Przełożyła: Karolina Bochenek

Redakcja: Emilia Chmielewska

Korekta: Dominika Dudarew, Beata Piecychna

Projekt okładki: Izabela Surdykowska-Jurek, Magdalena Muszyńska, Czartart

Copyright © for Polish edition by ILLUMINATIO Łukasz Kierus 2014

ISBN 978-83-62476-45-9

www.illuminatio.pl

Wydawnictwo ILLUMINATIO Łukasz Kierus

E-mail: wydawnictwo@illuminatio.pl

Dział handlowy: zamowienia@illuminatio.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com

ZAPROSZENIE

Ta książka ma być użyteczna, stać się towarzyszem i duchowym przyjacielem. Jest to księga „przebudzeń”. Aby ją napisać, musiałem to wszystko przeżyć. Mam teraz okazję zebrać i podzielić się cichymi lekcjami, które przeszedłem w swoim życiu. Podróż, w trakcie której wydobywałem na światło dzienne i tworzyłem te zapiski, pomogła mi zacieśnić więź pomiędzy moim życiem wewnętrznym i zewnętrznym. Pomogła mi poznać moje serce i dobrze je wykorzystać. Uczyniła mnie bardziej kompletnym. Mam nadzieję, że tobie również w tym pomoże.

Zebranie przemyśleń do tej książki przypominało odnajdywanie lśniących na ścieżce kamieni. Zatrzymywałem się nad nimi, uczyłem się od nich, a następnie wyrzucałem je i szedłem dalej. Po upływie dwóch lat ze zdumieniem opróżniam swą torbę pełną połamanych kamieni, aby przyjrzeć się temu, co znalazłem. Książka ta składa się właśnie z tych lśniących kamyków.

W zasadzie traktuje ona o duszy i przyjaźni, naszej stałej potrzebie witalności i miłości do życia, niezależnie od tego, jakich ciężkich przeżyć doświadczamy. Pieśni, które tu odnajdziesz, czerpią z wielu tradycji, doświadczeń oraz pięknych i szczerych przesłań, opowiadając o bólu, cudzie i tajemnicy miłości.

Zdecydowałem się na tę formę ponieważ – jako poeta – poszukiwałem takiego sposobu ekspresji, który byłby użyteczny jak łyżka. A jako osoba, która przetrwała raka, potrzebowałem pokarmu dla swojego wnętrza właśnie w postaci dziennika. Tak naprawdę w ciągu ostatnich dwudziestu pięciu lat forma dziennika zaczęła coraz bardziej odpowiadać potrzebom wielu ludzi – stała się duchowym sonetem naszych czasów, solidnym rezerwuarem małych dawek tego, co ważne.

Chciałbym tylko, by moja książka przyszła do ciebie tak, jak ocean obmywa kamień na otwartym terenie – aby zaskoczyła cię i pokrzepiła, sprawiła, że ty lub ja zalśnimy i, chociaż pozostaniemy wytartymi kamieniami, to jednak na chwilę zmiękniemy i staniemy się bardziej czyści.

Mam głęboką nadzieję, że na stronicach tej książki znajdziesz coś, co cię zadziwi i pokrzepi, rozjaśni cię, pomoże ci żyć w pełni, kochać i odnaleźć swą drogę do radości.

– Mark

PRZEDMOWA

Wayne Muller, autor How Then Shall We Live

Słuchanie Marka Nepo, czytającego swoje wiersze, jest jedną z najsłodszych radości mojego życia. Towarzyszy temu namacalny duch przygody. Niezmiennie zadziwia mnie to, jak Mark odkrywa ukryty skarb, ostrożnie przedstawiając prostotę chwili i odsłaniając najwspanialsze cuda. Gdy czyta swe wiersze publicznie, można usłyszeć, jak ludzie wstrzymują oddech, rozpoznając coś głębokiego i prawdziwego, coś znanego, lecz zapomnianego lub pomijanego. Mark dostrzega to, przypomina nam o tym i zwraca to nam. W rezultacie pozostajemy z poczuciem wdzięczności za możliwość ponownego przebudzenia się do czegoś naprawdę cennego.

Życie składa się z dni, w których możemy odnaleźć spokój, radość i uzdrowienie. Dni zaś składają się z tysiąca małych cudów, a Mark Nepo jest uczniem niezwykłym. Niczym alchemik codziennego życia, zaprasza nas do ujrzenia, posmakowania, dotknięcia, wytańczenia i poczucia własnej ścieżki, prowadzącej do samego rdzenia życia.

Tak jak życie składa się z dni, tak nasze dni składają się z chwil. Dobrze przeżywane życie jest mocno zakorzenione w słodkiej ziemi chwil. Mark Nepo jest ogrodnikiem tej ziemi – zasiewa nasiona łaski, które wzrastają jedynie dzięki miłującej trosce i uważności. Najgłębsze błogosławieństwa życia odkrywamy wtedy, gdy zakochujemy się w tych chwilach – a Mark pokazuje nam, jak mocno i z oddaniem kochać.

Mark miał raka, który go przebudził. Jego choroba była narodzinami niezwykłej uważności. A teraz zachęca nas on do skorzystania z jego oczu i serca, abyśmy sami mogli poczuć i przekonać się, jak bardzo świadome może być nasze życie. Przezwyciężywszy raka, Mark ukazuje nam świat oczami umierającej osoby, przepełnionej wdzięcznością za sam swój oddech. Oprócz wdzięczności, niesie nam również mądrość, jasność, życzliwość oraz pełen pasji entuzjazm, który umożliwia nam maksymalne wykorzystanie każdej chwili.

Jeśli też pragniesz tak żyć, Mark może być twoim przewodnikiem. Gdy zakończył ostatnią serię chemioterapii, która pomogła mu zwalczyć raka, wstał wcześnie rano, wycisnął świeży sok z pomarańczy i postawił szklankę z sokiem na stole przed sobą. Czekał, medytując nad obietnicą dnia, aż słońce wzniosło się nad drzewami za oknem. Opowiedział mi, jak promienie słońca przebiły się przez szklankę z sokiem i „rozproszyły w pomarańczowe, kryształowe światło” właśnie wtedy, gdy podnosił ją do ust.

Większość sakramentów świętych to akty o zadziwiającej prostocie: zwykła modlitwa, łyk wina, kęs chleba, pojedynczy oddech w medytacji, krople wody na czole, wymiana obrączek, życzliwe słowo, błogosławieństwo. Mogą one otworzyć drzwi do naszego duchowego postrzegania, pożywić nas i dać nam spełnienie, jeśli tylko wykonamy je z pełną uważnością.

Książka ta jest księgą sakramentów. Jest hojnym darem Marka, cudownym bankietem powstałym z codziennych wydarzeń i zwyczajnych darów ludzkiego życia. Nie spiesz się. Delektuj się każdą stroną. A przede wszystkim bądź gotów na doświadczanie zdziwienia. Życie może być wspanialsze, niż jesteś to sobie w stanie wyobrazić.

STYCZEŃ

1 stycznia
Wyjątkowość ludzkiego życia

Spośród wszystkich żyjących istot

oddychamy, budzimy się i tworzymy z tego swą pieśń.

Pewna zasada buddyjska dotyczy uświadomienia sobie tego, jak rzadkie jest istnienie w ludzkiej postaci na Ziemi. To piękne podejście do życia umożliwia nam odczuwanie ogromnej wdzięczności za to, że tu jesteśmy jako indywidualne dusze, posiadające świadomość, pijące wodę i rąbiące drzewo.

Zasada ta nakłania do tego, aby przyjrzeć się mrówce, antylopie, robakowi i motylowi, psu i wykastrowanemu bykowi, orłu i dzikiemu, samotnemu tygrysowi, stuletniemu dębowi i tysiącletniemu skrawkowi oceanu. Zauważamy wówczas, że żadna inna forma życia nie posiada takiej świadomości istnienia jak my oraz uświadamiamy sobie, że spośród wszystkich, nieskończenie wielu gatunków roślin, zwierząt i minerałów na ziemi, bardzo niewielka część życia posiada tę czujność ducha, którą nazywamy „byciem człowiekiem”.

To, że potrafię przemówić do ciebie z głębi mojej świadomości, a ty jesteś w stanie odebrać mój przekaz w mgnieniu oka, jest możliwe dzięki temu, że narodziliśmy się jako ludzie. Mogłeś być mrówką. Mogłeś być mrówkojadem. Mogłeś być deszczem. A ja mogłem być szczyptą soli. Lecz zostaliśmy obdarzeni – w tym czasie i miejscu – ludzkim istnieniem, przejawiającym się w wyjątkowy sposób, którego zwykle nie doceniamy. To, że narodziliśmy się jako ludzie, jest cenne i niepowtarzalne.

A zatem co zamierzasz dziś zrobić, wiedząc, że jesteś jedną z najrzadszych form życia, jaka kiedykolwiek chodziła po Ziemi? Jak będziesz się poruszać? Jak wykorzystasz swoje dłonie? O co i o kogo poprosisz? Mógłbyś jutro umrzeć i stać się mrówką, a ktoś ustawiałby na ciebie pułapki. Ale dziś jesteś kimś cennym, wyjątkowym i świadomym. Przyjęcie takiej perspektywy prowadzi do życia pełnego wdzięczności. Wszelka niepewność staje się bezsensowna. Pełen wdzięczności za swą świadomość, zadaj sobie pytanie: „Co dziś muszę wiedzieć?”. Wyraź swoje uczucia. Kochaj to, co kochasz. Teraz.

Jeśli to możliwe, wyjdź na zewnątrz lub usiądź przy oknie. Zwróć uwagę na inne formy życia wokół ciebie.

Oddychaj powoli i pomyśl o mrówce, źdźble trawy i niebieskiej sójce. Zastanów się, co potrafią robić te formy życia, a czego ty nie potrafisz.

Pomyśl o kamyku, kawałku kory i kamiennej ławce. Oddychaj, koncentrując się na tym, co potrafi twoje wnętrze, w przeciwieństwie do tamtych form życia.

Podnieś się powoli, odczuwając piękno swojego ludzkiego istnienia i rozpocznij dzień ze świadomą intencją robienia jednej rzeczy, którą potrafią robić tylko ludzie.

W odpowiednim momencie zacznij robić tę jedną rzecz, z wielką czcią i wdzięcznością.

2 stycznia
Upadek

Prowadź nas z iluzji do rzeczywistości.

