Okładka

Karta tytułowa

Słowo wstępne do wydania polskiego

Skrócone przedstawienie wiary katolickiej autorstwa Christopha Casettiego nie stanowi syntezy Katechizmu Kościoła Katolickiego. Zresztą – jak przyznaje sam autor – nie miał on zamiaru tworzyć kolejnego kompendium wiedzy na temat wiary, modlitwy, sakramentów i życia według zasad dekalogu.

Publikacja jest więc nie tyle owocem refleksji nad depozytem wiary zawartym w Katechizmie, co odpowiedzią na potrzeby konkretnych ludzi zrzeszonych we wspólnotach, którym autor posługiwał.

Stosując przejrzysty układ treści i przystępny język, chciał on w pierwszej kolejności dotrzeć do tych, którzy zajęci codziennością, nie mają czasu i możliwości na uzupełnienie wiedzy na tematy związane z wiarą i moralnością.

Znaczącą wartością publikacji jest to, że może stanowić ona pomoc dla rodziców chrześcijańskich, których zadaniem według nauki Kościoła jest ewangelizowanie swoich dzieci.

Należy żywić nadzieję, że niniejszy „katechizm” stanie się ulubioną lekturą wielu rodziców i źródłem inspiracji w prowadzeniu katechezy rodzinnej, zmierzającej do ukazania Boga jako kochającego Ojca.

bp Damian Andrzej Muskus ofm

„Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne”.

(J 3,16)

„Wiara jest odpowiedzią człowieka daną Bogu, który mu się objawia i udziela, przynosząc równocześnie obfite światło człowiekowi poszukującemu ostatecznego sensu swego życia”.

(Katechizm Kościoła katolickiego, 26)

Przedmowa

Niniejsza książka zawdzięcza swoje powstanie w pierwszym rzędzie członkom młodzieżowego kręgu biblijnego z Zurychu. Po dłuższej wspólnej lekturze Pisma Świętego młodzi ludzie coraz bardziej zaczęli sobie uświadamiać, jak bardzo brakuje im systematycznej wiedzy na temat wiary. Tym też sposobem dla tej właśnie grupy powstał krótki wykład oparty w swojej strukturze na klasycznym katechizmie.

Później dla wspólnoty parafialnej Planken w Lichtensteinie przygotowałem z niego serię homilii, a dla „Szwajcarskiego Tygodnika Katolickiego” szereg artykułów. Pozytywne echa, z jakimi się zetknąłem, utwierdziły mnie w przekonaniu, że obecnie wielu wierzących w wdzięcznością odbiera tego rodzaju przejrzystą prezentację wiary.

W ubiegłych dziesiątkach lat katecheza starała się raczej o przekazanie doświadczeń związanych z wiarą, a przy tym nierzadko lekceważono konieczną i niezbędną wiedzę. Zdarza się, że nawet chrześcijanie regularnie uczestniczący w nabożeństwach kościelnych i starający się prowadzić pogłębione życie sakramentalne, często czują się zmieszani, mając powiedzieć coś o swojej wierze i Kościele. Wielu młodych rodziców ma spore problemy, gdy dzieci i młodzież zadają pytania o powód wyznawania wiary.

Nie zamierzałem stworzyć kompleksowego podręcznika. Nie było też moim celem uprzedzać katechizmu rodzinnego, na który wielki nacisk kładzie wielu biskupów. Chcę raczej prostym językiem umożliwić pierwszy kontakt z wiarą. Świadomie starałem się przerzucić most pomiędzy tradycyjny język Kościoła a język codzienności. Zdaję sobie sprawę z niedoskonałości mojej pracy, powstałej poniekąd obok moich zasadniczych zajęć i obowiązków, choć mam nadzieję, że posłuży on niektórym jako pierwszy punkt odniesienia.

Większość sformułowań znalazłem u moich profesorów filozofii i teologii. Okoliczności powstania oraz wyznaczony cel uniemożliwiły zaznaczenie cytatów oraz użytej literatury, co w wypadku pozycji nieroszczącej sobie prawa do naukowości i mającej służyć przepowiadaniu wydaje się być usprawiedliwione. W tym też miejscu dziękuję serdecznie wszystkim autorom, których idee oraz użyte stwierdzenia bardzo mi pomogły.

Kogo lektura tej książki nie usatysfakcjonuje lub też kto poczuje niedosyt, tego zachęcam do studium Katechizmu Kościoła katolickiego opublikowanego w roku 1992; w tekście odnosi się do niego skrót KKK.

Wprowadzenie

Jestem katolikiem. Moja wiara jest czymś bardzo osobistym. Nikt też nie może mi jej odebrać wbrew mojej woli. Nawet jeśli zadecydowali o niej najpierw moi rodzice, to teraz ja muszę coraz bardziej czuć się za nią odpowiedzialny.

