w biały dzień dopuszczały się bezczelnych rozbojów nawet u bram miejskich. Pałacowi urzędnicy powiedzieli kobiecie, że nic nie mogą uczynić dla odzyskania jej córki, jako że władza państwa żadną miarą nie rozciągała się na bandy.

Tym razem te ponure przewidywania okazały się bezpodstawne. Matka rozpoznała ozdoby wciąż jeszcze przystrajające żałosne zwłoki. Serce krajało mi się na widok jej nieszczęścia, posłałem więc niewolnika po pusty dzban po winie. Choć kobieta i jej dziecko byli mi obcy, nie byłem w stanie powstrzymać łez, gdy pomagałem jej pozbierać szczątki i umieścić je w dzbanie, by w nim oczekiwały przyzwoitego pogrzebu.

Gdy przyciskając dzban do piersi i potykając się zniknęła w nieczułym tłumie biesiadników, pomyślałem, iż mimo wszelkich obrzędów i modlitw, jakich matka nie poskąpi swej córce, nawet jeżeli stać ją będzie na opłacenie zawrotnych kosztów najbardziej elementarnej mumifikacji, co i tak wydawało się mało prawdopodobne, cień dziecka nigdy nie uzyska nieśmiertelności w życiu pozagrobowym. Aby tak się stało, przed zabalsamowaniem zwłoki muszą być całe. Z całego serca współczułem tej matce. Jedną z moich słabości, której tak często przychodzi mi żałować, jest przyjmowanie na siebie trosk i niedoli każdego napotkanego nieszczęśnika. O ileż łatwiej byłoby żyć z twardszym sercem i bardziej cynicznym usposobieniem.

Tak jak się to zwykle dzieje, gdy smucę się lub troskam, sięgnąłem po pędzelek i zwój papirusu, po czym zacząłem rejestrować wszystko to, co działo się wokół mnie, od harpunników, pogrążonej w rozpaczy matki, sprawiania oraz dzielenia martwych hipopotamów i krokodyli na plaży, po nieskrępowane zachowania ucztującej, hulającej ludności.

Niektórzy, obżarci mięsem i opici piwem, chrapali już tam, gdzie padli, nieświadomi tego, że inni, trzymający się jeszcze na nogach, kopali ich i deptali po nich. Młodsi i bardziej bezwstydni tańczyli, obejmowali się i wykorzystywali nadchodzące ciemności oraz wątpliwą osłonę rzadkich krzewów i wydeptanych kęp papirusu, ale wszystko to nie wystarczało, by ukryć nieskrępowaną kopulację. Rozpusta stanowiła jedynie symptom choroby trapiącej cały kraj. Nie doszłoby do tego, gdybyśmy mieli silnego faraona oraz etyczną i sprawiedliwą administrację w nomie Górnych Teb. Prosty lud bierze przykład z tych, którzy stoją wyżej.

Choć zupełnie tego nie pochwalałem, opisywałem wszystko wiernie. Tak minęła godzina, a ja siedziałem ze skrzyżowanymi nogami na pokładzie rufowym „Oddechu Horusa” całkowicie zaabsorbowany, robiąc notatki i szkice. Słońce zaszło, zgasło w wielkiej rzece, pozostawiając miedziany poblask na wodzie i dymną łunę na zachodnim niebie, jakby zaprószyło ogień w zaroślach papirusu.

Tłum na brzegu stawał się coraz bardziej swawolny i rozhukany. Nierządnice zbierały obfite żniwo. Przypatrywałem się, jak pulchna, stateczna kapłanka miłości z charakterystycznym niebieskim amuletem swej profesji na czole wiedzie w cienie z dala od światła ognisk kościstego, o połowę od niej mniejszego żeglarza z łodzi. Tam zrzuciła spódniczki i uklękła w kurzu, ukazując mu parę monumentalnych pośladków. Z okrzykiem radości człowieczek wskoczył na nie niczym pies na sukę i po paru sekundach kobieta stękała równie głośno jak on. Począłem szkicować ich wyczyny, lecz światło gasło szybko, musiałem więc skończyć pracę.

Gdy odkładałem papirus na bok, uświadomiłem sobie z przerażeniem, że od czasu incydentu z martwym dzieckiem nie widziałem mojej pani. W popłochu skoczyłem na równe nogi. Jak mogłem być równie niedbały? Moja pani otrzymała surowe wychowanie, sam tego dopilnowałem. Była dobrym i przyzwoitym dzieckiem, w pełni świadomym obowiązków i powinności nakładanych na nią przez prawo i obyczaje. Była też świadoma honoru wysokiego rodu, do którego należała, oraz swojego miejsca w społeczeństwie. Co więcej, na równi ze mną lękała się władzy i temperamentu swego ojca. Ufałem jej, rzecz jasna.

Ufałem na tyle, na ile zaufałbym każdej innej młodej istocie o silnej woli, istocie znajdującej się w pierwszym rozkwicie kobiecości, w noc taką jak ta, samej w ciemnościach z przystojnym i równie namiętnym młodym żołnierzem, w którym była totalnie zadurzona.

Mój popłoch nie był spowodowany obawą o kruchą dziewiczość mojej pani – ten złudny talizman, którego utratę rzadko się opłakuje – lecz raczej znacznie bardziej wymiernym zagrożeniem mojej własnej skóry. Rankiem mieliśmy wrócić do Karnaku i do pałacu mojego pana, księcia Intefa, gdzie znajdzie się wiele chętnych języków gotowych zrelacjonować mu każdą niedyskrecj ę czy potknięcie z naszej strony.

Szpiedzy mego pana obecni byli we wszystkich warstwach społeczeństwa i wszystkich rejonach kraju, od doków i pól do samego pałacu faraona. Liczebnie przewyższali nawet moich, gdyż miał on do dyspozycji więcej pieniędzy na opłacenie swych agentów, choć wielu z nich służyło bezstronnie nam obu i nasze sieci przecinały się na wielu poziomach. Gdyby Lostris okryła hańbą nas wszystkich – ojca, rodzinę i mnie, jej wychowawcę i opiekuna – mój pan, książę Intef, dowiedziałby się o tym przed świtem, podobnie jak ja.

Szukając jej, przebiegłem okręt wzdłuż i wszerz. Wspiąłem się na wieżę rufową i w rozpaczy przepatrywałem brzeg. Nie dostrzegłem ani jej, ani Tanusa, co tylko podsyciło me najgorsze obawy.

Nie mogłem się zdecydować, gdzie powinienem ich szukać w tę szaloną noc. Przyłapałem się na tym, że załamuję ręce w mękach bezsilności i natychmiast kazałem sobie przestać. Zawsze dokładam wszelkich starań, by uniknąć okazywania pozorów zniewieściałości. Jakże nie znoszę tych opasłych, mizdrzących się i krygujących istot, które zostały okaleczone podobnie jak ja. Zawsze staram się zachowywać jak mężczyzna, a nie jak eunuch.

Opanowałem się siłą woli i przybrałem tę samą chłodną, pełną zdecydowania pozę, jaką tyle razy widziałem u Tanusa w ogniu bitwy. Wtedy powróciła mi zdolność logicznego rozumowania i ponownie zacząłem myśleć racjonalnie. Począłem rozważać, jak mogła się zachować moja pani. Oczywiście znałem ją bardzo dobrze. Obserwowałem ją w końcu przez czternaście lat. Pojąłem, że jest za bardzo wybredna i świadoma swego szlachetnego pochodzenia, by mieszać się z pijanym, nieokrzesanym motłochem na plaży lub by wślizgnąć się w krzaki i zabawiać się w stwora o podwójnym grzbiecie tak jak widziani przeze mnie żeglarz i tłusta stara nierządnica. Wiedziałem, że nie wolno mi brać nikogo do pomocy w poszukiwaniach, gdyż wtedy z pewnością wieść o tym dotarłaby do uszu mojego pana, księcia Intefa. Musiałem sobie radzić sam.

Do jakiegoż sekretnego miejsca pozwoliłaby się zaprowadzić Lostris? Jak większość młodych dziewcząt w jej wieku opętana była ideą czułej miłości. Wątpiłem, iż mimo niewątpliwych starań jej czarnoskórych dziewek, które chciały oświecić ją w tej materii, choć raz poważniej zastanawiała się nad bardziej przyziemnymi aspektami kontaktu fizycznego. Gdy podjąłem próbę ostrzeżenia w takiej przynajmniej mierze, by ochronić ją przed samą sobą, co należało do moich obowiązków, nie okazała nawet zbytniego zainteresowania szczegółami technicznymi tej czynności.

Uświadomiłem sobie, że szukać jej należy w miejscu, jakie odpowiadałoby sentymentalnym wyobrażeniom o miłości. Gdyby na pokładzie „Oddechu Horusa” znajdowała się kabina, popędziłbym do niej, lecz nasze okręty rzeczne to niewielkie, zwykłe okręty bojowe, ogołocone ze wszystkiego, co zbędne, by osiągnąć maksymalną szybkość i manewrowość. Załoga śpi na gołym pokładzie, a kapitanowi i jego oficerom za schronienie przed nocą służy zasłona z trzciny. Tej zaś jeszcze nie rozstawiono, tak więc tutaj nie mieli gdzie się ukryć.

Karnak i pałac odległe były o pół dnia drogi. Niewolnicy dopiero rozbijali nasze namioty na jednej z małych przybrzeżnych wysepek, wydzielonej, by zapewnić naszej grupce odosobnienie od mas prostej ludności. Opóźnienie było efektem opieszałości niewolników, których wciągnęły świąteczne uroczystości. W świetle pochodni widać było, że paru z nich zmagając się z linami z największym trudem trzyma się na nogach. Nie wznieśli jeszcze osobistego namiotu Lostris, więc luksusowa wygoda dywanów, haftowanych draperii, puchowych materacy i lnianej pościeli nie była kochankom dostępna. Gdzież więc mogli być?

W tejże chwili moją uwagę przykuł bladożółty blask pochodni na zatoce. Momentalnie doszła do głosu intuicja. Zrozumiałem, że zważywszy na związek mojej pani z bóstwem Hapi, świątynia na malowniczej granitowej wysepce na środku zatoki była miejscem, które przyciągnęłoby Lostris z nieodpartą mocą. Przepatrzyłem brzeg w poszukiwaniu sposobu dotarcia tam. Choć do plaży przycumowały flotylle drobnych stateczków, większość przewoźników waliła się z nóg z przepicia.

Wtedy na brzegu dostrzegłem Kratasa. Strusie pióra na hełmie sterczały wysoko nad tłumem, a jego dumna postawa rzucała się w oczy.

– Kratasie! – wrzasnąłem ku niemu, on zaś spojrzał na mnie ponad wodą i pokiwał dłonią.

Kratas był pierwszym zastępcą Tanusa i, poza mną, najpewniejszym z ciżby jego przyjaciół. Mogłem mu zaufać w sprawie, której nie śmiałem powierzyć nikomu innemu.

– Przyprowadź mi łódź! – krzyknąłem. – Byle jaką łódź!

Byłem tak oszalały ze zdenerwowania, a mój głos tak piskliwy, że nie miał kłopotu ze zrozumieniem mych słów. Ten człowiek nie miał zwyczaju tracić czasu na pytania czy wahanie. Podszedł do najbliższej wyciągniętej na brzeg feluki. Przewoźnik leżał na jej dnie niczym kłoda. Kratas wziął go za kark i podniósł, po czym rzucił na brzeg. Przewoźnik nawet się nie poruszył, leżał odurzony tanim winem, w takiej pozycji, w jakiej cisnął go Kratas. Oficer własnoręcznie zepchnął łódź na wodę i kilkoma ruchami wiosła popchnął ją pod „Oddech Horusa”. Tak się spieszyłem, że stoczyłem się z wieży i wylądowałem na dziobie stateczka.

– Do świątyni, Kratasie – poprosiłem, podnosząc się z dna łodzi – i oby słodkie bóstwo Hapi sprawiło, byśmy nie przybyli za późno.

Wieczorna bryza wypełniająca żagiel feluki przeniosła nas przez mroczne wody do kamiennego nabrzeża poniżej świątyni. Kratas przymocował cumę do pierścienia i najwyraźniej chciał zejść za mną na brzeg, lecz go powstrzymałem.

– Dla dobra Tanusa, nie mojego – powiedziałem mu – nie idź za mną, błagam.

Zawahał się przez moment, po czym skinął głową.

– Poczekam, aż zawołasz. – Obnażył swój miecz i podał mi go rękojeścią do przodu. – Przyda ci się?

– To nie ten rodzaj niebezpieczeństwa. A gdyby nawet, mam sztylet. Lecz doceniam twoje zaufanie.

Pozostawiłem go w łodzi i pospieszyłem granitowymi schodami ku wejściu do świątyni Hapi.

W czerwonym, pulsującym świetle pochodni z sitowia umieszczonych w obejmach na wysokich kolumnach po obu stronach wejścia naścienne płaskorzeźby zdawały się ożywać i tańczyć. Hapi jest jednym z moich ulubionych bóstw. Dokładnie rzecz ujmując, nie jest ani bogiem, ani boginią, lecz dziwaczną, brodatą, hermafrodytyczną istotą wyposażoną w masywny członek i w odpowiednio przepastną pochwę oraz obfite piersi, obdarzające wszystkich mlekiem. Jest deifikacjąNilu oraz bóstwem żniw. Dwa królestwa Egiptu i wszyscy ich mieszkańcy są całkowicie uzależnieni od niej i cyklicznych wylewów wielkiej rzeki – jej alter ego. Hapi potrafi zmieniać płeć, a także, jak wielu innych bogów Egiptu, przybierać postać dowolnego zwierzęcia. Ulubionym przebraniem Hapi jest kształt hipopotama. Mimo niejednoznacznej płciowości tego bóstwa, Lostris zawsze uważała je za istotę żeńską, tak jak i ja. Kapłani Hapi mogą mieć odmienny pogląd na tę sprawę.

Wizerunki na ścianach przedstawiały postać o obfitych kształtach, uosobienie macierzyństwa. Namalowane ognistą czystą czerwienią, żółcią i błękitem Hapi spogląda statecznie z góry. Łagodnie pochylona głowa hipopotamicy zachęcała całą naturę do owocowania i rozmnażania. Ta zachęta przyprawiała mnie o jeszcze większy niepokój. Obawiałem się, że moja bezcenna podopieczna w tej właśnie chwili korzysta w pełni z pobłażliwości bogini.

Przy bocznym ołtarzu klęczała kapłanka, podbiegłem więc do niej, chwyciłem za skraj szaty i szarpnąłem niecierpliwie.

– Święta siostro, powiedz, czy widziałaś panią Lostris, córkę wielkiego wezyra?

Niewielu obywateli Górnego Egiptu nie znało z widzenia mojej pani. Wszyscy kochali ją za jej urodę, radosne i słodkie usposobienie, toteż z okrzykami entuzjazmu tłoczyli się wokół niej na ulicach i targowiskach, kiedy opuszczała pałac.

Bezzębna i pomarszczona kapłanka uśmiechnęła się do mnie i kościstym palcem dotknęła swego nosa z tak szelmowską i znaczącą miną, że potwierdziła moje najgorsze obawy.

Szarpnąłem nią ponownie, tym razem mniej łagodnie.

– Gdzie ona jest, szacowna matko? Zaklinam cię, mów!

Ale ona nic nie powiedziała, potrząsnęła jedynie głową i wskazała oczyma na portale wewnętrznej świątyni.

Pognałem po granitowych płytach. Serce galopowało mi szybciej od stóp. Mimo strapienia zadziwiłem się śmiałością mojej pani. Choć należała do najdostojniejszej arystokracji i miała dostęp do największych świętości, to czy znalazłby się w całym Egipcie ktoś inny, kto miałby czelność wybrać takie miejsce na miłosną schadzkę?

Zatrzymałem się przed wejściem do sanktuarium. Mój instynkt mnie nie zawiódł. Tak jak się obawiałem, byli tam oboje. Byłem do tego stopnia pewien, co się dzieje, że omal nie wrzasnąłem, by przestali. Ale się pohamowałem.

Moja pani stała w pełni odziana, bardziej nawet niż zazwyczaj, bo piersi okryła zarzuconym na głowę niebieskim szalem z wełny. Klęczała przed gigantycznym posągiem Hapi. Okryta wieńcami z błękitnych lilii wodnych statua bóstwa górowała nad nią.

Tanus klęczał przy niej. Jego broń i zbroja leżały z boku, przy wejściu do sanktuarium. Miał na sobie jedynie lnianą koszulę i krótką tunikę, a na nogach sandały. Młoda para trzymała się za ręce, stykając się nieomal twarzami i szeptała razem z powagą.

Moje nikczemne podejrzenia rozwiały się, ogarnęły mnie wstyd i skrucha. Jak mogłem choć przez moment zwątpić w moją panią? Zacząłem się po cichu wycofywać, lecz zamierzałem pójść tylko do bocznego ołtarza, aby podziękować bóstwu za opiekę. Stąd też mogłem dyskretnie obserwować dalszy rozwój wydarzeń.

Ale w tejże chwili Lostris powstała i nieśmiało zbliżyła się do posągu. Byłem tak oczarowany jej dziewczęcym wdziękiem, że przystanąłem jeszcze na chwilę, by się jej przyjrzeć.

Lostris zdjęła z szyi figurkę z lapis-lazuli, którą dla niej zrobiłem. Z żalem zrozumiałem, że ma zamiar podarować ją bogini jako ofiarę. W ten klejnot włożyłem całą miłość do mej pani i bolało mnie, że ona zdejmuje go z szyi. Lostris wspięła się na palce, by zawiesić figurkę na posągu. Potem przyklęknęła i pocałowała kamienną stopę, Tanus przypatrywał się temu, wciąż klęcząc tam, gdzie go pozostawiła.