MODLITWA HINDUSKA

Pewnej śnieżnej nocy Robert przypominał sobie, że dwie wiosny temu postanowił pomalować rodzinny pokój. Wstał wcześnie i wyszedł z domu, kierując się do sklepu z narzędziami. Zakupił wiadra czerwonej farby, drewniane mieszadła, płachty malarskie i jednorazowe pędzle, które zawsze twardnieją, niezależnie od tego, w czym je namaczasz. Gdy już wymieszał farbę, skierował się do drzwi, niosąc kilkulitrowe wiadra w rękach, płachtę malarską pod ramieniem i szeroki pędzel w ustach. Zachichotał, opowiadając mi o tym, co się potem wydarzyło:

– Przez kilka minut chwiałem się tam, próbując otworzyć drzwi. Nie chciałem niczego odstawić. Byłem taki uparty! Już prawie udało mi się je otworzyć, gdy straciłem równowagę i wylądowałem na ziemi, cały w czerwonej farbie.

Śmiał się sam z siebie, wyznając, że postępował w ten sposób już wiele razy, a potem obserwowaliśmy w ciszy spadający śnieg. Rozmyślałem o tym przez całą drogę do domu. O dziwo, wszyscy tak postępujemy, niezależnie od tego, czy chodzi o zakupy, farbę czy też o historie, którymi chcemy się podzielić z innymi. Tak samo postępujemy z miłością, z naszym poczuciem prawdy, a nawet z bólem. To taka prosta rzecz, ale w tym jednym momencie nasze ego nie pozwala nam odłożyć niczego, co ze sobą niesiemy, abyśmy mogli swobodnie otworzyć drzwi. Nieustannie otrzymujemy nowe szanse, aby wreszcie pojąć, że nie możemy wejść do środka z pełnymi rękoma. Musimy odłożyć to, co niesiemy, otworzyć drzwi, a następnie wziąć ze sobą tylko to, czego naprawdę potrzebujemy.

To podstawowy schemat ludzkiego działania: gromadzenie, przygotowanie, odkładanie, wchodzenie. A gdy doznajemy porażki, zawsze dostajemy drugą szansę: uczymy się upadać, wstawać i śmiać.

Medytuj nad pewnym progiem, który jest ci trudno przekroczyć w swoim życiu. To może być coś związanego z pracą, z domem, relacją lub osiągnięciem głębokiego spokoju.

Oddychaj równomiernie i przyjrzyj się sobie, czy aby nie niesiesz ze sobą zbyt dużo, by móc otworzyć drzwi.

Oddychaj powoli i z każdym wydechem odkładaj rzeczy, które ze sobą niesiesz.

Teraz możesz oddychać swobodnie i otworzyć drzwi.

3 stycznia
Oduczanie się jest powrotem do Boga

Poszerzanie świadomości nie polega na odkrywaniu nowych rzeczy.

Jest to długi i bolesny powrót do tego, co zawsze istniało.

HELEN LUKE

Każdy z nas rodzi się z pewną przestrzenią, wolną od wszelkich obciążeń – od oczekiwań i żalu, ambicji, wstydu, lęku oraz zmartwień. Jest to ombiliczny punkt łaski*, w którym po raz pierwszy doświadczamy dotyku Boga. To właśnie ten punkt łaski odpowiada za nasz spokój. Psychologowie nazywają go psyche, teologowie – duszą, Jung – nieświadomością, hinduscy mistrzowie – atmanem, buddyści – dharmą, Rilke – przestrzenią wewnętrzną, nauki sufickie kalbem**, a Jezus – ośrodkiem naszej miłości.

Poznanie tego wewnętrznego punktu jest poznaniem samego siebie – nie poprzez zewnętrzne wyznaczniki tożsamości, takie jak praca, którą wykonujemy, czy ubrania, które nosimy, nie poprzez to, jak chcemy, by się do nas zwracano, lecz poprzez odczuwanie naszego miejsca w życiu w odniesieniu do Nieskończoności oraz całkowite zanurzenie się w nim. Jest to trudne zadanie na całe życie, ponieważ natura stawania się polega na nieustannym odkładaniu się osadu, a natura istnienia jest nieustanną erozją tego, co zbędne. Każdy z nas żyje w takim ciągłym napięciu, matowieje lub pokrywa się osadem, lecz ostatecznie i tak powraca do tego niezniszczalnego punktu łaski w swoim wewnętrznym rdzeniu.

Gdy usuwamy ten osad, przeżywamy chwile oświecenia i pełni, momenty satori, jak nazywają to mędrcy zen – chwile czystego istnienia, w których nasz świat wewnętrzny spotyka się ze światem zewnętrznym, chwile pełnej integracji i całkowitej Jedności. Niezależnie od tego, czy nasz osad jest zasłoną kultury czy wspomnień, rezultatem treningu umysłowego czy religijnego, traumy czy też wyrafinowania, jego usunięcie
i odnowienie tego ponadczasowego punktu łaski jest celem wszystkich terapii i nauk.

Jedyną rzeczą wartą nauki jest odkrywanie tego pierwotnego ośrodka, odnawianie go i życie w nim. To osadzanie się osadu nazywamy „umieraniem serca”, a proces powrotu, niezależnie od tego, czy odbywa się poprzez cierpienie, czy też miłość, jest procesem oduczania się – powrotem do Boga.

Zamknij oczy i za pomocą oddechu wyjdź poza swoje problemy niczym nurek zanurzający się w spokojną głębię, która zawsze czeka na niego pod wzburzonymi falami.

A teraz zastanów się nad dwiema czynnościami, które uwielbiasz robić, takimi jak: bieganie, rysowanie, śpiewanie, obserwowanie ptaków, uprawianie ogrodu lub czytanie. Medytuj nad tym, co sprawia, że dzięki nim czujesz się tak pełen życia.

Skoncentruj się na tym, co je łączy. Oddychaj powoli i poczuj, że odzwierciedlają one twój wewnętrzny punkt łaski.

4 stycznia
Między spokojem a radością

Nigdy byśmy nie zgadli, że już mieliśmy szczęście – tam, gdzie byliśmy.

JAMES TAYLOR

Słowa te przywodzą mi na myśl historię o kobiecie, która znalazła karbowaną gąbkę. Poczuła, że ten wysuszony i zgnieciony przedmiot ma jej coś do powiedzenia. Zaniosła gąbkę nad morze i, zanurzając się po pas w wodzie, patrzyła, jak nasiąka i powraca do życia. Tak oto, w cudowny sposób, zobaczyła tajemnicę życia w uwalniających się bąbelkach i, ku swemu zdziwieniu, ujrzała również małą rybkę, która uwolniła się z więzienia snu w suchej gąbce, ożyła i wypłynęła na morze. Od tamtej pory wszędzie, gdzie przebywała, czuła tę rybkę pływającą w głębinach morza i przynosiło jej to poczucie satysfakcji – gdzieś pomiędzy spokojem a radością.

Niezależnie od tego, jak wygląda nasza ścieżka, jakie barwy mają nasze dni lub jakie zagadki musimy rozwiązać, aby pozostać przy życiu, tajemnica życia niemal zawsze polega na przebudzaniu i uwalnianiu tego, co uśpione. Nasze serce pragnie nasiąknąć wodą naszych doświadczeń niczym gąbka, a dusza jest tą małą rybką, która przynosi nam spokój i radość, gdy pozwalamy jej pływać.

Życie jest trudne, pełne napięcia i niezrozumiałe, dopóki – podobnie jak ta kobieta – nie zanurzymy się w morzu, nie weźmiemy naszego uśpionego serca w swoje dłonie i nie zanurzymy go łagodnie w życiu, którym żyjemy.

Medytuj z zamkniętymi oczami nad wizerunkiem stwardniałej gąbki, nasiąkającej wodą i pęczniejącej niczym rozkwitający kwiat.

Oddychaj i praktykuj postrzeganie swojego serca jako gąbki.

Następnym razem, gdy będziesz myć naczynia, przytrzymaj suchą gąbkę w wodzie i poczuj, jak twoje serce rozkwita.

5 stycznia
Pokaż swoje włosy

Moja babcia powiedziała mi:

„Nigdy nie chowaj swoich zielonych włosów – oni i tak je widzą”.

ANGELES ARRIEN

Od czasów pierwszych katuszy w przedszkolu, kiedy to inne dzieci zaczęły nam dokuczać i wyśmiewać nas w samym rozkwicie naszej niewinności, wszyscy w jakiś sposób usiłujemy schować to, co w nas oczywiste. Nie planujemy tego. To nie jest żadna konspiracja, lecz raczej nieuchronne i bolesne przejście od znajomości siebie do poznania świata. Tragiczne jest natomiast to, że wielu z nas nigdy o tym nie rozmawia. Nikt nam nie powiedział, że „zielone włosy” są piękne i nie musimy się wcale chować, niezależnie od tego, co będą mówić o nas inni ludzi w drodze na lunch. Dlatego też często dochodzimy do wniosku, że musimy się schować, aby móc poznać świat. Nic bardziej mylnego. To stary, niewypowiedziany fakt – szantaż jest możliwy tylko wtedy, gdy wierzymy, że mamy coś do ukrycia. Za każdym razem, gdy myślimy, nawet przez krótką chwilę, że to, kim jesteśmy, nie wystarcza, pojawia się w nas poczucie bezwartościowości.

Usiądź w ciszy, z zamkniętymi oczami i z każdym wdechem poczuj, że to, kim jesteś, wystarcza.

6 stycznia
Koło szprychowe

Chociaż sięgamy ku różnym rzeczom,

kierują nami te same pragnienia.

Wyobraź sobie, że każdy z nas jest szprychą w Kole Nieskończoności. Wszystkie szprychy są niezbędne, lecz każda jest inna. Obręczą tego Koła jest nasze poczucie przynależności do społeczności, rodziny i relacji, a piasta, która łączy ze sobą wszystkie szprychy, stanowi centrum, w którym spotykają się wszystkie dusze. A zatem, wkraczając w ten świat, przejawiam swą własną wyjątkowość, lecz gdy odważam się zajrzeć w głąb swego własnego rdzenia, odnajduję wspólne centrum, w którym zaczyna się wszelkie życie. W tym centrum wszyscy jesteśmy jednym i tym samym.