Nie wierzę też sam. Wraz ze mną wierzy wiele innych osób. Moja wiara jest naszą wiarą. Wspólnota wierząca tak jak ja to Kościół katolicki.

Co to znaczy wierzyć?

Jeśli nie jesteśmy do końca pewni, jak się sprawy mają, mówimy: „uważam”, „przypuszczam” bądź też „wierzę”, że jest tak i tak. Na przykład: „Nie wiem, ale wierzę, że jutro spadnie deszcz”.

Tu jednak nie chodzi o wiarę oznaczającą niepewność. Jeśli dziecko zwraca się do matki: „Nie uwierzysz, ale dziś przydarzyło mi się coś niezwykłego”, to ona z pewnością odpowie: „Być może tak właśnie było, ale wierzę ci”. Wie, że jej dziecko jest szczere. Są takie sprawy w życiu, o których możemy wiedzieć, zawierzając komuś, gdyż mamy do niego zaufanie. Im większe ono jest, tym silniejsza i pewniejsza jest nasza wiara.

Wierzymy, że to, co powiedział i czego dokonał Jezus Chrystus, jest prawdą, bo mamy do Niego zaufanie. Możemy tak wierzyć, ponieważ Bóg daje nam ku temu zdolność i łaskę.

I. Znak krzyża

Znak krzyża to najkrótsza modlitwa. Prowadzimy prawą dłoń od czoła do piersi, a stamtąd od lewego do prawego ramienia, wymawiając przy tym słowa:

W imię Ojca i Syna,

i Ducha Świętego. Amen.

Wykonując znak krzyża, wspominamy Jezusa Chrystusa, który umarł za nas na krzyżu. Ponieważ był On całkowicie posłuszny Bogu, naprawił nasze nieposłuszeństwo. Wprowadził pokój pomiędzy Bogiem a człowiekiem, a tym samym odnowił pokój pomiędzy ludźmi.

Krzyż tworzą dwie belki: pionowa i pozioma. Pierwsza przypomina nam o naszej relacji do Boga, druga o relacji z bliźnimi.

Osoby okazują sobie miłość

Jezus to Syn Boży. Nauczył nas On zwracać się do Boga „Ojcze”. Gdy powrócił do Ojca, otrzymaliśmy od Niego Pocieszyciela, Ducha Świętego. Mówimy o „kochającym” Bogu. Mówimy, że „Bóg jest miłością”. W miłości potrzebne są zawsze różne osoby. Mąż kocha żonę, matka kocha swoje dziecko. A Bóg? Czy jest ktoś, kogo On może miłować? Myślimy: „Owszem, Bóg kocha ludzi. To prawda, tylko kogo miłował, zanim stworzył człowieka? Czy był ktoś, kogo wówczas miłował? Czy był jeden i samotny?”. Nie, to nie tak. Z Pisma Świętego dowiadujemy się, że w Bogu są różne osoby. Pierwszą jest Ojciec, drugą Syn i trzecią Duch Święty. Bóg Ojciec ma kogoś, kogo miłuje: to Syn. Również i Syn Boży ma kogoś, kogo miłuje: to Ojciec; przecież od Niego pochodzi. Miłość pomiędzy Ojcem a Synem jest tak wielka, że sama jest osobą – Duchem. Mówimy więc, że jest jeden Bóg, lecz w trzech Osobach. Dlatego też Ojciec jest Bogiem, Syn jest Bogiem i Duch Święty też jest Bogiem, a pomimo tego to nie trzech bogów, lecz jeden (podobnie jak ojciec, matka i dziecko stanowią jedną rodzinę).

O Ojcu mówimy: stworzył cały świat, niebiosa, ziemię, rośliny, zwierzęta i nas, ludzi.

O Synu mówimy: stał się człowiekiem, przybierając imię Jezus. To On przywrócił Bogu ludzi, których zło odsunęło od Niego.

O Duchu Świętym mówimy: zstąpił na nas po odejściu Jezusa do Ojca. Przypomina nam o Jezusie i pomaga żyć tak jak On chce, abyśmy żyli.

Miłość to tajemnica

Można teraz pomyśleć, że to skomplikowane. Tak jednak nie jest. To tak tajemnicze i proste jak sama miłość. Nie możemy tego pojąć, bo Bóg jest Bogiem, a my ludźmi. Możemy w to natomiast wierzyć i tym się cieszyć. Bóg jest prawdziwie miłością. Jeśli chcemy się przekonać, jak bardzo nas miłuje, musimy spojrzeć na Jego Syna, a w tym pomoże nam Duch Święty.

