Krzyżacy Zakon Zdrady

WERSJA DEMO

Krzysztof Jan Derda

ISBN: 978-83-8041-043-5

© Copyright by Wydawnictwo Perspektywa 2016

Ostrów Wielkopolski, wrzesień 2016

Wydawnictwo Perspektywa sp. z o.o.

adres: ul. Strumykowa 15,

63-400 Ostrów Wielkopolski

telefon: 783 031 083

www.wydawnictwo.perspektywa.eu

email: wydawnictwo@perspektywa.eu

Redakcja:

Sekretarz redakcji: Eliza Wolańczyk

Skład, łamanie wersji elektronicznej na podstawie wersji papierowej: Paulina Szymczak

Pierwotny projekt okładki: Piotr Latka

Wszelkie prawa zastrzeżone/All right reserved. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii książki w postaci powielania pliku dla więcej niż 2 urządzeń jest naruszeniem praw autorskich niniejszej publikacji.

Wydanie elektroniczne I

Krzysztof Jan Derda

Krzyżacy

Zakon Zdrady

WERSJA DEMO

Opowiadanie dedykuje swoim Wnukom

Krzyżacy Zakon Zdrady

Opowiadanie historyczne- przygodowe. 

Od czasu śmierci tragicznej, w dniu 7 sierpnia 1411 roku. W Ropczycach, Arcybiskupa Gnieźnieńskiego i Kanclerza Koronnego, Mikołaja Kurowskiego, kiedy to ten, zleciał z konia prosto na łeb, i kark sobie skręcił, jadąc na wezwanie króla swego Jagiełły, jako zawsze wierny, służbie kapłan. Przez długi czas pogrążony w smutku był pisarczyk, dwór wawelski, jak i całe królestwo polskie. Zaś Krzyżacy w Malborku, z tego powodu wielką ucztę wydali, a na niej popili się, i zaś potłukli między sobą, o władzę w zakonie, tak że wielki refektarz wyglądał jak by Jagiełło, znowu na twierdzę najechał i z armat ostrzelał. Konwent natomiast takie miał gęby poobijane, jak by spod Grunwaldu Krzyżacy, dopiero co wrócili. Koronni za to z honorami, swego Kanclerza Mikołaja uprzednio odprowadzili, w kondukcie żałobnym aż do Katedry w Gnieźnie, przez najbliższych, w tym kancelistów wszelkich, duchowieństwo i samego skryby Kurowskiego. Gdzie w prastarym grodzie, pogrzeb był bardzo uroczysty i z takim zgromadzeniem ludu bożego, na jaki zasłużył ten patriota i pierwszy wróg zakonu Krzyżackiego. Po swoim powrocie, do Krakowa polazł pisarczyk na pielesze domowe, kulawo bo jako i Kurowski z konia zleciał na zbity łeb. Bo na, stypie na cześć kanclerza zbyt dużo miodu wychlał. Jechał z Gniezna do chałupy swojej poturbowany mocno, i siedział, w chałupie swojej aż do końca stycznia 1412 roku, niemal bezsilnie, bo od czasu do czasu pismo święte arcybiskupowi Trąbie w mozole przepisywał. Jako obiecał owemu, niechętnie bardzo. Już chciał się zatopić, w żałobie ponownie i gębę swoją z wielkiej rozterki, w kuflu z zimnym piwskiem, zamoczyć. Kiedy małżonka moja, zwana przez kumotrów i gdzie ją tylko znali, pisarczyk, ową niewiastą, przypędziła biegiem z szopy, gdziem to, trzymał wszelakiego rodzaju zardzewiałe zbroje, broń starą i rozliczne graty gospodarcze. I powiada owa niewiasta nieznośna, szybko nogą tupiąc w polepę. Aż kurz się podniósł pod powałę, taki jak na gościńcu w skwarną pogodę. Coś to, myślał sobie trutniu wawelski?

— Gębę swoją zaraz, po pogrzebie księdza Kurowskiego, w piwskach i miodach, z niemocy wielkiej moczyłeś!  A teraz, dalej się do tego, zabierać zamierzasz?

— Nie ma tak dobrze, jakoś to sobie umyślił szybko. Choć no tu zaraz, do szopki owej. A czego mnie to, w jakiejś szopie szukać, kiedym ja skryba dworski jest chyba, co?

— A po to, że nasz wspólny majątek, w ruinę popada. Rzekła pisarczyk, owa niewiasta patrząc swojemu mężowi prosto w ślepia, jak bazyliszek. W jaką ruinę, znowu?

— Czy brak ci jakiego grosza, lubo miedziaków?

— Czy czego tam, wymyślisz sobie?

— W fantazji niezmierzonej jak morze, bałtyckie nasze?

— Zapytał pisarczyk, bardziej ostrożnie na wypadek, najazdu na niego, przez zastępy krzyżackie, i niewieście. Grosza żadnego, mnie nie brak, jeno dziada, porządnego w chałupie, potrzeba ot co. Na to, Pisarczyka niewiasta powiada. Koło od woza naszego się rozlazło, na części cztery, i naprawić je zaraz, trza. Jeno na cztery?

— To i tak nieźle jeszcze, gorzej by było jak by się, na sześć części rozlazło, powiada pisarczyk. Dalej trutniu miodowy, bierz się do owego woza durnego, bo mnie trzeba pilnie, na stary rynek po sprawunki jechać. A na drugi wóz nas nie stać, jest. To pisarczyk, na to w obronie swojego kanclerskiego urzędu pisarczykowego, powiada bardzo uprzejmie i dwornie jako zwykle. Com to ja, jakiś piast kołodziej jest?

— Myślisz sobie niewiasto?

— Co bym, koła stare naprawiać musiał, albo nowe czynić?

— I niby z czego, owe koło?

— Robić mam?

— Ze starego miecza zardzewiałego dawno, lubo przekuwać twoje koło na nowo, kiedym nie kowal Szymon jest?

— Albo jaki inny smoluch kowalski. Lepiej może, z gęsich piór, koło ci uplotę?

— Bo tych u mnie dostatek. Prędzej to na pierzynę piór moich starczy, niźli na kołomyje i wymysły twoje jakieś. I powiadam ci to ja, jako mąż twój nieszczęsny, od trzydziestu roków. Że to właśnie, tak jest i nie inaczej. Bo jak by ja, był piast kołodziej po kądzieli, to koło od woza by ci, się nie rozlazło ze starości wielkiej. Bo oto, byśmy na Wawelu, na zamku krakowskim, siedzieli oba. Zaś dziatwa nasza by, książętami była. Ty, jako królowa pani, ja zasie jako król, z dynastii piastów. A tak, co nam, innego w tym żywocie pozostaje Królowi litewskiemu, z nowej dynastii owych Jagiellonów musimy służyć, a przed tym, nim to nasza królowa Jadwiga pomarła. Rodowi wielkich Andegawenów posługiwać musieli my oba, i na owe koło od woza grosiwa, braki w sakwie swojej masz?

— Zaś opasłej jako ślepia moje widzą, niewiasto?

— Praśnij, owe stare koło, w najciemniejszy kąt szopy, lubo do lamusa samotrzeć, zanieś. Zaś nowe całkiem, sobie kup, albo i, ot co. Weź, sobie na ostatku, żonko moja, kołodzieja z grodu, to ci owe koło, raz dwa zamieni, na nowe. Prędzej ciebie, ja sobie na męża posłusznego, gdzieś zamienię, lubo przez łeb durny czym prasnę. A co to myślisz sobie, trutniu jakiś?

— Że u mnie, w komorze, grosiwo rośnie, jako grzyby w lesie?

— Nie wiem ja, niczego o grzybach żadnych, bo owych nie jadam. Z obawy co byś mnie czasem, nie struła. Król nasz Jagiełło, też byle czego nie jada, ani nie pija z tych samych powodów. Zaś mój kumoter, medyk owego Jagiełły, Jakubek Kuna. Wiesz który, to, zaś jest?

— Pisarczyk, owa, stała bezradnie, przez chwile pod ścianą, oparłszy się na miotle brzozowej, bo przecie ze zdumienia ją, całkiem zatkało i w słup soli zamieniło. A pisarczyk, dalej prawi. Powiadał mnie, razu jednego, ów kumoter Jakubek, tak. Pod Malborkiem. Jak król nasz zamek tameczny oblegał, z krzyżakami w środku zawartymi mocno!  Jakom to ja, z maligny był, przez owego Jakubka uleczony. Razem z owym, naszym kumotrem Piotrowi nem. Powiada mnie on, jako już my wszystko pod tym Malborkiem, co było z zapasów na czas Grunwaldu, zeżarli. Zaś kucharze nasi, co do gara włożyć nie mieli. Łącznie z Mikołajem Kozą, kuchmistrzem królewskim. To zaś, pan nasz Jagiełło, grzybów nakazał rycerstwu w boru szukać, bo przecie mizeria z nami straszna była. Przeto Jakubek Kuna gadał, tak. Jakoś my oba, w boru za grzybami byli, z innymi kmiotkami i głodomorami. Wszystkie grzyby raczej są, jadalne, powiadam ci kumotrze mój. Jeno niektóre, tylko raz jeden. Dobre są. Co i prawdą, pewnikiem jest. Albo i, jak królowi naszemu, takoż samo, pod owym Malborkiem koło od armaty, razu pewnego się rozlazło i bieda taka sama była, z owym kołem, jako i u ciebie, żono moja miła. Jak cię trzasnę mokrą szmatą, przez łeb, ty grzybie durny, to ci się odechce, wszelakich grzybów, piwska, i Jakubka Kuny, owego drugiego opoja, jako i ty sam. Do naszej, szopki, ruszaj mi migiem. I za skrzynkę, na narzędzia bierz się. Póki, m dobra jeszcze, jest. A nie!  To i królowi naszemu, zaraz doniosę, że to w chałupie, od pomocy się żonie swojej własnej wymawiasz. Dobrze i to chociaż, że tylko Jagiełłę o tym uwiadomisz uprzejmie, i z dworskimi manierami. Zaś nie będziesz poselstwa, z taką paskudną informacją, do Zygmuntka Luksemburczyka, na dwór do Budy. Ina Węgry, sposobiła. No i pewnie, jeszcze ci rzeknę. Oba wy z królem w komitywie dla mnie dziwnej, siedzicie, i obydwa na jednym punkcie, fioła jakiegoś macie. On sam, że to ptaszysków, wysłuchiwał by całymi godzinami i po nocach nawet. Ty zasie w drzewie one, jemu bez ustanku strugając. Nosisz mu zaś owe, ptaszyska i te figurki malowane, dla uciechy i siedzicie razem, nad owymi wydziwiając. Jak byście cuda, na niebie jakieś widywali. Zaś w izbie naszej, można się, o trociny lipowe przewrócić, i zabić z kretesem, czasami. Jako za miotłę, sam nie sięgniesz i ogarniesz jako tako. No i co, z tego złego?