Tak oto przeżywamy następujący paradoks: jesteśmy wyjątkowi, a zarazem tacy sami. W tajemniczy i przejmujący sposób odnajduję siebie, gdy zaglądam głęboko w twoje wnętrze, a jeśli ty odważysz się dostrzec mój lęk w głębi swego serca, rozpoznasz go jako swoją tajemnicę, chociaż wcześniej mogło ci się wydawać, że nikt inny jej nie zna. Ta niespodziewana pełnia jest czymś więcej niż każdy z nas, a jednak czymś dla nas wspólnym. Ten moment jedności jest atomem Boga.

Nie ma w tym nic dziwnego że, podobnie jak większość ludzi, w pierwszej połowie swojego życia bardzo ciężko pracowałem nad zrozumieniem i wzmocnieniem swojej wyjątkowości. Starałem się usilnie zabezpieczyć swoje miejsce w obręczy Koła, a co za tym idzie, definiowałem i wartościowałem siebie poprzez to, co odróżniało mnie od innych. Lecz w drugiej połowie swojego życia z pokorą wróciłem do centrum i teraz zachwycam się tajemniczą jednością ducha.

Doświadczywszy raka, żalu, rozczarowań i niespodziewanych zwrotów kariery – rozpadu i całkowitej przemiany tego, co kochałem – zrozumiałem, że stajemy się sobą nawzajem, gdy woda obmywa kamienie i piaszczysty brzeg. Dlaczego zrozumiałem to dopiero teraz? To, co zawsze wydawało się oddzielać mnie od innych, tak naprawdę łączyło mnie z nimi.

Najmocniej poczułem to w poczekalni Columbia Presbyterian Hospital w Nowym Jorku, gdy wpatrywałem się w oczy latynoskiej kobiety, która również patrzyła prosto na mnie. W tej właśnie chwili zrozumiałem, że wszyscy jesteśmy takim samym cudem i wszyscy odczuwamy to samo cierpienie, chociaż każdy z nas przemawia innym językiem. Teraz wiem, że każda nowo narodzona istota jest kolejnym Adamem i Ewą, chociaż wydaje się to niepojęte.

Usiądź razem z bliską osobą, której ufasz, i wspólnie:

Nazwijcie jedną cechę osobowości, która odróżnia was od innych.

Nazwijcie jedną cechę, która jest wspólna wszystkim ludziom.

Porozmawiajcie o tym, jak sobie radzicie z samotnością związaną z tym, co odróżnia was od innych, oraz jak radzicie sobie z tym, co jest wspólne dla nas wszystkich.

7 stycznia
Musimy zamieniać się rolami

Musimy zamieniać się rolami:

zanurzać się we wszystkim, co istnieje,

i odliczać czas.

Relacja z drugim człowiekiem jest darem i odpowiedzialnością, która polega na myciu naczyń i zaciąganiu okiennic na zmianę. Dzięki temu nie musisz martwić się o kolację, gdy zanurzasz się w Bogu. Jedno z was może zgłębiać swoje wnętrze, podczas gdy drugie zajmuje się życiem zewnętrznym.

Wspaniałym przykładem takiej współzależności są poławiacze pereł, pracujący w parach. Nie używają żadnego akwalungu ani regulatorów. Gdy jeden z nich nurkuje w głębiach oceanu, drugi czeka na powierzchni i pilnuje lin, do których przywiązany jest ten pierwszy. Krocząc miękko po piaszczystym dnie w poszukiwaniu skarbów, nurek obserwuje kołyszącą się morską roślinność i kołysze się wraz z nią, aż osoba znajdująca się na górze pociągnie za sznur. Wtedy wykorzystuje resztę powietrza, jaka mu pozostała, i wraca na powierzchnię. Gdy już obydwaj znajdą się na pokładzie, godzinami rozmawiają o tym, co zdobyli, pocierając surowe, prawdziwe perły. Rankiem, zamieniają się rolami, jeden z nich zanurza się, by napełnić kosz, podczas gdy drugi odlicza czas, pilnując liny.

W taki zwyczajny sposób poławiacze pereł ukazują nam, na czym polega współpraca i cud zaufania. Musimy zamieniać się rolami. Ten, kto zostaje na powierzchni, musi pilnować czasu, aby ten drugi mógł swobodnie zanurkować.

Usiądź w ciszy i medytuj nad cenną dla ciebie relacją z przyjacielem, partnerem lub członkiem rodziny.

Oddychając równomiernie, zapytaj samego siebie, czy udaje wam się zanurzać i odliczać czas na zmianę.

Gdy poczujesz taką potrzebę, podziel się swymi przemyśleniami z bliską osobą.

8 stycznia
Pokarm dla serca

Nawet w ciemnościach dłoń trafia do ust.

PRZYSŁOWIE PLEMIENIA IDOMA (NIGERIA)

Potrafimy jeść, nawet wtedy, gdy nic nie widzimy. Nasze serce nieustannie pracuje, nawet wtedy, gdy nie wiemy, dokąd idziemy. Nawet gdy się boimy, powietrze wszystkiego wpływa i wypływa z naszych płuc. Nawet przy gęstych chmurach słońce kieruje swe promienie na ziemię.

Afrykańskie przysłowie przypomina nam, że rzeczy nigdy nie są aż tak złe, jak nam się wydają, gdy znajdujemy się w samym środku problemu. Wewnętrzne odruchy utrzymują nas przy życiu, a głębokie impulsy istnienia i ożywienia pracują pod powierzchnią ciężkich doświadczeń, z którymi się zmagamy.

Musimy pamiętać o tym, że ręka nie może wyeliminować ciemności, ale może trafić do ust. Na podobnej zasadzie wiara w życie nie wyeliminuje cierpienia, lecz pomoże nam odnaleźć sposób na odnalezienie pokarmu dla serca.

Usiądź w ciszy i zamknij oczy. Dotknij otwartymi dłońmi swoich ust.

W tym samym czasie wykonaj wdech i zwróć uwagę na to, że twoje dłonie, bez żadnej pomocy, trafiają do ust.

Oddychaj powoli i zamknij oczy. Otwartymi dłońmi dotknij serca.

Zwróć uwagę na to, że twoje serce odnajduje drogę bez twojej pomocy.

9 stycznia
Życie w akwarium

Kochaj i rób, co chcesz.

ŚW. AUGUSTYN

To było ciekawe doświadczenie. Robert chciał wyczyścić akwarium, więc wypełnił wannę wodą i wrzucił do niej rybki. Gdy już usunął osad z małych ścianek ich iluzorycznej głębi, ze zdziwieniem odkrył, że zgromadziły się na niewielkim obszarze, wielkości ich akwarium, chociaż miały do dyspozycji całą wannę. Nic ich nie ograniczało ani nie powstrzymywało. Dlaczego się nie wyzwoliły? Co życie w zbiorniku uczyniło z ich naturalną zdolnością pływania?

Długo rozmyślaliśmy potem nad tą niemą, a jednak jakże wymowną chwilą prawdy. Było dla nas jasne, że te mały rybki nigdzie nie podążały, tylko kręciły się w kółko. Zaczęliśmy spoglądać na świat z perspektywy życia w zbiorniku i codziennie zastanawiać się nad tym, w czym je przypominamy. W jakich sytuacjach nigdzie nie podążamy, lecz tylko kręcimy się wokół własnej osi? W jakich sytuacjach sami narzucamy sobie ograniczenia, aby tylko nie poczuć ciężaru swojej dobrowolnej niewoli?

Doświadczenie z rybkami zmusiło mnie do zastanowienia się nad metodami wychowawczymi w domu i w szkole. Uczymy się, że pewne zawody nie są odpowiednie, a inne pozostają poza naszym zasięgiem. Dowiadujemy się, jak powinniśmy żyć oraz myśleć i nabywamy przekonania, że tylko to, co praktyczne, jest dla nas osiągalne. Nieustannie ostrzega się nas, że życie poza oswojonym akwarium naszych wartości jest ryzykowne i niebezpieczne.

Zacząłem dostrzegać, że już jako dzieci jesteśmy uczeni lęku przed życiem poza akwarium. Robert, który jest ojcem, zaczął zastanawiać się, czy przygotowywał swoje dzieci do życia w zbiorniku, czy też do życia w nieograniczonym świecie. A ja, jako mężczyzna w średnim wieku, zastanawiam się teraz, czy bycie spontanicznym, życzliwym i ciekawym świata jest przejawem naszej naturalnej zdolności pływania. Za każdym razem, gdy mam wątpliwości odnośnie do tego, czy powinienem zrobić coś niezaplanowanego lub niespodziewanego, gdy waham się, czy wyciągnąć ręku ku drugiej osobie i jej pomóc, boję się zadać komuś pytanie o coś, czego nie wiem, albo ignoruję impuls, by wybiec na deszcz lub zadzwonić ze słowami „kocham cię” – zastanawiam się, czy czasem nie kręcę się w kółko, pływając bezpiecznie w samym środku wanny.

Usiądź w ciszy, aż poczujesz, ze znalazłeś się głęboko w swoim centrum.

A teraz wstań i powoli przejdź się po pomieszczeniu, w którym się znajdujesz.

Następnie przejdź się wzdłuż jego ścian, medytując nad życiem w zbiorniku.

Oddychaj czysto i skieruj się do drzwi, medytując nad naturą twoich możliwości w życiu.

A teraz wyjdź za drzwi i wkrocz w swój dzień.

Przekrocz swój dzień i wkrocz w świat.

10 stycznia
Akiba

Gdy Akiba leżał na łożu śmierci, poskarżył się swojemu rabinowi, że ma poczucie porażki. Rabin podszedł bliżej i zapytał dlaczego, a Akiba wyznał mu, że nie żył takim życiem jak Mojżesz. Biedny człowiek zalał się łzami, wyznając, że boi się osądu Boga. Wtedy rabin pochylił się nad nim i szepnął mu łagodnie do ucha: „Bóg nie osądzi Akiby za to, że nie był Mojżeszem. Bóg osądzi Akibę za to, że nie był Akibą”.

Z TALMUDU

Przychodzimy na świat z tylko jednym obowiązkiem – mamy być sobą. Ile czasu poświęcamy jednak na porównywanie się z innymi ludźmi – martwymi lub żywymi? Co więcej, porównywanie to jest uznawane za konieczne w naszej pogoni za doskonałością. A przecież kwiat w swojej doskonałości nie pragnie być rybą, a ryba w swojej nieokiełznanej elegancji nie chce być tygrysem. Ale my, ludzie, nieustannie zatracamy się w marzeniach o innym życiu lub skrycie fantazjujemy o majątku czy sławie osób, których tak naprawdę nie znamy. Często, czując się źle ze sobą, próbujemy przybrać cudze oblicze, zamiast zrozumieć i zadbać o własne.