Modlimy się „w imię” Ojca i Syna, i Ducha Świętego, ponieważ Bóg jest osobą. Możemy się zwracać do Niego tym imieniem, którym sam się określił. Czyniąc coś, co się Jemu podoba, wolno nam w Jego imieniu mówić i działać.

Słowo „amen” pochodzi z języka hebrajskiego. Posługiwał się nim Jezus oraz naród żydowski. Oznacza ono: „Tak, zgadzam się. Ufam i wierzę Ci”.

Ponieważ znak krzyża jest znakomitym podsumowaniem naszej wiary, chciejmy go czynić często, starannie i z radością.

II. Pismo Święte – Biblia

Pismo Święte to najbardziej znana pozycja książkowa na świecie. Grecki termin biblos oznacza po prostu „księgi”. Przetłumaczono je prawie na 1500 języków. Całe dzieło składa się z 72 części spisanych przez różnych autorów w różnych czasach, więc można powiedzieć, że tworzy małą bibliotekę.

Biblia składa się z dwóch części: Starego i Nowego Testamentu. Termin „testament” to dokument, w którym spisuje się zazwyczaj ostatnią wolę. Również Pismo Święte zawiera słowo i wolę Boga. W ludzkich słowach informuje nas o tym, co Bóg chce nam przekazać. W Biblii „testament” znaczy: „Bóg chce zawrzeć z ludźmi przymierze”.

Stary Testament opowiada o przymierzu zawartym przez Boga z ludem Izraela, Nowy – mówi o Jego przymierzu ze wszystkimi, którzy wierzą w Jego Syna, Jezusa Chrystusa.

1. Stary Testament

Przedstawia on historię narodu izraelskiego przed narodzinami Jezusa, a pierwsza relacja to opis stworzenia świata. Opowiadania o praojcach wspominają o Abrahamie, Jakubie i Józefie egipskim. Powołując Mojżesza, Bóg wyzwala swój naród z niewoli egipskiej i odnawia swoje przymierze z nim na górze Synaj, nadając mu Dekalog. Lud wędruje przez pustynię do Ziemi Obiecanej. Wkrótce też Izraelici chcą mieć własnego króla, tak jak inne ludy. Najbardziej znani władcy to Saul, Dawid i Salomon.

Ponieważ królowie raz po raz zdają się zapominać o Bogu, posyła On proroków, którzy mają ich upominać. Są to na przykład Samuel, Jeremiasz czy Izajasz. Władza królewska upada, państwo zostaje podzielone, część ludności deportowana. Obcy władcy przejmują panowanie nad Izraelem. Lud czerpie siłę z wiary w Boga. Pisma Starego Testamentu są tego przejmującym świadectwem.

Tematem, który wciąż pojawia się na kartach Starego Przymierza, jest nadzieja na przyjście Mesjasza. To posłany od Boga król, mający wyzwolić naród, a następnie wybawić wszystkich ludzi.

Starsze części Starego Testamentu spisano w języku hebrajskim, młodsze po grecku. Ponieważ obejmuje on doświadczenia narodu wybranego z Bogiem na przestrzeni 2000 lat, jest znacznie obszerniejszy niż Nowy. Czasokres historii opisywanej przez Nowy Testament to około 100 lat.

2. Nowy Testament

Jezus nie pozostawił po sobie żadnej kroniki ani też listów. Dzieła historyczne z czasów Jego życia zawierają bardzo niewiele informacji na Jego temat. Szczegóły z Jego życia oraz nauczanie znamy z Pisma Świętego, z części nazywanej Nowym Testamentem, która mówi nam o Nowym Przymierzu, jakie Bóg zawarł przez Jezusa. Stało się ono konieczne, gdyż ludzie łamali Stare. Jest ono wieczne i ostateczne, gdyż zasadza się na wierności Jezusa Chrystusa.

27 ksiąg Nowego Testamentu zawiera słowa i czyny Jezusa, przepowiadanie apostołów, opis życia pierwszych wspólnot chrześcijańskich oraz rozrastania się Kościoła.

Czterech autorów – każdy z własnej perspektywy – spisało Ewangelie: Mateusz, Marek, Łukasz i Jan. Termin „ewangelia” pochodzi z języka greckiego i oznacza „dobrą nowinę”, bo wszystko to, co Jezus powiedział i zdziałał, jest dobre dla nas i napełnia nas radością.

Większość listów Nowego Testamentu to dzieło św. Pawła. Autorzy pozostałych to św. Piotr, św. Jan oraz inni apostołowie.