— Na to pisarczyk, owa, odrzekła. Odetkawszy się jakoś nagle. Lepiej mnie, ptaszyska kolorowe strugać, czy figury jakieś farbami kraśnieć. Zaś wydziwiać, z królem nad ptaszyskami struganymi i onych nocami, wysłuchiwać. Chociaż by, dzień w dzień, miast twojej gadki durnej, przez całe życie moje. Jako dziad proszalny nieraz po Krakowie łazisz, a nie jako szlachcic słuszny. Lubo po karczmach po próżnicy łazić cięgiem postura twoja, się lubuje ponad wszystko. Za piwskiem, lubo jakimś wińskiem czy innym cienkuszem. Zaś pogadywać z kumotrami jacy, ci się napatoczą pod ślepia kaprawe. Rozprawiać o licznych przewagach wojennych, jakoś to nigdzie miecza nie dobył, ośle stary. Jako ty, jak tylko chwilę wolną, od służby królowi posiadasz, łazisz po Krakowie jak obwieś jaki, i zaś mury podpierasz. Co by się, ze starości nie obaliły. Zaś cię, na dworze obwiesiem, z tymi drugimi, pozywają. Jakom cię, to przecie nie raz, i nie dwa, na grodzie naszym naszła. Tego mnie już było za wiele, przeto pomyślał ja sobie po cichu, gdziem to ślepia miał za młodu. Że o tom, chyba z krewniaczką komtura Szwelborna śluby powziął. Machnął ja, na to wszystko łapą, i nie rzekł, owej już nic. Bo i tak przecie nie, było co, czyinnej rady, i do szopki owej jako do twierdzy malborskiej polazł, ja. Cały boży dzień prawie, zmitrężył pisarczyk, na kołem owym. Jeno nic, nie chciało do drugiego pasować, i razem na piaście siedzieć. Zaś po obiedzie, koło od woza mocno naprawione, jam osobiście własnej, żonie oddał. A że, nieco to i koślawe wyszło z naprawy, wóz nieco czasami mniej a czasami bardziej. Po bruku krakowskim brykał, jak młody źrebiec, na błoniach przy Wiśle. Zaś jednego dnia, znowu przywlekła się owa krzyżacka, moja żona ze strychu. Gdzie z kolei swoje, ptaszyska wystrugane trzymała dla ilości bardzo wielkiej, że to już i w chałupie miejsca dala nich, nie było. I powiada, przymilnie bardziej. Musisz to zaraz, na dach wyleźć, i dachówek parę założyć. Bo wiatr je porwał, i do środka mi się deszcz, ze śniegiem czasem naleje, czy nasypie. Na to jam, już ogarnięty całkiem niemocą, rzekłem jej. Przecie dachówek, w chałupie u nas, na zapas nie ma, bom nie ceglarz jest ani dachówkarz. Zaś jako i to powiadam, owej. Że przecie ona sama, jako z miotłą brzozową, łażąca po obejściu. Powinna podlecieć sobie, do dachu naszej chałupy. I dachówki zamienić jako, baba jaga, na miotle latająca. Czego owej, było, już za wiele. Zaś bez, żadnego wypowiedzenia wojny, królestwu naszemu, natarła na wojska nasze, samotrzeć. Że i uchodzić chciałem, z chałupy swojej, zaraz. Od pewnej niebezpieczności jak, i spod Malborka król nasz, ze wstydem wielkim z pola oblężenia, wielkiego mistrza Plauena, złaził. Przed tym nim poległ ja, na polu bitwy z niewiastą swoją. Ta mnie jeszcze rzecze po swojemu tak. A wiesz ty jełopie gminny, co mnie król w tajemności wielkiej powiadał?

— A z czego mam, to wiedzieć?

— Co wy tam pogadujcie, w tajności oba, przeciw szlachcicowi słusznemu jakom ja, jest. Na to niewiasta pisarczyk, owa powiada. Nie o ciebie tu idzie, jeno o Piotrowi na, jako to na sąsiada naszego i kumotra swojego powiadasz. A z tym, znowu co, się wam przyśniło?

— Nic, rzeknę ci ja o tym, jako słowem szlacheckim mi przyrzekniesz, że nie powiesz o tym nikomu, co mnie król powiadał w tajności. Musiał przyrzec jej na krzyżyk na ścianie wiszący. Przez ową własnoręcznie wystrugany i powiadam. Gadaj zaś, składniej niewiasto, jako masz co powiadać a jako nie. To zawrzyj japę i na rynek popędzaj ku swojej uciesze, z przekupkami w plotki krakowskie się wdać. Bo mi do owego dekarza w końcu iść trza. Zaś siednij se dziadu, przed tym, na ławie wedle komina, bo jako ci rzeknę co wiem, padniesz trupem tu na miejscu, miast pola grunwaldzkiego jakoś z niego w zdrowiu wylazł. I z owego Malborka z Piotrowi nem, coś to ledwo z żywotem uszedł. No?

— Gadaj zasie. Siedzę wygodnie, jako ślepia twoje zalotne, widzą pewnie. Zaś miodu zimnego z loszku w kubas mi wlej, czy czego tam masz na pod orędziu, wedle uciechy jaką chcesz mi sprawić. To pisarczyk, owa moja miodu w kubas wlała, ze zdziwieniem na gębie mojej i powiada, tak. Jeno nie wiem czy ci mam to rzec, co wiem od króla?

— To ja powiadam. Weź mi, idź ty, lepiej plotkować z niewiasty na rynku, prędzej ci jadaczka się ruszać będzie między nimi. Niźli, tu w chałupie naszej. Jakom ci już dziś, powiadał. No to słuchaj zaś, powiada niewiasta moja. No?

— Powiada pisarczyk drugi raz. Jak oście oba z Piotrowi nem ze szpiegowania na ziemie zakonne, powrócili. Król nasz mnie powiadał, że oto Piotra Malarczyka do siebie wezwał w tajności przed wszystkimi. No i co?

— No i powiadał mnie król, tak. Że to niby tak onemu, powiadał. Widzę ja, żeś to sługa mój dobry, razem z tym drugim obwiesiem i na ziemi zakonnej z rozkazu, iście się oba dobrze sprawili. Zaś Pieter niby, królowi powiada. Wedle pana swego zawsze, m rozkaz królewski pierwej spełniać winien, niźli do beczki zaglądać z piwskiem, jako mój kumoter durny, a pisarczyk waszej królewskiej mości. A to kanalia krzyżacka, powiada pisarczyk, na to. Nic to, jeszcze takiego słuchaj, dalej zaś. No powiadaj, przeto. Król powiada, do owego Piotrowi na tak. Od przyszłego roku, a będzie to przecie, nowy 1408 rok pański. Ustanawiam cię na urzędzie naszym, na urzędzie świętego inkwizytora, za zgodą i nakazem papieskim. Jakim otrzymał ze stolicy Piotrowej. A ty, Pietrze mój, jako inkwizytor króla, na wszelakie odstępstwa, od wiary naszej, ścigać będziesz heretyków wszelkich. I pod sąd grodowy, stawiał niezwłocznie. Na to, jakom łyknął miodu z kufla, tak mnie zatkało, że musiała mnie pisarczyk, owa przez plecy palnąć. Bom to zadławić się chciał, ze zdumienia w jakie, m wpadł i udusić miodem z kretesem mogłem. To powiadam niewieście swej, nie wierzę za bardzo, co mi tu wygadujesz niewiasto. Ale może i takie coś, czasami być. Bo to przecie nie raz i nie dwa go na dworze nie ma. Zaś nie wiadomo, gdzie się pałęta ów, inkwizytor jako powiadasz. Jeno to jeszcze myślę, że to słabo coś mu interesy idą, bo jako by złapał kogo na czymś, co przeciw kościołowi, gada. Głośno by o tym, na dworze naszym było. Dam ja owemu obwiesiowi taką inkwizycję, że prędzej sam na stosie zapłonie jako czarownik jakiś. W pierwej idę ja, na Wawel, opatrzyć się jak i co. Zawołał ja, jednak całkiem wprzódy, pomny na wołania niewiasty swojej. Dekarza z grodu, i do chałupy trutnia ściągnąłem, zaś dałem mu pięć groszy, za dachówki nowe i robotę jego na wysokości. Za co mnie, dekarz Wojciechem zwany, w łapę chciał całować, zaraz. Jeno, m mu rzekł prędzej, niźli ten się do łapy mojej zabrał. Puknij się w łeb swój, człecze durny. Jam ci, przecie wdzięczność, winien do zgonu swojego. Który nadejść mógł prędzej, niźli na samego księdza Mikołaja Kurowskiego. Jak ten, z konia zleciawszy, ducha zaraz wyzionął. Ja zaś, jak tylko pomyślawszy o dachu swoim, zaraz musiałem do Jakubka Kuny iść, na nerwów moich skołatanych mocno, kurowanie. Takim był roztrzęsiony jak, by mnie krzyżaki samotrzeć napadli, i po łbie kijami, tęgo obili. Za czym, prędzej pisarczyk na Wawel polazł, aby wojny nowej, z zakonem krzyżackim nie wywoływać. Z owym, komturem tucholskim, jako na niewiastę, swoją powiadał. Bo i po prawdzie, w komturii tucholskiej, się owa przecie porodziła. W 1351 roku, rok prędzej od swego, kumotra królewskiego Władysława II. Przez co rówieśnikami, będąc o sztuce różnej pogadywali, wytrwale. Rezydował ja chętniej, na naszej smoczej jamie. Aby zaś w spokoju i nadziei, na lepsze czasy, w zacnym towarzystwie kumotrów swoich czekać. Z wyjątkiem owego inkwizytora, przy którym zważać trza było, co się gada. Od tego też czasu, siedział pisarczyk na Wawelu na kurzej stopie, przy swoim pulpicie. Czy to w kancelarii królewskiej, albo i u siebie w chałupie czasami, jak w zamku, nic do roboty nie miał. Cicho raczej, jako mysz pod miotłą. Wyglądał pisarczyk czasami, jak struty i nawet garnca z piwskiem do gęby właściwie nie powziął, od czasu pogrzebu. Z wyjątkiem, kilku beczek i antałów miodu krakowskiego wypitych. Na co, jego własna ślubna niewiasta, obawy zaraz powzięła i strach miała, czy mu się coś, we łbie, z żalu za kanclerzem Kurowskim nie przekręciło. Ów też, nie odpowiadał, zbytnio składnie na zadawane mu często, pytania. Król nasz, nawet chciał wysłać, owego z tego powodu, po konsultacji naukowo mocno medycznej z pisarczyk, ową niewiastą, na kuracje łba jego, do medyka i kumotra owego, Jakubka Kuny. Ale król nasz Jagiełło, jako mąż stanu, strategicznie wielki wódz, zreflektował się ostatecznie, w błędzie taktyki wojennej, jaką przyjął. Przemyślał sposób i w końcu, powiadał do niewiasty pisarczyk, owej tak. Lepiej my, do Jakubka twego, męża durnego, nie pchajmy, na kuracje żadne. Bo to i przecie, oni dwaj bardzo, lubują się w swoim towarzystwie kręcić, a jeszcze lepiej obracać, jedną flaszę za drugą. Zaś owa, zagadała zaraz do Jagiełły. Ano, ano, wasza królewska mość. Przeto, wszystko pozostało po staremu. Jeśli idzie o koncept wspomnianego, ten niezmiennie pozostawał zaczepny, i obronny za razem, jak i u króla Jagiełły z Krzyżakami. Na zadawane mu, przez jego kumotra, owego Malarczyka królewskiego i inkwizytora świętego niedawno mianowanego, Piotrowi na, zwanego na dworze dalej, aniołem. Dla spokojnego usposobienia, które tamten raczej posiadał. Nie powiadał nic, dla bezpieczeństwa czystości wiary. Zaś jako i tamten czasami, gębę trzymał na kłódkę zawartą. A z którym, to przecie, na przeszpiegi w ziemie zakonne już, w 1407 roku Pańskim, jeździł. O samej bitwie i potrzebie Grunwaldzkiej nie gadając. Czy bitwie owej sławetnej, o skarby Wielkiego Mistrza Ulryka von Jungingena, w skarbcu ukrytych, na zamku w Radzyniu Chełmińskim. Siedział i przysypiał często ów, na stołku swoim, kiwając się w lewo i prawo. Raz tak się rozkołysał, że łbem kudłatym w pulpit przywalił, aż mu się, pióra gęsie poprzewracały i na podłogę spadły. Zaś inkaust, na łeb sobie wylał i mocno zdumiony patrzał, ślepiami dookoła co się dzieje. I łeb swój rozcierał gdzie to, na środku czoła piękny, guz mu się pojawił, jak księżyc w pełni, doprawiony do koloru, atramentem zielonym. Na kumotra swego nie zważając, zaklął coś głośno. Tamten zaś, skrzętnie malował, coś na lnianym płótnie naciągniętym na sztalugi w dużej ramie. Był to portret drugiej, córki króla Jagiełły i Anny Cylejskiej, Jadwigi Jagiellonki. Pisarczyk klął dalej, coś szpetnie, pod nosem. Malarczyk lubo inkwizytor królewski jak kto woli, swoim zwyczajem od malowanego obrazu do niego się, odwrócił. I nic, tylko. Nagle, aha, ha, głośnym śmiechem zagrzmiał. Wtedy właśnie, jakiś hałas wielki na korytarzu, się uczynił. Bo, przecie grube dębowe drzwi od kancelarii, ich prywatnej, zwanej też Smoczą Jamą. Trzasły z wielkim hukiem, jak w natarciu wroga jakiegoś, na zamek wawelski i z trzaskiem ustąpiły. A do kancelarii wpadł, jak bomba, zwierzchnik obu obecny. Arcybiskup Mikołaj Trąba. I powiada głośno, za swoim zwyczajem. Czego to drzemiesz trutniu, nad pulpitem jako stary kot na piecu?

