Zachować dumę

Waldemar Lejdward

Copyrights to:

Wirtualne Wydawnictwo „Goneta” Aneta Gonera

www.goneta.net

ul. Archiwalna 9 m 45

02-103 Warszawa

Korekta: Karolina Kaźmierska

karkazmierska@wp.pl

Okładka: autorska Waldemara Lejdwarda

korekta Katarzyna Jackiewicz okovabi@gmail.com

Redakcja: Aneta Gonera

wydawnictwo@goneta.net

ISBN: 978-83-63783-69-3

Wydanie 1

Warszawa, 15 czerwca 2015

Tekst w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, w tym również nie może być umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarówno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody wydawnictwa „Goneta” Aneta Gonera.

Konwersja do epub A3M Agencja Internetowa

WSZYSTKIE POSTACI WYSTĘPUJĄCE W KSIĄŻCE SĄ FIKCYJNE.

WSZELKIE SKOJARZENIA Z KIMKOLWIEK Z RZECZYWISTOŚCI NIE POWINNY MIEĆ MIEJSCA.

PODOBIEŃSTWA DO OSÓB LUB ZDARZEŃ REALNYCH SĄ CAŁKOWICIE PRZYPADKOWE I NIEZAMIERZONE. AUTOR NIE BIERZE ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA NASUWAJĄCE SIĘ SKOJARZENIA.

Od redakcji:

Niezwykła osobowość Stokrotki z ulubionego filmu „Kanał” Andrzeja Wajdy bardzo imponowała Zofii. Odwaga i poświęcenie młodej kobiety czyniła z uczestniczki walk bohaterem. Zrozumiała, jaka siła drzemie w kobiecie, kiedy odnajdzie właściwy cel. Lata osiemdziesiąte XX wieku, strajk w stoczni, stan wojenny. Znamy to z historii. Zofia i Honorata tkwiły w tej burzy, jak wielu innych zbuntowanych bojowników, wierzących w finał swojej walki. Czy jednak na pewno Zofia wyszła z tego zwycięsko? Dzięki takim cichym bohaterom udało się w Polsce osiągnąć długo wyczekiwaną wolność.

1

Urok

Pierwszy raz na Stogach w Gdańsku byłem bardzo dawno temu. Zostałem zaproszony przez kolegę ze studiów, który mieszkał właśnie na wymienionym osiedlu i miał wspaniałą kolekcję płyt gramofonowych. Pamiętam, wsiadłem do dziewiątki przed Dworcem Głównym PKP i tramwaj ruszył ku wschodniej rubieży miasta. Pojazdem rzucało na zakrętach, wagony miały klockowaty kształt i drewniane ławki wewnątrz. Przejechaliśmy przez most Siennicki nad kanałem; most składał się z metalowych przęseł, ale bez podkładów, zatem widać było pod wiaduktem wodę. Minęliśmy Przeróbkę, tramwaj pokonał ulicę Budzysza i wjechał na Stryjewskiego. Na ostatniej ulicy wysiadłem i dalej poszedłem już pieszo do domu znajomego. Z pierwszej wizyty zapamiętałem, że Stogi są dzielnicą dużych, szarych bloków, w których mieszkają, w znacznej części, pracownicy Stoczni Jachtowej im. Korzeniowskiego wraz z posiadanymi rodzinami.

Byłem u przyjaciela trzy, może cztery razy. I podczas kolejnej wizyty poprosiłem ziomka, by zaprowadził mnie nad Martwą Wisłę. Byłem ciekawy, jak wygląda wiadomy fragment głównej polskiej rzeki. Przemierzyliśmy ulicę Hożą, potem Tamkę i dotarliśmy nad brzeg. W miejscu, do którego dobrnęliśmy, odnoga rzeki była bardzo szeroka, wyglądała jak sporych rozmiarów akwen wodny. Tafla zbiornika była spokojna, miała perłowe zabarwienie i nie przecinał powierzchni żaden obiekt pływający. Druh powiedział, że dalej, na prawo, usytuowane są doki stoczni jachtowej, natomiast na lewo, dość daleko od miejsca, w którym przebywaliśmy, znajduje się ujście Wisły do Bałtyku.