Lostris wstała, odwróciła się, by wrócić do Tanusa, i dostrzegła mnie przyczajonego w wejściu. Usiłowałem wycofać się w cień, gdyż krępowało mnie szpiegowanie tak intymnej chwili. Twarz wszakże rozjaśniła się radością i, zanim zdołałem się wymknąć, podbiegła do mnie, po czym chwyciła moją dłoń.

– Och, Tafto, tak się cieszę, że tu jesteś… Właśnie ty! To takie odpowiednie. Teraz wszystko jest idealne.

Wprowadziła mnie do sanktuarium, a Tanus podniósł się i podszedł do nas z uśmiechem, po czym ujął moją drugą rękę.

– Dziękuję, że przyszedłeś. Wiem, że zawsze możemy na ciebie liczyć.

Chciałem, by moje intencje były tak czyste, jak im się wydawało, więc swe zbrukane serce ukryłem pod pełnym miłości uśmiechem.

– Klęknij tutaj! – rozkazała Lostris. – Tu, skąd będziesz słyszał każde słowo, jakie między nami padnie. Będziesz za nas świadczyć przed Hapi i wszystkimi bóstwami Egiptu.

Pchnęła mnie na kolana, a potem oboje wrócili na dawne miejsce przed boginią i ujęli się za ręce, patrząc sobie głęboko w oczy.

Lostris odezwała się pierwsza.

– Jesteś moim słońcem – wyszeptała. – Mrok spowija me dni bez ciebie.

– Jesteś Nilem mego serca – odrzekł cicho Tanus. – Wody twej miłości karmią mą duszę.

– Jesteś moim mężczyzną w tym świecie i wszystkich przyszłych światach.

– Jesteś moją kobietą i ślubuję ci miłość. Klnę się na oddech i krew Horusa – powiedział wyraźnie i głośno Tanus, a jego głos odbił się echem po kamiennych komnatach.

– Przyjmuję twoje ślubowanie i zwracam ci je po stokroć – krzyknęła Lostris. – Nikt nie jest w stanie wejść pomiędzy nas. Nic nie jest w stanie nas rozdzielić. Jesteśmy jednym na wieki.

Pochyliła swą twarz ku niemu, a on pocałował ją mocno i długo.

O ile mi było wiadomo, był to pierwszy pocałunek tej pary. Poczułem się zaszczycony możnością uczestniczenia w tak intymnej chwili.

Gdy się objęli, nagły chłodny powiew wiatru znad laguny wdarł się do słabo oświetlonych komnat świątyni, przyduszając płomienie pochodni, tak że przez moment twarze kochanków rozmyły się przed moimi oczyma, a postać bóstwa zdała się poruszać i dygotać. Wiatr ucichł tak szybko, jak się zerwał, lecz jego szept wśród wielkich kamiennych kolumn brzmiał niczym odległy sardoniczny śmiech bogów i zadrżałem, ogarnięty przesądną bojaźnią.

Wzbudzanie ciekawości bogów wymyślnymi żądaniami jest zawsze rzeczą niebezpieczną, a Lostris poprosiła właśnie o niemożliwe. Oto nadeszła chwila, której zbliżania świadom byłem od lat i której obawiałem się bardziej niż dnia mojej własnej śmierci. Ślubowaniu, jakie złożyli sobie Tanus i Lostris, nie mogli dochować wierności. Nieważne jak bardzo w nie wierzyli, nie mogło ono stać się rzeczywistością. Gdy wreszcie przerwali pocałunek i odwrócili się oboje ku mnie, poczułem, że serce mi pęka.

– Skąd ten smutek, Taito? – zapytała Lostris, a na jej twarzy malowała się najczystsza radość. – Ciesz się wraz ze mną, bo jest to najszczęśliwszy dzień mego życia.

Zmusiłem me usta do uśmiechu, lecz nie byłem w stanie znaleźć żadnego słowa pociechy czy gratulacji dla tych dwojga, dla tych, którzy byli mi najdrożsi na tym świecie. Trwałem więc na klęczkach z idiotycznym uśmiechem przylepionym do warg i rozpaczą w duszy.

Tanus postawił mnie na nogi i objął ramieniem.

– Przemówisz w moim imieniu przed księciem Intefem, prawda? – zapytał, ściskając mnie.

– Och, tak, Taito – przyłączyła się do jego prośby Lostris. – Mój ojciec cię wysłucha. Ty jeden możesz to dla nas zrobić. Nie zawiedziesz nas, Taito? Nigdy mnie nie zawiodłeś, nigdy przez całe moje życie. Zrobisz to dla mnie, powiedz, że tak.

Cóż miałem im rzec? Nie mogłem być tak okrutny, by wyjawić im nagą prawdę. Nie potrafiłem znaleźć słów, by zniszczyć ich świeżą i delikatną miłość. Czekali na moją odpowiedź, na wyraz radości z powodu tego, co uczynili, na obietnicę pomocy i wsparcia. Lecz ja stałem sparaliżowany, w ustach miałem sucho, jakbym ugryzł niedojrzały owoc granatu.

– Taito, o co chodzi? – Widziałem, jak radość znika z twarzy mej pani. – Dlaczego się z nami nie cieszysz?

– Wiesz, że kocham was oboje, ale… – nie byłem w stanie kontynuować.

– Ale? Ale co, Taito? – zażądała Lostris. – Dlaczego masz dla mnie tylko „ale” i ponurą minę w tym najszczęśliwszym ze wszystkich dni? – Zaczynał ogarniać ją gniew, zacisnęła usta, a w oczach pojawiły się łzy. – Nie chcesz nam pomóc? Tyle warte są wszystkie obietnice, jakie mi składałeś przez te lata? – Podeszła do mnie i zbliżyła twarz do mojej w niemym wyzwaniu.

– Pani, proszę, nie mów do mnie w ten sposób. Nie zasługuję na takie traktowanie. Nie, posłuchaj mnie! – Przyłożyłem jej palec do ust, uprzedzając kolejny wybuch. – To nie ja. To twój ojciec, mój pan, książę Intef…

– No właśnie! –Lostris odtrąciła niecierpliwie moją dłoń. – Mój ojciec! Udasz się do niego i przemówisz doń tak, jak to zawsze robisz, i wszystko będzie w porządku.

– Lostris. – zacząłem, a fakt, że pozwoliłem sobie na taką poufałość, by użyć jej imienia, był dowodem mej rozpaczy – nie jesteś już dzieckiem. Nie wolno ci zwodzić się dziecinnymi fantazjami. Dobrze wiesz, że twój ojciec nigdy się nie zgodzi…

Nie chciała mnie słuchać, nie chciała usłyszeć prawdy, jaką bym jej wyjawił, więc zasypała mnie słowami, by zagłuszyć moje:

– Wiem, że Tanus nie jest majętny, zgoda. Lecz ma za to przed sobą wspaniałą przyszłość. Pewnego dnia stanie na czele wszystkich armii Egiptu. Pewnego dnia stoczy boje, które zjednoczą oba królestwa, a ja będę u jego boku.

– Pani, wysłuchaj mnie, proszę. Nie chodzi jedynie o to, że Tanus nie ma majątku. Chodzi o więcej, znacznie więcej.

– Jego pochodzenie i wychowanie zatem? Czy to cię kłopocze? Dobrze wiesz, że jego rodzina jest równie szlachetna jak nasza. Pianki, książę Harrab, był równy memu ojcu i był jego najdroższym przyjacielem.

Lostris pozostała głucha na moje słowa. Nie pojmowała złożoności tragedii, w jaką wkraczaliśmy. Nie pojmowała tego ani ona, ani Tanus, lecz po prawdzie ja byłem chyba jedyną osobą w królestwie, która rozumiała to dogłębnie.

Ochraniałem ją przed prawdą przez wszystkie te lata i oczywiście nigdy też nie byłem w stanie wyjawić jej Tanusowi. Jak mógłbym więc wyznać ją teraz? Jak mógłbym ukazać głębię nienawiści, jaką jej ojciec żywił dla młodego mężczyzny, którego kochała? Nienawiści zrodzonej z poczucia winy i zazdrości, a z tychże powodów tym bardziej nieprzejednanej.

Mój pan, książę Intef, był wszakże sprytnym i podstępnym człowiekiem. Umiał skrywać swe uczucia przed otoczeniem. Potrafił schować swą nienawiść i niechęć, całując tego, kogo zamierzał zniszczyć, obsypując go darami i usypiającymi czujność pochlebstwami. Posiadał cierpliwość zagrzebanego w mule rzecznego wodopoju krokodyla, czatującego na niepodejrzewającą zagrożenia gazelę. Umiał czekać przez lata, nawet i przez dziesięciolecie, lecz gdy nastręczała się okazja, uderzał i porywał swoją ofiarę z bystrością tegoż gada.

Lostris pozostawała w błogiej nieświadomości na temat przepastnych otchłani animozji jej ojca. Wierzyła nawet, że kochał Piankiego, księcia Harrab, tak jak ojciec Tanusa jego kochał. Lecz z drugiej strony jak miała znać prawdę, skoro zawsze skrywałem ją przed nią? W swej słodkiej niewinności Lostris wierzyła, że jedynymi zastrzeżeniami, jakie ojciec mógłby wysunąć wobec jej ukochanego, były te dotyczące majątku i pochodzenia.

– Wiesz, że to prawda, Taito. Tanus jest mi równy urodzeniem. To zostało zapisane w archiwach świątynnych, wszyscy mogą to sprawdzić. Jak mój ojciec może temu zaprzeczyć? Jak ty możesz temu zaprzeczyć?

– Nie do mnie należy zaprzeczenie ani uznanie…

– W takim razie udasz się w naszym imieniu do mojego ojca, czyż nie, kochany Taito? Powiedz tak, proszę, powiedz tak!

Mogłem tylko pochylić głowę na znak zgody, a także by ukryć malujący się w moich oczach brak nadziei.

Powracająca do Karnaku flota została bardzo obciążona. Okręty zanurzały się głęboko pod ciężarem surowych skór i solonego mięsa. Nasza podróż pod prąd Nilu była zatem wolniejsza niż w stronę przeciwną, lecz mimo wszystko zbyt szybka dla mego ciężkiego serca i rosnącego przestrachu.

Kochanków przepełniała radość i euforia wywołana świeżo wyznaną miłością i ufnością w moją umiejętność usunięcia z ich drogi wszystkich przeszkód. Nie potrafiłem zmusić się do tego, by pozbawić ich tego dnia radości, gdyż wiedziałem, że jest to jeden z ostatnich radosnych dni, jakie będą ich udziałem. Sądzę, że gdybym tylko znalazł odpowiednie słowa lub zebrał się na odwagę, zachęciłbym ich, tam i wtedy, do spełnienia miłości, czemu byłem tak przeciwny poprzedniej nocy. Taka szansa nie mogła się już więcej powtórzyć, skoro tylko moja z góry skazana na niepowodzenie próba swatania zaalarmuje mojego pana, księcia Intefa. Gdy dowie się, co knują, wkroczy między nich i rozdzieli na zawsze.

Zamiast tego śmiałem się i uśmiechałem równie beztrosko jak oni, starając się ukryć przed nimi me obawy. Miłość tak ich zaślepiała, że mi się to udało, choć w każdych innych okolicznościach moja pani przejrzałaby tę grę w mgnieniu oka. Zna mnie w końcu prawie tak dobrze jak ja ją.

Siedzieliśmy we trójkę na dziobie i omawialiśmy przedstawienie ukazujące mękę Ozyrysa, które stanowić miało punkt kulminacyjny święta. Mój pan, książę Intef, uczynił mnie reżyserem przedstawienia, a ja obsadziłem Lostris i Tanusa w głównych rolach.

Święto odbywa się co dwa lata, w czasie pełni księżyca Ozyrysa. Niegdyś stanowiło ono coroczną uroczystość. Jednakże wydatki i zakłócenia w królewskim życiu spowodowane przeprowadzką dworu z Elefantyny do Teb były tak znaczne, że faraon zarządził dłuższy odstęp między świętami. Nasz monarcha zawsze roztropnie rozporządzał swym złotem.

Na powrót pochłonęły mnie przygotowania do spektaklu, odwracając uwagę od nieuniknionej konfrontacji z moim panem, księciem Intefem. Przepytywałem kochanków z ich kwestii. Lostris miała grać Izydę, żonę Ozyrysa, podczas gdy Tanus wziął na siebie główną rolę Horusa. Niezmiernie bawiło ich to, że Tanus ma przedstawiać syna Lostris, więc musiałem wytłumaczyć, że bogowie nie mają wieku, toteż jest całkiem możliwe, by bogini wyglądała młodziej od swego potomka.

Na potrzeby przedstawienia napisałem nowy tekst, który zastąpić miał stary, niezmieniany od prawie tysiąca lat. Jego język był archaiczny i nie odpowiadał współczesnej publiczności. Faraon miał być honorowym gościem podczas wystawiania widowiska w świątyni Ozyrysa w ostatnią noc święta, tak więc szczególnie zależało mi na odniesieniu sukcesu. Już uprzednio napotkałem sprzeciw wobec nowej wersji ze strony co bardziej konserwatywnych arystokratów i kapłanów. Jedynie interwencja mojego pana, księcia Intefa, zdołała stłumić te sprzeciwy.

Mój pan nie jest człowiekiem głęboko religijnym i nie wtrącałby się normalnie do sporów natury teologicznej. Napisałem wszakże kilka wersów, które miały go rozbawić, a zarazem mu schlebić. Przeczytałem je wyrwane z kontekstu, a potem taktownie zaznaczyłem, że głównym oponentem mojej wersji jest arcykapłan Ozyrysa, surowy starzec, który niegdyś pokrzyżował zamiary mego pana, księcia Intefa, wobec urodziwego młodego akolity. Tego wykroczenia mój pan nigdy kapłanowi nie wybaczył.

Dzięki temu moja wersja zostanie wykonana po raz pierwszy. Aktorzy koniecznie musieli ukazać całą świetność tej poezji, gdyż inaczej mogłoby to być ostatnie jej wykonanie.

Zarówno Tanus, jak i Lostris obdarzeni byli wspaniałymi głosami, a w dodatku starali się ze wszystkich sił wynagrodzić mnie za to, że obiecałem im pomóc. Dali z siebie wszystko, więc próba ta była tak absorbująca, ich recytacje zaś tak świetne, że na chwilę mogłem zapomnieć o frasunku.

Dopiero okrzyk obserwatora na dziobie odwrócił moją uwagę od boskich namiętności i skierował ją ku przyziemnym troskom. Flota pokonywała już ostatni zakręt rzeki i oto ukazały się bliźniacze miasta Luksor i Karnak, składające się razem na Wielkie Teby, rozciągnięte przed naszymi oczyma wzdłuż brzegu i migoczące niczym perłowy naszyjnik w ostrym egipskim słońcu. Nasze fantazyjne interludium dobiegło końca i musieliśmy ponownie stawić czoło rzeczywistości. Poderwałem się na równe nogi.

– Tanusie, zanim zbliżymy się bardziej do miasta, musisz przekazać Lostris i mnie na okręt Kratasa. Słudzy mego pana będą z lądu obserwować powrót. Nie mogą ujrzeć nas w twoim towarzystwie.

– Troszkę za późno, prawda? – uśmiechnął się Tanus. – Powinieneś był o tym pomyśleć ładnych parę dni temu.

– Mój ojciec wkrótce dowie się o nas – poparła jego sprzeciw Lostris. – Może twoja misja stałaby się łatwiejsza, gdybyśmy uprzedzili go o naszych zamiarach?

– Skoro wiecie lepiej, musicie przeprowadzić to na wasz sposób, a ja nie będę się więcej wtrącał do waszego szalonego przedsięwzięcia.

Przybrałem najsztywniejszą i najbardziej urażoną z moich póz, a oni ulegli natychmiast.

Tanus przywołał galerę Kratasa i kochankom pozostało jedynie parę minut na wymienienie pożegnań. Nie odważyli się objąć na oczach połowy floty, lecz spojrzenia i przesycone miłością słowa, jakie między nimi padły, były równie wymowne.

Z wieży rufowej okrętu Kratasa pomachaliśmy „Oddechowi Horusa”, gdy ten oddalił się od nas i z wiosłami migoczącymi niczym skrzydła ważki popędził ku swemu miejscu cumowania przed miastem Luksor, podczas gdy my podążyliśmy dalej w górę rzeki, ku pałacowi wielkiego wezyra.

Gdy tylko przybiliśmy do pałacowego nabrzeża, zasięgnąłem języka na temat miejsca pobytu mego pana i z ulgą dowiedziałem się, że przeprawił się przez rzekę, by przeprowadzić ostatnią inspekcję grobowca faraona i grobowej świątyni na zachodnim brzegu. Świątynia i grób króla wznoszone były przez ostatnie dwanaście lat, od dnia gdy po raz pierwszy założył podwójną białą i czerwoną koronę dwóch królestw. Były już bliskie ukończenia, więc król z pewnością zechce je odwiedzić, gdy tylko zakończy się święto i wolno mu będzie to uczynić. Memu panu, księciu Intefowi, zależało na tym, by władca nie doznał rozczarowania. Jednym z rozlicznych tytułów mego pana był strażnik grobów królewskich, a wiązała się z nim poważna odpowiedzialność.

Dzięki jego nieobecności zyskałem dodatkowy dzień na przygotowanie mej prośby i zaplanowanie strategii. Niemniej uroczysta obietnica, jaką wymusili na mnie kochankowie, zobowiązywała mnie do przemówienia w ich imieniu przy pierwszej nadarzającej się okazji i wiedziałem, że stanie się to rankiem dnia następnego, gdy mój pan odprawiać będzie cotygodniowe sądy.