— Gadaj zaraz. I Budźcie mi się obaj, z owej maligny. Bo do Konstancji, do Ojca świętego ze mną chyba w przyszłym roku, na sobór pojedziecie. Ale pierwej, listy do Papieża Grzegorza XII napiszemy, lubo do którego innego. Zaś za, podróżą, oglądać się będziemy, nieco później. Gdzie to, wasza miłość, już o przyszłym roku, myśli?

— Jak ów kogut, co to przemyśliwał o niedzieli, a w sobotę łeb mu ścieli. Do przyszłego, roku jeszcze, przecie szmat czasu. Bo to przecie obiecują, mi na tronie Piotrowym nominację, i na sutannę czerwoną, i stan kardynalski. Rzekł, z pewną dumą, arcybiskup Trąba. Na którym tronie ?

— Zapytał pisarczyk, i dodał. No i co?

— Jeszcze przecie, waszej miłości nominacji papież nie dał, a i nie wiadomo który z nich, może ową, ojcu przydzielić. Bo przecie jest na tronie, papież i anty papież. I jeszcze jeden na dodatek, papieżem się mieni tym dwóm naprzeciw, i okoniem wszystkim stając. Z resztą, do Konstancji?

— Czy tam gdzie?

— Za czym jechać, ksiądz arcybiskup chce?

— A ja, albo i ten tam, co pod ścianą siedzi?

— Po co?

— Na to ksiądz Trąba, nadął się do zadęcia w siebie i powiada. Jam przecie, rzymskokatolicki ksiądz jest, to i od Rzymskiego papieża, tylko przyjąć purpurę mogę. No. Zasie pisarczyk ślepia wybałuszył, na taką wiadomość i dalej przestraszony siedział, łeb swój i atrament na nim, dalej wytrwale rozcierając. Nagle, olśniło go, bo oto przypomniał sobie, o sposobach na guzy na łbie, niezawodnych. Zaś krótką mizerykordię za pasa wyciągnął, i do guza swojego przyłożył szybko. My?

— I po co?

— Wasza miłość, gdzieś znowu wlec się chce, nas za sobą po gościńcach włócząc?

— Dodał z razu Malarczyk ze świętej inkwizycji. Jeszcze bardziej wystraszony napadem ich na Konstancję. Niż i wizyty u Ojca świętego i to jeszcze nie wiadomo u którego. Zaś, całkiem, już był przestraszony napadem, owej Trąby jerychońskiej na nich obu. Jak po cichu, na Księdza Trąbę obaj powiadali. A kto ze mną pojedzie?

— Duch święty?

— My zaś a, i po co?

— Zapytał znowu pisarczyk. Na to, arcybiskup popatrzał na skrybę i powiada. A swoją to ?

— Mizerykordię na mnie, wyciągasz, za pasa swojego?

— Zapytał nieco też, chyba przestraszony, widokiem mieczyka, ksiądz Arcybiskup. Gdzie zaś?

— Wasza miłość, guza sobie od pulpitu, na łbie nabiłem i gaszę go z zarania. A kto by, żywił moją marną posturę, jakbym ojca swojego dobrodzieja, ową moją mizerykordią, zadźgał?

— Jeno doprowadzony do desperacji, dźgnąć w siebie samego mogę. Nie strasz mnie tu po próżnicy bo wiary ci, w takie gadki nie daję. Za długo znam cię, i się na twoich breweriach poznam zawsze. Ale, m to, pomyślał w pierwszej chwili, że na mnie, na powitanie za sztylet sięgasz. A łeb, od czego masz na czole, zielony?

— Inkaust ty wychlał z kałamarza?

— Miast piwska, czy miodu z biedy?

— Z mitręgi skrybowania, na łeb, mi się atramentu wylało takoż tyram ja teraz, przecie ciężko. Na to, ksiądz Trąba powiada. To i nie tęgo, teraz widzę ja, z wami. I dodał zaraz. Może naszego księdza Kurowskiego, mam ze sobą zabrać?

— Kiedy on od wielu miesięcy, w Gnieźnie już pochowany leży. A waszą miłość?

— Król nasz, miłościwie nam Władek II panujący, już wypuścił z niewoli ?

— Z naszego zamku w tym tam, czy jak mu tam?

— Kowalewie Pomorskim?

— Zapytał znowu pisarczyk, dalej sztylet miłosierdzia, przy łbie trzymając. W niewoli przecie ja, tam nie był wcale zamknięty. Jeno, m skarby krzyżackie królowi naszemu, zdobyczne w zamku Radzyńskim na zakonie Najświętszej Marii Panny, zliczał. A zamek w Kowalewie, już też nie nasz obecnie jest, jeno Krzyżacy znowu, na nim załogą silną siedzą. Bo to i tak, po prawdzie wyzwolił mnie, i przegonił z owego naszego niby, zamku. Sam parchaty, jako to, na krzyżaków powiadasz, land marszałek Krzyżacki, Bern von Hevellmann. Co, przywlekł się, pod owe Kowalewo, na czele armii inflanckiej, i musieli my brać, szybko nogi za pas, przed niewolą pewną. Chciałby ja widzieć to, jako ksiądz arcybiskup w powadze swojej, przed krzyżakami zmiatał. Zaś trąbiła wasza miłość na larum?

— Na to Trąba nadął się i powiada. Nie wymądruj się mi tu, bo chciałbym widzieć jako by cię Krzyżaki ogarnęli, jako byś to trąbił, i gębę darł o z, ratowanie łba swojego. Co pisarczyk dyplomatycznie przemilczał. Przeto zmienił kierunek rozmowy, i zapytał zaraz uprzejmie. A do papieża, jakiegoś tam?

— Za czym ksiądz Arcybiskup, gonić nas, i siebie chce?

— To?

— Nie wiecie, nic?

— A co, wiedzieć mamy?

— Wasza miłość, zapytał pisarczyk. A Pieter, gębę ciekawie zaraz nadstawił, czekając na sensacje jakie z Mikołajowej, Trąby mogły być zagrane. Krzyżacy przecie, bunty w całym chrześcijańskim świecie wnoszą. Co by, na króla naszego, Władysława Jagiełłę i na naród nasz cały. Ojciec święty, klątwę nałożył, za bitwę pod Grunwaldem i całą odpowiedzialność za wojnę z zakonem, Polskę obciążyć Krzyżacy chcą. Jeno, papież Grzegorz XII, i inni papieże schizmatycy wprawdzie takoż samo, na ich wołania głuchy na razie jest, bo po naszej stronie opowiedział się, w tej wojnie parszywej. Jako i tamci dwaj. Ale, Krzyżacy czekają z niecierpliwością wielką, na zmianę papieży, na tronie Piotrowym. Zaś i po to też, król węgierski Zygmunt Luksemburski sobór w Niemczech w Konstancji zwołuje. Aby schizmę w kościele katolickim, do cna wyplenić i tron papieski ze schizmy oczyścić. A jak, przychylny zakonowi Ojciec święty nastanie, taki postulat Krzyżacy słyszałem, zgłoszą pewnikiem. Więcej to niźli, pewne jest. A król nasz, co na to?

— I wie on o tym?