Porównując siebie z innymi, nie dostrzegamy ani siebie, ani tych, których podziwiamy. Doświadczamy jedynie napięcia związanego z porównywaniem, tak jakby istniał tylko jeden okruch istnienia, który może zaspokoić wszelki głód. Wszechświat ukazuje nam jednak swą obfitość właśnie wtedy, gdy potrafimy być tym, kim jesteśmy. Co ciekawe, każda trawa, mrówka i zraniony zając, każda żyjąca istota ma swoją własną, wyjątkową anatomię istnienia, która jest zawsze wystarczająco dobra.

A jednak my, ludzie, często martwimy się lub ograniczamy się swoją niepewnością i niepokojami serca, które sprawiają, że czujemy się bezwartościowi. Rozdrażnieni i zmartwieni, odczuwamy czasem potrzebę „nadymania się”. Gdy ogarnia nas ból, wydaje nam się logiczne, że stanie się kimś większym uwolniłoby nas od cierpienia. Gdybyśmy byli więksi, trudniej byłoby nas pominąć. Mielibyśmy większe szanse na miłość. Nic więc dziwnego, że inni muszą zostać umniejszeni, abyśmy mogli podtrzymać naszą iluzję bycia kimś większym niż nasz ból.

Oczywiście, historia ludzkości uczy nas pokory, ukazując to, do czego doprowadzało nas nasze fatalne nadęcie, a prawda zawsze wychodzi na wierzch i doprowadza nas z powrotem do samych siebie. A współczucie, słodkie współczucie, jest niekończącą się opowieścią o tym, jak obejmujemy się nawzajem i wybaczamy samym sobie to, że nie akceptowaliśmy naszego pięknego, szczególnego wzoru w tkaninie wszystkiego, co istnieje.

Wypełnij szeroką miskę wodą. Następnie wycisz swój umysł w medytacji i przyjrzyj się swojemu odbiciu.

Przyglądając się mu, pozwól sobie na odczucie napięcia związanego z porównywaniem się. Odczuj ból mierzenia siebie miarą innego człowieka.

Zamknij oczy i pozwól przepłynąć tym odczuciom.

Następnie ponownie przyjrzyj się swojemu odbiciu w misce i spróbuj dostrzec siebie, nie porównując się do nikogo.

Spójrz na swoje odbicie i pozwól sobie odczuć to, co jest w tobie wyjątkowe. Pozwól temu przepłynąć.

11 stycznia
Ted Shawn

Nie można pływać,

nie wchodząc do wody,

tak jak nie można poznać Boga,

nie mając Go w sobie.

OREST BEDRIJ

Oprócz tego wszystkiego, czego nas nauczono, istnieje głos, który wzywa nas do czegoś, co wykracza poza wszelki rozsądek. Słuchając tego głosu ducha, możemy doświadczyć głębokiego uzdrowienia. Jest to głos urzeczywistnienia, który wzywa nas do życia naszym życiem tak, jakbyśmy grali z nut, i przemawia do nas zwykle w tych krótkich momentach, które towarzyszą głębokim kryzysom życiowym. Czasem głos ten jest tak cichy, że mylimy jego szept z wiatrem szeleszczącym w liściach. Jeśli jednak wpuścimy go do samego źródła naszego bólu, może przywrócić nas do życia.

Przywodzi mi to na myśl historię pewnego młodego studenta teologii, który zachorował na polio, a gdzieś z głębi jego istnienia przemówił do niego osobliwy głos. Nawoływał go on, o dziwo, do tańca. Zrezygnował więc ze szkoły i z trudem zaczął tańczyć. Stopniowo, w cudowny sposób odzyskiwał władzę w nogach, a co więcej – stał się jednym z twórców tańca współczesnego.

Jest to historia Teda Shawna, z której możemy wyciągnąć istotne przesłanie – nie uzdrowiło go studiowanie Boga, lecz urzeczywistnienie go. Cud, jakiego doświadczył Ted Shawn, ukazuje nam, że Taniec, we wszystkich jego formach, jest żywą Teologią. Prowadzi nas do nieuchronnego aktu życia tym, co chowamy w swoim wnętrzu, do śmiałości oddychania w mięśniach i kościach tym, co znamy, czujemy i w co wierzymy – wciąż i od nowa. Niezależnie od tego, z jakim kryzysem się zmierzamy, głos urzeczywistnienia przemawia poza naszym bólem, a gdy potrafimy go usłyszeć i mu zawierzyć, pokazuje nam drogę do odrodzenia. Odwaga wysłuchania go i podążania za nim pozwala nam poznać zadziwiającą tajemnicę życia: najlepszym sposobem na bycie całością jest kochać wszystko, co napotkamy na drodze, aż przestanie to być dla nas jakąkolwiek przeszkodą.

Usiądź w ciszy przez chwilę – przed rozpoczęciem pracy lub w ciągu dnia.

Zamknij oczy i nie poruszaj się. Poczuj powietrze na swoich przymkniętych powiekach.

Pozwól miłości przepłynąć przez twoje serce w górę klatki piersiowej.

Pozwól miłości owiać delikatnym wiatrem twoje gardło i przestrzeń za twoimi oczami.

Po otworzeniu oczu rozciągnij się i skoncentruj na pierwszej rzeczy, jaką zobaczysz.

Jeśli będzie to ławka, powiedz, że w nią wierzysz, jeśli drzewo – powiedz, że w nie wierzysz. Jeśli będzie to zerwany kwiat, powiedz, że wierzysz w zerwany kwiat.

Wstań, zachowując wiarę w to, co czujesz i widzisz. Dotknij to, co znajduje się przed tobą, obdarzając tę rzecz miłością.

12 stycznia
Dostrzeganie ciemności

Dostrzeganie ciemności jest jasnością (…)

Nazywa się to praktykowaniem wieczności.

LAO-TSY

Lęk czerpie swą moc z faktu, iż odwracamy wzrok – od niego samego lub od tego, czego się boimy. Pamiętasz te zamknięte drzwi na strych, za którymi czaiło się coś przerażającego, a im dłużej nie patrzyłeś na nie, tym trudniej było ci je otworzyć? Gdy byłem małym chłopcem, miałem właśnie taką obsesję, do tego stopnia, że musiałem unikać pewnej części domu. W końcu jednak, gdy zostałem sam, poczułem, że muszę zmierzyć się z nieznanym. Całą wieczność stałem przed drzwiami na strych z bijącym mocno sercem. Zebrałem w sobie całą siłę wewnętrzną małego chłopca, aby je otworzyć. Czekałem na progu, ale nic się nie wydarzyło. Wszedłem nieśmiało do środka i stałem w ciemności, nawet jeszcze dłużej niż wcześniej, aż mój oddech się uspokoił i, ku mojemu zaskoczeniu, moje oczy oswoiły się z ciemnością. Wkrótce potem eksplorowałem stare, zatęchłe pudełka i znalazłem zdjęcia mojego dziadka, ojca mojego ojca, jedynego człowieka w rodzinie, do którego jestem podobny.

Znalezienie tych zdjęć otworzyło mnie na przestrzeń mojej duszy. Wydaje się, że niezależnie od tego, czego się boimy – miłości, prawdy, czy nawet perspektywy śmierci – wszyscy, wciąż od nowa, stajemy przed wyborem. Możemy unikać ciemnej części swojego domu lub otworzyć drzwi do nieznanego i odkryć więcej na swój temat, jeśli tylko odczekamy chwilę, by nasze oczy przyzwyczaiły się do ciemności.

Usiądź w ciszy i pomyśl o drzwiach, które boisz się otworzyć.

A teraz zwyczajnie oddychaj i oczami swojej wyobraźni oswajaj się z progiem tych drzwi.

Oddychaj głęboko i poczuj się bezpiecznie przy zamkniętych drzwiach, obiecując sobie, że wrócisz, gdy poczujesz się silniejszy.

13 stycznia
Dlaczego potrzebujemy siebie nawzajem?

Niewidome dziecko

prowadzone przez swą matkę

podziwia kwiaty wiśni...

KIKAKU

Któż może wiedzieć, w jaki sposób niewidome dziecko postrzega kwiaty lub ptaki? Któż może wiedzieć, co każdy z nas widzi z perspektywy własnej ślepoty? Nie łudź się – każdy z nas jest ślepy na swój sposób tak, jak każdy z nas postrzega świat na swój wyjątkowy sposób. Zastanów się nad tym – każdego człowieka oślepiają jego własne lęki. Jeśli boimy się wysokości, jesteśmy ślepi na pokorę, jaką niosą ze sobą szerokie horyzonty. Jeśli boimy się pająków, jesteśmy ślepi na wspaniałość i niebezpieczeństwo sieci. Jeśli boimy się małych przestrzeni, jesteśmy ślepi na tajemnice nagłej samotności. Jeśli boimy się pasji, jesteśmy ślepi na ulgę, jaką niesie Jedność. Jeśli boimy się zmiany, jesteśmy ślepi na obfitość życia. Jeśli boimy się śmierci, jesteśmy ślepi na tajemnicę nieznanego. A ponieważ lęk jest czymś zupełnie ludzkim, nie możemy uniknąć ślepoty. Musimy jedynie próbować ją przezwyciężyć.

Dlatego też krótki poemat Kikaku może nam posłużyć jako wewnętrzna przypowieść. W ciągu całego życia wszyscy wciąż się potykamy i walczymy – nawiązujemy i kończymy relacje, odnajdujemy i tracimy łaskę ukrytej pełni życia. To właśnie po części dlatego potrzebujemy siebie nawzajem. Nasze relacje pomagają nam doświadczyć Jedności. Udaje nam się tego dokonać dzięki temu, że zmieniamy się rolami – czasem jesteśmy ślepym dzieckiem, a innym razem kochającym przewodnikiem lub niczego niepodejrzewającym kwiatem – nigdy nie wiemy, kim mamy być, dopóki nie nauczymy się tego, czego mamy się nauczyć.

Zamknij oczy i trzykrotnie powtórz haiku Kikaku, za każdym razem utożsamiając się z inną rolą.

Za pierwszym razem, oddychając powoli, stań się ślepym dzieckiem podziwiającym kwiaty, których nie może zobaczyć.