Gdy tylko dopilnowałem ukrycia mej pani w haremie, pospieszyłem do własnych apartamentów w skrzydle pałacu przeznaczonym dla szczególnych towarzyszy wielkiego wezyra.

Sprawy rodzinne mego pana, księcia Intefa, były równie pokrętne jak i całe jego życie. Miał osiem żon, z których każda do łoża małżeńskiego wniosła znaczący posag albo szerokie powiązania polityczne. Tylko trzy wszakże spośród nich urodziły mu dzieci. Oprócz mej pani, Lostris, było jeszcze dwóch synów.

O ile mi wiadomo, a wiedziałem o wszystkim, co działo się w pałacu, oraz o większości z tego, co zdarzało się poza nim, mój pan nie odwiedził haremu przez ostatnie piętnaście lat. Spładzając Lostris, po raz ostatni wypełnił swą małżeńską powinność. Jego preferencje seksualne skierowane były w inną stronę. Specjalnymi towarzyszami wielkiego wezyra, mieszkającymi w naszym skrzydle pałacu, była najpiękniejsza kolekcja niewolników w całym Górnym Królestwie, gdzie w ciągu ostatniego stulecia pederastia stała się ulubionym zajęciem większej części arystokracji w miejsce niegdyś preferowanych łowów. Był to jeszcze jeden symptom choroby, jaka drążyła nasz piękny kraj.

Byłem najstarszym spośród tej dobranej gromadki niewolników. W przeciwieństwie do wielu innych, których przez te lata mój pan posłał na sprzedaż, gdy tylko piękno ich ciała poczynało więdnąć czy blaknąć, utrzymałem swoją pozycję. Mój pan nauczył się cenić mnie za inne zalety niż tylko urodę cielesną. Nie żeby ta zbladła – wręcz przeciwnie, stała się jeszcze bardziej uderzająca, gdy dojrzałem. Nie wolno wam uważać mnie za próżnego, skoro o tym wspominam, gdyż postanowiłem zawrzeć w tej relacji samą prawdę. Jest ona godna uwagi bez uciekania się do fałszywej skromności z mojej strony.

Nie, mój pan rzadko czerpał teraz przyjemność z mego ciała, za które to zaniedbanie byłem mu prawdziwie wdzięczny. Czynił to, gdy chciał mnie ukarać. Świetnie wiedział, że jego zaloty były dla mnie źródłem fizycznego bólu i upokorzenia. Choć jeszcze jako dziecko nauczyłem się skrywać odrazę i udawać, że czerpię rozkosz z perwersyjnych czynności, do których mnie zmuszał, nigdy nie udało mi się go zwieść.

O dziwo, niesmak i odraza, jakie żywiłem wobec tych nienaturalnych stosunków, nigdy nie umniejszały jego przyjemności, a wręcz zdawały się ją pomnażać. Mój pan, książę Intef, nie znał ani łagodności, ani współczucia. Przez te lata naliczyłem setki niewolnych chłopców, których przyprowadzano do mnie wstrząśniętych i zalanych łzami po pierwszej nocy miłości z mym panem. Opatrywałem ich i robiłem co w mojej mocy, by ich pocieszyć. Prawdopodobnie z tego powodu w apartamentach niewolników nazywano mnie Akh-Ker, imieniem oznaczającym Starszego Brata.

Może nie byłem już ulubioną zabawką mego pana, lecz stałem się dla niego o wiele cenniejszy. Byłem dla niego czymś znacznie więcej – lekarzem i artystą, muzykiem i skrybą, architektem i rachmistrzem, doradcą i powiernikiem, inżynierem i piastunem jego córki. Nie jestem na tyle naiwny, by sądzić, że mnie kochał albo że mi ufał, ale myślę, iż czasami był tego tak bliski, jak tylko potrafił. Oto dlaczego Lostris nakłoniła mnie do wstawienia się za nią.

Mój pan, książę Intef, nie miał serca dla swojej córki, interesowało go wyłącznie utrzymanie jej optymalnej wartości jako partii małżeńskiej, co między jednym wylewem Nilu a drugim okazało się jeszcze jednym powierzonym wyłącznie mnie obowiązkiem. Bywało, że nie odzywał się do niej ani słowem. Nie poświęcał również uwagi regularnym raportom z przebiegu jej nauki i kształcenia, jakie mu składałem.

Oczywiście cały czas starałem się ze wszystkich sił ukryć przed nim moje prawdziwe uczucia wobec Lostris, zdając sobie sprawę z tego, iż bez wątpienia przy pierwszej sposobności użyłby tej wiedzy przeciw mnie. Zawsze usiłowałem dać mu do zrozumienia, że nauczanie i opiekę nad nią uważam za męczący obowiązek i czuję do niego lekki żal za zrzucenie go na moje barki, a także iż podzielam jego pogardę i niechęć do kobiet. Nie sądzę, by kiedykolwiek uświadomił sobie, że choć jestem kastratem, płeć przeciwną darzę uczuciami i pożądaniem normalnego mężczyzny.

To z powodu braku zainteresowania mego pana swą córką czasami ulegałem pokusie i dawałem się namówić mej pani na podjęcie tak szaleńczego ryzyka, jakim była nasza ostatnia eskapada na pokładzie „Oddechu Horusa”. Zawsze pozostawała jakaś szansa, że ujdzie nam to na sucho.

Tego wieczoru udałem się wcześnie do swych prywatnych komnat, gdzie pierwszą troską było nakarmienie i dopieszczenie moich ulubieńców. Kocham ptaki i zwierzęta, potrafię się z nimi porozumieć w sposób zadziwiający nawet mnie samego. Zawarłem intymną przyjaźń z tuzinem kotów, jako że nikt nie ma prawa twierdzić, iż posiada kota. Z drugiej strony, byłem właścicielem stada pięknych psów. Tanus i ja używaliśmy ich do polowań na antylopy i lwy na pustyni.

Dzikie ptaki zlatywały się na taras, by korzystać z gościnności, jaką im okazywałem. Wrzaskliwie współzawodniczyły ze sobą o miejsce na moim ramieniu czy dłoni. Najśmielsze potrafiły brać jedzenie spomiędzy mych warg. Oswojona gazela ocierała się o moje nogi niczym kot, a dwa sokoły skrzeczały ze swych stanowisk na tarasie. Były to rzadkie pustynne rarogi, piękne i ogniste. Gdy tylko mogliśmy, Tanus i ja zabieraliśmy te ptaki na pustynię, by puszczać je przeciw gigantycznym dropiom. Wielką przyjemność sprawiały mi ich szybkość i gracja, z jaką spadały na swoją ofiarę. Każdy inny człowiek próbujący się z nimi bawić poznałby ostrość żółtych zakrzywionych pazurów, lecz w stosunku do mnie były łagodne jak wróble.

Dopiero gdy zadbałem o moją menażerię, wezwałem niewolnika, by przyniósł wieczorny posiłek. Na tarasie wychodzącym na rozległy zielony bezmiar Nilu smakowałem wyborne danie z dzikiej przepiórki ugotowanej w miodzie i kozim mleku, przyrządzone przez głównego kucharza specjalnie, by przywitać mnie w domu. Z tego miejsca mogłem wypatrywać łodzi mego pana powracającej z drugiego brzegu. Nadpłynęła wraz z zachodzącym słońcem płonącym na pojedynczym kwadratowym żaglu. Upadłem nieco na duchu, bo mógł wezwać mnie tego wieczoru, a ja nie byłem gotów, by przed nim stanąć.

Z ulgą więc usłyszałem, że Rasfer, komendant gwardii pałacowej, woła obecnego ulubieńca mego pana, zaledwie dziesięcioletniego beduińskiego chłopca o śliwkowych oczach. Chwilę później usłyszałem, że Rasfer wlecze dziecko obok moich drzwi ku przesłoniętemu zasłoną wejściu do komnat wielkiego wezyra, a ono protestuje przestraszonym dyszkantem. Choć już wielokrotnie byłem tego świadkiem, nie potrafiłem utwardzić mego serca na głosy dzieci i poczułem znajome ukłucie współczucia. A jednak zadowolony byłem, że to nie mnie wezwano tego wieczoru. W nocy musiałem się spokojnie wyspać, by rankiem wyglądać jak najlepiej.

Zbudziłem się przed świtem z nieodstępującym mnie wciąż ani na krok uczuciem lęku. Nawet rytualna kąpiel w chłodnych wodach Nilu nie zdołała go rozproszyć. Pospieszyłem z powrotem do komnaty, gdzie dwaj niewolnicy czekali, by naoliwić mi ciało i ułożyć włosy. Nie znosiłem panującej wśród arystokracji nowej mody na noszenie makijażu. Moja skóra i cera są na tyle ładne, że nie muszę ich upiększać, lecz mój pan lubi, by jego chłopcy się malowali, a ja szczególnie w tym dniu chciałem sprawić mu przyjemność.

Choć odbicie w lustrze z brązu dodało mi otuchy, nie miałem apetytu na śniadanie. Jako pierwsza osoba w najbliższym otoczeniu mego pana oczekiwałem jego nadejścia w ogrodzie wodnym, gdzie urzędował co rano.

Dopóki nie zebrała się reszta dworu, przypatrywałem się krzątaninie zimorodków. Osobiście zaprojektowałem ten ogród i nadzorowałem jego budowę. Był to wspaniały kompleks stawów i kanałów, w których nieustannie cyrkulowała woda. Kwitnące rośliny, sprowadzone z krańców królestwa i spoza jego granic, grały wszystkimi kolorami. Stawy zapełnione były setkami gatunków ryb, jakie Nil oddaje rybackim sieciom, lecz wskutek dokonywanych przez zimorodki spustoszeń ich ławice musiały być codziennie uzupełniane.

Mój pan, książę Intef, lubił przyglądać się ptakom, które nieruchomiały w powietrzu niczym klejnoty z lapis-lazuli, by chwilę później pikować w dół, uderzyć z rozbryzgiem w wodę i wzlecieć ponownie ze srebrzystą iskrą tańczącą w długich szponach. Wydaje mi się, że uważał się za podobnego im drapieżnika, rybaka ludzi, i że ptaki uznawał za istoty pokrewne sobie. Nigdy nie pozwalał ogrodnikom ich przeganiać.

Stopniowo przyłączali się do mnie pozostali dworzanie. Wielu nie zdążyło się ufryzować i jeszcze ziewało. Mój pan, książę Intef, wstaje wcześnie, gdyż woli załatwić większość spraw państwowych, zanim upał stanie się nie do zniesienia. W pierwszych promieniach słońca czekaliśmy więc z szacunkiem na jego pojawienie się.

– Jest dzisiaj w dobrym nastroju – wyszeptał szambelan, zajmując miejsce obok mnie.

Poczułem delikatne ukłucie nadziei. Ciągle jeszcze miałem szansę uniknąć poważnych konsekwencji nieroztropnej obietnicy danej Lostris.

Gdy mój pan, książę Intef, wyszedł do nas, wśród czekających zapanowało poruszenie, rozległy się szmery, podobne tym, które towarzyszą rzecznej bryzie przedzierającej się przez zarośla papirusu.

Jego krok był stateczny, nosił się bowiem godnie, gdyż otaczała go potęga jego władzy i ciężar dźwiganych zaszczytów. Na piersiach miał Złoto Chwały, naszyjnik z czerwonego złota z kopalni Lotu, który na szyję włożył mu własnoręcznie faraon. Poprzedzał go obwoływacz, krzywonogi karzeł wybrany dla swego niekształtnego ciała i donośnego głosu. Mego pana bawiło otaczanie się rzeczami godnymi uwagi ze względu na ich groteskowość lub piękno. Błaznując i podskakując na wygiętych nogach, karzeł wygłaszał długą listę tytułów i odznaczeń księcia.

– Podziwiajcie podporę Egiptu! Pozdrówcie strażnika wód Nilu! Ukorzcie się przed towarzyszem faraona!

Wszystko to były tytuły nadane przez króla i z wieloma z nich wiązały się określone funkcje i obowiązki. Przykładowo jako strażnik wód Nilu mój pan był odpowiedzialny za nadzorowanie wysokości i tempa przepływu wód sezonowych wylewów Nilu, który to obowiązek oczywiście powierzył swemu wiernemu i niezmordowanemu niewolnikowi Taicie.

Spędziłem pół roku z zespołem pracujących pod moim nadzorem inżynierów i matematyków, mierząc i kształtując skaliste klify w Asuanie, tak by można było dokładnie ustalić wysokość wzbierającej wody i wyliczyć rozmiary wylewu. Dzięki temu byłem w stanie z wyprzedzeniem oszacować rozmiary przyszłych zbiorów. Umożliwiało to administracji przewidywanie głodu i urodzaju oraz podejmowanie odpowiednich przygotowań. Faraon był zachwycony moją pracą i obdarzył mego pana, księcia Intefa, dalszymi zaszczytami i nagrodami.

– Zegnijcie kolana przed nomarchą Karnaku i zarządcą wszystkich dwudziestu dwóch nomów Górnego Egiptu! Pozdrówcie pana nekropolii i strażnika królewskich grobów!

Te tytuły zobowiązywały mego pana do planowania, budowania i utrzymywania pomników faraonów zarówno tych dawno zmarłych, jak i żyjącego obecnie. Również te obowiązki zrzucone zostały na barki cierpliwego niewolnika. Wczorajsza wizyta mego pana w grobowcu faraona była pierwszą, jaką tam złożył od poprzedniego święta Ozyrysa. To ja posyłany byłem w kurzu i upale, by łagodzić pochlebstwami lub besztać łgających budowniczych i niedbałych kamieniarzy. Często żałowałem, iż pozwoliłem, by mój pan dostrzegł szeroki zakres mych uzdolnień.

Wywołał mnie teraz z tłumu, choć pozornie nie uczynił żadnego gestu. Spojrzenie jego żółtych oczu, nieprzejednane niczym wzrok lamparta, zatrzymało się na mnie i mój pan delikatnie skinął głową. Podążyłem za nim, gdy mnie mijał. Jak zwykle wielkie wrażenie wywarł na mnie jego wzrost i szerokość ramion. Był niezwykle przystojnym mężczyzną o długich, kształtnych kończynach i twardym, płaskim brzuchu. Gęste, lśniące włosy wyglądały jak lwia grzywa. Był wtedy człowiekiem czterdziestoletnim, ja zaś jego niewolnikiem od lat prawie dwudziestu.

Mój pan powiódł nas do altany w centrum ogrodu, krytej trzciną konstrukcji bez ścian, otwartej na chłodną bryzę znad rzeki. Usiadł ze skrzyżowanymi nogami na wyłożonej kamiennymi płytami podłodze, przy niskim stoliku, na którym leżały dokumenty państwowe, ja zaś zająłem me zwykłe miejsce za jego plecami. Rozpoczął się kolejny dzień urzędowania.

Dwukrotnie w ciągu tego poranka książę Intef pochylił się lekko w moją stronę. Nie odwrócił głowy, nie wyrzekł też ani słowa, oczekiwał jednak mojej rady. Prawie nie poruszałem ustami, gdy odpowiadałem tak cicho, że nie słyszał mnie nikt inny, a zaiste niewielu było w ogóle świadomych wymiany uwag między nami.

Raz wyszeptałem: „To kłamca”, potem zaś: „Retik to lepszy kandydat na to stanowisko, a ponadto ofiarował pięć złotych pierścieni jako prezent dla prywatnej szkatuły mego pana”. A także, choć o tym nie wspomniałem, kolejny złoty pierścień dla mnie, jeśli otrzyma tę posadę.

W południe książę Intef odprawił zgromadzonych urzędników i petentów, po czym zażądał zwykłego o tej porze posiłku. Po raz pierwszy tego dnia zostaliśmy sami, nie licząc Rasfera, komendanta gwardii pałacowej, a jednocześnie i państwowego kata, który objął teraz posterunek przy bramie prowadzącej do ogrodu. Był widoczny z altany, lecz pozostawał poza zasięgiem głosu.

Mój pan niedbałym gestem przywołał mnie do siebie, bym skosztował rozłożonych przed nim smakowitych mięs i owoców. Gdy czekaliśmy na wystąpienie u mnie ewentualnych objawów otrucia, szczegółowo omówiliśmy sprawy wynikłe podczas porannej sesji.

Następnie zaczął mnie wypytywać o przebieg wyprawy na zatokę Hapi i wielkich łowów na hipopotamy. Opisałem mu wszystko z detalami, podając wysokość dochodu, jakiego mógł oczekiwać ze sprzedaży mięsa, skór i zębów rzecznej trzody. Odrobinę zawyżyłem szacunki, on zaś się uśmiechnął. Jego uśmiech jest szczery i ujmujący. Kto go widział, bez trudu pojmie łatwość, z jaką mój pan, książę Intef, manipuluje ludźmi i sprawuje nad nimi władzę. Jeszcze raz uśpił nim moją czujność, choć kto jak kto, ale ja powinienem pamiętać, że należy mieć się na baczności.

Gdy mój pan zaczął jeść soczysty płat filetu z hipopotama, wziąłem głęboki oddech, zebrałem się na odwagę i rozpocząłem przedstawianie mojej prośby.

– Mój pan musi wiedzieć, że pozwoliłem jego córce, by towarzyszyła mi podczas wyprawy.

Po jego oczach poznałem, że już o tym słyszał i że spodziewał się, iż będę próbował to przed nim zataić.

– Nie pomyślałeś o tym, by przedtem uzyskać moją zgodę? – zapytał łagodnie.

Uniknąłem jego wzroku i skupiłem się na obieraniu winogrona.

– Poprosiła dopiero wtedy, gdy mieliśmy już wyruszać. Jak wiesz, panie, patronuje jej Hapi, pragnęła więc oddać mu cześć i złożyć ofiarę w świątyni na zatoce.

– A jednak nie zapytałeś mnie, czy się zgadzam? –powtórzył, a ja podałem mu winogrono.