Któregoś razu także wybrałem się na plażę na Stogach. Osiedle od plaży dzielił niewielki dystans. Tramwaj pokonał szybko odległość, jadąc wśród niewysokich sosen rosnących na piaszczystym podłożu. Zatrzymał się na pętli, tuż przed wejściem na plażę. Wysiadłem wraz z innymi pasażerami i ruszyłem w kierunku wejścia na piaszczysty brzeg Bałtyku, na którym plażowicze opalają się i zażywają morskich kąpieli. Przed dostępem na teren kąpieliska znajdowało się wiele kiosków i kramów, które oferowały przeróżne usługi i towary. W punktach handlowych można było skosztować rzadkich gatunków ryb, smażonych w oleju, posmakować wędzoną makrelę w złocistej skórce czy nabyć rozmaite pamiątki, związane z pobytem na Wybrzeżu. Przed wejściem na kąpielisko należało najpierw wykupić bilet i dopiero wtedy, przechodząc przez wąski, drewniany chodnik, przedostać się na upragnione miejsce do plażowania. Morze i plaża stanowiły wspaniały widok. Piasek był jasnozłoty, miałki i ciepły. Morze zaś było szmaragdowe w pobliżu linii brzegowej, a w oddali ciemnobłękitne i ołowiane. Plażę zalegał spory tłum letników. Musiałem odejść dość daleko od wstępu na teren plaży, żeby znaleźć kawałek wolnej przestrzeni; ale warto było zdobyć się na wymagany trud, bo atmosfera wybranego miejsca była niepowtarzalna. Rozłożyłem na piasku przyniesiony w torbie koc. Rozebrałem się do kąpielówek, nasmarowałem ciało olejkiem do opalania i ułożyłem się na wygodnym, miękkim kawałku materiału. Zrazu poczułem gorące, pieszczotliwe działanie promieni słonecznych i kojący powiew lekkiej, morskiej bryzy. Oddawałem się przez dłuższy czas osobliwemu i przyjemnemu zajęciu; w końcu postanowiłem zanurzyć się na chwilę w chłodnej toni morskiej. Przez grząską nawierzchnię plaży ruszyłem w kierunku akwenu. Pieniste grzywy fal obmywały nadmorski piasek. Powoli pogrążyłem się w morską głębię. Woda okazała się zimniejsza, niż sądziłem. Odpłynąłem spory dystans w morze, po czym zawróciłem i skierowałem się do brzegu. Wyszedłem na zmoczony, stwardniały piasek, tuż za ostatnią linią fal wypełzających na ląd, i powróciłem do miejsca, w którym plażowałem. Wytarłem się ręcznikiem do sucha. Byłem zadowolony z czasu spędzonego na wydzielonym odcinku nadmorskiego wybrzeża.

Przyszła już pora powrotu do domu. Ubrałem się więc, spakowałem posiadane rzeczy i rozpocząłem odwrót w stronę wyjścia z plaży. Przed opuszczeniem kąpieliska, ostatni raz rzuciłem jeszcze spojrzenie na morze. Było nieruchome, rozległe i wabiło wzrok posiadanym urokiem.

Doprawdy nie jest przyjemnie pisać o kimś źle, ale też odnośnie do osoby J. Rulewskiego nie daje się znaleźć pozytywów, a to co właśnie zademonstrował na zjeździe, to już najgorsze manowce politycznego awanturnictwa i ekonomicznego prymitywizmu. Nieczęsto też spotkać można na widowni publicznej aż tego rodzaju przykład taniej demagogii. Wreszcie ten język, wobec którego najgorsze płody naszego, tak wspaniale rozwiniętego biurokratyzmu wydają się wprost kwiatami polskiej mowy […].