Za drugim razem, oddychając powoli, stań się kochającą matką, prowadzącą swoje ślepe dziecko ku pięknu, które może z nim dzielić, lecz którego nigdy nie doświadczy w ten sam sposób.

Za trzecim razem oddychaj, powstrzymaj się od myślenia i stań się samym kwiatem wiśni, przy którym zatrzymują się zarówno ślepi, jak i widzący.

14 stycznia
Życie pełne doznań

Nawet jeśli dostrzeżesz Boga,

nie uchronisz się od ran, zadr i oparzeń.

Bardzo często oczekujemy nagrody za odkrycie prawdy. Oczekujemy pieniędzy i uznania za swoje wysiłki. W skrytości ducha oczekujemy również akceptacji i miłości za poświęcenie i życzliwość, a za uczciwość – sprawiedliwości. Wszyscy jednak wiemy, że nasze życie jest pełne doznań i rządzi się swoją własną logiką. Często nasz wysiłek zostaje zauważony, życzliwość przyjęta, a ryzyko prawdy uznane za podstawę relacji międzyludzkich. Nagrodą za oddychanie nie są jednak brawa, lecz powietrze, nagrodą za wspinanie się pod górę nie jest awans, lecz piękny widok, a nagrodą za życzliwość nie jest stworzenie życzliwego wizerunku, ale energia dawania, która podtrzymuje nas przy życiu.

Wydaje się, że im bardziej zbliżamy się do rdzenia wszelkiego istnienia, tym bardziej nasze wysiłki przypominają nagrodę. Któż mógłby przypuszczać? Nagrodą za odkrycie prawdy jest doświadczenie uczciwego istnienia. Nagrodą za zrozumienie jest spokój poznania. Nagrodą za kochanie jest bycie nośnikiem miłości. Wszystko staje się zwodniczo proste. Rzeka ma tylko jedno zadanie: nieść wodę, a gdy woda pogłębia i poszerza koryto rzeki, okazuje się, że rzeka spełniła swoje zadanie ponad normę. Na podobnej zasadzie nasze serce poszerza się z czasem, niosąc w sobie to, co żywe.

Żadne myśli nie pomogą nam zatem wyeliminować cudu i bólu istnienia. Żadne mury, próby unikania lub zaprzeczania, żadne sprawy ani wymówki nie powstrzymają przepływu życia przez nas. Chociaż czasem wydaje się to niszczące, tak naprawdę możemy czerpać z tego pocieszenie. Nietrwałość życia, jeśli się na niej skoncentrujemy, może być przerażająca i budzić w nas lęk przed śmiercią, lecz ta sama nietrwałość, jeśli ją zaakceptujemy, może przynieść nam ukojenie, gdy zrozumiemy, że nawet największy ból przemija.

Przypomnij sobie, kiedy ostatni raz odczułeś rozczarowanie.

Czy potajemnie miałeś nadzieję na osiągnięcie jakiegoś konkretnego rezultatu lub wywołanie określonej reakcji?

Zamiast koncentrować się na tym, że nie spełniły się twoje nadzieje, spróbuj zrozumieć istotę twoich oczekiwań. Być może chciałeś zostać wysłuchany, zaakceptowany lub pokochany, być postrzegany jako ktoś wartościowy albo po prostu chciałeś, żeby ktoś cię przytulił?

Akceptując to rozczarowanie, zastanów się nad tym, jaki dar przyniosło ci życie pełne doznań.

15 stycznia
Jak to smakuje?

Im większa i bardziej przestronna jest nasza podstawowa natura,

tym lepiej znosimy nasz ból.

WAYNE MULLER

Starzejącego się hinduskiego mistrza zaczęły już męczyć narzekania ucznia, więc pewnego ranka wysłał go po sól. Gdy uczeń powrócił, mistrz nakazał temu nadąsanemu młodemu człowiekowi wsypać garść soli do szklanki wody, a następnie ją wypić.

– Jaki to ma smak? – zapytał.

– Gorzki – odpowiedział uczeń, spluwając.

Mistrz roześmiał się, a następnie kazał młodemu mężczyźnie wziąć ze sobą garść soli. W milczeniu skierowali się nad jezioro, do którego uczeń miał wsypać sól. Wtedy starzec rozkazał mu:

– A teraz napij się wody z jeziora.

Gdy woda spłynęła po podbródku ucznia, mistrz zapytał go:

– Jak to smakuje?

– Świeżo – zauważył uczeń.

– Czy czujesz sól? – zapytał mistrz.

– Nie – odpowiedział młody człowiek.

Wtedy to mistrz usiadł obok tego poważnego, młodego mężczyzny, który tak bardzo przypominał mu samego siebie, i chwycił go za ręce, mówiąc:

– Cierpienie jest solą, niczym więcej i niczym mniej. Ilość cierpienia w życiu pozostaje zawsze taka sama, lecz ilość goryczy, jaką odczuwamy, zależy od pojemności naczynia, w którym trzymamy swój ból. A zatem, gdy odczuwasz ból, jedyne, co możesz zrobić, to poszerzyć swoje poczucie rzeczywistości. Przestań być szklanką. Stań się jeziorem.

Nawiąż kontakt ze swoim wnętrzem i skoncentruj się na swoim wewnętrznym cierpieniu.

Zamiast próbować je wyeliminować, spróbuj tylko oddychać.

Z każdym wdechem zauważ, jak próbujesz zdusić swój ból.

Z każdym wydechem spróbuj poszerzyć swoje poczucie Jaźni i pozwolić cierpieniu unosić się w głębiach wszystkiego, co kiedykolwiek poznamy.

16 stycznia
Mówię „tak”, gdy myślę „nie”

Mówię tak, gdy myślę nie,

i mam coraz więcej zmarszczek.

NAOMI SHIHAB NYE

Wiele razy mówiłem „tak”, gdy myślałem „nie”, z obawy przed rozczarowaniem innych, a jeszcze bardziej nawet lękając się tego, że ludzie uznają mnie za egoistę. Myślę, że gdy po raz pierwszy postanowiłem się ożenić, powiedziałem „tak”, chociaż myślałem „nie”. Byłem młody i niedoświadczony w byciu sobą i zgodziłem się na wyłowienie mnie z wody na tak długo, jak tylko mogłem wytrzymać, gdyż nie chciałem nikogo zranić ani rozczarować. Nic dziwnego, że ta historia nie skończyła się dobrze.

Ileż to razy, gdy już wyćwiczymy się w samopoświęceniu, prowadzimy ze sobą takie wewnętrzne spory? Nasza pasja życia mówi: „tak, tak, tak”, a nasz pragmatyzm odpowiada: „nie bądź głupi, myśl realistycznie, trzeba się zabezpieczać”. A wkrótce potem, w trakcie swej podróży przez życie, uświadamiamy sobie tę głęboką prawdę, że ci, którzy naprawdę nas kochają, nigdy świadomie nie poprosiliby nas, byśmy byli kimś innym niż sobą.

Oto bolesna prawda: gdy zgadzamy się na sprostanie wymogom sytuacji albo spełnienie jakiegokolwiek żądania lub prośby, które są niezgodne z naturą naszej duszy, pozwalamy na wyssanie cennej siły życiowej z samego rdzenia naszej istoty. Pomimo pozornych korzyści płynących z takiej uległości, nasza dusza cierpi z powodu niezgodnych z jej naturą działań.

Gdy opuszczamy zatłoczone ulice i obserwujemy dowolny przejaw natury – drzewo, łosia, węża lub błyskawicę – który robi to, co robi, staje się dla nas jasne, że energia życiowa jest duchem, który emanuje z nas, gdy jesteśmy naprawdę sobą. Jeśli chcesz kochać, musisz zaakceptować to, że troska jest wewnętrzną rzeką wylewającą się ze swych brzegów. A rzeka duszy musi mieć dostęp do źródła.

Usiądź w ciszy i medytuj nad ostatnią sytuacją, w której powiedziałeś „tak”, a myślałeś „nie”.

Oddychaj równomiernie i, jeśli potrafisz, zmierz się z tym, dlaczego nie powiedziałeś „nie”.

Oddychaj głęboko i uświadom sobie, jakie konsekwencje poniosłeś, postępując wbrew sobie.

Oddychając powoli, poproś duszę, by przemówiła przez ciebie, gdy następnym razem ktoś poprosi o to, byś był kimś innym niż jesteś.

17 stycznia
Konsekwencje widzialności

Żyjemy tylko dzięki podejmowaniu osobistego ryzyka

– z godziny na godzinę.

WILLIAM JAMES

Gdy już życie nas doświadczy, zaczynamy rozumieć – choć jest to dla nas trudne do przyjęcia – że konflikt jest nieunikniony, niezależnie od tego, jaką ścieżką kroczymy. Jeśli postanowimy unikać jakichkolwiek konfliktów zewnętrznych, w końcu będziemy musieli zmierzyć się z toksycznym konfliktem wewnętrznym. Na podobnej zasadzie, jeśli postanowimy żyć w zgodzie z naszym wnętrzem, prędzej czy później dojdzie do pojawienia się pewnej dysharmonii, gdy inni ludzie będą woleli, byśmy byli inni.

Jeśli chcesz być sobą, musisz pogodzić się z tym, że nie jesteś w stanie sprostać oczekiwaniom wszystkich ludzi. Zewnętrzny konflikt jest więc nieuchronny – jest konsekwencją bycia widzialnym. Gdy jednak nie jesteś sobą i starasz się tylko zadowolić innych ludzi z twojego otoczenia, coś cennego w tobie umiera i musisz zmierzyć się z konfliktem wewnętrznym – konsekwencją bycia niewidzialnym.

W moim przypadku uświadomienie sobie faktu, że niebycie sobą jest dla mnie śmiertelne, zajęło mi aż trzydzieści z czterdziestu dziewięciu lat mojego życia, a ostatnie dziewiętnaście lat próbuję praktykować bycie sobą. Mam tu na myśli to, że na co dzień jestem konsekwentnie uczciwy wobec samego siebie i powstrzymuję się przed pokusą, by dostosowywać się do tego, co nie jest ze mną zgodne. Oznacza to, że nie zabraniam sobie bycia tym, kim naprawdę jestem, ani nie tłumię tego tylko dlatego, że innym jest z tym niewygodnie lub nie mają ochoty mnie słuchać.