Rozchylił wargi i pozwolił mi włożyć je do ust. To mogło oznaczać jedynie, że był przychylnie do mnie nastawiony, tak więc nie poznał jeszcze całej prawdy o Tanusie i Lostris.

– Mój pan naradzał się wówczas z nomarchą Asuanu. Nie ośmieliłbym się przeszkadzać ci, panie. Ponadto, nie dostrzegałem w tym niczego szkodliwego. Była to mało ważna decyzja w sprawach domu, którą uznałem za niegodną twej uwagi.

– Wygadany jesteś, co, mój drogi? – zachichotał. – Jak ślicznie dziś wyglądasz. Podoba mi się makijaż na twoich powiekach… Jakich pachnideł używasz?

– Otrzymuje się je z płatków dzikich fiołków – odparłem. – Cieszę się, że ci się podobają, bo przyniosłem flakon jako skromny podarunek dla ciebie, mój panie.

Wyciągnąłem flakonik z woreczka i padłem na kolana, by mu go wręczyć. Mój pan wsunął mi palec pod brodę i uniósł moją głowę, by pocałować mnie w usta. Posłusznie oddałem pocałunek, a on odsunął się i poklepał mnie po policzku.

– Niezależnie od tego, co knujesz, wciąż jesteś bardzo pociągający, Taito. Nawet po tylu latach potrafisz sprawić, bym się uśmiechnął. Teraz powiedz mi, czy dobrze opiekowałeś się panią Lostris? Ani na moment nie spuściłeś jej z oka?

– Jak zawsze, mój panie – zgodziłem się skwapliwie.

– Tak więc nie ma niczego niezwykłego, o czym chciałbyś mi donieść w związku z nią?

Nadal klęczałem przed nim, lecz tym razem nie zdołałem mu odpowiedzieć. Nagle zaschło mi w gardle.

– Nie piszcz tak, kochany – zaśmiał się. – Mów jak mężczyzna, nawet jeśli nim nie jesteś.

Przytyk był wyjątkowo okrutny, lecz to właśnie on przywrócił mi odwagę.

– W rzeczy samej jest coś, na co chciałbym z całą pokorą zwrócić uwagę mego pana–powiedziałem. – I zaiste dotyczy to pani Lostris. Jak już informowałem, czerwony księżyc twej córki wzeszedł po raz pierwszy wraz z wylewem wielkiej rzeki. Od tego czasu powracał regularnie co miesiąc z podobną siłą.

Mój pan skrzywił się z niesmakiem, czując odrazę do szczegółów funkcjonowania kobiecego ciała. Dostrzegałem w tym pewną ironię, zważywszy na jego zainteresowanie znacznie mniej pociągającymi częściami męskiej anatomii.

– Pani Lostris osiągnęła już wiek, w którym dziewczyna staje się zdatna do małżeństwa – ciągnąłem pospiesznie. – Jest kobietą o ognistym i namiętnym usposobieniu. Uważam, że rzeczą roztropną byłoby jak najszybsze znalezienie dla niej małżonka.

– Bez wątpienia chcesz mi kogoś zaproponować? – zapytał sucho.

– Rzeczywiście, jest pewien kandydat do jej ręki – skinąłem głową.

– I to nie jeden, Taito. Chciałeś powiedzieć kolejny, prawda? Wiem o przynajmniej sześciu, w tym o nomarsze Asuanu i gubernatorze Lotu, którzy złożyli propozycje.

– Istotnie, myślałem o kolejnym kandydacie, lecz tym razem jest to ktoś, na kogo zgadza się pani Lostris. Jak z pewnością pamiętasz, nomarchę określiła mianem tłustej ropuchy, gubernatora zaś nazwała starym sprośnym kozłem.

– Aprobata czy też niechęć dziecka nie obchodzą mnie w najmniejszym stopniu – potrząsnął głową i zachęcająco pogładził mój policzek. – Ale mów dalej, Taito, wyjaw mi imię tego usychającego z miłości młodzieńca, który chce uczynić mi ten zaszczyt i zostać moim zięciem w zamian za największy posag w Egipcie. – Zebrałem się w sobie, by mu odpowiedzieć, lecz on mnie powstrzymał. – Nie, zaczekaj! Niech zgadnę.

Dobrze mi znany przebiegły, lisi grymas zajął miejsce uśmiechu i pojąłem, że mój pan przez cały czas jedynie bawił się ze mną.

– Żeby spodobał się Lostris, musi być młody i przystojny. – Udał, że się zastanawia. – A żebyś ty przemówił w jego imieniu, musi być twoim przyjacielem albo protegowanym. Ów ideał musiał mieć okazję, by wyznać jej swe uczucia i zapewnić sobie twe poparcie. Zastanawiam się, jaka pora i jakie miejsce byłyby ku temu najodpowiedniejsze? Być może było to o północy w świątyni Hapi? Czy jestem na właściwym tropie, Taito?

Poczułem, że blednę. Skąd wiedział aż tyle? Mój pan przesunął mi dłonią po głowie i zaczął pieścić kark – tak rozpoczynały się zwykle jego zaloty, zanim przystąpił do rzeczy–potem pocałował mnie ponownie.

– Z wyrazu twojej twarzy wnioskuję, że moje przypuszczenia nie są dalekie od prawdy. – Chwycił kosmyk mych włosów i pociągnął delikatnie. – Teraz pozostaje już tylko ustalić imię tego śmiałego kochanka. Czy to może Dakka? Nie, nie, Dakka nie jest aż tak głupi, by ściągać na siebie mój gniew. – Pociągnął mocniej, aż łzy nabiegły mi do oczu. – Więc może Kratas? Jest przystojny i dość nieroztropny, by poważyć się na takie ryzyko.

Szarpnął ostro i poczułem, że garść włosów pozostała w jego dłoni. Zdusiłem rodzący się w gardle jęk.

– Odpowiedz mi, mój kochany, czy był to Kratas? – przydusił mi twarz do swych kolan.

– Nie, mój panie – szepnąłem z bólem.

Nie zdziwił mnie wcale fakt, że był bardzo podniecony. Przycisnął moją twarz do swego ciała i przytrzymał nieruchomo.

– Nie Kratas, jesteś tego pewien? – udał zaskoczonego. – Jeżeli nie był to Kratas, pojęcia nie mam, któż inny mógłby być tak bezczelny, tak zuchwały i tak śmiertelnie głupi, by zbliżyć się do dziewiczej córki wielkiego wezyra Górnego Egiptu.

Nagle podniósł głos.

– Rasfer! – zawołał.

Wykręcił mi przyciśniętą do jego ciała głowę tak, że przez zasnute łzami oczy mogłem patrzeć na zbliżającego się Rasfera.

W asuańskiej menażerii faraona na wyspie Elefantynie znajdował się olbrzymi czarny niedźwiedź, przywieziony przed wieloma laty ze Wschodu przez jedną z karawan kupieckich. Ten złośliwy, poznaczony bliznami bydlak zawsze przywodził mi na myśl komendanta straży przybocznej mego pana. Jeden i drugi odznaczał się identycznym, wielkim, bezkształtnym cielskiem oraz dziką, pierwotną siłą zdolną człowieka zmiażdżyć. Jeżeli wszakże chodzi o urodę i łagodność charakteru, niedźwiedź znacznie przewyższał Rasfera.

Patrzyłem teraz, jak Rasfer zbliża się truchcikiem, zadziwiająco szybkim i żwawym jak na jego ciężkie, klocowate nogi i wydęty owłosiony bandzioch. Nagle przeniosłem się myślą wstecz przez te lata do dnia, w którym pozbawiono mnie męskości.

Wszystko wydawało się tak znajome, jak gdyby zmuszano mnie do przeżycia raz jeszcze owego strasznego dnia. Każdy jego szczegół pozostawał w mej pamięci tak wyraźny, że miałem ochotę krzyczeć. Aktorzy tej tragedii pozostali ci sami. Mój pan, książę Intef, Rasfer oprawca i ja. Brakowało jedynie dziewczyny.

Na imię miała Alida. Była w moim wieku, słodka niewinnością szesnastu lat. Podobnie jak ja była niewolnicą. Pamiętam ją jako piękność, lecz możliwe, że to pamięć płata mi figle, jako że gdyby tak było w istocie, znalazłaby się w haremie któregoś z wielkich rodów, nie zaś w kuchni. Wiem z pewnością, że jej skóra miała barwę i połysk polerowanego bursztynu, była ciepła i delikatna. Nigdy nie zapomnę dotyku ciała Alidy, gdyż nigdy nie doświadczę już czegoś podobnego. W naszej niedoli znajdowaliśmy w sobie odpoczynek i głęboką pociechę. Nigdy się nie dowiedziałem, kto nas wydał. Zazwyczaj nie jestem mściwy, lecz wciąż marzę o tym, że pewnego dnia odnajdę osobę, która nas zdradziła.

Byłem w owym czasie faworytem mego pana, jego ulubioną zabawką. Gdy dowiedział się, że byłem mu niewierny, urażone poczucie własnej godności doprowadziło go na krawędź szaleństwa.

Przyszedł po nas Rasfer. Zawlókł nas do komnaty mego pana, dzierżąc po jednym w każdej ręce z taką łatwością, jakbyśmy byli parą kociąt. Potem rozebrał nas do naga, a mój pan, książę Intef, siedział na podłodze ze skrzyżowanymi nogami jak teraz. Rasfer skrępował nadgarstki i kostki Alidy rzemieniami z niewyprawionej skóry. Dziewczyna była blada i drżąca, ale nie płakała. Moja miłość do niej i mój podziw dla jej odwagi nigdy nie były większe niż w owej chwili.

Mój pan, książę Intef, gestem wezwał mnie, bym ukląkł przed nim, ujął w palce kosmyk mych włosów i zaczął szeptać czułe słówka.

„Kochasz mnie, Taito?” – zapytał, a ponieważ bałem się i ponieważ w jakiś niejasny sposób miałem nadzieję, że oszczędzi to bólu Alidzie, odparłem: „Tak, mój panie, kocham cię”. „Kochasz kogoś jeszcze, Taito?” – dociekał jedwabistym głosem, a ja, tchórz i zdrajca, jakim byłem, odpowiedziałem: „Nie, mój panie, kocham jedynie ciebie”. Dopiero wtedy usłyszałem szloch Alidy. Ten dźwięk przepełnił mnie bólem, jednym z największych w moim życiu. „Przyprowadź tę zdzirę tutaj! – zawołał mój pan do Rasfera. – Ustaw ją tak, by mogli się dobrze widzieć. Taita musi zobaczyć wszystko, co się będzie z nią działo”. Gdy Rasfer popchnął Alidę przed moje oczy, dostrzegłem na jego twarzy szyderczy uśmiech. Wtedy mój pan podniósł nieco głos: „Tak jest dobrze, Rasfer, możesz robić swoje”.

Rasfer nasunął pętlę z niewyprawionego rzemienia na czoło Alidy. Na rzemieniu, w niewielkich odstępach od siebie, zawiązane były węzły, tak że przypominał opaski noszone przez beduińskie kobiety. Stojąc za dziewczyną, Rasfer wsunął krótką, mocnąpałkę z drzewa oliwnego pod rzemienną pętlę i obrócił ją, tak że rzemień przylgnął do gładkiego, nieskazitelnego czoła. Węzły z surowej skóry wcięły się w ciało i Alida skrzywiła się z bólu.

„Powoli, Rasfer – ostrzegł go mój pan. – Mamy jeszcze wiele do zrobienia”.

Pałka z oliwnego drewna wydawała się dziecięcą zabawką w wielkich, owłosionych łapach Rasfera. Okręcał ją z powolnym rozmysłem, za każdym ruchem o ćwierć obrotu. Węzły wrzynały się głębiej, Alida otworzyła usta, oddychała spazmatycznie. Krew odpłynęła spod jej skóry, a ciało przybrało barwę zimnego popiołu. Z wysiłkiem napełniła płuca powietrzem, a potem z jej gardła wyrwał się długi, przenikliwy krzyk.

Wciąż uśmiechnięty, Rasfer przekręcił pałkę i sznur skórzanych węzłów zagłębił się w czole Alidy. Czaszka zmieniła kształt. Początkowo składałem to na karb mego przemęczonego umysłu, lecz później pojąłem, że ta głowa rzeczywiście zwężała się i wydłużała wraz z zaciskaniem się pętli. Krzyk był teraz jednym, nieprzerwanym skowytem, rozdzierającym me serce niczym ostrze miecza. Rozbrzmiewał bezustannie chyba przez całą wieczność.

Wreszcie czaszka się rozprysnęła. Usłyszałem, jak z dźwiękiem, jaki wydaje kokos miażdżony szczękami pożywiającego się słonia, pęka kość. Przerażający, przeszywający krzyk urwał się ostro, ciało Alidy zwisło w rękach Rasfera, a moją duszę przepełnił ból i rozpacz.

Po chwili, która zdawała się trwać wieki, mój pan podniósł mą głowę i spojrzał mi w oczy. Z pełnym żalu i smutku wyrazem twarzy powiedział: „Ona odeszła, Taito. Była zła i sprowadziła cię na złą drogę. Musimy sprawić, żeby to się nie powtórzyło. Musimy ochronić cię przed podobnąpokusą”. Ponownie dał znak Rasferowi, który chwycił nagie ciało Alidy za stopy i wywlókł je na taras. Jej zgnieciona głowa podskakiwała na schodach, wlokąc za sobą wachlarz włosów. Jednym pchnięciem masywnych ramion Rasfer cisnął zwłoki do rzeki daleko od brzegu. Bezwładne kończyny zatrzepotały, gdy uderzyły o powierzchnię wody. Zatonęła szybko, a włosy rozłożyły się na falach niczym dryfujące liście rzecznych wodorostów.

Rasfer odwrócił się i przeszedł na skraj tarasu, gdzie dwaj jego ludzie pilnowali kosza wypełnionego płonącym węglem. Obok niego na drewnianej tacy rozłożony był komplet narzędzi chirurgicznych. Rasfer omiótł je wzrokiem i skinął z zadowoleniem głową. Wrócił do nas i skłonił się przed mym panem. „Wszystko gotowe”.

Mój pan jednym palcem otarł mą posmużoną łzami twarz, potem przytknął palec do ust, jak gdyby smakując mój żal.

„Chodź, mój kochany” – szepnął i, poderwawszy mnie na nogi, wyprowadził na taras.

Byłem tak oszołomiony i ślepy od łez, że dopiero gdy żołnierze pochwycili mnie, zdałem sobie sprawę z grożącego niebezpieczeństwa. Rzucono mnie na wyłożoną ceramicznymi płytkami posadzkę, rozpostarto ramiona, unieruchomiono nadgarstki i kostki, tak że poruszać mogłem jedynie głową.

Książę Intef przyklęknął nad nią, Rasfer zaś ukląkł pomiędzy mymi rozwartymi udami.

„Nigdy więcej nie uczynisz tej ohydnej rzeczy, Taito”.

Dopiero wtedy zauważyłem brązowy skalpel, skrywany przez Rasfera w prawej dłoni. Mój pan skinął głową, a kat sięgnął wolną dłonią, uchwycił mnie i rozciągnął, tak że miałem uczucie, jakby przez krocze wywlekał mi wnętrzności.

„Jakąż piękną parę jaj my tu mamy! – Rasfer wyszczerzył zęby i pokazał mi skalpel, przytrzymując go przed moimi oczyma.

– Zaraz nakarmię nimi krokodyle tak samo jak twoją przyjaciółeczką”. – Pocałował ostrze.

„Proszę, mój panie – zacząłem żebrać. – Miej litość…”.

Lecz moje błagania zakończył przeraźliwy krzyk, gdy Rasfer przeciągnął ostrze. Czułem się tak, jakby ktoś wepchnął mi w brzuch rozgrzany do czerwoności szpikulec.

„Pomachaj im na do widzenia, śliczny chłopczyku!”.

Rasfer podniósł worek z pomarszczonej skóry i jego żałosną zawartość. Potem chciał powstać, lecz mój pan go zatrzymał. „Jeszcze nie skończyłeś – rzekł cicho. – Chcę wszystko”.

Rasfer patrzył na niego przez chwilę, nie pojmując polecenia. Potem zaczął chichotać tak, że aż zatrząsł się jego brzuch.

„Na krew Horusa – wykrztusił – od teraz śliczny chłopczyk będzie kucał jak dziewczyna, gdy zachce mu się sikać”. – Ciął ponownie, a potem, zanosząc się śmiechem, uniósł kawałek mięsa, który niegdyś był najbardziej intymną częścią mego ciała.

„Nie martw się, chłopcze. Znacznie lżej ci się będzie chodziło, jak nie będziesz musiał nosić tego ze sobą”.

Zataczając się ze śmiechu, ruszył ku krawędzi tarasu, by wrzucić wszystko do rzeki, lecz raz jeszcze mój pan zawołał na niego ostro. „Oddaj mi to!” – rozkazał i Rasfer posłusznie umieścił skrwawione szczątki mej męskości w jego dłoni. Przez parę sekund mój pan przyglądał im się z zainteresowaniem, potem rzekł do mnie: „Nie jestem aż tak okrutny, by na zawsze pozbawiać cię tak wyszukanych trofeów, mój kochany. Poślę je do balsamiarzy, a gdy oni skończą, każę umieścić je w naszyjniku z pereł i lapis-lazuli. Będą prezentem, jaki wręczę ci podczas najbliższego święta Ozyrysa. W ten sposób w dniu twego pogrzebu będą mogły być umieszczone w grobowcu wraz z tobą i, jeżeli bogowie okażą się łaskawi, przydadzą ci się w życiu pozagrobowym”.