Biblia to słowo Boże

Cały Nowy Testament spisany został w języku greckim. Ponieważ to Bóg – bez względu na ich zalety i wady – posłużył się pośrednictwem ludzkich pisarzy, aby przekazać nam swoje słowo i wolę, to On jest właściwym autorem Biblii. Stąd jest ona nie tylko słowem ludzkim, lecz słowem Bożym i dlatego też nazywamy ją słusznie Pismem Świętym.

Pisma tak stare jak Biblia niełatwo jest zrozumieć. Czasami wydaje się, że możliwe są różne interpretacje. Zadaniem Kościoła jest pomóc nam w zrozumieniu Pisma Świętego, gdyż powstało ono w kontekście jego przepowiadania. Stąd też obowiązuje nas to, czego Kościół nas w tym względzie naucza.

Częsta i staranna lektura Pisma Świętego pozwoli nam lepiej poznać i pokochać Boga. Również i dzisiaj chce On do nas przemawiać słowami Biblii. Pragnie, byśmy byli im posłuszni; jest z nami w swoim słowie.

III. Wyznanie wiary

Dostępne w wersji pełnej

IV. Siedem sakramentów

Dostępne w wersji pełnej

V. Dziesięć przykazań Bożych

Dostępne w wersji pełnej

VI. Ojcze nasz

Dostępne w wersji pełnej

VII. Zdrowaś, Maryjo

Dostępne w wersji pełnej

VIII. Rok kościelny i sens liturgii

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Słowo wstępne do wydania polskiego

Przedmowa

Wprowadzenie

Co to znaczy wierzyć?

I. Znak krzyża

II. Pismo Święte – Biblia

1. Stary Testament

2. Nowy Testament

III. Wyznanie wiary

1. Wierzę w Boga Ojca

2. Wierzę w Jezusa Chrystusa

3. Wierzę w Ducha Świętego

IV. Siedem sakramentów

1. Chrzest

2. Bierzmowanie

3. Eucharystia

4. Spowiedź

Warunki spowiedzi

5. Namaszczenie chorych

6. Sakrament święceń

7. Sakrament małżeństwa

V. Dziesięć przykazań Bożych

1. „Ja jestem Pan, twój Bóg, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli. Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie”

2. Nie będziesz wzywał imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy

3. Pamiętaj o dniu szabatu, aby go uświęcić!

4. „Czcij ojca twego i matkę twoją”

5. „Nie będziesz zabijał”

6. „Nie będziesz cudzołożył”

7. „Nie będziesz kradł”

8. „Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu kłamstwa jako świadek”

9. „Nie będziesz pożądał żony bliźniego twego”

10. „Nie będziesz pożądał żadnej rzeczy, która należy do bliźniego twego”

VI. Ojcze nasz

1. Tytuł i adres: „Ojcze nasz, który jesteś w niebie”

2. Pierwsza prośba: „Niech się święci Twoje imię”

3. Druga prośba: „Niech przyjdzie Twoje królestwo”

4. Trzecia prośba: „Niech Twoja wola się spełnia na ziemi, tak jak w niebie”

5. Czwarta prośba: „Naszego chleba powszedniego daj nam dzisiaj”

6. Piąta prośba: „I przebacz nam nasze winy, tak jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili”

7. Szósta prośba: „I nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie”

8. Siódma prośba: „Ale nas zachowaj od złego”

9. Zakończenie: „Bo Twoje jest królestwo i potęga, i chwała na wieki”

VII. Zdrowaś, Maryjo

1. „Święta Maryjo, Matko Boża”

2. „Pan z Tobą”

3. „Łaski pełna”

4. „Święta Maryjo... módl się za nami, grzesznymi”

VIII. Rok kościelny i sens liturgii

Karta redakcyjna

Karta redakcyjna

Imprimatur

Kuria Metropolitalna w Krakowie
nr 52/2013, 11 stycznia 2013 r.
bp Grzegorz Ryś, wikariusz generalny
ks. Kazimierz Moskała, wicekanclerz
ks. prof. dr hab. Tadeusz Panuś, cenzor

Tytuł oryginału:
Kleiner Familien-Katechismus. Einfache Darstellung des katholischen Glaubens

Korekta:
Agata Chadzińska
Anna Kendziak

Okładka:
Łukasz Kosek

Grafika na okładce i ilustracje:
Wikimedia Commons

© Christoph Casetti, Kleiner Familien-Katechismus,
Christiana Verlag im Fe-Medienverlag, Hauptstr. 22, D-88353 Kisslegg-Immenried/Germany.

ISBN 978-83-7569-384-3

© 2013 Dom Wydawniczy „Rafael”
ul. Dąbrowskiego 16
30-532 Kraków
tel./fax 12 411 14 52
e-mail: rafael@rafael.pl
www.rafael.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com