— Że mu fałszywy, wielki mistrz Heinrich V von Plauen. Za uszami, pomimo tego, podpisanego nieszczęsnego pokoju w Toruniu, spiski jakieś czyni?

— Wie, król. A, co to ma, nie wiedzieć?

— Sam mu, o tym doniosłem, jak tylko tu, wróciłem z owego Kowalewa. A wracałem szybciej, niż się na zamku tamtejszym wygodnie rozsiadłem. Wielki mistrz Henryk von Plauen to jeszcze nic, do tego, co przeciw nam Zygmunt Luksemburczyk czyni. Bo przecie to, na Ziemię Sądecką z krzyżakami, najechał w 1410 roku. Jak my spod Grunwaldu wracali. Słusznie panowie Krakowscy, bunty pod zamkiem i Malborkiem czynili. Bo, przecie zaraz, wyczuli pismo nosem. Co się dziać będzie, na Sądecczyźnie pod dłuższą nieobecność, chorągwi krakowskich. I w królestwie, mieliśmy nową, i starą wojnę, jednocześnie. Za przyczyną, wroga naszego Zygmunta Luksemburczyka. I nie wiadomo, w którą stronę miecz swój, król ma zwrócić. Zakończył wywody wojenne, ksiądz Trąba. To, i co teraz?

— Czynić mamy?

— Wasza miłość. Zapytał Malarczyk. Co robić?

— Sam jeszcze dokładnie, nie wiem co czynić, bo zamęt taki w około jest. Po owej Grunwaldzkiej, potrzebie jak po burzy z gradem i wszystko leży powalone, i z korzeniami powyrywane. Listy, trza pewnikiem dalej pisać. I za herezje owego Falkenberga trza ścigać. Jeno to już twoja, jako inkwizytora królewskiego, sprawa. Na to Pieter na gębie się czerwony zrobił i powiada. To ksiądz arcybiskup wie?

— O czym mam, wiedzieć lubo nie wiedzieć?

— Pyta znowu Trąba. No, zaś o tym że mnie król nasz inkwizytorem z polecenia stolicy Piotrowej uczynił. Od 1408 roku to wiem, jeno, m nic nie powiadał bo i potrzeby nie było. A jakoś się nie chwalił stanowiskiem i urzędem swoim, nie było co i gadać o tym. Na to jam powstał od stołu, i powiadam do księdza. Mnie tyle lat nie powiadała o tym nic, gęba jego. Dopiero, m się od niewiasty swojej z wiedział, nie dawno jakiego to kumotra, moja osoba posiada. A zaś co mam ci, zaraz gadać co mi król powiada i nakazuje?

— Zacietrzewił się Piotr. Na to, m machnął łapą. Tyle lat, żeś to gębę trzymał na kłódkę?

— Powiadam inkwizytorowi, jakom na niego postanowił od dziś gadać. Na to on, mnie powiada, jako byś herezje jakie prawił, wiedział by ty prędzej, jeno jak sługa króla dobry z ciebie jest jeszcze, nic mnie na razie do gardła twojego chudego. Ciesz się jeno, że ślepia przymykam na twoje księgi zakazane. Coś to je przez lata gromadził, albo bzdurstwa swoje wypisywał. W tomiska grube, zaś w bibliotece zamkowej skrywał. Na to pisarczyka zatkało i powiada. Ludzie trzymajcie mnie, bo ze stołka na łeb swój biały zlecę lubo się rozpuknę. Zaś ksiądz arcybiskup, powiada. Pax, pax między wami. Dobrze przecie, że król za nakazem stolicy Piotrowej, służy i jej nakazy wykonuje. Zaś inkwizytora świętego na dworze swoim trzyma ku porządku zachowania. Mniej krzyżactwu, kłamstw wobec króla naszego, w garści zostanie. A my!  Zaś, zaraz zejdziemy na dół, do kancelarii mojej i listy, pisać będziemy nowe. Wasza miłość przecie dobrze wie, za co, listy nasze i waszej miłości, król czeski i niemczurski, Zygmuntek Luksemburczyk ma?

— Świętej pamięci, ksiądz arcybiskup Kanclerz Kurowski, jak odpowiedź jego, na owe listy przed Grunwaldem zobaczył. To myśleli my, że pęknie jak podpalona, pękata beczka z prochem. Taki lont zgrabny, król i nieprzyjaciel nasz. Zygmunt Węgierski, ów Luksemburczyk, w gębę mu wsadził, królowi naszemu i nam wszystkim. A czerwony na gębie, Kanclerz Kurowski się zrobił, jak nie przymierzając sam nasz król czasami jak go, apopleksja na coś, lubo na kogoś, poweźmie. Jak burak czerwony wyglądał, albo jak sutanna jego, czy waszej miłości, albo dalia królewska. Lubo moje sukno, szkarłat no czerwone, co dla ścięcia łba mojego, sobie, m u kupca Firleja, z Piotrowi nem owym inkwizytorem, kupił. Jak przez kogoś rozeźlony i do desperacji doprowadzony, mocno jest. Miłościwie nam przecie, panujący król Władysław. Wiem to dobrze bom, nie raz i nie dwa, króla naszego niechcący do desperacji doprowadził. Wasza miłość tego, nie widział bo, to przecież z naszym królem, na naradzie z księciem Witoldem i z owym Tatarzynem. Ge la lalą, czy jak mu tam, było na imię?

— Bom to i, zapomniał w pierwszej chwili, przezwiska jego tatarskiego, w Brześciu Litewskim był. Na to Trąba, nadął się znowu i zatrąbił głośno. Pierwszy ty, na tej liście, u króla wisisz. A i mnie nieraz, do zieloności, czy tam czerwoności doprowadzasz. Ja?

— Nigdzie jeszcze nie wiszę, i do niczego księdza nie doprowadzam. Chyba że do królestwa niebieskiego. Staram się waszej miłości dopomóc, wejść w cnocie. Jako i ksiądz mnie takoż samo codziennie od lat dopomaga. A teraz jeno, m ze złości zzieleniał. Zapytał i dodał za to, zdziwiony niby, pisarczyk. Niechaj waszej miłości, z resztą tam będzie. Nie będę się zbytnio, za księdzem osłaniał. Ale wasza miłość Kanclerz, zaraz za mną na tej, liście drugi w kolejce, siedzi. A nie raz i przed moją skromną posturą. Przed tym, nim ksiądz Kurowski pomarł, godnie nas we wszystkim, na owej liście zastępował. Odparł pisarczyk, mieczyk swój chowając w końcu za pas, do srebrnej pochewki. Co mnie tam, po staremu, duperelami głowę zawracasz. I we łbie mi, po swojemu na nowo mącisz. Jako kijem wodę w stawie, gdzie karpie dorodne siedzą. Odparł ksiądz Trąba. Nie żadne to duperele, wasza miłość. Bo to przecież, własne słowa, waszej miłości jako kanclerza koronnego wypowiedziane. Przepisywałem ja je, z innymi skrybami, słowo w słowo. Ani jednego z nich nie mieniając przecie, dla dobra korony naszej. A i juści widzę ja to. I powiem ci po waszemu. Amen. Rzekł Kanclerz Trąba. Idziemy prędzej, bo to i do króla, mi trza, za tą sprawą wejść, zaś uradzić co działać dalej trza. Chciał się, też król nasz miłościwy wyspowiadać, bo przecie jako, jego to spowiednik, w owym Kowalewie, m siedział, i u spowiedzi od tego czasu, król chyba nie był?

— I uradzić nam z królem trzeba, co lepiej dalej nam czynić z krzyżakami wypadnie. A ja, co ?

— Zapytał księdza Mikołaja, pisarczyk. Jako ministrant, księdza kanclerza, mam iść z waszą miłością, i spowiedzi króla, naszego wysłuchiwać?

— Zaś łbem mądrze kiwać jako ten tu, malarczyk, iskariota inkwizytorski. Albo jaki, kubeł wody święconej, wraz z kropidłem trzymać?

— Lubo na Jagiełłę wylać go z góry, ku poświęceniu łba jego, za grzechy owego?

— Że oto król nasz, tak usilnie arcybiskupa Kurowskiego poganiał do Krakowa. Aż ten, zleciał z konia swego, na zbity łeb w zeszłym roku, i ducha swojego wyzionął, zaraz na miejscu, Krakowa nie czekając?

— Zawrzyj gębę lepiej, bo za takie coś, do kupca Firleja cię, Jagiełło nie wyśle, po sukno czerwone po staremu. Jeno zaraz ci łeb, każe ściąć na Wawelu, na nic, nie patrząc ni czekając zmiłowania. I nawet na niewiastę twoją, się nie oglądając, za bardzo. A wiem, że lubi ją, i współczucie ku niej ma. Współczucie król ku, babie mojej ma?

— A po czemu to?

— I po co?

— Jej, jako statecznej mieszczce Krakowskiej, wcale niepotrzebne, jest współczucie jakieś. Kiedy ona zaś, zadowolona bardzo, z żywota swojego niewiasta jest. Zapytał zdziwiony, pisarczyk. Boś durny jak kiep, gorzej od łba, konia twojego. Rzekł na to ksiądz Trąba. Na co, Malarczyk ze świętej inkwizycji, zaraz przymilnie zagadał. Munsztuków od przełożonego się spodziewając. Słusznie ksiądz, dobrodziej prawi. Słusznie prawi i dobrze trąbi. A w trąbę chcesz, trutniu?

— Aż we farbach łeb swój zamoczysz jako, ten twój kumoter, nieznośny w atramencie zielonym ?

— Zapytał go, prędko Kanclerz. Który to tytuł Kanclerza, po Kurowskim po starszeństwie przejął. Nie dziękuję, bardzo pokornie waszej miłości, odparł Malarczyk inkwizytorski szybko. Księdza Kurowskiego, brak, na dworze naszym, i w ogóle bardzo, rzekł pisarczyk. Nam wszystkim go brak, i mnie samemu takoż samo, jako i wam. Rzekł Kanclerz Trąba. Na to odwagą, nagłą ogarnięty. Malarczyk nagle powiada. Ja, przecie iść z wami, do króla nie mogę, bo mi farba, na portrecie, królewny Jadwigi Jagiellonki raz dwa, zastygnie. Rzekł z powagą, Pieter. A jak mi farba na portrecie królewny zastygnie, to w królu naszym, krew, się na pewno zagrzeje, i zagotuje na wrzątek, co zaś wtedy?

— Pójdę ja prędzej, pod kata, niźli ów pisarczyk za swoje, spiskowe i durnowate teorie, głoszone po wszem, gdzie jego osoba durna łazi. Zaś gada byle co, i komu. Pójdzie on pod kata, co mniemam jak najszybciej przyjdzie, za przyczyną świętej inkwizycji. Rzekł Piotr Malarczyk. To siedź trutniu tutaj, i kończ swoje portrety. Ale!  Pokaż, mi w pierwej, jakoś nasza królewnę śliczną, marnie pewnie spaskudził?