Te koszmarne wspomnienia powinny były wygasnąć w chwili, gdy Rasfer zatamował krwawienie chochlą wrzącej żywicy do balsamowania zwłok i natężenie bólu stało się nie do zniesienia, wtrącając mnie w błogosławiony stan nieświadomości. A teraz to wszystko działo się znowu. Tyle że tym razem nie było ze mną małej Alidy, Rasfer zaś trzymał w wielkiej, włochatej pięści nie nóż kastratora, lecz bat z hipopotamiej skóry.

Bat dorównywał długością zasięgowi rozpostartych ramion Rasfera, zwężając się na końcu do grubości małego palca. Przyglądałem się kiedyś, jak strugał go własnoręcznie, ścinając chropawą zewnętrzną warstwę z długiego pasa wyprawionej skóry, dopóki nie obnażył rdzenia. Co jakiś czas przerywał, by wyważyć ciężar, ciął nim powietrze, aż zaczęło świstać niczym pustynny wiatr pędzący przez wąwozy na wzgórzach Lotu. Bat miał barwę bursztynu, a Rasfer polerował go z zamiłowaniem, aż nadał mu gładkość i przezroczystość szkła, a zarazem taką giętkość, że w jego niedźwiedzich łapach wyginał się w idealny łuk. Zaschła na nim krew setek ofiar, barwiąc jego koniec błyszczącą patyną, niezwykle piękną z estetycznego punktu widzenia.

Rasfer był artystą w posługiwaniu się tym okrutnym narzędziem. Potrafił uderzyć tak, by na delikatnym udzie młodej dziewczyny pozostała jedynie szkarłatna pręga. Nie rozcinał przy tym skóry, lecz ciął równie jadowicie jak skorpion, tak że ofiara wiła się i łkała z bólu. Tuzinem świszczących ciosów potrafił też zedrzeć skórę i ciało z ludzkiego grzbietu, obnażyć kręgosłup i żebra.

Stał teraz nade mną, szczerząc zęby i naprężając długi bat w rękach. Kochał swą pracę, mnie zaś nienawidził całą siłą swej zawiści i poczucia niższości, jakie zaszczepiły w nim moja inteligencja, wygląd i uprzywilejowana pozycja.

Mój pan, książę Intef, pogładził me obnażone plecy i westchnął.

– Czasami jesteś doprawdy nieznośny, mój staruszku. Próbujesz oszukać mnie, któremu winien jesteś najgłębsze oddanie. Nie, więcej niż zwykłe oddanie… zawdzięczasz mi swoje istnienie.

– Westchnął ponownie. – Dlaczego stawiasz mnie przed tak nieprzyjemną koniecznością? Powinieneś być na tyle mądry, by nie przedstawiać mi prośby tych dwojga młodych zuchwalców. Próba niedorzeczna, ale chyba rozumiem, dlaczego ją podjąłeś. Dziecinne współczucie stanowi jedną z twoich słabości i prawdopodobnie któregoś dnia doprowadzi cię do całkowitego upadku. Niemniej jednak, zwykle odbieram je jako urocze i miłe, więc z chęcią bym ci to wybaczył, ale nie mogę przeoczyć faktu, że wystawiłeś na szwank rynkową wartość powierzonego twej pieczy towaru. – Poderwał mi głowę, bym mógł mu odpowiedzieć.

– Za to musisz ponieść karę. Rozumiesz?

– Tak, mój panie – wyszeptałem, lecz oczy skierowałem w bok, by obserwować bat w rękach Rasfera.

Mój pan, książę Intef, ponownie przycisnął mą twarz do swego ciała, a potem ponad moją głową odezwał się do Rasfera:

– Najlepiej, jak umiesz, Rasferze. Proszę, nie uszkodź skóry. Nie chciałbym, by ten uroczo gładki grzbiet został nieodwracalnie zeszpecony. Na początek starczy dziesięć. Licz głośno.

Widziałem może więcej niż setkę nieszczęśników odbierających podobną karę… Niektórzy byli wojownikami i sławnymi bohaterami, ale żaden nie potrafił zachować milczenia pod batem Rasfera. Zresztą krzyk był najlepszą możliwą taktyką, gdyż Rasfer ciszę traktował jako osobiste wyzwanie dla swych umiejętności. Przemierzywszy już w przeszłości ten gorzki szlak, dobrze o tym wiedziałem. Gotów byłem pozbyć się próżnej dumy i złożyć hołd sztuce Rasfera pełnym gardłem. Nabrałem tchu i przygotowałem się, by wrzasnąć.

– Jeden – chrząknął Rasfer i bat zaśpiewał.

Jak kobieta zapomina z czasem ból porodu i ja zapomniałem jego niezrównane ukłucie, więc wrzasnąłem głośniej, niż zamierzałem.

– Masz szczęście, Taito – wymruczał mi w ucho mój pan. – Kazałem kapłanom Ozyrysa dokonać oględzin towaru ostatniej nocy. Nadal jest nietknięty.

Poruszyłem się w jego uścisku. Nie tylko wskutek bólu, lecz i na myśl o tych lubieżnych starych capach oglądających i obmacujących moją dziewczynkę.

Rasfer odprawiał swój własny rytuał, by przeciągnąć karę i mieć pewność, że on jak i jego ofiara w pełni smakować będą tę chwilę. Po każdym uderzeniu obiegał altanę w kółko, pomrukując do siebie słowa namowy i zachęty, trzymając bat w regulaminowy sposób niczym ceremonialny miecz. Gdy ukończył bieg i znalazł się w pozycji do kolejnego uderzenia, wznosił wysoko bat.

– Dwa! – zawołał, a ja wrzasnąłem ponownie.

Gdy utykając z bólu, wlokłem się po schodach z ogrodu, na rozległym tarasie mego mieszkania czekała już na mnie niewolnica Lostris.

– Moja pani rozkazuje ci bezzwłocznie stawić się u niej – powitała mnie.

– Powiedz jej, że jestem niedysponowany – próbowałem wymigać się od wezwania.

Zawołałem niewolnego chłopaka, żeby mnie opatrzył, i poszedłem do komnaty, chcąc pozbyć się dziewczyny. Nie mogłem jeszcze stanąć przed Lostris, bo bałem się donieść jej o mym niepowodzeniu. Wiedziałem, że będę zmuszony skłonić ją, by przestała bujać w obłokach i pogodziła się z faktem, iż jej miłość do Tanusa nie ma przyszłości. Czarnoskóra dziewczyna podążyła za mną, z dreszczem rozkoszy i przerażenia wlepiając wzrok w sine pręgi na moich plecach.

– Idź i powiedz twej pani, że jestem ranny i że nie mogę do niej przyjść – warknąłem przez ramię.

– Powiedziała, że będziesz próbował się wymigać, ale kazała mi zostać z tobą i dopilnować, żeby to ci się nie udało.

– Bezczelna jesteś jak na niewolnicę – skarciłem ją surowo, podczas gdy chłopiec nacierał mi plecy leczniczą maścią sporządzoną według mej własnej receptury.

– Zgadza się – przyznała ta diablica z promiennym uśmiechem. – Zupełnie jak ty – i z łatwością uskoczyła przed wymierzonym jej przeze mnie bez przekonania ciosem.

Lostris stanowczo zbyt łagodnie obchodzi się ze swymi sługami.

– Idź i powiedz twej pani, że przyjdę do niej – skapitulowałem.

– Kazała mi poczekać i upewnić się, że to zrobisz.

Tak więc pod eskortą minąłem strażników przy wrotach haremu. Strażnicy byli eunuchami jak ja, lecz w przeciwieństwie do mnie stali się tędzy i bezpłciowi. Mimo swej korpulentności, a może ze względu na nią, byli silni i gwałtowni. Niemniej jednak to dzięki moim wpływom zapewniłem im obu tę przytulną synekurę, tak więc przepuścili mnie do kobiecych apartamentów z pełnym szacunku pozdrowieniem.

Harem ani wspaniałością, ani wygodami nie dorównywał mieszkaniom niewolnych chłopców, jasnym więc było, w którą stronę zwracały się zainteresowania mego pana, księcia Intefa. Kompleks wzniesionych z glinianych cegieł baraków otaczał wysoki mur także wykonany z gliny. Jedyne ogrody i dekoracje, jakie się w nim znajdowały, to dzieło Lostris i jej służących, w czym wydatnie im pomagałem. Żony wezyra były zbyt otyłe, leniwe i pochłonięte skandalami i intrygami haremu, by się trudzić.

Apartamenty Lostris położone były najbliżej głównej bramy, otoczone uroczym ogrodem z porośniętym liliami stawem i śpiewającymi ptakami ćwierkającymi w klatkach uplecionych z rozszczepionego bambusa. Gliniane mury ozdobione zostały jaskrawymi freskami przedstawiającymi pejzaże znad Nilu, ryby, ptaki i boginie, namalowane przez nią przy mojej pomocy.

Jej niewolnice skuliły się na progu w cichej grupce, niektóre miały oczy zapuchnięte od płaczu, a łzy płynęły im po twarzach.

Przepchnąłem się do chłodnego, mrocznego wnętrza i natychmiast usłyszałem dochodzące ze środkowej komnaty szlochanie mojej pani. Pospieszyłem do niej, zawstydzony tym, że okazałem się tak nikczemnym tchórzem, iż usiłowałem uniknąć wypełnienia mojej powinności wobec niej.

Leżała z twarzą ukrytą w niskim łożu, całym jej ciałem wstrząsały paroksyzmy rozpaczy. Gdy usłyszała, że wchodzę, przekręciła się na posłaniu, a następnie pospieszyła do mnie.

– Och, Taito! Tanus ma być wysłany daleko stąd. Faraon przybywa jutro do Karnaku i mój ojciec nakłoni go, by rozkazał Tanusowi przeprowadzić swoją flotyllę w górę rzeki do Elefantyny i katarakt. Och, Taito! Podróż do pierwszej katarakty zajmuje dwadzieścia dni. Nigdy go już nie zobaczę. Chciałabym umrzeć. Rzucę się do Nilu i niech mnie pożrą krokodyle. Nie chcę żyć bez Tanusa…

Powodowana rozpaczą wszystko to wyrzuciła z siebie jednym tchem.

– Cicho, moje dziecko. – Objąłem ją ramionami. – Skąd dowiedziałaś się o tych wszystkich okropieństwach? Być może wcale do tego nie dojdzie.

– Ależ dojdzie. Tanus przesłał mi posłanie. Kratas ma brata w straży przybocznej mego ojca. Podsłuchał, jak ojciec omawiał to z Rasferem. W jakiś sposób ojciec dowiedział się o nas. Wie, że byliśmy sami w świątyni Hapi. Och, Taito, przysłał kapłanów, by mnie zbadali. Ci brudni starcy robili ze mną okropne rzeczy. To tak bolało, Taito.

Przytuliłem ją łagodnie. Nie za często mam ku temu sposobność, lecz tym razem Lostris odwzajemniła uścisk ze wszystkich sił. Jej myśli odbiegły od doznanych krzywd i zwróciły się ku kochankowi.

– Nigdy już nie ujrzę Tanusa – zapłakała, co przypomniało mi, że wciąż jest bardzo młoda, że jest nieledwie dzieckiem, wrażliwym i zagubionym w rozpaczy. – Mój ojciec go zniszczy.

– Nawet twój ojciec nie jest w stanie skrzywdzić Tanusa – próbowałem ją pocieszyć. – Tanus jest dowódcą pułku doborowej gwardii samego faraona i cieszy się pełną opieką podwójnej korony Egiptu. – Nie dodałem, że był to prawdopodobnie jedyny powód, dla którego jej ojciec jeszcze go nie zniszczył, lecz łagodnie mówiłem dalej. – A jeśli chodzi o to, że nie zobaczysz więcej Tanusa, to przecież będziesz występowała razem z nim w przedstawieniu. Postaram się, byście mogli ze sobą pomówić pomiędzy aktami.

– Teraz mój ojciec na pewno nie dopuści do pokazu.

– Nie ma innego wyjścia, chyba że skłonny jest zrujnować moją sztukę i zaryzykować, że wzbudzi niezadowolenie faraona, a możesz być pewna, że tego nie uczyni.

– To odeśle Tanusa, a Horusem będzie ktoś inny – wychlipała.

– Zostało za mało czasu, by wyszkolić innego aktora. Tanus zagra boga Horusa. Przedstawię to jasno memu panu, księciu Intefowi. Ty i Tanus będziecie mieli okazję porozmawiać. Znajdziemy jakieś wyjście dla was dwojga.

Lostris przełknęła łzy, a jej spojrzenie wyrażało całkowite zaufanie.

– Och, Taito, wiem, że coś wymyślisz. Ty zawsze… – Przerwała nagle i jej twarz spoważniała. Przesunęła dłońmi po moich plecach, wymacując nabrzmiałe pręgi, jakie pozostawił bat Rasfera.

– Bardzo mi przykro, pani. Spróbowałem przemówić w imieniu Tanusa, jak ci obiecałem, i tak wyglądają skutki mojej głupoty.

Lostris stanęła za mną, zadarła lekką lnianą tunikę, którą włożyłem, by skryć rany, i jęknęła:

– To robota Rasfera. Och, mój biedny, kochany Taito, dlaczego nie uprzedziłeś mnie, że to się stanie? Dlaczego nie powiedziałeś, że mój ojciec jest tak zdecydowanie przeciwny mojemu związkowi z Tanusem?

Nieomal dech mi zaparło wobec tak jawnej bezczelności, z jaką zostałem potraktowany. Ja, który błagałem i ostrzegałem ich, w rewanżu zostałem oskarżony o nielojalność. Zdołałem jednak zachować spokój, choć plecy nadal paliły mnie żywym ogniem.

Przynajmniej niedola mojej pani poszła w niepamięć na tę chwilę, kiedy przejęła się moimi powierzchownymi obrażeniami. Poleciła mi, bym usiadł na łóżku i zdjął tunikę, po czym poczęła mnie opatrywać, szczerą miłością i współczuciem nadrabiając brak umiejętności lekarskich. To zajęcie skutecznie wyrwało ją z otchłani rozpaczy. Wkrótce paplała już w swoim typowym, impulsywnym stylu, układając plany mające pokrzyżować zamiary jej ojca i ponownie zjednoczyć ją z Tanusem.

Niektóre z tych pomysłów dowodziły jej zdrowego rozsądku, inne zaś, bardziej wydumane, świadczyły jedynie o młodzieńczej ufności oraz o braku wiedzy i doświadczenia w sprawach tego nikczemnego świata.

– Tak doskonale w przedstawieniu zagram rolę Izydy – oznajmiła w pewnym momencie – i tak spodobam się faraonowi, że obieca mi spełnić każdą prośbę, jaką mu przedstawię. Wtedy będę go błagać, by dał mi Tanusa za męża, a on powie… – Tu zaczęła tak zręcznie naśladować pompatyczny, uroczysty ton króla, że mimo woli się uśmiechnąłem. – A on powie: „Ogłaszam zaręczyny Tanusa, księcia Harrab, syna Piankiego, i pani Lostris, córki Intefa, i wynoszę mego wiernego sługę Tanusa do rangi wielkiego lwa Egiptu i dowódcy wszystkich moich armii. Dalej rozkazuję, by wszystkie dawne majętności jego ojca, szlachetnego Piankiego, księcia Harrab, zostały mu zwrócone…”.

W tym miejscu przerwała nagle nakładanie opatrunku i zarzuciła mi ręce na szyję.

– Tak może się zdarzyć, prawda, kochany Taito? Proszę, powiedz, że może.

– Żaden normalny mężczyzna nie mógłby ci się oprzeć, pani – uśmiechnąłem się, rozbawiony jej brakiem realizmu. –Nawet sam wielki faraon.

Gdybym wiedział wówczas, jak bliskimi prawdy okażą się me słowa, położyłbym chyba sobie na języku rozżarzone węgle, zanim je wypowiedziałem.

Nadzieja ponownie rozpromieniła jej oblicze. Była to dla mnie wystarczająca nagroda, przywdziałem więc z powrotem tunikę, by położyć kres zbyt gorliwemu opatrywaniu mego grzbietu.

– Lecz teraz, pani, jeżeli twoja Izyda ma emanować nieodpartym pięknem, musisz odpocząć.

Przyniosłem ze sobą napój z proszku z kwiatów nasennych zwany czerwonym shepennem. Nasiona tej cennej rośliny po raz pierwszy przywiezione zostały do Egiptu przez kupieckie karawany z górzystej krainy gdzieś na wschodzie. Wyhodowałem je w ogrodzie, a gdy opadały płatki, nacinałem łuskę nasienia trójzębnym widelcem ze złota. Z nacięć wypływało gęste, białe mleczko, które zbierałem, suszyłem i przygotowywałem zgodnie z wypracowaną przeze mnie metodą. Uzyskany proszek wywoływał sen, sprowadzał niesamowite wizje i łagodził ból.

– Zostań ze mną jeszcze, Taito – wymruczała, ułożywszy się na łóżku, zwinięta niczym senny kociak. – Utul mnie do snu, tak jak to robiłeś, kiedy byłam dzieckiem.

Biorąc ją w ramiona, pomyślałem, że nadal tym dzieckiem pozostała.

– Wszystko dobrze się skończy, prawda? – szepnęła.

– Będziemy żyli długo i szczęśliwie, tak jak w twoich opowieściach…

Gdy zasnęła, ucałowałem ją delikatnie w czoło i przykryłem futrzaną narzutą, po czym wymknąłem się z komnaty.

Piątego dnia trwania święta Ozyrysa faraon przybył do Karnaku ze swego pałacu w Elefantynie, znajdującego się o dziesięć dni żeglugi szybką rzeczną łodzią w górę rzeki. Zawitał w pełnej glorii, wraz ze wszystkimi dworzanami, by przewodniczyć obrzędom podczas święta bóstwa.