Wspaniałymi przykładami takiego uczciwego życia są takie legendarne postacie jak: Nelson Mandela, Gandhi, Sir Thomas More czy Rosa Parks. Ale nie musimy być nikim wspaniałym, by rozpocząć tę praktykę. Musimy po prostu zacząć od mówienia tego, co naprawdę chcemy na kolację oraz jaki film naprawdę chcemy obejrzeć.

Wycisz się i medytuj nad decyzją, jaką musisz podjąć, a która może wywołać konflikt: z samym sobą – jeśli stłumisz to, kim jesteś, lub z innymi, jeśli wyrazisz to, kim jesteś.

Oddychaj równomiernie i poczuj konsekwencje bycia widzialnym i niewidzialnym.

Oddychaj powoli i uświadom sobie, że jesteś czymś więcej niż jakikolwiek konflikt.

Oddychaj głęboko i uświadom sobie, że to, kim jesteś, jest w stanie wytrzymać konflikt towarzyszący życiu.

18 stycznia
Pająk i mędrzec

Wolałbym zrobić z siebie głupca,

niż przestać wierzyć.

Pewna hinduska przypowieść traktuje o dobrym, spokojnym mężczyźnie, który każdego ranka modlił się w rzece Ganges. Pewnego dnia, po odprawieniu modłów, dostrzegł jadowitego pająka walczącego z wodą i wyniósł go na brzeg w swoich dłoniach. Pająk ugryzł go, gdy tylko znalazł się na ziemi. W cudowny sposób modlitwy odprawiane przez tego mężczyznę o dobro dla świata rozpuściły truciznę. Następnego dnia wydarzyło się dokładnie to samo. Trzeciego dnia, gdy dobry człowiek stał po kolana w wodzie, pojawił się ten sam pająk, znów panicznie walczący z wodą. Gdy mężczyzna zbliżył się do niego, by go uratować, pająk zapytał:

– Dlaczego ciągle mnie podnosisz? Nie rozumiesz, że za każdym razem cię ugryzę, bo taki właśnie jestem?

Ale dobry człowiek wziął pająka w swoje dłonie i odpowiedział:

– Podnoszę cię, bo tak właśnie postępuję.

Istnieje wiele przyczyn przejawiania życzliwości, ale żadna nie jest chyba tak fascynująca jak ten duchowy fakt, że tacy właśnie jesteśmy. Tak właśnie działa wewnętrzny mechanizm istnienia. Pająki gryzą. Wilki wyją. Mrówki budują swoje małe królestwa, których nikt nie zauważa. A ludzkie istoty podnoszą siebie nawzajem, niezależnie od konsekwencji. Podnoszą nawet te stworzenia, które gryzą.

Niektórzy uważają, że świadczy to o tym, jak bardzo żałośni jesteśmy, lecz dla mnie prawda ta zawiera w sobie to samo piękno, co jagody, przebijające się przez lód i śnieg każdej wiosny. Jest ona cichym żywicielem tego świata. Jagody nie mają przecież żadnego poczucia celu ani potrzeby pomocy. Nie są altruistyczne ani się nie poświęcają. One po prostu rosną po to, by stać się smaczne, ponieważ takie właśnie są.

A my, gdy coś upada, sięgamy po to. Gdy coś się psuje, staramy się to naprawić. Jeśli nasza ukochana osoba płacze, próbujemy ją pocieszyć – ponieważ tacy właśnie jesteśmy. Często próbowałem pomóc drugiej osobie, a czasem okazywało się to błędem. Podobnie jak ten spokojny mężczyzna, unoszący w swych dłoniach pająka, zostawałem ugryziony. Ale to nie ma żadnego znaczenia, ponieważ tak właśnie postępuję. Taki właśnie jestem. To wyciąganie ręki ku drugiej osobie ma znacznie większą wartość niż żądło. Tak naprawdę wolę zrobić z siebie głupca, niż w ogóle nie wierzyć.

Przypomnij sobie moment, w którym okazałeś życzliwość bez żadnego powodu. To mogło być coś tak zwyczajnego, jak podniesienie przedmiotu, który opuściła jakaś obca osoba lub zostawienie jabłka dla głodnych ptaków.

Medytuj nad tym, co dobrego przyniosły ci te czyny. Czy poczułeś się wtedy lżejszy, pełen energii, młodszy lub bardziej otwarty w swoim sercu?

Rozpocznij swój dzień, nie starając się być życzliwym, lecz raczej zachowując życzliwe spojrzenie, które pozwoli ci na to, by w sposób naturalny być sobą i robić to, co robisz.

19 stycznia
Pamiętanie i zapominanie

Co mogę zrobić, by zawsze pamiętać o tym, kim naprawdę jestem?

JUAN RAMON JIMENEZ

Większość naszych poszukiwań polega na odkrywaniu tego, kim naprawdę jesteśmy. Ludzie to zapominalskie istoty. Być może, gdy Adam i Ewa zostali wyrzuceni z Edenu, stracili swą zdolność do pamiętania o tym, co święte. Tak oto nieustannie wpadamy na góry i rzeki, biegniemy ku najbardziej oddalonym wodom i w ramiona obcych nam ludzi tylko po to, by sobie o tym przypomnieć. Niektórzy z nas wiodą proste życie, mając nadzieję, że dzięki temu będą mogli praktykować „nie-zapominanie”. Nasze życie jednak w pewnej mierze polega właśnie na tym zapominaniu i przypominaniu. Jest to coś wyjątkowego, co sprawia, że jesteśmy ludźmi. Co zatem możemy z tym zrobić? Cóż, nie jest żadną tajemnicą, że powolność pamięta, a pośpiech zapomina, miękkość pamięta, a twardość zapomina, poddanie się pamięta, a lęk zapomina. Przypomnienie sobie tego, kim naprawdę jesteśmy, jest piękne i trudne. Ale pomagamy sobie za każdym razem, gdy wypełniamy szklankę prawdy i podajemy ją sobie nawzajem.

Usiądź w ciszy, jeśli tylko możesz, i pozwól sobie poczuć tę część siebie, która nie czuje nic.

Oddychaj powoli w tym miejscu pozbawionym czucia, ponieważ pokazuje ci ono twoje zapomnienie. Zwolnij zatem i wkrocz w przypomnienie.

Oddychaj łagodnie, wyobrażając sobie, że twój oddech jest wodą, która oczyszcza to miejsce.

Po pewnym czasie spróbuj sobie przypomnieć, kiedy ostatnim razem poczułeś coś w tym miejscu.

20 stycznia
Łatwość cieszenia się

Jednym ze sposobów na poznanie radości

jest łatwość cieszenia się.

Wielu z nas nauczono, że posiadanie konkretnych oczekiwań jest wyznacznikiem dobrego gustu, a brak satysfakcji w obliczu niespełnienia wszystkich naszych preferencji jest cechą człowieka światowego i wyrafinowanego. Pewna kobieta na przyjęciu nie chciała przyjąć drinka, gdyż oczekiwała wermutu określonej marki. Była oburzona. Kolega, z którym udałem się na obiad, domagał się zaś, by jego stek został przygotowany w specjalny, skomplikowany sposób, tak jakby ta konkretna potrzeba wyróżnienia się była jego wyjątkowym wizerunkiem publicznym. Pewna bardzo inteligentna para – mężczyzna i kobieta – zataczała wokół siebie coraz większe kręgi samotności, stawiając tak wysokie wymagania swoich znajomym, że nikt nie potrafił ich spełnić. Ja sam zwykłem utrzymywać pewne standardy doskonałości w odniesieniu do sztuki, którą uznawałem za zadowalającą.

Tego rodzaju wnikliwość często mylona jest z posiadaniem wysokich standardów. Tak naprawdę jest ona tylko środkiem służącym odizolowaniu się od dotyku życia, poprzez wmawianie sobie, że jesteśmy bardziej wyjątkowi niż ci, którzy nie są w stanie spełnić naszych wymagań.

Prawda jest jednak porażająca: doskonałość nie przytuli cię w nocy, a bycie wymagającym i skomplikowanym nie pomoże ci przetrwać w chorobie – sam tego doświadczyłem. Człowiek, który umiera z pragnienia nie pyta się, czy woda zawiera chlor lub czy pochodzi ze wzgórz Francji.

A jednak akceptowanie tego, czego doświadczamy, nie oznacza wcale, że mamy zaprzeczać istnieniu trudności i rozczarowań życiowych. Oznacza raczej, że nawet w trudnych sytuacjach możemy odnaleźć radość życia, jeśli przestaniemy się domagać, by traktowano nas w szczególny sposób na każdym kroku i zaakceptujemy świętość, która wymaga od nas, byśmy to my traktowali wszystko, co napotykamy, jako coś wyjątkowego.

Wciąż uczy się nas pielęgnowania własnych preferencji jako oznaki ważności i pozycji. W rzeczywistości ci, którzy nie mają preferencji, lecz akceptują wszystko, co napotkają na swej drodze, są często postrzegani jako głupcy lub prostacy. A jednak mędrcy oraz dzieci z wielką łatwością i głęboką niewinnością cieszą się tym, co przynosi im każdy dzień.

Im bardziej przebudzam się do tego życia, tym bardziej uświadamiam sobie, że Bóg jest wszędzie, a niezwykłość czeka spokojnie, tuż pod powierzchnią tego, co zwyczajne. Światło odbija się zarówno w rozbitej butelce, jak i w diamencie, a muzyka wydobywa się zarówno ze skrzypiec, jak i z kapiącej rury kanalizacyjnej. Tak, Bóg znajduje się za naszymi drzwiami i na szczycie góry, a radość można odnaleźć zarówno w pierwszym rzędzie, jak i na otwartych trybunach, jeśli tylko zechcemy być w pełni obecni tam, gdzie jesteśmy.

Wycisz się i przypomnij sobie czas, w którym byłeś bardziej wymagający lub drobiazgowy, niż wymagała tego potrzeba zadbania o siebie.

Medytuj nad tym, czego tak naprawdę pragnąłeś, będąc tak wymagającym.

Jeśli potrzebowałeś uwagi, zaakceptuj teraz tę potrzebę z każdym kolejnym oddechem. Zwróć uwagę na to, co znajduje się blisko ciebie.

Jeśli odczuwałeś potrzebę bycia wyjątkowym, uwolnij ją wraz z wydechem. Zauważ wyjątkowość rzeczy, które znajdują się przed tobą.

Jeśli była to potrzeba bycia kochanym, uwolnij ją teraz i kochaj wszystko, co znajduje się na twojej drodze.