Żołnierz Wolności, 5 X 1981

2

Przeżycia

O losie Zofii Narożnej dowiedziałem się z przekazu rodzinnego znacznie wcześniej. Tymczasem zbliżał się rok 80 ubiegłego stulecia. System komunistyczny chylił się ku upadkowi. Stało się tak z winy samych komunistów, a właściwie ekip rządowych będących u steru władzy. Gremia przywódcze w pamiętnym systemie politycznym popełniły ewidentny błąd. Uznały bowiem, że kierownictwo ekip rządowych jest nieomylne, niepodważalne, ponadczasowe. Odrzucały wszelkie próby reform, zarówno wewnątrz partii, jak i we własnych organach administracyjnych. Nastąpiło wyraźne pęknięcie między elitą władzy a społeczeństwem. Erozja systemu zaczęła postępować coraz szybciej. Niezadowolenie społeczne przybierało coraz bardziej na sile. Pierwsze strajki rozpoczęły się na Wybrzeżu, a dokładnie w Stoczni Gdańskiej. Poprzednie wystąpienia pracownicze były krwawo tłumione przez organy bezpieczeństwa państwa. Obecnie robotnicy postąpili inaczej: okazali bierne nieposłuszeństwo władzy. Przerwali procesy produkcyjne, nie opuszczając jednak zajmowanych stanowisk pracy. Powstała zatem nowa forma protestu przeciwko aroganckiemu, twardogłowemu, i nieliczącemu się z nikim ani z niczym przywódczemu aparatowi władzy. Zwierzchnictwo partyjne było zaskoczone, zdezorientowane. Aby utrzymać kierownictwo we własnych rękach, wpadło na piekielny, wręcz karkołomny pomysł: narzuciło społeczeństwu stan wojenny. Internowano i pozamykano wszystkich przywódców stojących na czele Komitetów Strajkowych. Ustanowiono godzinę milicyjną. I zakazano prowadzenia wszelkiej działalności społeczno-politycznej. Lecz rezultat podjętych posunięć okazał się wręcz tragiczny. Zastój w produkcji, marazm, niemożność wykonywania czegokolwiek użytecznego przyczyniły się nie tylko do upadku gospodarki państwa, ale zaczęły grozić ludziom widmem głodu i nędzy. Wynikające skutki mogły doprowadzić do anarchii społecznej. Komuniści poczęli szukać wyjścia z zaistniałej sytuacji. Lecz wszelkie próby naprawy państwa nie przyniosły żadnego efektu. Nastał kres panowania czerwonej formacji. Przedstawiciele ruchu socjalistycznego musieli usiąść do stołu i zacząć dialog ze społeczeństwem. W efekcie, władzę przejęła nowa, postępowa, prężna siła demokratyczna.

Zofia była moją daleką, prawie nieznaną kuzynką. Wiedziałem o krewnej tylko tyle, że mieszka na Stogach, w Gdańsku i pracuje w Stoczni Jachtowej im. Korzeniowskiego. Zofia nie była już młodą kobietą, miała powyżej czterdziestu lat. Nie wyszła nigdy za mąż, ale posiadała córkę, której wychowaniu poświęciła się całkowicie i bezgranicznie.

Po zakończeniu stanu wojennego, dowiedziałem się, że Zofia była internowana i bardzo ciężko przeżyła katorgę. Zacząłem wypytywać wszystkich bliskich i dalszych krewnych o stan zdrowia kobiety zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Usłyszałem od członków rodziny, że kondycja zdrowotna Zofii jest w bardzo złym stanie. Stała się wręcz ludzkim wrakiem. Poświęcenie kuzynki skupiło moją uwagę na postaci Zofii w jeszcze większym stopniu. Postanowiłem poznać wszystkie dramatyczne epizody z życiorysu krewniaczki w ostatnim czasie. Ustalić dokładnie: dlaczego została internowana, gdzie przebywała i jakich doznała represji, że zapłaciła tak wysoką cenę za przyjętą postawę. Chciałem także bezpośrednio porozmawiać z Zofią, ale córka kuzynki ukryła matkę, gdzieś w wiadomym jedynie dla młodej osóbki miejscu, i nie dopuszczała do rodzicielki nikogo, żeby Zofia mogła odzyskać dawne siły i hart ducha. Musiałem więc uzbroić się w cierpliwość i poczekać do chwili, kiedy spotkanie z Zofią będzie możliwe do spełnienia.

Zdecydowałem zatem, by na początek ustalić chronologię strajków na Wybrzeżu, przed wprowadzeniem stanu wojennego: gdzie miały miejsce i jaki był charakter wystąpień. Dowiedzieć się szczegółowo o toczących się wydarzeniach, żeby móc zrozumieć udział Zofii w zajściach i poznać wszelkie wstrząsające doświadczenia życiowe, które stały się udziałem krewniaczki.

W Radomiu, gdzie obradowało Prezydium KK i przewodniczący zarządów regionów NSZZ „Solidarność” przyjęto kurs na konfrontację, na przejęcie władzy w Polsce przez siły antysocjalistyczne. Przyjęciu takiego stanowiska towarzyszyły awanturnicze wypowiedzi funkcjonariuszy związkowych obradujących w sali klubowej „Radomiak”. Te pojedyncze dotychczas wypowiedzi o „pukawkach”, o szubienicach na działaczy partyjnych, o rozwaleniu Sejmu i rządu były jak się okazuje tylko prologiem do chóralnego uderzenia na władzę socjalistyczną i jej konstytucyjne podstawy ustrojowe.

Żołnierz Wolności, 7 XII 1981

3