Okręty Tanusa opuściły Karnak trzy dni wcześniej, popłynęły pod prąd, by powitać wielką flotyllę i eskortować ją podczas ostatniego etapu podróży, tak więc ani Lostris, ani ja nie widzieliśmy go od chwili powrotu z wielkich łowów na hipopotamy. Widok wynurzającej się zza zakrętu rzeki, gnanej nurtem i silnym bocznym wiatrem z pustyni jego łodzi sprawił więc nam obojgu niezwykłą radość. „Oddech Horusa” płynął na czele floty, wskazując jej drogę z południa.

Lostris stała za swymi dwoma braćmi, Mensetem i Sobekiem, wśród świty wielkiego wezyra. Obaj byli zgrabni i przystojni, lecz jak na mój gust za wiele mieli z ojca. Nie ufałem zwłaszcza starszemu, Mensetowi, młodszy zaś zawsze szedł w jego ślady.

Ja uplasowałem się bardziej z tyłu, w szarym tłumie dworzan i pomniejszych urzędników, skąd mogłem obserwować Lostris i mego pana, księcia Intefa. Dostrzegłem, że jej kark rumieni się z radości i podniecenia na widok wysokiej postaci na pokładzie rufowym „Oddechu Horusa”. Łuski napierśnika z krokodylej skóry migotały w słońcu, a chmura strusich piór wieńcząca hełm Tanusa trzepotała na wietrze, co świadczyło o tym, że łódź płynie z dużą szybkością.

Podekscytowana Lostris podskakiwała, wymachiwała nad głową szczupłymi ramionami, lecz j ej piski i błazeństwa gubiły się w ryku olbrzymiego tłumu, który wyległ na oba brzegi Nilu, by powitać swego faraona. Teby są najludniejszym miastem świata. Według moich szacunków prawie ćwierć miliona mieszkańców wyszło na powitanie króla.

Tanus tymczasem nie rozglądał się, lecz patrzył przed siebie, na swój obnażony miecz wzniesiony w powitalnym salucie. Reszta flotylli podążała za „Oddechem Horusa” w szyku zwanym szykiem czapli od kształtu klucza, w jakim ptaki te wracają o zmierzchu do swoich gniazd. Ustawiają się zawsze w linii dwóch boków rozwartego trójkąta. Proporce i bojowe odznaki powiewały w całej okazałości, migocząc tęczowym blaskiem – ten wspaniały widok sprawił, że tłumy zaczęły wiwatować i szaleńczo wymachiwać palmowymi liśćmi.

Po jakimś czasie, kołysząc się ciężko na falach, ukazał się zza zakrętu pierwszy okręt głównego konwoju, pełen wielmożów z królewskiej świty. Za nim podążył kolejny, a dalej cała olbrzymia, bezładna horda małych i dużych statków. W dół rzeki płynęły transportowce wypełnione sługami pałacowymi i niewolnikami z ich dobytkiem i potrzebnymi sprzętami, barki wyładowane wołami, kozami i kurczakami dla kuchni, złocone i jaskrawo pomalowane okręty wiozące pałacowe meble i skarby, arystokratów i pomniejszych urzędników, wszystko stłoczone razem w sposób mający niewiele wspólnego ze sztuką żeglarską. Jakiż kontrast stanowił pokaz w wykonaniu flotylli Tanusa, ustawionej bokiem do wiatru i utrzymującej regularny szyk mimo bystrego prądu Nilu!

Wreszcie zza zakrętu wyłoniła się z trudem reprezentacyjna barka faraona. Entuzjazm tłumu sięgnął zenitu. Ten olbrzymi statek, największy zbudowany przez człowieka, parł ociężale ku kamiennemu nabrzeżu pod pałacem wielkiego wezyra, gdzie czekaliśmy, by go powitać.

Miałem wiele czasu na przestudiowanie jego szczegółów i rozmyślania o tym, jak trafnie jego rozmiary, konstrukcja oraz metoda sterowania odzwierciedlają obecną sytuację i sposób sprawowania władzy w naszym Egipcie – Egipcie w dwunastym roku panowania faraona Mamose, ósmego władcy o tym imieniu pochodzącego z tego rodu, a zarazem najsłabszego przedstawiciela biernej i chwiejnej dynastii. Paradna barka miała długość pięciu bojowych okrętów, lecz brak proporcji między szerokością i wysokością boleśnie ranił mój zmysł artystyczny. Masywny kadłub pomalowany został na najmodniejsze w naszych czasach jaskrawe, ostre barwy, a statua Ozyrysa na dziobie pokryta była płatkami prawdziwego złota. Lecz im bliżej miejsca, w którym jej oczekiwaliśmy, znajdował się okręt, tym łatwiej było dostrzec wyblakłe plamy na olśniewającej kolorami powierzchni i ciemne smugi na burtach w miejscach, gdzie załoga oddawała kał.

Na środku pokładu znajdowała się wyniosła nadbudówka, prywatne apartamenty faraona, tak solidnie skonstruowana z grubych desek z bezcennego cedru i tak wypchana ciężkimi sprzętami, że prędkość i zwrotność barki ulec musiały znacznemu pogorszeniu. Na szczycie tej groteskowej budowli, za ozdobną balustradą uplecioną ze świeżych lilii, pod baldachimem z delikatnie wyprawionej skóry gazeli, umiejętnie zszytej i pokrytej wizerunkami wszystkich ważniejszych bogów i bogiń, siedział w majestatycznym odosobnieniu faraon. Jego stopy obute były w misternie zrobione złote sandały, ciało okrywała szata z czystego lnu, lśniąca niczym spiętrzone cumulusy na letnim niebie. Na głowie nosił wysoką podwójną koronę: białą, z sępią głową bogini Nechbet symbolizującą Górny Egipt, połączoną z czerwoną koroną i głową kobry bogini Wadżet, symbolizującej Deltę.

Mimo posiadania tej korony jak na ironię nasz umiłowany władca utracił Deltę przed bez mała dziesięcioma laty. W naszych burzliwych czasach Dolnym Egiptem rządził inny faraon, również noszący podwójną koronę, a przynajmniej własną jej wersję. Był to oszust, śmiertelny wróg naszego władcy, a jego stale podejmowane przeciwko nam działania wojenne pozbawiały oba królestwa złota i krwi młodych mężczyzn. Egipt był podzielony i rozdarty przez walki wewnętrzne. W ciągu tysiąca lat naszej historii zawsze tak się działo, gdy słabi ludzie przywdziewali strój faraona. Do władania dwoma królestwami potrzeba silnego, śmiałego i bystrego człowieka.

Aby wykonać tą ciężką barką zwrot pod prąd i przycumować w wyznaczonym przy pałacowym nabrzeżu miejscu, kapitan powinien był prowadzić jednostkę bliżej przeciwległego brzegu. Gdyby tak uczynił, miałby całą szerokość Nilu na wykonanie manewru. Jednak najwyraźniej źle ocenił siłę wiatru i prądu, toteż zarządził zwrot na środku rzeki. Najpierw barka stanęła powoli burtą do nurtu, przechylając się ciężko, gdy wysoka nadbudówka niczym żagiel pochwyciła gorący, pustynny wiatr. Sześciu bosmanów szalało na dolnym pokładzie, unosząc i opuszczając bicze, a uderzenia rzemieni po nagich ramionach wioślarzy niosły się echem nad wodą.

Poganiani biczami niewolnicy pochylali się z pasją nad wiosłami, po obu stronach kadłuba spienili wodę setką wioseł, każdy uderzał w swoim rytmie, nawet nie próbując dostosować swych ruchów do wysiłków pozostałych. Ich przekleństwa i okrzyki mieszały się z wywrzaskiwanymi rozkazami czterech sterników, którzy zmagali się z wiosłem sterowym na rufie. Tymczasem na pokładzie rufowym Nembet, zgrzybiały admirał, a zarazem kapitan barki, to przeczesywał palcami długą, poszarpaną brodę, to wymachiwał rękoma, niespokojny, lecz bezsilny.

Wysoko nad tym pandemonium siedział faraon, nieruchomy niczym posąg, zbyt wyniosły, by zauważyć zamieszanie. Och, doprawdy to był nasz cały Egipt.

Nagle barka zwolniła tempo wykonywania zwrotu, wreszcie stanęła i skierowała się wprost ku nam, stojącym na brzegu. Znalazła się w kleszczach prądu i wiejącego z przeciwnej strony wiatru. Kapitan i załoga mimo szaleńczych, lecz nieskoordynowanych wysiłków nie byli w stanie ani zakończyć manewru i poprowadzić barki z powrotem zgodnie z nurtem, ani też puścić jej w dryf, co by ją uchroniło przed gwałtownym uderzeniem w granitowe bloki nabrzeża i wybiciem dziury w wielkim, złoconym dziobie.

Gdy wszyscy uświadomili sobie, na co się zanosi, entuzjastyczne okrzyki spoglądającego z brzegu tłumu z wolna ucichły i po obu stronach Nilu zapadła przerażająca cisza, w której tym wyraźniej rozbrzmiewały wrzaski i odgłosy chaotycznej krzątaniny na pokładach olbrzymiego statku.

Nagle wzrok tłumu skierował się w dół rzeki. Napędzany lśniącymi wiosłami „Oddech Horusa” opuścił swą pozycję na czele eskadry i jak burza pomknął pod prąd. Wiosła opadały, wznosiły się i opadały ponownie w idealnym równym rytmie. Łódź przepłynęła tak blisko dziobu barki, że tłum jęknął bezgłośnie, zagłuszając szmer wiatru w kępach papirusu. Zderzenie wydawało się nieuniknione, lecz w ostatniej chwili Tanus dał sygnał wzniesioną nad głowę zaciśniętą pięścią. Oba rzędy wioślarzy zanurzyły wiosła, przyciągając je ku sobie, a sternik przerzucił gwałtownie w bok wiosło sterowe.

„Oddech Horusa” wyhamował i uskoczył przed nadciągającą ociężale wielką barką. Dwa okręty zetknęły się tak delikatnie jak usta w dziewiczym pocałunku i przez mgnienie oka wieża rufowa „Oddechu Horusa” znajdowała się na prawie równej wysokości z głównym pokładem barki.

W tym momencie Tanus znieruchomiał na parapecie wieży.

Zdjął sandały, pozbył się zbroi i odrzucił broń. Wokół pasa obwiązał się lekką lnianą liną. Ciągnąc ją za sobą, skoczył przez szczelinę między okrętami.

Jakby budząc się z odrętwienia, tłum poruszył się i otrząsnął z paraliżu. Jeżeli był jeszcze ktoś nieznający imienia Tanusa, musiał poznać je przed końcem dnia. Oczywiście Tanus zdobył już sławę w rzecznych bojach z oddziałami uzurpatora z Dolnego Królestwa, lecz dotąd jedynie wojska widziały go w akcji. Opisywane wyczyny nigdy nie są przyjmowane tak jak te oglądane na własne oczy.

Teraz na oczach faraona, królewskiej flotylli i wszystkich mieszkańców Karnaku Tanus przeskoczył z jednego pokładu na drugi i wylądował lekko jak lampart.

– Tanus!

Jestem pewien, że to moja pani Lostris pierwsza wykrzyknęła jego imię, lecz ja byłem drugi.

– Tanus! – wrzasnąłem, a potem wszyscy podchwycili ten okrzyk.

– Tanus! Tanus! Tanus! – wykrzykiwali rytmicznie, jakby recytowali odę do jakiegoś nowo odkrytego boga.

Tanus, gdy tylko wylądował na pokładzie barki, obrócił się i pognał na dziób, wybierając w biegu linę. Załoga jego okrętu splotła jej koniec z ciężką cumą grubości męskiego ramienia. Teraz rzucono ją za burtę. Tanus uskoczył. Potem przeciągnął ją na barkę. Jego plecy i ramiona zalśniły od potu.

W tym czasie część członków załogi barki pojęła jego zamiary i podążyła mu z pomocą. Na rozkaz Tanusa ludzie trzykrotnie owinęli cumę wokół bukszprytu barki. Gdy tylko została pewnie zamocowana, Tanus skinieniem dłoni odesłał swój okręt.

„Oddech Horusa” wpadł w nurt rzeki i błyskawicznie nabrał szybkości. Nagle cuma rozwinęła się na całą długość, a masa ciężkiego statku na drugim jej końcu zatrzymała go w miejscu. Przez pełną grozy chwilę myślałem, że okręt przewróci się i zostanie wciągnięty pod powierzchnię, lecz Tanus przewidział siłę szarpnięcia i dał znak swej załodze, by zamortyzowała je umiejętnymi poruszeniami długich wioseł.

Choć zanurzył się tak mocno, że zielona woda przelała się przez rufę, okręt przetrwał niebezpieczeństwo, wyskoczył na powierzchnię i ponownie napiął cumę. Przez długi moment nic się nie działo. Lekki okręt nie miał żadnego wpływu na bezwładność wielkiej barki. Oba statki były spięte razem, jakby krokodyl pochwycił za pysk starego bawołu, lecz nie potrafił ściągnąć go z brzegu. Wówczas stojący na dziobie barki Tanus odwrócił się do zdezorientowanej załogi. Wykonał jeden władczy gest, który przyciągnął jej uwagę, i nagle w jej postawie zaszła radykalna zmiana. Wszyscy czekali na jego rozkazy.

Dowódcą całej floty faraona w randze wielkiego lwa Egiptu był Nembet. Przed laty jego potęga stawiała go w gronie najmożniejszych, lecz teraz zestarzał się i zniedołężniał. Tanus bez wysiłku przejął komendę, jakby było to coś równie naturalnego jak prąd rzeki czy wiatr, a załoga barki zareagowała bez zastanowienia.

– Do wioseł! – dał znak obsadzie lewej burty, ludzie zaś zgięli grzbiety i z ochotą pociągnęli za wiosła.

– Cała wstecz! – machnął zaciśniętą pięścią ku sterburcie, a żeglarze naparli na wiosła, zanurzając ich ostre pióra głęboko w wodę.

Tanus podszedł do nadburcia i dał sygnał sternikowi „Oddechu Horusa”, po mistrzowsku koordynując wysiłki obu załóg. Lecz barka nadal pędziła ku nabrzeżu. Tylko wąski pas wody oddzielał statek od granitowych bloków.

Wreszcie zareagowała powoli, zbyt powoli. Obracany przez łódź jaskrawo pomalowany dziób począł zawracać do nurtu rzeki. Raz jeszcze okrzyki ucichły i zapadła złowieszcza cisza, gdy czekaliśmy, aż olbrzymi statek uderzy w nabrzeże i wypruje wnętrzności na skałach. Gdyby tak się zdarzyło, dla Tanusa rezultat katastrofy mógł być tylko jeden. Odebrał dowodzenie niedołężnemu admirałowi, musiał więc wziąć na siebie odpowiedzialność za wszystkie błędy starca. Gdy wstrząs zderzenia zrzuci faraona z tronu, gdy podwójna korona potoczy się wraz z utraconą powagą po pokładzie, gdy wreszcie monarsza barka zatonie pod jego stopami, a on na oczach wszystkich swoich poddanych wyciągnięty zostanie z rzeki niczym tonące szczenię, urażony admirał Nembet i mój pan, książę Intef, podjudzać będą faraona, by cały swój gniew wyładował na butnym, młodym parweniuszu.

Kiedy patrzyłem bezsilnie, drżąc o losy mego drogiego przyjaciela, zdarzył się cud. Barka była już blisko brzegu, a Tanus tak niedaleko od miejsca, w którym stałem, że jego głos rozległ się donośnie.

– Pomóż mi teraz, wielki Horusie! – zawołał.

Nigdy nie wątpiłem, że bogowie czasem przykładają rękę do spraw śmiertelników. Tanus jest człowiekiem Horusa, Horus zaś jest bogiem wiatru.

Pustynny wicher wiał przez trzy dni i trzy noce z zachodnich pustkowi Sahary. Przez cały ten czas dął równie silnie, ani na moment nie przestawał, teraz wszakże ucichł. Nie zelżał stopniowo, lecz po prostu nagle przestał wiać. Drobne fale marszczące powierzchnię rzeki wygładziły się, palmy wzdłuż nabrzeża, nieprzerwanie szumiące swymi liśćmi, znieruchomiały jakby ścięte nagłym przymrozkiem.

Uwolniona z objęć wiatru barka wyprostowała się i poddała wysiłkom „Oddechu Horusa”. Słoniowaty dziób ustawił się pod prąd i statek znalazł się w pozycji równoległej do nabrzeża dokładnie w chwili, gdy jego burta dotknęła ociosanego kamienia, a siła wód Nilu wyhamowała jego pęd, zatrzymując w bezruchu.

Tanus wydał ostatni rozkaz i zanim paradna jednostka zaczęła poruszać się wstecz, na brzeg rzucono cumy, które zostały błyskawicznie pochwycone i przymocowane do kamiennych pachołków przez zręczne dłonie. Lekko, niczym gęsie pierze na wodzie, wielka reprezentacyjna barka spoczywała spokojnie i bezpiecznie przy nabrzeżu. Ani tron, na którym zasiadał faraon, ani wyniosła korona na jego skroni nie zostały poruszone podczas cumowania.

My, gapie, z entuzjazmem wykrzykiwaliśmy pochwały tego wyczynu, więc to imię Tanusa, a nie faraona znalazło się na ustach wszystkich. Tanus skromnie, ale i bardzo roztropnie, nawet nie próbował dziękować wiwatującym. Dalsze ściąganie na siebie uwagi mogłoby umniejszyć przepych ceremonii powitalnej przygotowanej na cześć władcy, a to byłoby zaiste głupotą, która pozbawiłaby go monarszej łaski, jaką zaskarbił sobie swoim wyczynem. Faraon zawsze był zazdrosny o swą królewską pozycję. Dlatego też Tanus przywołał dyskretnie do zewnętrznej burty „Oddech Horusa”. Gdy wielka masa barki skryła łódź przed naszym wzrokiem, zeskoczył na jej pokład, opuszczając scenę, na której tak znacząco się wyróżnił, i pozostawił ją swemu władcy.