Rozpocznij swój dzień, dając innym to, czego potrzebujesz, a z czasem poczujesz, jak świat zwraca ci to w wyjątkowy sposób.

21 stycznia
Patrzeć z miłością

Oświecenie jest doświadczaniem bliskości ze wszystkim.

JACK KORNFIELD

Każdy z nas nieustannie lawiruje pomiędzy ślepotą a blaskiem, rozczłonkowaniem a całością. Nasz wewnętrzny impuls skłania nas jednak do utrzymania kontaktu ze wszystkim, co żyje i zapobiega poczuciu zagubienia. Jest to impuls bliskości. Przywodzi mi to na myśl historię młodego, ślepego chłopca z Francji, Jacques’a Lusseyrana, który – ucząc się poruszania w ciemności pomiędzy przedmiotami – odkrył tajemnicę niepodzielonego istnienia. Oto jego słowa:

„Nie chodzi o dostrzeganie tych rzeczy, lecz o dostrojenie się do nich i pozwolenie na to, by ich energia połączyła się z moją niczym elektryczność. Innymi słowy oznacza to koniec życia obok rzeczy, a początek życia z nimi. Nieważne, że te słowa brzmią szokująco – to jest właśnie miłość”.

Żyć z rzeczami, a nie obok nich, przestać obserwować i uświadomić sobie, że jesteśmy częścią tego, co widzimy – to miłość, która prowadzi nas z powrotem do całości, gdy jesteśmy podzieleni. Pozostajemy zdrowi dzięki temu, że kochamy i dostrzegamy swą więź ze wszystkim, co nas otacza. Pozwolenie na to, by energia czyjego wnętrza połączyła się z naszą, jest nie tylko początkiem intymności, ale także oświecenia.

Zamknij oczy i pozostań w bezruchu, dopóki nie odczujesz obecności rzeczy wokół ciebie.

Oddychaj łagodnie i poczuj energię ich ciszy.

Oddychaj równomiernie i otwórz swoje serce na wszystko, co odczuwasz.

Poczuj elektryczność istnienia, która przenika świat.

22 stycznia
Nie dwa

By osiągnąć porozumienie,

powiedz tylko: „Nie dwa!”.

SENG-TS’AN***

Prawie tysiąc czterysta lat temu jeden z pierwszych chińskich mędrców, jakich znamy, podzielił się tym krótkim objawieniem z uczniami, którzy błagali go o radę: „Nie dwa!”.

Jest to proste, a zarazem bardzo tajemnicze przesłanie. Aby je zrozumieć, musimy pojąć to, co nie zostało wypowiedziane. Wszystko, co nas dzieli, pozbawia nas tego, co święte, a zarazem zmniejsza nasze szanse na doświadczanie radości.

Jak to możliwe? Cóż, aby to zrozumieć, musimy otworzyć się na jeszcze głębszą prawdę: wszystko – ja, ty i ludzie, którym nie ufamy, a nawet rzeczy, których się boimy – w swojej istocie podąża za tym samym rytmem życia, pulsującym poza wszystkimi zakłóceniami i preferencjami, jakie tworzymy.

Gdy izolujemy się od wspólnego rytmu życia, odcinamy się od obfitości i energii życiowej, przypominając umierający narząd, który został wycięty z ciała. A zatem, aby odnaleźć spokój i żyć spokojnie, musimy wciąż odnawiać naszą pierwotną Jedność. Musimy doświadczać tego pradawnego, głównego rytmu, który dzielimy ze wszystkim, co istnieje. Odczuwając ten wspólny rytm, zaczynamy ponownie nasiąkać siłą wszelkiego życia.

Mamy jednak tendencję do gubienia się, gdy stajemy przed różnymi wyborami. Zaczynamy odczuwać napięcie, jeśli zbyt pochopnie uznamy coś za dobre lub złe, co natychmiast przeradza się w poczucie, że tylko jedna ścieżka jest właściwa, a druga już nie. Przypisując większą wartość swoim preferencjom, zaczynamy odczuwać pragnienie przeżycia czegoś wyjątkowego, co uznajemy za „sukces”, oraz lęk przed tym, że nie uda nam się tego osiągnąć, co nazywamy „porażką”. W końcu wywieramy na sobie coraz większą presję, by nie popełnić jakiegoś okropnego błędu. Często zatracamy się w tym, ponieważ zapominamy, że – poza dzieleniem wszystkiego na dobre i złe, właściwe i niewłaściwe oraz dzieleniem naszych doświadczeń na sukcesy i porażki – wszelkie wybory niosą ze sobą prawdę i siłę życia, niezależnie od naszych preferencji.

Odczuwanie wspólnego rytmu nie oznacza, że wszystko jest takie samo, ponieważ rzeczy są od siebie nieskończenie różne. W tym przebogatym życiu wszystko ma dla nas inną wartość. Gdy jednak wierzymy, że wartościowe jest tylko to, czego chcemy, szybko popadamy w przygnębienie z powodu tego, czego nam brakuje. Cierpimy z powodu różnicy między tym, co jest, a tym, co mogłoby być; pomiędzy tym, co mamy, a tym, czego potrzebujemy. Wciąż musimy rozróżniać tysiące rzeczy na swej drodze, ale wznosząc je ku światłu naszego serca, możemy powiedzieć: „Nie Dwa! Tylko Jedno!” i uświadomić sobie, że nie ma złych ścieżek – są tylko niespodziewane zwroty wydarzeń.

Medytuj nad wyborem, jakiego musisz dokonać.

Określ swoje możliwości.

Spróbuj nie postrzegać ich w kontekście swoich preferencji, lecz raczej skoncentrować się na tym, co mogą ci zaoferować.

Spróbuj nie budować swojego poczucia tożsamości na żadnej z tych możliwości.

Jeśli nie dostaniesz tego, czego pragniesz, spróbuj nie postrzegać tego jako porażki, lecz jako niespodziewaną okazję.

23 stycznia
Docieranie do sedna

Jeśli chcesz zostać naprawdę zrozumianym,

musisz powtórzyć wszystko trzykrotnie, na trzy różne sposoby.

Do jednego i drugiego ucha… a następnie do serca.

PAULA UNDERWOOD SPENCER

Przez wiele lat miałem bardzo silne poczucie, że nie jestem słuchany, do tego stopnia, że gdy ktoś zadawał mi pytanie na temat tego, o czym mówiłem prosto ze swojego serca, odbierałem to jako odrzucenie lub krytykę. Ta osoba chciała tylko mnie lepiej zrozumieć, a ja miałem wtedy objąć to, co niewypowiedzialne, i spróbować wyrazić to ponownie.

Nauczyłem się, że autentyczny dialog ze zrozumieniem wymaga kilku prób zarówno ze strony mówiącego, jak i słuchającego. Czasem prawda zostaje wypowiedziana właśnie wtedy, gdy muszę odkaszlnąć. Czasem twoje serce otwiera się i zamyka, gdy ja próbuję coś powiedzieć.

Bardzo wiele zależy od właściwego czasu, dlatego też nauczyłem się nie powtarzać tego, co istotne, ale raczej odgrywać to niczym ponadczasową melodię, wciąż od nowa, jeśli osoba, z którą rozmawiam, jest wobec mnie uczciwa i szczera.

Medytacja ta będzie polegała na mówieniu. Usiądź z ukochaną osobą i, na zmianę, spróbujcie wypowiedzieć to, co niewyrażalne.

Na początku powiedzcie sobie, co czujecie.

Następnie przez chwilę pozostańcie w milczeniu i ponownie wyraźcie swoje uczucia.

Na koniec spędźcie jeszcze chwilę w ciszy, weźcie się za ręce i po raz ostatni wyraźcie swoje uczucia.

24 stycznia
Żyć, jakby życie było cudem

Można żyć na dwa sposoby: tak, jakby nic nie było cudem,

lub tak, jakby cudem było wszystko.

ALBERT EINSTEIN

Martwienie się nie ma końca, ponieważ nie ma końca to, co istnieje poza naszym postrzeganiem, poza zasięgiem naszego wzroku. A zatem martwienie się jest targowaniem się z tym, co może, lecz nie musi się stać. Przypomina mi to mojego przyjaciela, który przebił oponę w samochodzie na wiejskiej drodze. Gdy odkrył, że nie ma ze sobą podnośnika, zaczął iść przed siebie, mając nadzieję, że pomoże mu pierwszy napotkany farmer. Robiło się ciemno, a świerszcze grały coraz głośniej. Gdy tak szedł zarośniętą drogą, zaczął rzucać kostką zmartwienia w swoim umyśle: „A jeśli farmera nie będzie w domu? A co, jeśli będzie, lecz nie pozwoli mi użyć swojego podnośnika? A co, jeśli nie pozwoli mi skorzystać ze swojego telefonu? Albo będzie się mnie bał? Przecież nic mu nie zrobiłem! Dlaczego nie pozwoli mi skorzystać ze swojego telefonu?!”.

Zanim jeszcze zapukał do drzwi pierwszego napotkanego domu, był tak zajęty negatywnymi przewidywaniami, że gdy w końcu otworzył mu pewien starszy człowiek, mój przyjaciel wybuchnął:

– Dobrze, zatrzymaj sobie swój przeklęty lewarek!

My, ludzie, nieustannie usiłujemy pozostać w kontakcie z cudem tego, co jest, i nie zapadać się w czarną otchłań tego, czego nie ma. To nasze pradawne wyzwanie. Setki lat temu suficki poeta Ghalib ujął to w ten sposób: „Każda cząstka istnienia wyśpiewuje swoją własną pieśń o tym, co jest, i o tym, czego nie ma. Słuchanie tego, co jest, może uczynić cię mędrcem, lecz słuchając tego, co nie istnieje, staniesz się szaleńcem”.

Usiądź w ciszy i zastanów się nad sytuacją, którą się zamartwiasz.

Oddychaj powoli i wraz z wdechem skoncentruj się na zaakceptowaniu tego, co jest. Spróbuj wpuścić do swojego wnętrza zarówno zalety, jak i trudności związane z sytuacją, w której się obecnie znajdujesz.

Oddychaj równomiernie i, wraz z wydechem, skoncentruj się na uwolnieniu tego, czego nie ma. Spróbuj uwolnić wszelkie swoje wyobrażenia na temat tego, co mogłoby się stać, a co przecież jeszcze się nie stało.

Osiądź w cudzie tego, co jest.