— Co, marnie?

— Co, marnie? — Zaperzył się nagle w obronie talentu swego, Malarczyk, Piotrowy. Od teraz przeze mnie inkwizytorem świętym zwany. Słusznie zresztą i zgodnie z prawdą. Ksiądz Arcybiskup, podszedł bliżej, do sztalugi. I ślepiem swoim, bardzo wprawnym na wszelakie obiekty sztuki, sakralnej i użytkowej, rzucił na malunek królewny, nie przymierzając. Jak sam Rektor czy pro dziekan, na naszej świetnej akademii krakowskiej, prace żaków wycinane na ławkach, i na murach smarowane węglami, oceniając. No, no. Rzekł po chwili. Całkiem jak nasza królewna Jadwisia Jagiellonka. Mnie samemu takoż samo, portrecik byś może jakiś zgrabny zmalował?

— Jakom to samotrzeć, przewag wojennych, na potrzebie Grunwaldzkiej w polu dokonywał. Albo jak kiedyś, na tronie kardynalskim, albo papieskim siędę. Na to, pisarczyk ryknął śmiechem, aż się Trąba wystraszyła. Widzę ja już, jakie to frukta, byśmy ze stołu, waszej papieskiej miłości w Polsce żarli. Korona nasza, zaś pierwsza w świecie by stała, zaraz. Zaś tak się, by rozpuchła, że na króla Zygmuntka Luksemburczyka miejsca by na ziemi nie stało. O zakonie krzyżackim, czy innych wrogach naszych, wcale już nie gadając. A jakoś to, myślał sobie, trutniu ośli?

— Gęba moja Trąbo, wa na tronie papieskim by ci nie, uchodziła?

— Czemu zaś nie?

— Wygląd na papieża?

— Ksiądz arcybiskup ma. Jako i każdy drugi, ksiądz katolicki. Za wyjątkiem krzyżaków, oczywiście. Zaś Malarczyk, nie myślał o fruktach, z papieskiego stołu, więc pytał księdza, o swoje obrazki i spodziewaną obfitą zapłatę w srebrze, od księdza arcybiskupa. Jeno kiedy, je zmaluję?

— Rzekł wtrącając, do spraw papieskich nos swój, wiecznie zasmucony Malarczyk. To pewnikiem po temu, jak król na gębę jego zafrasowaną wiecznie spojrzał, funkcję jeszcze smutniejszą owemu trutniowi naznaczył. Pomyślał głośno pisarczyk. Tamten zaś nie zważając na nic, powiada. Kiedy mnie czasu, na nic nie staje. Co kiedy?

— Jak mnie ojciec święty, w stan Kardynalski powoła. Ciekaw ja jestem, jakich to wasza miłość, na Grunwaldzie przewag samotrzeć, dokonywał?

— Albo, pod Malborkiem samym?

— Kiedym to ja, za waszą miłością, jednym ciągiem, jak cień jego własny, stać musiał, od rana do nocy samej. I za chorągwią waszej miłości, na polu ślepia, m wybałuszał, nie wyłączając chorągwi księdza naszego, Kurowskiego. Aż mnie w ślepia słońce świeciło jak i krzyżakom. Chociaż z drugiej strony pola Grunwaldzkiego całą siłą, owe psubraty stali. Bo król nasz, tak specjalnie bitwą pokierował, co by Krzyżakom w ślepia słońce raziło. A przecie pod wschód ta durna bitwa, się toczyła. Rzekł, na to powątpiewająco pisarczyk. A i truposza krzyżackiego za waszą miłość, musiał ja z owym Piotrowi, nem na polu bitwy Tannenberga, zliczać. Aż to, ksiądz dobrodziej rycerza Janotę, za mną samotrzeć posyłał. Co bym, prędzej w robocie grabarskiej się uwijał. A wasza miłość, co?

— Nic, jeno jedną mszę, za drugą od prawował. Zaś za królem i rycerzami naszymi, z kropidłem latał. Co by ich święcić do boju, co by któremu łba z szyszakiem, krzyżak jaki nie obciął. Na to, Trąba że miał już dość wywodów wojennych swojego skryby powiada. Ale, m przecie, chciał iść i ja, na owe psubraty z mieczem w ręku, jak nie przymierzając inni nasi rycerze. Jeno mnie, ośle łby oba nie puszczaliście. Za rękawy mnie ciągnąc, od wroga. Gęby drąc co chwila, na całe pole. A wasza miłość, gdzie?

— !  A wasza miłość gdzie?

— !  Aż mnie, przed królem naszym i radą wstyd, za was i za siebie, było. Bośmy się, to bali o księdza dobrodzieja, co by Krzyżaki waszej miłości, pod Tannenbergiem, czy Grunwaldem, jak go tam zwał tak zwał, nie usiekli. No i pewnie, no i pewnie. Baliście się jeno, tylko tego, co by was. Powała z Taczewa, albo Zyndram z Maszkowic, w bój do przodu nie popchnął. Zaperzył się, nagle Kanclerz koronny. A i jeszcze coś, wam rzeknę. Po kiego to grzyba, trzymam cię jednego, z tym drugim obwiesiem, pod skrzydłami swoimi?

— I jak ten pelikan, nie przymierzając, na studni, w zamku malborskim, krwią własną, was tyle już roków żywię. Co, prawicie na to?

— Naparł się ich pracodawca, w ślepia, obu swoim podwładnym, z uwagą pilną wielce, patrząc. To też i za takie coś, jak tu ten obrazek wojenny, zobaczyć można. Krzyżacy chcą nas, u Ojca świętego klątwą obłożyć. Jako i Arcybiskupi nasi do bitki, miast ku mszy świętej, i do ołtarza się nie rwą tak chętnie, jako do miecza i swary. Zaś i to powiada, też nam wytrwale, od lat ksiądz Arcybiskup. Zaraz tam, krwią własną, was żywię?

— Rzekł pisarczyk naukowo. I po chwili dodał. Jam tam, na krwie, nie tylko waszej miłości, zaś i na każdą inną, obrzydły jest mocno, wasza miłość. Nawet kaszanki krakowskiej nie jadam, o czerninie z kaczki, już w ogóle, nie wspominając. I od krwie, stronię mocno. Bo, m to i nie wampier jakiś jest. Wolę ja, kiesę pełną choć by, miedziaków jakiś tam. Chyba że o Krzyżackie krwie idzie, tedy zaś, inna całkiem rzecz jest. To jadał, by ja ich, na śniadanie, zaś na wieczerzy kończąc. Z wyjątkiem postów, przez kościół nasz przepisanych. Zaś, rzygał nimi całą noc. Ja takoż samo, wasza miłość. Zapewnił o swoich wiecznie, nienasyconych upodobaniach wojennych a bardziej, płatniczych Piotr. Na to z kolei ksiądz Arcybiskup, chcąc mocno zachować, swoją zwierzchność i powagę urzędu jaki, sprawował w koronie i nad obwiesiami. Nie mógł się opanować, i ze śmiechu już się, chciał i zamierzał skręcać. Na liczne przewagi wojenne, obwiesiów obu jako i swoją własną, przecie. Jeno parsknął jak jego, koń własny i bardziej niż szlachetny, jednakoż nie wiadomo, czy z wesołości wrodzonej, czy z innego powodu. Kiedy to znowu, jakieś pukanie głośne, do drzwi się po izbie rozlazło. A kto, tam ?

— Zawołał, na stukanie w drzwi pisarczyk. Kto tam?

— Hipopotam, dobiegło z za drzwi. To jam, jest samotrzeć, przylazł ja. Janota. Kumoter wasz, za drzwi dolazł, głos rycerza. Kumoter wasz, przedrzeźnił Janotę pisarczyk. Widocznie piwska, spragniona gęba jego jest, mocno?

— Zaś bieda mu w kieszeniach pewnikiem piszczy. To i lezie do nas, za piwskiem i napitkiem, spodziewanym u naszego żłobu. Poznał przecie kumotra, po głosie i opowiedzeniu się owego, pisarczyk. Właź i przeciągów nie czyń, Janota. Lichwo litewska. Jakoś przywlekł się aż tu na górę, o siłach własnych. Powiadał ja księdzu Trąbie przed chwilą, o gębie twojej. O wilku była mowa, a wilk, ów pod drzwiami zaraz stoi i ci wyje z oskomy za owcą tłustą. Niech będzie pochwalony, waszej Miłości księże, Arcybiskupie Mikołaju. Rzekł bardzo dwornie, Janota do księdza Trąby. Na wieki wieków, zatrąbił arcybiskup. To wasza miłość ksiądz kanclerz już, się Kowalewskim zamkiem, nacieszył?

— Bo, m to, i nie wiedział że wasza miłość, już tu na zamku w Krakowie siedzi. A no, jako widzisz Janota siedzę już w Krakowie. Lepiej mnie tu, niźli w niewoli u krzyżaków, w jakim lochu wilgotnym siedzieć. Krzyżaki mnie, tak znacznie przyspieszyli i jako śmigły jeleń przed nimi, musiał ja, ze swoją chorągwią do Krakowa, rączo zbiegać. No i?

— Co, no i?

— Nic, całą jakoś, swoją trąbę bojową z pola, m wyniósł. O kosztownościach z trybutów i ze zdobyczy, w ogóle nie gadając. Bo przecie po to, Krzyżaki chcieli mnie w zamku na Kowalewie, podstępem ogarnąć. Co by, skarby swoje, na powrót z rąk naszego króla, do Malborka zabrać. Ale, m szybszy i mądrzejszy od ichniego, Havellmana był. I przed samym, nosem mu ja uciekł, jak lis pogoni umykając. Ze wszystkimi skarbami, jakie na wojnie, z nimi król nasz zdobył. I do Krakowa ze trzy dni temu, powrócił a na Wawel, wczoraj z rana, m owe skarby przywiózł. Skarbnik nasz, jeszcze z rycerzami, a pod strażą Marcinową, je do skarbca wnosi. I zlicza bardziej sumienniej, niźli król nasz, by to sam czynił. Bada zaś, dokładnie czym go to, na czymś po krzyżacku, nie oszwabił. Na uczciwość moją, jako księdza i szlachcica wobec skarbca koronnego wcale nie zważając. Jak jakaś ruda, wiewióra, orzechy na zimę, do komory skarby swoje znosi. Tak i on samo czyni. Ale nie dziw, mi to. Przecie skarbnik każdy i podkomorzy, na drugiego tak samo spoziera. A coś, to chciał Janota?

— Zapytał, rycerza pisarczyk. Ja?