Ja jednak dostrzegłem, że gdy Nembet, stary admirał, wielki lew Egiptu schodził na brzeg za faraonem, miał twarz ponurą i wykrzywioną wściekłością. Wiedziałem więc, że Tanusowi przybył kolejny potężny wróg.

Tego samego wieczoru, gdy przeprowadzałem próbę kostiumową sztuki, miałem możność spełnić daną Lostris obietnicę. Przed rozpoczęciem przedstawienia zostawiłem kochanków prawie przez całą godzinę na osobności.

Wokół świątyni Ozyrysa, w której miało się odbyć nasze przedstawienie, rozstawiłem namioty, pełniące funkcję garderób każdego z głównych wykonawców. Namiot Lostris celowo umieściłem w pewnym oddaleniu od pozostałych. Oddzielały go od nich masywne kamienne kolumny wspierające strop świątyni. Podczas gdy ja stałem na straży przy wejściu do namiotu, Tanus odchylił płótno z drugiej strony i wślizgnął się do środka.

Starałem się nie przysłuchiwać okrzykom radości, gdy objęli się po raz pierwszy, ani też szeptom i gruchaniu zakochanych, stłumionemu śmiechowi, ściszonym jękom i westchnieniom towarzyszącym ich niewinnej miłości. Choć w tej chwili nie zamierzałem nawet próbować temu zapobiec, przekonany byłem, że nie doprowadzą swej gry do samego końca. Znacznie później zarówno Lostris, jak i Tanus osobno potwierdzili to przekonanie. Moja pani w dniu swego ślubu była dziewicą. Gdyby tylko któreś z nas wiedziało, jak bliski jest ów dzień zaślubin, kto wie, czy nie rozegralibyśmy tego inaczej.

Miałem bolesną świadomość, że każda minuta ich wspólnego pobytu w namiocie zwiększa zagrożenie dla nas wszystkich, ale nie potrafiłem zdobyć się na to, by ich wezwać i rozdzielić. Choć pręgi po bacie Rasfera wciąż paliły mój grzbiet i choć głęboko na dnie duszy, gdzie staram się skryć wszystkie niegodne myśli i instynkty, równie boleśnie płonęła zazdrość, pozwoliłem im przebywać razem znacznie dłużej, niż powinienem był.

Nie usłyszałem, że nadchodzi mój pan, książę Intef. Kazał podbijać swe sandały najdelikatniejszą koźlą skórką, by tłumiła jego kroki. Poruszał się bezszelestnie niby duch i niejeden dworzanin czy niewolnik poczuł pieszczotę rasferowego bicza lub stryczka z powodu nieostrożnego słowa, które posłyszał mój pan podczas bezgłośnych wędrówek salami i korytarzami pałacu. Niemniej w ciągu wszystkich tych lat wyrobiłem w sobie instynkt, który pozwalał mi zwykle wyczuć jego obecność, zanim jeszcze wyłonił się z cienia. Nie był to instynkt niezawodny, lecz tego wieczoru mnie nie zawiódł. Gdy się obejrzałem, mój pan był prawie przy mnie. Szedł w moją stronę między kolumnami sali hipostylowej, smukły, wysoki i śmiertelnie niebezpieczny jak gotowa do ataku kobra.

– Mój panie! – krzyknąłem tak głośno, że aż sam się wystraszyłem. – To dla mnie zaszczyt, że przybyłeś, by przyglądać się naszej próbie. Będę niezmiernie wdzięczny za wszelkie rady i sugestie… – Wyrzucałem z siebie zdania w zabójczym tempie, starając się ukryć zmieszanie i ostrzec kochanków skrytych w namiocie za mymi plecami.

W obu przypadkach powiodło mi się znacznie lepiej, niż miałem prawo oczekiwać. Z garderoby za mną dobiegł odgłos pełnej konsternacji krzątaniny, gdy kochankowie odskoczyli od siebie, a potem zatrzepotało płótno w tylnej części namiotu, kiedy Tanus wymykał się tą samą drogą, którą wszedł.

Innym razem nie zdołałbym tak łatwo oszukać mego pana, księcia Intefa. Wyczytałby winę z mej twarzy z równą łatwością, jak ja odczytuję hieroglify na ścianach świątyni czy też moje pismo na tym zwoju; lecz tego wieczoru był zaślepiony gniewem i chęcią zrugania mnie za ostatnie wykroczenie. Nie miotał się i nie szalał ze złości. Mój pan jest najniebezpieczniejszy, gdy mówi jedwabistym tonem i uśmiecha się łagodnie.

– Drogi Taito – był to prawie szept – doszły mnie słuchy, że zmieniłeś pewne szczegóły dotyczące pierwszego aktu sztuki, mimo iż sam poleciłem, by znalazły się w przedstawieniu. Nie mogę uwierzyć, żebyś pozwolił sobie na taką butę, więc odbyłem tę daleką drogę, by przekonać się osobiście.

Próżnym trudem byłoby udawać niewinność czy niewiedzę, skłoniłem więc głowę, starając się wyglądać na zasmuconego.

– Mój panie, to nie ja wprowadziłem zmiany. To jego świątobliwość, arcykapłan świątyni Ozyrysa…

– Tak, oczywiście, że on – przerwał niecierpliwie mój pan – lecz dopiero wtedy, gdy wbiłeś mu to do głowy. Czy sądzisz, że nie znam ciebie i tego bełkoczącego starego kapłana? Przez całe życie nie wymyślił nic oryginalnego, ty zaś nie zajmujesz się niczym innym.

– Ależ panie! – zaprotestowałem.

– Jakim podstępnym sposobem posłużyłeś się tym razem? Czyżby był to kolejny sen, zesłany ci w najodpowiedniejszym momencie przez bogów? – zapytał mój pan, głosem tak miękkim jak szelest sunącej po kamiennych płytach posadzki jednej ze świętych kobr, od których roiło się w świątyni.

– Panie mój!

Robiłem, co w mojej mocy, by wyglądać na zaskoczonego tym oskarżeniem, chociaż w rzeczy samej nakarmiłem dobrego ojca dosyć malowniczą historią o tym, jak Ozyrys nawiedził mnie we śnie pod postacią czarnego kruka, by poskarżyć się na rozlew krwi w swojej świątyni.

Do owego momentu kapłan nie zgłaszał zastrzeżeń do elementów teatru realistycznego, jakie zaplanował książę Intef ku uciesze faraona. Uciekłem się do snów dopiero wtedy, gdy zawiodły wszelkie próby wyperswadowania memu panu tego pomysłu. Głęboką odrazę budziło we mnie uczestniczenie w tak ohydnym dziele, jakie kazał odegrać w pierwszym akcie sztuki. Oczywiście świadom jestem tego, że pewne dzikie ludy we wschodnich krainach składają swym bogom ofiary z ludzi. Słyszałem, że Kasyci, którzy mieszkają pomiędzy bliźniaczymi rzekami Tygrysem i Eufratem, ciskają noworodki do rozpalonych pieców. Przewodnicy karawan, którym zdarzyło się podróżować przez te odległe ziemie, opowiadają także o innych okropieństwach dokonywanych w imię religii, o dziewicach zarzynanych dla zapewnienia dobrych plonów czy o jeńcach wojennych ścinanych przed posągami trójgłowego boga.

Wszakże my, Egipcjanie, jesteśmy narodem cywilizowanym i oddajemy cześć mądrym i sprawiedliwym bogom, a nie opętanym żądzą mordu potworom. Próbowałem przekonać o tym mego pana. Zwróciłem mu uwagę, że do tej pory tylko jeden faraon złożył bogom ofiarę z ludzi – był to Menotep, który w świątyni Setha rozpłatał gardła siedmiu zbuntowanym książętom, a następnie kazał poćwiartować zwłoki, zabalsamowane kawałki zaś rozesłał zarządcom wszystkich nomów jako ostrzeżenie. Historia wciąż spogląda na ten czyn z niesmakiem, Menotepa natomiast do dzisiaj nazywa Krwawym Królem.

– Nie jest to ofiara z człowieka – zaoponował mój pan. – Jedynie zasłużona egzekucja, wykonana w dosyć nowatorski sposób. Nie zaprzeczysz chyba, drogi Taito, że kara śmierci zawsze stanowiła ważny składnik naszego wymiaru sprawiedliwości? Tod to złodziej. Kradł z królewskiej szkatuły i musi za to umrzeć choćby dla przykładu.

Brzmiało to rozsądnie, tyle tylko, że wiedziałem, iż nie interesuje go sprawiedliwość, lecz raczej ochrona swego własnego skarbca i wywarcie wrażenia na faraonie, który kochał widowiska i teatr. Tak oto jedyną alternatywą, jaka mi pozostała, było odebranie we śnie ostrzeżenia przeznaczonego dla dobrego ojczulka. Teraz mój pan, książę Intef, rozchylił wargi w uśmiechu, który odsłonił dwa rzędy idealnie równych zębów, a mnie krew stanęła w żyłach i zjeżyły mi się włosy na głowie.

– Oto drobna rada – wyszeptał, zbliżywszy twarz do mojej.

– Proponuję, byś miał dziś w nocy następny sen, tak by bóg, który odwiedził cię ostatnim razem, miał okazję odwołać swe uprzednie instrukcje dla kapłana i zatwierdzić moje ustalenia. Jeżeli nie, znajdę nową pracę dla Rasfera… obiecuję ci to uroczyście.

Odwrócił się i odszedł, a ja odetchnąłem z ulgą, uspokojony tym, że nie odkrył kochanków, po czym zachmurzyłem się, widząc, że zmuszony będę dopuścić do owego ohydnego czynu, który nakazał.

Gdy mój pan się oddalił, próba okazała się tak wielkim sukcesem, że podniosło mnie to nieco na duchu. Lostris była uosobieniem szczęścia po schadzce z Tanusem i jej uroda stała się zaiste boska, a Tanus, ze swoją siłą i młodością, wyglądał niczym wcielenie boga Horusa.

Oczywiście wejście na scenę Ozyrysa wytrąciło mnie trochę z równowagi, jako że świadomy byłem losu, jaki gotował mu mój pan, książę Intef. Ozyrysa grał przystojny mężczyzna w średnim wieku o imieniu Tod, niegdyś jeden z rządców. Przyłapano go na czerpaniu ze szkatuły mego pana dla utrzymania młodej i kosztownej kurtyzany, w której się zadurzył. Nie czułem dumy z tego, że to moja kontrola ksiąg wydobyła na światło dzienne te nieprawidłowości.

Książę Intef zwolnił go z aresztu, gdzie oczekiwał na formalny proces i wyrok, by zagrał w widowisku rolę boga podziemi. Przyrzekł mu, że zapomni o całej sprawie, jeżeli Tod należycie odegra rolę Ozyrysa. Nieszczęsny Tod nie dostrzegł groźby skrytej w tej propozycji i z tragicznym entuzjazmem zaangażował się w spektakl, wierząc, iż wypracowuje w ten sposób swe uniewinnienie. Nie mógł wiedzieć, że mój pan podpisał już w sekrecie wyrok śmierci i wręczył zwój Rasferowi, który był nie tylko nadwornym oprawcą, lecz i aktorem wybranym przeze mnie do roli Setha w naszej sztuce. Życzeniem mego pana było, by następnego wieczoru, gdy widowisko odegrane zostanie przed faraonem, połączył obie te role. Choć było oczywiste, że Rasfer jest najlepszym kandydatem do roli Setha, obserwując jego i Toda podczas próby pierwszej sceny, żałowałem, że go w niej obsadziłem. Zadrżałem na myśl, jak właściwe przedstawienie różnić się będzie od tej próby.

Po próbie czekał mnie jakże przyjemny obowiązek odprowadzenia mej pani do haremu. Nie pozwoliła mi odejść, lecz zatrzymała do późna, zmuszając do wysłuchiwania pełnych ekscytacji uwag na temat nadzwyczajnych wydarzeń minionego dnia. Podkreślała zwłaszcza rolę, jaką odegrał w nich Tanus.

– Czy widziałeś, jak wezwał wielkiego boga Horusa i jak bóg przybył mu natychmiast z pomocą? Zgodzisz się ze mną, że cieszy się jego pełną przychylnością i ochroną? Horus nie pozwoli, by przytrafiło się nam coś złego, teraz jestem o tym przekonana.

Usłyszałem jeszcze wiele podobnych radosnych fantazji, nie było już za to mowy o rozstaniu i samobójstwie. Jakże zmienne są wiatry młodzieńczej miłości!

– Po tym, co Tanus dziś uczynił, po tym jak uratował paradną barkę przed rozbiciem, na pewno zaskarbił sobie wielką łaskę faraona. Jak myślisz, Taito? Jeśli otoczony jest łaską boga i faraona, mojemu ojcu bez wątpienia nie uda się go odesłać z Karnaku, prawda?

Przytakiwać musiałem każdemu radosnemu pomysłowi, jaki przyszedł do głowy mej pani. Pozwoliła mi opuścić harem dopiero po zapamiętaniu przynajmniej tuzina zapewnień o nieprzemijającej miłości, które pod przysięgą zobowiązałem się osobiście przekazać Tanusowi.

Gdy w stanie krańcowego wyczerpania dotarłem wreszcie do swoich komnat, nadal nie było dla mnie spokoju. Prawie wszyscy niewolni chłopcy czekali na mnie, równie podnieceni i rozgadani jak moja pani. Oni także chcieli znać moją opinię na temat wydarzeń całego dnia, a szczególnie uratowania statku faraona przez Tanusa i znaczenia tego czynu. Gdy karmiłem swoje zwierzaki, stłoczyli się wokół mnie na tarasie nad rzeką i zawzięcie rywalizowali między sobą o zwrócenie na siebie uwagi.

– Starszy bracie, czy to prawda, że Tanus wezwał na pomoc boga, a Horus natychmiast przyszedł mu z pomocą? Czy widziałeś, jak to się stało? Niektórzy mówią, że bóg objawił się pod postacią sokoła i zawisł nad głową Tanusa, ochraniając go swymi rozpostartymi skrzydłami? Czy to prawda?

– Czy to prawda, Akh, że faraon podniósł Tanusa do godności towarzysza faraona i podarował mu w nagrodę pięćset feddanów żyznej ziemi nad rzeką?

– Starszy bracie, mówi się, że wyrocznia w pustynnej świątyni Thota, boga mądrości, ułożyła horoskop Tanusa. Wyrocznia przepowiada, że będzie kiedyś największym wojownikiem w historii Egiptu i że pewnego dnia faraon wyróżni go spośród wszystkich.

Gdy wspomnę teraz to dziecięce gadanie, czuję rozbawienie, widząc, jak niezwykłej prawdy było ono zapowiedzią, lecz wówczas przegnałem moich chłopców z udaną surowością, jak dzieci.

Kiedy kładłem się do snu, myślałem o tym, że Tanus zaskarbił sobie miejsce przynajmniej w sercach mieszkańców bliźniaczych miast Luksoru i Karnaku. Był to jednak zaszczyt uciążliwy i dwuznaczny. Sława i popularność rodzą zazdrość wśród możnych, a uwielbienie tłumu jest nietrwałe. Motłoch często znajduje wiele zadowolenia w zrzucaniu z piedestału wczorajszych bohaterów i w wynoszeniu nowych na ich miejsce.

O wiele bezpieczniej jest żyć na uboczu, bez przyciągania niczyjej uwagi, jak ja zawsze staram się czynić.

Po południu szóstego dnia święta faraon w uroczystej procesji przemierzył oficjalnym traktem między rzędami granitowych lwów drogę ze swej willi w sercu królewskich posiadłości na otwartym terenie między Karnakiem i Luksorem do świątyni Ozyrysa na brzegu Nilu.

Wielkie sanie, którymi jechał, były tak wysokie, że gęsty tłum tłoczący się wzdłuż alei musiał zadzierać głowy, by spojrzeć na władcę usadowionego na wspaniałym pozłacanym tronie, gdy przesuwał się obok w pojeździe ciągniętym przez dwadzieścia nieskazitelnie białych wołów o masywnych, zgarbionych grzbietach i rogatych łbach ozdobionych wieńcami kwiatów. Płozy zgrzytały nieprzyjemnie po nawierzchni traktu i rysowały kamienne płyty.

Procesji przewodziło stu muzyków, pieszcząc struny lir i harf, bijąc w cymbały i bębny, potrząsając grzechotkami i Bistrum, dmąc w długie proste rogi afrykańskich antylop i zakrzywione rogi dzikich baranów. Za nimi podążał chór złożony z setki najlepszych głosów Egiptu, wyśpiewując pochwalne hymny na cześć faraona oraz drugiego boga, Ozyrysa. Oczywiście chór prowadziłem ja. Za nami maszerował oddział reprezentacyjny pułku Błękitnych Krokodyli, dowodzony osobiście przez Tanusa. Gdy kroczył aleją cały w piórach i zbroi, tłum zgotował mu specjalną owację. Niezamężne panny piszczały i niejedna osunęła się zemdlona w kurz, ulegając histerii z powodu jego świeżo pozyskanej popularności.

Za gwardią posuwał się wezyr i jego najznaczniejsi urzędnicy, dalej arystokraci, ich żony i dzieci, potem oddział z pułku Sokołów i wreszcie potężne sanie faraona. Było to zgromadzenie kilku tysięcy najbogatszych i najbardziej wpływowych osobistości Górnego Egiptu.