— Takoż sobie, specjalnie nic. Zaszedł do was. Bom to nie wiedział, że gościa macie. Jam gość, taki tu jest, jako, i ty Janota. Rzekł ksiądz kanclerz. To idziemy, jako, my mieli iść, powiedział Trąba. To i chodźmy, jako mamy leźć, na owo zatracenie, zawyrokował odważnie pisarczyk. Nagle, ksiądz Arcybiskup, palnął się otwartą łapą, wielką jak bochen chlebiska raczej, dobrze wyszłego z gorącego pieca i wypieczonego. W swój, bardzo wysoce urodzony, i szlachetny a dobrotliwy wielce, łeb arcybiskupi. I powiada. Tom se i po prawdzie, dopiero przypomniał, com to chciał ja, od ciebie. Rzekł do swego pisarczyka. Boś mnie tak tu skołował, że to zapomniałem z tego wszystkiego, com to chciał. No i, a juści?

— Czego to, Wasza miłość?

— Znowu sobie umyślił?

— Zapytał niepewnym raczej, głosem pisarczyk. Przypomniało mi, się już dawno, że nasze pismo święte, co je mamy na Wawelu, wytarte jest, przez wieki. I rozprawiałem o tym, z królem naszym pod Malborkiem jako, śmy owego mistrza Plauena oblegali. Przecie żeś to nas, naszedł w namiocie o owym czerwonym znaku na murach, gadając. Pamiętasz trutniu?

— Jako nie mam pamiętać, jak to, aż tak dawno nie było. No i już wtedy król powiada, to niech zaś, pisarczyk siada i przepisze je na nowo. Jak do Krakowa z Grunwaldu wrócimy. Ale przecie?

— Ja z Bydgoszczy, zaraz do Kowalewa Pomorskiego, byłem przez króla przeflancowany. To i nie było, kiedy ci rzec tego na nowo dokładnie. Na to, pisarczyk najpierw, czerwony się zrobił na gębie, jak sam Jagiełło, zaś po tym, jak sam Kurowski biały, wykuty w marmurze na płycie nagrobnej, w Katedrze na Gnieźnie. I powiada. Z całym uszanowaniem jakie do księdza kanclerza mam. Przecie mi ksiądz, już o tym prawił nie raz i nie dwa. Zapomniał to, ksiądz?

— A jak, ksiądz arcybiskup w Kowalewie na pomorzu siedział, a jam z pogrzebu księdza Kurowskiego wrócił. Przepisywał ja u siebie w chałupie, kawałek pisma owego. A ileś to już, na przepisywał?

— Zapytał, arcybiskup. Pewnikiem z dziesięć kart, już, em przepisał. Na co, ksiądz ryknął śmiechem. Dziesięć?

— Powiadasz?

— Ano juści, dziesięć, rzekł pisarczyk. Jak cały stary i nowy testament, bez komentarzy i przypisów tysiąc czterysta stron, prawie liczy?

— A reszta, pisma świętego gdzie?

— Zapytał już, zupełnie z powagą ksiądz Trąba. Zaś teraz co?

— Patrzał bezradnie, na księdza pisarczyk. Jak jego własna niewiasta, na niego samego, gapiła się uprzednio. Cały stary i nowy testament przepisywać mam?

— Czy jeno nowy?

— Co by, było i jeszcze jako tako, do zniesienia. Na to ksiądz Trąba, powiada. Gdzie zaś, pół pisma świętego?

— Widział ty kiedy, pół biblii, u kogo na półkach w bibliotece?

— Czy w kurii biskupiej u mnie?

— Na to, znowu pisarczyk, rzucił się w obronie swoich swobód szlacheckich, zawartych w traktatach królewskich. Czy ksiądz arcybiskup, znowu szaleju się obżarł?

— Zamiast dobrego śniadania, wraz z królem naszym?

— Szaleju, m ja nie jadał, jako ty codziennie, a u króla, m na śniadaniu nie był. Rzekł ksiądz Trąba. Na to, pisarczyk dalej atak, na księdza przypuszczał. Albo i dopadli waszą miłość, Krzyżaki po drodze, z owego Kowalewa i obtłukli kijami zdrowo, po łbie szlachetnym?

— Czego to, ksiądz nasz dobrodziej, w tajemnicy woli dotrzymać przed nami i, nie chce nam o tym powiadać?

— Przecie, m ja, już ślepie, n prawie od tej pisaniny, przez tyle roków jest. A po wtóre, sto roków mi samotrzeć, przepisywanie owego pisma świętego zajmie. Lepiej mi się zaraz obwiesić. Lubo do Wisły wskoczyć. Na co Janota, za zwyczajem litewskim zaraz powiada. Pewnie że lepiej, się obwiesić niźli pana swego, nieposłuszeństwem obrażać. Tu nie Litwa jest, ośli łbie litewski, jeno korona Polska się mieści. Zakonotuj sobie w ten swój litewski kudłaty łeb. Rzekł rozgniewany pisarczyk do Janoty. A do księdza Trąby, zatrąbił inaczej. Bardziej pojednawczo. Przecie wasza miłość. Notariusz królewski nasz, Zbyszko z Oleśnicy pcha się do, waszej miłości na posługi i do stanu duchownego, aż jęczał pod Grunwaldem że to rycerza krzyżackiego, owego Kukeritza umorzył. Co to, na Jagiełłę króla naszego, niespodzianie z boru najechał. Przepłakiwał Zbyszko Oleśnicki rzewnymi łzami, mi w kapotę, i na zbroje aż mi rdzą od tego zaszła że, to jego do stanu duchownego nie poweźmiecie. To niech siada, i przepisuje, owe pisma święte. Jako notariusz królewski pewnikiem piśmienny jest. Z resztą, jak ksiądz w niewoli, na zamku w Kowalewie siedział. To i przepisał ja co nieco, jako, m księdzu przed chwilą powiadał. Na to, Arcybiskup Trąba powiada. Król mnie powiadał, że jak się będziesz wykręcał, do niego mam cię przywlec, i będzie sam o tym, ci powiadał. A nie kazał waszej miłości król, rzec mi, że to mam się pierwej za radą Janoty naszego obwiesić?

— Lubo do kupca Firleja po sukno czerwone leźć?

— Które, m zresztą, pchany przeczuciem dawnom sobie u niego kupił. Jak mi ten nakaz, się niestrawny nad wyraz okaże?

— Nic, nie powiadał takiego. Jeno kazał rzec. Że to mam z tobą na konsylium, u niego się pokazać. A po, co to?

— Truchłę moją, chce król, nasz z waszą miłością?

— Posiekać, i pod klątwą, świętej inkwizycji i tego tu inkwizytora, z bożej łaski badać?

— Idziemy, idziemy, a nie wykręcaj się mnie tu. Jako piskorz świeży. Janota, chodź i ty ze mną, do obrony, jako mój kumoter wytrwały. Rzekł do rycerza, pisarczyk. Zbieżym, my księdzu po drodze. I do karczmy na starym rynku, lubo i gdzie indziej, popędzimy oba, galopem. Zaś księdza dobrodzieja, królowi na żer, pod drzwi podstawimy, i straży królewskiej pod opiekę damy. Teraz to ja kumoter. A po wtóre. Coś ty, całkiem zdurniał, na starość?

— Rzekł Janota, za szyje swoją, ze strachu się łapiąc. A ksiądz Trąba, śmiał się z tego wszystkiego pod nosem, jeno nie gadał nic, bo i plany swoje miał. I poszli we trojga, na sam dół. Po trzeszczących od dawna, schodach. Malarczyka samego, zostawiając w rozterce, aby nad urodą królewny Jadwisi nadal rozmyślał, i wytrwale nad nią pracował. Bo przecie jeśli nie bardzo, udany byłby, wizerunek królewny, kat raczej więcej niż pewny. Bez względu na jego inkwizytorskie funkcje. I z tym, odczuciem za gardło ten, tak samo jako i Janota, się załapał. Bo jakoś to zdało mu się iż, duszno się wokoło dziać poczęło. Do sztalugi polazł, i pędzle w farbie zamoczył, zaś aż te fruwały ze strachu, po portrecie. Na stromych schodach, znowu pisarczyk za rękaw od sutanny, złapał księdza Mikołaja i powiada. Wasza miłość, a czego to, dla przykładu, osobisty sekretarz króla, ksiądz Staśko Ciołek, nie poweźmie się, do onej pisaniny biblijnej?

— Jeno na mnie zwala wasza miłość wszelakie biblijne skrybowania. Com to ja jest, święty Paweł?

— Co listy pisywał wytrwale godzinami, do owych Koryntian?

— Albo inny jaki, osieł jak ten Syzyf starożytny. Co głaz pod górę targał wytrwale, a ten co chwila, na łeb mu leciał, z góry. Co?

— Wasza miłość?

— Zawsze, m ci powiadał, żeś osieł jest, to i robota owa dla ciebie akuratna bardzo i zgodna z profesją. Zaś Staśko Ciołek ksiądz biskup jest, a nie jako ty skryba nasz dworski. I nie zamarudzaj mnie ty, tutaj i za rękaw nie ciągnij. Bo zaraz, ze schodów obaj na łeb zlecimy, i miast do króla trafić w zdrowiu. Jakubek Kuna, kumoter twój poweźmie nas w swoje obroty, obu. Kości nasze do kupy składając. A widzę już ja, jako bym to jako, Kanclerz koronny z pokrzywionymi kulasami po tej kuracji u Jakubka po Krakowie, czy Wawelu chadzał. I o kosturze dębowym jeszcze, w posadzki marmurowe stukając. Jak śmierć do drzwi, na drugi świat się wybierającego, jakiegoś tam kogoś. Albo, po wieży, za kratami, w Malborku. Rzekł mu pisarczyk. Albo. Puszczaj mi rękaw, bo cie przez łeb prasnę, rzekł ksiądz. W końcu, jakoś zleźli na korytarz, do komnat królewskich. I szli, do drzwi kancelarii króla spokojnie, co by do Jagiełły się dostać. Kiedy nagle, pisarczyk, raz jeszcze księdza arcybiskupa za rękaw złapał i powiada. Przecie, wasza miłość!  Po co mnie, pismo święte dalej przepisywać?