Gdy zbliżyliśmy się do świątyni Ozyrysa, arcykapłan i podlegający mu kapłani ustawili się na schodach między gigantycznymi pylonami, by powitać faraona Mamose. Świątynia została niedawno odmalowana, toteż płaskorzeźby na ścianach oślepiały grą kolorów w ciepłym, żółtym blasku zachodzącego słońca. Jaskrawa chmura proporców i flag trzepotała na masztach we wnękach zewnętrznego muru.

U podstawy schodów faraon zstąpił ze swego pojazdu i z majestatyczną powagą począł wspinać się po stu stopniach. Chór ustawił się po obu stronach schodów. Ja stałem na pięćdziesiątym stopniu, tak więc podczas tych kilku sekund, gdy przechodził obok mnie, miałem okazję dokładnie przyjrzeć się władcy.

Znałem go dobrze, jako że był jednym z moich pacjentów, lecz zapomniałem, jak niewielkiego był wzrostu – to znaczy niewielkiego jak na boga. Nie sięgał mi nawet do ramienia, choć wysoka, podwójna korona przydawała mu wyniosłości. Kroczył z rękami splecionymi na piersiach w rytualnej pozie, niosąc berło i bicz, odznaki swego monarszego urzędu i boskości. Nie po raz pierwszy zauważyłem, że jego ręce są pozbawione owłosienia, gładkie, niemal kobiece, oraz że jego stopy są także drobne i smukłe. Pierścienie przyozdabiały wszystkie palce rąk i nóg, amulety ramiona, a bransolety nadgarstki. Na ciężkim pektorale z czerwonego złota widniał wykonany z różnokolorowych fajansowych płytek wizerunek boga Thota dzierżącego pióro prawdy. To arcydzieło sztuki jubilerskiej miało prawie pięćset lat i nosiło go wcześniej siedemdziesięciu innych monarchów.

Twarz pod podwójną koroną pokrywał biały puder, który nadawał jej trupią bladość. Oczy miał wyraziście obrysowane czarną linią, a wargi pokryte szkarłatnym barwnikiem. Jego spojrzenie było nerwowe i niespokojne, czego się zresztą można było spodziewać.

Fundamenty wielkiego domu Egiptu były spękane, a królestwo rozdarte i osłabione. Nawet bóg ma swoje troski. Niegdyś władza faraonów rozciągała się od morza, przez siedem ujść Delty, sięgając na południe aż do Asuanu i pierwszej katarakty – było to wtedy największe imperium świata. Mamose i jego przodkowie pozwolili, by wyślizgnęło się im z rąk, teraz zaś wrogowie roili się wzdłuż skurczonych granic, zwołując się na ucztę na truchle Egiptu niczym hieny, szakale i sępy.

Na południu czekały czarne hordy Afryki, na północy wzdłuż wybrzeży wielkiego morza grasowały pirackie ludy morskie, a w dole Nilu wojska faraona uzurpatora. Na zachodzie czyhali zdradzieccy Beduini i podstępni Libijczycy, podczas gdy na wschodzie co dzień gromadziły się nowe hordy, a ich nazwy siały postrach w narodzie bojaźliwym i niezdecydowanym z powodu poniesionych klęsk. Asyryjczycy i mieszkańcy Medii, Kasyd, Huryci i Hetyci – można wymieniać ich bez końca.

Jakaż przewaga pozostała naszej starożytnej cywilizacji, skoro gdy osiągnęła sędziwy wiek, stała się cherlawa i zgrzybiała? Jak mieliśmy się opierać dzikiej żywotności, okrucieństwu, bucie, żądzy mordu i grabieży barbarzyńców? Jestem pewien, iż ten faraon, jak i jego bezpośredni poprzednicy, nie był w stanie przywrócić narodowi jego minionej chwały. Nie potrafił nawet spłodzić męskiego potomka.

Brak dziedzica Egiptu najwyraźniej martwił go bardziej niż utrata imperium. Do tej pory wziął sobie dwadzieścia żon. Te dały mu córki, prawdziwe stado córek, lecz ani jednego syna. Nie chciał jednak zaakceptować tego, że to on jako mężczyzna jest temu winien. Zasięgał porady u każdego sławnego doktora Górnego Królestwa, odwiedzał wszystkie wyrocznie i znaczniejsze świątynie.

Wiedziałem o tym, gdyż byłem jednym z uczonych lekarzy, po których posłał. Przyznaję, że zalecając kurację bogu, czułem pewną obawę i dziwiłem się, iż w tak delikatnej materii musi uciekać się do wiedzy zwykłego śmiertelnika. Jednakowoż przepisałem mu dietę złożoną z byczych jąder zasmażanych w miodzie i poradziłem, by odszukał najpiękniejszą dziewicę w Egipcie i powiódł ją do małżeńskiego łoża przed upływem roku od wzej ścia czerwonego księżyca jej kobiecości.

Nie wierzyłem zanadto w skuteczność mego lekarstwa, lecz bycze jądra przyrządzone według mego przepisu stanowią smakowite danie, a ponadto zakładałem, że poszukiwanie najpiękniejszej dziewicy w kraju zajmie nieco władcę, dostarczając mu nie tylko rozrywki, ale i przyjemności. Praktycznie rzecz ujmując, jeżeli król spędzi noc z odpowiednią liczbą młodych panien, z pewnością któraś z nich wniesie w końcu szczenię płci męskiej do jego haremu.

Tak czy owak pocieszałem się, że kuracja nie była równie drastyczna jak niektóre przepisane przez moich kolegów, a już zwłaszcza odrażające zabiegi wykoncypowane przez znachorów ze świątyni Ozyrysa zwących się lekarzami. Nawet jeżeli moje zalecenia nie okażą się skuteczne, nie powinny wyrządzić żadnej szkody. Tak w każdym razie sądziłem. Jak bardzo się myliłem! Gdybym tylko potrafił przewidzieć konsekwencje mego szalonego czynu, zająłbym raczej miejsce Toda w przedstawieniu, niż udzielił faraonowi tak frywolnej rady.

Rozbawiło mnie, ale i mile połechtało, gdy usłyszałem, że władca najwyraźniej potraktował moje zalecenie z całą powagą i nakazał swym nomarchom i zarządcom przetrząsnąć kraj wzdłuż i wszerz, od el-Amarny do katarakt, w poszukiwaniu byków z soczystymi jądrami i dziewic mogących spełniać przedstawione przeze mnie kryteria doboru matki pierworodnego. Z moich źródeł na dworze królewskim wiem, że odrzucił setki kandydatek aspirujących do miana najpiękniejszej dziewicy w kraju.

Władca minął mnie szybkim krokiem i zniknął w świątyni, odprowadzany zawodzeniem kapłanów i służalczymi pokłonami arcykapłana. Wielki wezyr wraz ze swoją świtą podążył tuż za nim, a potem w bezładzie ruszyła masa mniej znaczących obywateli, którzy tłoczyli się, by zająć miejsca przed rozpoczęciem misterium. Liczba miejsc w świątyni była ograniczona. Tylko możni i wpływowi, a także ci wystarczająco bogaci, by przekupić pazernych kapłanów, dopuszczeni zostali na wewnętrzny dziedziniec. Pozostali zmuszeni byli przypatrywać się przez bramy z zewnętrznego dziedzińca. Wiele tysięcy mieszkańców dozna rozczarowania i zadowolić się będzie musiało relacjami z drugiej ręki. Nawet ja, organizator, miałem wielkie trudności z utorowaniem sobie drogi przez napierający tłum. Udało to mi się dopiero wówczas, gdy Tanus dostrzegłszy me kłopotliwe położenie, wysłał dwóch swoich ludzi, by mnie wybawili z opresji i siłą przeprowadzili do tej części świątyni, która przeznaczona była dla aktorów.

Przed rozpoczęciem przedstawienia zmuszeni byliśmy znieść całą serię kwiecistych przemówień, najpierw w wykonaniu lokalnych urzędników i ministrów, potem zaś mowy samego wielkiego wezyra. Ta wypełniona podniosłymi słowami przerwa dała mi sposobność upewnienia się, że przygotowania do widowiska zostały zakończone. Przeszedłem od namiotu do namiotu, kontrolując kostiumy i makijaż każdego aktora, łagodząc ostatnie ataki złego humoru i tremy.

Nieszczęsny Tod denerwował się, że jego gra może nie zadowolić mego pana, księcia Intefa. Zdołałem zapewnić go, że z pewnością się spodoba, a potem wmusiłem w niego łyk czerwonego shepenna, by zmniejszyć cierpienie, jakie miało wkrótce stać się jego udziałem.

Gdy wszedłem do namiotu Rasfera, popijał właśnie wino z dwoma swymi kamratami z gwardii pałacowej, osełką ostrząc swój krótki miecz z brązu. Zrobiłem mu taki makijaż, by uczynić go jeszcze bardziej odrażającym. Nie było to łatwe zadanie, zważywszy, z jak obrzydliwym obiektem miałem do czynienia. Kiedy Rasfer wyszczerzył na mnie poczernione zęby i zaoferował kubek wina, uświadomiłem sobie, że mimo wszystko mi się to udało.

– Jak tam twój grzbiet, śliczny chłopczyku? Masz, łyknij sobie napoju dla mężczyzn. Może ci jaja odrosną.

Jestem przyzwyczajony do szyderstw z jego strony, więc zachowałem godną postawę. Powiadomiłem go, że mój pan odwołał polecenia arcykapłana i że pierwszy akt miał zostać odegrany zgodnie z oryginalnymi ustaleniami.

– Rozmawiałem już z księciem Intefem. – Podniósł miecz.

– Dotknij ostrza, eunuchu. Chcę się upewnić, że jesteś z niego zadowolony.

Opuściłem namiot, czując lekkie nudności.

Choć Tanus miał się pojawić na scenie dopiero w drugim akcie, już włożył kostium. Odprężony i uśmiechnięty, poklepał mnie po ramieniu.

– Cóż, stary druhu, oto twoja szansa. Po tym wieczorze twój talent dramatopisarski stanie się sławny w całym Egipcie.

– Ty już jesteś sławny w całym Egipcie. Twoje imię jest na wszystkich ustach – powiedziałem, lecz on zbył te słowa śmiechem i beztroską skromnością, ja zaś ciągnąłem dalej.

– Przygotowałeś już swoją końcową deklamację? Czy zechciałbyś mi ją teraz wyrecytować?

Zgodnie z tradycją aktor grający Horusa zamykał przedstawienie posłaniem do faraona, oficjalnie pochodzącym od bogów, a w rzeczywistości od jego poddanych. W dawnych czasach była to jedyna okazja, by ustami aktora zwrócić królewską uwagę na swe problemy, których nie byli w stanie przedstawić mu w inny sposób. Jednakże pod władaniem ostatniej dynastii tradycja ta zanikła i końcowa oracja stała się jeszcze jednym hymnem pochwalnym na cześć boskiego władcy.

Przez kilka minionych dni prosiłem Tanusa, by przećwiczył ze mną swą mowę, lecz za każdym razem zbywał mnie tak nieprzekonującymi wymówkami, że zacząłem podchodzić do jego intencji z daleko posuniętą podejrzliwością.

– To ostatnia okazja – nalegałem, ale mnie wyśmiał.

– Postanowiłem, by me przemówienie było niespodzianką dla ciebie i, mam nadzieję, dla faraona. W ten sposób obaj będziecie się lepiej bawić.

Nie było już sposobu, by go przekonać. Czasami potrafi być zdecydowanie najbardziej upartym i nieprzejednanym młodym łotrem, jakiego kiedykolwiek spotkałem. Opuściłem go w niemałym gniewie i poszedłem poszukać bardziej przystępnego towarzystwa.

Gdy schylony przekroczyłem próg garderoby Lostris, zamarłem w zdumieniu. Choć osobiście zaprojektowałem jej kostium i choć szczegółowo poinstruowałem jej służebnice, jak mają nakładać puder, róż i tusz do powiek, nie byłem przygotowany na napotkanie tak pięknego zjawiska, jakie stanęło teraz przede mną. Przez moment byłem przekonany, że zdarzył się kolejny cud i że bogini rzeczywiście wyłoniła się z podziemi, by zająć miejsce mej pani. Jęknąłem głośno i zacząłem opadać na kolana w przesądnym przestrachu, ale Lostris zachichotała i wyprowadziła mnie z błędu.

– Jakie to zabawne! Nie mogę się doczekać Tanusa w pełnym stroju. Pewna jestem, że wygląda jak prawdziwy bóg.

Obróciła się wolno, pozwalając mi ocenić swój kostium i uśmiechając się do mnie przez ramię.

– Nie bardziej bosko niż ty, pani – wyszeptałem.

– Kiedy rozpocznie się przedstawienie? – zapytała niecierpliwie. – Jestem tak podniecona, że nie mogę już dłużej czekać.

Przytknąłem ucho do ściany namiotu i przez chwilę przysłuchiwałem się szmerowi przemówień w wielkiej sali. Przekonałem się, że trwała ostatnia oracja i że mój pan, książę Intef, mógł w każdej chwili wywołać aktorów.

Ująłem dłoń Lostris i uścisnąłem ją.

– Pamiętaj o długiej pauzie i wyniosłym spojrzeniu, zanim rozpoczniesz swą pierwszą przemowę – ostrzegłem ją, a ona klepnęła mnie żartobliwie po ramieniu.

– Precz stąd, stary marudo, wszystko odbędzie się znakomicie, zobaczysz.

W tejże chwili usłyszałem, że mój pan, książę Intef, podnosi głos.

– Boski faraonie Mamose, wielki domu Egiptu, podporo królestwa, o sprawiedliwy, wspaniały, wszystkowidzący, najmiłościwszy…

Tytuły i zaszczyty układały się w długą listę. Pospiesznie opuściłem namiot Lostris i popędziłem na moje miejsce za centralną kolumną, skąd miałem zacząć przedstawienie. Kiedy zza niej wyjrzałem, zobaczyłem, że wewnętrzny dziedziniec świątyni wypełniony jest po brzegi, a faraon wraz ze starszymi żonami siedzi w pierwszym rzędzie na niskich ławkach z cedrowego drewna, popijając chłodny szerbet, pogryzając daktyle i kandyzowane owoce.

Mój pan, książę Intef, zwracał się do nich ze skraju platformy pod ołtarzem, stanowiącej naszą scenę. Jej główna część wciąż skryta była przed publicznością za lnianymi kurtynami. Po raz ostatni sprawdziłem, jak wygląda, chociaż było już za późno, by cokolwiek zmienić.

Dekoracje za zasłonami ozdobiono palmami i akacjami, przesadzonymi pod moim nadzorem przez pałacowych ogrodników. Odciągnąłem też kamieniarzy od budowy królewskiego grobowca, by na tyłach świątyni wznieśli kamienny zbiornik, z którego wypuścić można było na scenę strumień wody symbolizujący Nil.

Z tyłu sceny, spod stropu aż do samej podłogi zwieszały się zasłony z napiętego lnianego płótna, na których artyści z nekropolii namalowali urzekające krajobrazy. W półmroku gasnącego dnia i migotliwym świetle osadzonych w obejmach pochodni wyglądały tak prawdziwie, że mogły przenieść widza w inne, odległe czasy.

By zabawić faraona, przygotowałem również inne cuda, od klatek wypełnionych zwierzętami, ptakami i motylami, których uwolnienie miało symbolizować stworzenie świata przez wielkiego boga Amona-Re do flar i pochodni wzbogaconych chemikaliami w taki sposób, by płonęły jaskrawym szkarłatnym i zielonym ogniem, zalewając scenę niesamowitym blaskiem, i otaczały ją chmurami dymu, przywodzącymi na myśl podziemny świat zamieszkiwany przez bogów.

– Mamose, synu Re, oby dane ci było wieczne życie! My, twoi wierni poddani, mieszkańcy Teb, błagamy cię, byś zniżył się i obdarzył boską uwagą tę nędzną sztukę, dedykowaną twemu majestatowi.

Mój pan zakończył powitalną mowę i zajął z powrotem swe miejsce. Wśród fanfar ukrytych baranich rogów wystąpiłem zza kolumny i stanąłem przed widownią, która cierpliwie zniosła nudę i niewygodę siedzenia na twardych płytach posadzki. Teraz gotowa już była na rozpoczęcie przedstawienia. Powitał mnie ochrypły okrzyk; nawet faraon uśmiechnął się wyczekująco.

Uniosłem ręce, prosząc o ciszę, po czym, dopiero gdy zapadło kompletne milczenie, zacząłem wygłaszać słowo wstępne.

– „Gdy wędrowałem w świetle słońca, młody i pełen młodzieńczego wigoru, wśród trzcin przy brzegu Nilu usłyszałem zgubną muzykę. Nie rozpoznałem dźwięku tej harfy i nie żywiłem lęku, gdyż silny byłem pełnią mej męskości i pewien uczucia mej umiłowanej.

Z muzyki biło niezrównane piękno. Radośnie ruszyłem, by odszukać grajka, skąd miałem wiedzieć, że była nim Śmierć i że grała, by wezwać mnie do siebie?”.

My, Egipcjanie, zafascynowani jesteśmy śmiercią, toteż natychmiast trąciłem czułą strunę ukrytą głęboko w sercach mych słuchaczy. Widzowie westchnęli i zadrżeli.

– „Śmierć pochwyciła mnie i poniosła w swych kościstych ramionach ku Amonowi-Re, bogu słońca, i oto zjednoczyłem się z jaskrawym blaskiem jego istoty. Z oddali dobiegł mnie szloch mej lubej, lecz nie mogłem jej dostrzec, a wszystkie dni mego życia stały się tak nierealne, jakby były tylko snem”.

Była to pierwsza publiczna recytacja mojej prozy, lecz prawie natychmiast pojąłem, że zdobyłem sobie słuchaczy, bo fascynacja i skupienie malowały się na ich twarzach. Ciszy w świątyni nie zakłócił żaden dźwięk.

Spis treści

Dedykacja

Mapa

Bóg Nilu

Od autora

Od wydawcy