— Jak przecie, może ksiądz, chociaż by naszego wielebnego ojca Dzierżysława, co z za Lasa przylazł do Tyńca, na służbę bożą. Obecnego przecie przeora Tynieckiego poprosić, w skryptorium jego, owe pismo święte, bracia zakonnicy chętnie i szybciej niźli ja, przepiszą. Lubo w samym Krakowie zakonów, jest tyle, że nie policzysz, jeden klasztor przy drugim siedzi. Jak by nie rzec, prawie jeden drugiemu, na łeb włazi. A owych skryptoriów, jeszcze więcej. No, to pomysł, może i niezły jest. Rzekł ksiądz Trąba, obaczymy jako zrobimy, zaś później. Nie pali się. Na to pisarczyk rzekł. A to, i chwała bogu. Kiedy dochodzili do drzwi. Przed komnatą królewską, strażnicy halabardnicy, nagle broń skrzyżowali. I nie puszczali, nikogo do króla. Czego to mnie, do środka nie puszczacie?

— Zatrąbił ksiądz Trąba. Na to Marcin, ze straży królewskiej powiada, cicho do księdza bliżej podlazłszy. Takoż samo za rękaw go ciągnąc, jak i pisarczyk uprzednio. Wasza miłość, jakieś posły, od Luksemburczyka, do króla naszego się przywlekli. I zdaje się, że o pokój, Zygmuntek węgierski, króla naszego teraz, błagać chce. Ale jeśli wasza, miłość potrzebuje?

— To do króla, księdza arcybiskupa puszczę. Jeno samotrzeć, tylko samego. Bez kompani żadnej. To wy, tu siedźcie i rozkazów dalszych czekajcie. Albo też i idźcie gdzie na stronę, pożytecznym czymś się zająć. Co wam ujmy jakiej nie przyniesie. Przecie sami wiecie pewnikiem, co czynić wam wypadnie. Miast ciągle mnie za rękawy ciągać. Pójdę ja, do króla, sam na razie. Obaczę co się to, wyprawia z onymi posłami od Luksemburczyka. I czego od króla chcą?

— Niechaj, wasza miłość idzie, z bogiem spokojnie sobie. A my, do Jakubka Kuny, pójdziemy oba z owym rycerzem Janotą. Bo to czuję się, już jak połamany kołem w lochu, i kuracji mi trza, zaraz. Rzekł pisarczyk. Ksiądz ręką machnął, bo i czasu nie miał, rozwodzić się nad chorobą nagłą, swego skryby. I powiada do Marcina. Zaś, puszczaj jakoś gadał, bystro. Marcin dał ręką znak, aby straż, puściła do komnaty kanclerza koronnego. Ci zaś halabardy, do pionu postawili, pokazując tym, iż drogi nie wzbraniają. Drzwi dębowe rzeźbione mocno, ksiądz pchnął ze skrzypem i znikł w środku. Jak by, przeciąg świecę zgasił. Co zaś, my robimy?

— Zapytał Janota. No, co mamy czynić?

— Idziemy do Jakubka, na driakwie jego. A rad, będzie żeśmy, to jako znaczni rycerze, przyleźli do niego oba razem. Idziemy, idziemy jeno prędko. Zleźć trza mi ze ślepiów, owej trąbie wojennej jakoś my się od niego uwolnili, za przyczyną Luksemburczyka. Na coś, się choć raz, ten truteń węgierski przydał. Rzekł prędko, pisarczyk. Do medyka królewskiego, Kuny był kawałek drogi. Rycerze musieli zleźć na parter, zaś schodami znowu do góry, długim szerokim korytarzem, oświecanym pochodniami, choć jeszcze, na dworze jasno było. Bo to już i na początku stycznia 1412 roku, się miało. Stanęli oba, przed drzwiami okutymi, jak i wszystkie inne, na Wawelu. Janota zaś, pod drzwiami zawrzasnął. Jakubek trutniu, jesteś tam w swojej jaskini, odbierania zdrowia, kumotrom swoim?

— I przywalił głownią miecza, w odrzwia, aż huknęło i echo poszło po korytarzach. Nagle, z drugiej strony, z komnaty Jakubka, głos medyka doszedł donośny. Proszę, włazić jeśli zdrowie dozwala. Na to, z drugiej strony korytarza, jakiś orszak cichutko idący, się nagle pojawił. Zaś, na samym przodzie, szedł paź królewski, Pawełek i małym dzwoneczkiem, oznajmiał że Pani Krakowska, królowa Anna idzie. Przeto pisarczyk, z Janotą, ślepiami rzucili w stronę, gdzie zbliżał się przecie dla nich ktoś znaczny, w otoczeniu strojnych, panien dworskich. Do katedry, szła dostojnie, szeleszcząc długą suknią po krużganku. Królowa Anna Cylejska z królewną Jadwisią, przy ręce u niani. Z księdzem biskupem Stanisławem Ciołkiem, w asyście ku zachowaniu powagi królewskiej. Zaś nie wypadało, się Janocie ni pisarczykowi, z drogi ruszać. Jeno stanęli oba, prosto jak świece, przeto pokłon głęboki składając. Ręką jedną na głowni miecza wsparci, drugą zaś do serca przycisnąwszy stali, cześć należną okazując. Ukłon swojej królowej złożyli jak, na Panią Wawelu przystało. I powitali słowem bożym, Laudetur Pani, królowo nasza. Królowa Anna wprawdzie nie zatrzymała się, lecz na ukłony swoich rycerzy i powitanie dworne swoim uśmiechem, nieco jakby zawsze zalotnym, odpowiedziała. Zaś orszak już miał, zniknąć za zakrętem muru. Kiedy z hukiem drzwi, od komnaty naszego medyka nadwornego się rozwarły. I Jakubek zadarł, gębę w zwyczaju swoim. Załaźcie trutnie moje, kumotrowie moczymordami zwani!  Orszak królowej pani znikł już, za bogato rzeźbionymi krużgankami. Na to, pisarczyk palec, położył na gębie. I powiada. Cicho, do Jakubka. Zawrzyj gębę, bo królowa Anna, szła na msze, i jeszcze się zawróci, ciekawa hałasu. Jakubek gębę, z za drzwi wystawił rozpatrzył się dokoła, i powiada. Jako poszła, to i nie będzie się, teraz nawracać. Bo i jej drogi na was, szkoda. Załaźcie do środka bystro, jakom powiadał. Przeto weszli, oba z Janotą do komnaty. Jakubek zaś ciężkie okute gwoździami wrota zawarł, i zamknął od środka, kluczem wielkim aż za chrupało coś głośno w zamku. Zaś powiada, rozsiadłszy się na zydlu szerokim, do odbierania porodów od krów i koni. No, i?

WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. 

Część II - Epilog

Do Konstancji na soborowe obrady, w 1414 roku z naszego królestwa pojechała siedmioosobowa delegacja, księży, prawników, i rycerzy. Świat chrześcijański. Pojawił się tam, bardzo licznie. Przyjechało trzydziestu trzech, kardynałów purpuratów, każdy z nich z wielką nadzieją na tron papieski. Pięciu patriarchów kościoła katolickiego. Czterdziestu siedmiu arcybiskupów. W tym i nasza Trąba wawelska. Stu czterdziestu i pięciu biskupów. Dziewięćdziesięciu trzech biskupów tytularnych. Dwustu siedemnastu doktorów teologi stosowanej. Trzystu sześćdziesięciu, i jeszcze jeden na dodatek, na wypadek nieomylności osądów soboru, doktorów prawa cywilnego i kanonicznego. Stu siedemdziesięciu i dodatkowo jeszcze jeden, doktorów medycyny różnych specjalizacji, na wypadek słabowitości zdrowotnej, głównie na umyśle i ewentualnie na ciele, u którego z dostojnych bardzo delegatów. Niezliczona wprost, liczba magistrów, reprezentantów trzydziestu siedmiu uniwersytetów. Posłańcy przybyli, aż od osiemdziesięciu trzech, władców królewskich. Trzydziestu i ośmiu książąt, na dokładkę do owych posłańców. Stu siedemdziesięciu i jeszcze trzech na zapas, hrabiów, gdyby zabrakło jakiego z powodów nagłych. Oraz siedemdziesięciu plus, jeden baronów. Wielka liczba rycerzy, wszelkiego stanu, ponad tysiąc i jeszcze pięćset, na dodatek. Stu czterdziestu i dwóch skrybów dworskich i pisarzy, bez mojego tam, na szczęście nie wiadomo wprawdzie dla kogo?

WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. WERSJA DEMO. 

— Zapomniałem ze stołu brać. Litwini, ze ślubu w sile wielkiej z owego wesela wrócili. Powiadam ja mu. Ty teraz, jako litewczyk prawy, pewnikiem zaraz, na jakiego naszego wojewodę pójdziesz?

— Lubo na miejsce Powały wleziesz?

— Zaś Powałę do lochu, wsadzicie bo już zużył się w boju. Bo, przecie, Litwa w Krakowie i w koronie teraz górą. Więcej was, niźli polaków na zamku. Janota zaś gębę, zadowoloną wielce, ku mnie zwrócił, i powiada. A jakoś myślał sobie to, trutniu krakowski, teraz ?

— Litwa górą, i po wieki, tak się ostanie. Przecie i ja z kniaziów, swój ród wynoszę. To pisarczyk na to powiada, nie wynoś się aby ty, za wysoko. Bo to ze znacznej wysokości szybciej się spada, i lepiej łeb swój o ziemie, się rozbija. Zaś Janota powiada, nie bój się, jeszcze po instancje. Będziesz do mnie załaził, po starej znajomości. To mu powiadam, mnie instancji nie trza, bom stary się poczuł, jako i król nasz, z jednego roku przecie my porodzone. A i ty, taki sam grzyb, stary, jako i ja. Gdzie ci w pole iść trupie stary?

— To on znowu jako, Litwin uparty gada. Miecz u mnie jeszcze w garści, krzepko siedzi. A nam, dziedzica korony potrzeba, temu król choć stary, jeszcze za młodziana uchodzić może. Pewnikiem jak ów kumoter nasz Pieter Malarczyk, kumoter świętej inkwizycji co?

— A i juści pewnie, Litwa się na polskim tronie usadzi, a nas polaków do lamusa przesadzi. Gadasz tak, bo cię zazdrość, bierze na królewskie amory. Gada mnie Janota. Puknij się, w swój łeb Litewski, na co mnie dziedzic nowy, jak u mnie dziecisków dwa młode i cztery starsze, zaś wnuki mnie, już bawić trza. Ale królowa Sonka jak malowana, no nie?

— Powiada Janota. No. Zaś nie podłaź do niej za blisko, bo ci łeb, prędzej zleci niźli, myślisz sobie. Zaś do Płocka za jego obcięcie jeździć, musiał nie będziesz. Bo i w Krakowie kat dobry topór ma. Jeno nowa nasza królowa, zaraz i tak zdobyła, po większej części serca i dusze, rycerstwa jak i całej męskiej ludności korony, dla swojej urody, bo trza rzec że piękność była z niej bardzo wielka. I młoda jak nowalijka, bo przecie miała, ledwie siedemnaście lat dopiero, zaś Jagiełło z sześćdziesiątką na karku po świecie bożym łaził. Mlaskał on gębą swoją pod wąsami, na samą myśl o takiej żonce i to jeszcze Litwince rodowitej, więcej niż smakowicie. Na co większość rycerstwa młodszego, po cichu z zazdrości gadała. Cap stary, jęzorem się oblizuje, na ową młódkę Sonkę, jak kocur na tłustą szperkę. Ale czasu do oblizywania się, i mruczenia na łożu, za dużo król nie miał. Bo przecie świętej inkwizycji, takoż samo pilnować musiał mocno. Wezwał zaś inkwizytora swego, Pioterka we Wieluniu z nami siedząc i radą królewską i rycerzami. W dniu 9 kwietnia 1424 roku pańskiego. Zaś powiada król tak. Broń ci, tu nadaję, do walki z owymi Husytami i heretykami wszystkimi. Podpisany edykt wcześniej, nasmarowany był prze zemnie jako skryby królewskiego osobiście. Stało w nim przecie jako i wszędzie w świecie, że oto wyznawanie Husytyzmu za zbrodnię jest uważane i obrazę majestatu królewskiego na ostatek. Stos zaś dla każdego który edykt królewski podważy. Na co. Malarczyk inkwizytor królewski zaraz gębę wesołą, powziął i uśmiech miał od ucha do ucha. Wieczorem zaś powiada do Jakubka Kuny i mnie samego. Ja kośmy w piwnicy zamkowej przy kuflu piwska, siedzieli razem z kumotrem naszym Janotą. Nawet Mikołaj Koza, zerwał się od garów w kuchni i z nami siedział z gębą zadowoloną wielce. A inkwizytor od stoła powstał i powiada. Jeno teraz, gęby trzymajcie na kłódki zawarte, bo jako nie, na stos wszystkie pójdziecie. Na co, Jakubek Kuna powstał za nim, od stołu i powiada prosto w ślepia, inkwizytorowi, pod skos oczywista patrząc na owego, bo mniejszy był przecie o dwa łby. Pod nos rękojeść miecza, mu podsuwając, jak Powała krzyżakom zawsze pokazywał. Jak cię palnę czymś, w ten łeb kudłaty to ci edykty królewskie ze łba raz i dwa wylecą. Posłyszawszy to, Malarczyk i inkwizytor jednocześnie nastroszył się groźnie i poszedł do się, na kwaterę, nad edyktem królewskim z uwielbieniem cmokać. Jagiełło zaś i tak radę dał wszystkiemu co za życia zamierzył. Bo uparty to Litwin, jako i każdy z nich, syna Władysława, przyszłego króla Polskiego. Królowa Zofia, mu 3o października 1424 roku, w nocy porodziła. A tu i znowu, wojaczka z, krzyżakami na nowo ruszyła. Poleźli my, przecie jako i zwykle, pod Czerwieńsk nad Wisłą, chcąc zakonowi przetrzepać łby i płaszcze z kurzu, razem z naszym mostem pływającym, przez mistrza Jarosława, z Radomia targanego. Jeno nasza szlachta zaraz, się pobuntowała, i okoniem królowi postawiła. Zaś zażądała od króla, prawa do nietykalności majętności wszelkiej, bez wyroków sądu gwarantowanego. Na co Jagiełło, wydać zgodę musiał, bo buntem, i rebelią szlachta zagroziła. Na to, ja jako weteran wojen z krzyżakami. Powiadam, Pietrowi jako kumotrowi inkwizytorowi. Ostatni raz lezę pod ów, Czerwieńsk i na zamki krzyżackie. Bom tu, już tyle razy był tu, że i po nocach mi się krzyżaki z ich mordami brodatymi, śnią jak mara. Na to Malarczyk inkwizytor wielki, gada. No!  Po powrocie, z jak zwykle, nieudanej krzyżackiej wyprawy, służbę ja królowi jako pisarczyk, wraz z moim kumotrem durnym inkwizytorem, wymówił. Z karczemną awanturą, od niewiasty swojej. Nie wiem zaś jako było w chałupie Piotrowej i kancelarii inkwizytorskiej, bowiem niewiasta jego na grosz królewski, zawsze była łasa mocno. Zaś do chałupy w grodzie polazł, bo wolał przecie użerać się, z komturem tucholskim jako, m na babę swoją powiadał. Niźli, z dworskimi intrygami, księdzem ową zaprawdę Trąbą prymasem, krzyżakami, i całą Litwą na dodatek. I całym, tym dworskim splendorem jaki, mi się zdał nagle takiż mdły, że na słabości mnie brało. Bo przecie na Wawelu, taka sama awantura, z królową Zofią Holszańską, wyszła w 1427 roku, jako, i małżonką królewską Anną Cylejską, oskarżoną o zdradę i cudzołóstwo. Jagiełło żonę swoją następną, pod sąd świętej inkwizycji postawił. Bez Piotrowego już w tym udziału. Zaś takie przy tym, były peregrynacje, że omal co, piękna Sonka na stos nie poszła, lubo pod pieniek katowski łeb jej piękny, nie był podstawiony wraz z kochankami domniemanymi. Ale dwórki dwie, na tortury poszły. Jeno na szczęście dla niej samej, i królestwa naszego. Okazało się szybko, że krzyżaki w tym palce maczali, jako i wszędzie w polskie sprawy. Król żonę z zarzutu zdrady, oczyścił i dwórki z lochu wypuścił. Zaś w 1433 roku Jagiełło, znów na pomorze krzyżaków zwalczać z wojskami polazł, wsparli go Husyci czescy, zwani głupio jakoś tam, sierotkami. Król nasz, tak spustoszył ziemie krzyżackie, że i grzyby w boru, za bardzo rosnąć nie chciały. Ale już była to, sprawa dla młodszych i bardziej dziarskich niźli, my dziadów starych. Jagiełło w roku 1434 w maju, jako i zwykle, powlekł się gdzieś za czym mu, było potrzeba się wlec, onemu, aż na Ruś. Stanął w grodzie zwanym, przez nas Medyka, nomen omen jak by już wiadomo było kogo wołać, do króla. Aby w nocy, treli ptaszysków, zaś szczególnie słowiczych, po staremu swoim zwyczajem słuchać, jeno tak się przeziębił, bo go wiatr zawiał, że i medyka trza było wzywać i to nie jednego, ale całe konsylium doktorów, gęby nad nim pochylało i nic nie pomogło. Łapy załamywali owi bezradnie, lub za brody się trzymali naukowo bardziej, wzruszając ramionami, jak by strachami na wróble byli, nie zaś zastępem uczonych konowałów medycznych. Pogadując jeden do drugiego, byle co im, do łbów przyszło, a nie przychodziło nic zbytnio, mądrego. Za wyjątkiem tego, że konsylium orzekło, że nie mogą nic, poradzić na nagłą niemoc Jagiełły. Król przytomność w pewnej chwili stracił, i nie odzyskał jej już nigdy. Aż oto nagle, z samego rana. Pierwszego czerwca 1434 roku, ducha swojego nagle, w Gródku oddał. Ten władca, Polski i Litwy osiemdziesięciosześcioletni, syn Kniazia Litewskiego Olgierda i kniaziówny Julianny, przez większość swojego długiego życia, był jednym z najbardziej zasłużonych, monarchów całego świata chrześcijańskiego. I naszym, Polskim dobrym duchem, którego teraz właśnie zabrakło. Dziś, już zaczynała się jego pośmiertna historia. Dzwony tak się na Wawelu i Krakowie rozdzwoniły, że głos, ich przechodził w jeden nieustający łoskot. Niewiasta pisarczyk, owa tak gębę darła z płaczu, za królem swoim. Iż, em myślał, czy w łeb z żalu po nim nie dostała. Tak i w całym naszym królestwie, jak dawno nie było, z grodu do grodu, z wioski do wioski, głos dzwonów żałobnych szedł jak wici, które Jagiełło nie raz i nie dwa, w królestwie polskim rzucał ku obronie granic. I wolności wszelkiego ludu. Żałoba nastała tak wielka, w koronie i na Litwie, jak i radość niezmierzona niczym, w zakonie krzyżackim. Król to naprawdę był, też i nie zwykły, chociaż Litwin z urodzenia, to po prawdzie częściej się, jak prawdziwy Polak zachowywał. Bo i to trzeba rzec, o Jagielle, że jako król Polski. Odziedziczył tron krakowski w trudnej bardzo, sytuacji politycznej. Wielkiej odwagi i pogodnego usposobienia zdobył, przychylność polaków, prędzej niż któryś, inny król i poprzednik z dynastii Piastów. W pierwej przecie, złamał Mołdawię i do złożenia hołdu, sobie przymusił. Zdusił w wojnach rozlicznych, zakon Najświętszej Marii Panny zwanych Krzyżakami i do jego upadku, doprowadził w końcu. Błąd księcia Konrada Mazowieckiego, z 1221 roku, naprawił o tyle, o ile się to dało uczynić. Zawarł Władysław II Jagiełło, Unię z Litwą i sojusz z Brandenburgią od wieków wrogą, wobec królestwa polskiego. Przyłączył do Polski, ziemię dobrzyńską i Kujawy. Zaś Litwa sama, otrzymała Żmudź i spokój jako taki. Siódmego czerwca, 1434 roku w katedrze na Wawelu, uroczystości pogrzebowe, przy wielkich tłumach ludu, wszelkiego stanu i wszelkiej maści gości zagranicznych. Ceremonię pogrzebu poprowadził sam, arcybiskup gnieźnieński Wojciech Jastrzębiec. Synowie, króla naszego, jako jedyni żyjący potomkowie króla, Władysław III i Kazimierz IV zwany Jagiellończykiem na pogrzebie ojca sławnego już jako, młodzieńcy byli, wraz z królową matką Zofią. W pierwej Władysław III po wielkim ojcu, imię przyjął i został królem Polskim po śmierci wielkiego Władysława Jagiełły i ojca swojego a na tronie naszym, zasiadł. Warneńczykiem zwanym później, na swoje nieszczęście, i nasze takoż samo. W 1435 roku, w Brześciu Kujawskim jako nowy już król, Królestwa Polski i Litwy zawarł, z krzyżakami pokój wieczysty. I zdawało by się, że to już, na wieki, spokój w królestwie naszym zapewni, to trza nam rzec, dopiero się miała zacząć w naszej historii, taka kołomyja, że żaden inny naród w europie lepszej, nie miał nigdy. Ale o tym, co się dziać będzie zaś, niech już inni, skrybowie durni, a może i mądrzejsi od nas, swoje kroniki o królestwie Polskim, pisują.   

WERSJA DEMO. 

Koniec