25 stycznia
Kochać samego siebie

Zaczynam rozumieć, że poszukując swojego pochodzenia i celu,

poszukuję czegoś innego niż samego siebie (…).

Uświadamiając to sobie, zaczynam rozpoznawać początek i cel świata.

MARTIN BUBER

Kochając samych siebie, kochamy świat. Ogień, skała i woda składają się z cząsteczek, a wszystko – łącznie z tobą i mną – jest połączone ze sobą poprzez niewielką cząstkę początku.

Jak mamy się pokochać? Czasem jest to tak trudne, jak zobaczenie tyłu swojej głowy – może wydawać się niemożliwe, a jednak jest konieczne.

Wiele razy próbowałem i ponosiłem porażkę. Mogę tylko powiedzieć, że kochanie samego siebie przypomina karmienie przezroczystego ptaka, którego nikt inny nie może zobaczyć. Musisz zachować spokój i zaoferować mu garść delikatnych nasion-tajemnic. Gdy ptak je zje, przestaną być tajemnicami. Rozjaśni się, a ty wraz z nim i jego głos, który tylko ty możesz usłyszeć, będzie twoim głosem – pozbawionym planów. Obmyje cię światło, przepływające przez jego ciało, aż zaczniesz się zastanawiać, dlaczego w ogóle trzymałeś swoje skarby w zaciśniętej pięści. Inni pomyślą, że to szaleństwo – czekać na coś, czego nikt nie widzi. Ale przezroczysty ptak chce tylko jeść, latać i śpiewać. Chce tylko światła w swoim brzuchu. I raz na dłuższy czas, jeśli ktoś pokocha cię wystarczająco mocno, będzie mógł zobaczyć, jak ten ptak wylatuje z gniazda twojego lęku.

Tak oto nauczyłem się, że kochanie samego siebie wymaga wyjątkowej odwagi, wiary i lojalności wobec czegoś, czego nikt inny nie widzi, a co podtrzymuje nas w tym świecie – czyli poczucia własnej wartości. Wszystkie wspaniałe momenty poczęcia – narodziny gór, drzew, ryb, proroków oraz prawdy trwałych relacji – zaczynają się od czegoś niewidzialnego, a naszym zadaniem jest nie zgasić tego, co w tak piękny sposób się rozpoczęło. Bowiem gdy już coś napełni się światłem, podąża bezpiecznie przed siebie – nie wyzbywa się bólu, lecz pozostaje nieskrępowane. Powietrze pod twoimi skrzydłami jest tym samym powietrzem, które wibruje w moim gardle, a puste ławki zasypane śniegiem są częścią nas tak, jak ludzie, którzy odpoczywają na nich na wiosnę.

Gdy wierzymy w to, czego nikt inny nie widzi, odkrywamy, że jesteśmy sobą nawzajem. Wszystkie momenty istnienia, niezależnie od tego jak trudne, powracają do pewnego punktu centralnego, w którym jaźń wewnętrzna i świat zewnętrzny są tym samym, a światło jednocześnie wlewa się do środka i wylewa na zewnątrz. A gdy się tam znajduję, uświadamiam sobie wyraźnie, że ta chwila – niezależnie od tego, jak wygląda – jest dobrą chwilą, by żyć, i dobrą chwilą, by umrzeć.

Siedząc w ciszy, pozwól swojemu oddechowi zabrać cię głębiej w twoje wnętrze. Nie porządkuj tego, co tam znajdziesz, ani nie próbuj niczego wybierać. Uświadom sobie istnienie tej starej i pierwotnej części swojego istnienia. Możesz odnaleźć tam swój śmiech, upór albo miłość do kwiatów lub deszczu.

Rozpoczynając swój dzień, przywołaj tę starą i pierwotną część samego siebie wraz ze swoim oddechem.

Otwórz się na odnalezienie tej głębokiej cząstki w innych ludziach, gdyż ten sam wiatr dotyka wiele różnych liści.

26 stycznia
Bycie życzliwym – I

Mówicie często „chcę dawać, ale jedynie tym,

którzy na to zasługują”.

Ani drzewa w twoim ogrodzie,

ani stada na twym pastwisku

nie mówią w taki sposób.

One rozdają, by móc żyć, wszystko bowiem to,

co jest zatrzymane, będzie stracone****.

KHALIL GIBRAN

Znakomity mistyk o gwałtownym temperamencie – William Blake – powiedział, że nie ma wspanialszego aktu niż postawienie drugiego człowieka ponad sobą. Nawiązał w ten sposób do bezinteresownego dawania, które wydaje się podstawą wartościowej miłości. Zmagając się przez całe życie z definiowaniem samego siebie poprzez potrzeby innych ludzi, zrozumiałem jednak, jak bardzo potrzebuję najzdrowszej formy miłości do samego siebie. Bez szacunku do esencji życia, którą nosi w sobie tak zwana „jaźń” – podobnie jak strąk nosi w sobie ziarno – stawianie innych ponad sobą może doprowadzić do szkodliwego samopoświęcenia i niekończącego się współuzależnienia.

Przez wiele lat na wiele sposobów tłumiłem swoje własne potrzeby i przekonania – nawet gdy nikt mnie o to nie prosił – bo nie chciałem zawieść innych. Nie tylko ja tak postępowałem. Z jakiegoś powodu, ucząc się życzliwości, wszyscy musieliśmy zmierzyć się z tym fałszywym dylematem: „być dobrym dla samego siebie czy być dobrym dla innych?”. Tak naprawdę jednak bycie dobrym dla samego siebie jest niezbędnym warunkiem bycia dobrym dla innych. Szanowanie samego siebie jest, w rzeczywistości, jedynym trwałym sposobem na przejawianie prawdziwej, bezinteresownej życzliwości wobec innych.

Zgadzam się w tym z Mencjuszem, wnukiem Konfucjusza, który powiada, że tak jak woda swobodnie spływa w dół, jeśli nie napotka na żadne przeszkody, tak my, jeśli tylko możemy być sobą, przejawiamy swoją naturalną życzliwość. Dlatego też najlepszą dla nas praktyką, przynoszącą trwałe rezultaty, jest usuwanie tego, co nas ogranicza, dzięki czemu możemy być naprawdę sobą, niczego przy tym nie powstrzymując. Jeśli dążymy do tego rodzaju autentyczności, to miłująca życzliwość – woda współczucia – będzie przepływała przez nas swobodnie.

Nie potrzebujesz dyscypliny, aby być życzliwym człowiekiem. Musisz tylko otworzyć swoje serce.

Wycisz się i medytuj nad wodą współczucia, która obmywa twoje serce.

Oddychając, pozwól jej przepływać – bez żadnej intencji – do powietrza wokół ciebie.

27 stycznia
Bycie życzliwym – II

Kochamy to, czym się opiekujemy.

MWALIMU IMARA

Dwaj bracia nigdy się nie dogadywali. Jeden z nich wiecznie przygotowywał zasadzki, poszukując kolejnych skarbów, chociaż wciąż trzymał jeszcze w dłoni swoją pierwszą zdobycz. Obnosił się ze swą zbroją i przeklinał wszystko, czego dotykał. Drugi brat wędrował swobodnie, bez żadnej ochrony, opiekując się wszystkim, co napotkał na swej drodze. Pochylał się nad każdym liściem, gałązką i złamanym kamieniem. Błogosławił wszystko, czego dotykał.

Ta krótka historia ukazuje nam, że gdy tylko odważymy się zrezygnować z ukrywania się, dostrzeżemy pewną głębszą prawdę. Ujawniając w pełni swoje wnętrze i ukazując zarówno swoją siłę, jak i słabość, odkrywamy pokrewieństwo ze wszystkim, co żyje, a tym samym uruchamiamy przepływ życzliwości – w nas samych i pomiędzy nami. Sekret tkwi w tym, że tylko dzięki byciu autentycznym możemy odkryć naszą więź z życiem. W ten oto sposób dochodzimy do zupełnie innego wniosku niż Blake: nie ma wspanialszego aktu od stawiania samego siebie ponad drugim człowiekiem. Nie chodzi tu o to, by czuć się kimś ważniejszym, lecz raczej o to, by otworzyć się przed drugą osobą i ujawnić jej swą esencję. Tylko dzięki byciu autentycznym możemy poznać prawdziwą więź między nami i przejawiać naturalną życzliwość.

To dlatego jesteśmy poruszeni, chociaż możemy się do tego nie przyznawać, gdy obcy ludzie odsłaniają się i upadają. To dlatego zatrzymujemy się, aby pomóc zranionemu, prawdziwemu człowiekowi. Gdy naprawdę stawiamy siebie ponad drugim człowiekiem, miłość staje się możliwa – uparty ląd poddaje się morzu.

Umieść przed sobą ulubiony przedmiot. Oddychaj i całkowicie się przed nim odsłoń. Poczuj, dlaczego jest dla ciebie taki wyjątkowy.

Oddychając, medytuj nad tą częścią siebie, w której pojawia się ta wyjątkowość.

Oddychaj równomiernie i uświadom sobie pokrewieństwo między tobą a twoim ulubionym przedmiotem.

W ciągu dnia poświęć czas na to, by całkowicie odsłonić się przed czymś, co jest dla ciebie nowe, i spróbuj nawiązać z tym więź, koncentrując się na oddechu.

28 stycznia
Spotkanie ze światem

Twój świat wewnętrzny

musi spotkać się ze światem zewnętrznym,

w przeciwnym razie istnienie cię zniszczy.

Istnieje taki wiatr, który wieje od zarania dziejów i szepcze do nas w każdym istniejącym języku: „Twój świat wewnętrzny musi spotkać się ze światem zewnętrznym, w przeciwnym razie istnienie cię zniszczy”. Jeśli nasze wnętrze różni się od tego, co zewnętrzne, nasze życie rozpada się i załamuje. Chociaż często wydaje nam się, że ukrywanie własnego wnętrza w jakiś sposób ochroni nas lub ocali, tak naprawdę zachodzi coś zupełnie odwrotnego. Serce przypomina cudowny balon. Swoją lekkość zawdzięcza temu, że jest pełne. Nie załamiemy się, jeśli będziemy przeżywać nasze życie swoim sercem.

To dlatego dziewięćdziesięcioletnie wdowy tak bardzo troszczą się o małe kwiatki na wiosnę; dziesięciolatki, które same mają niewiele pożywienia, dbają o bezdomne kocięta, przytulając je do swoich chudych piersi; oślepli malarze malują jeszcze piękniej, a ogłuchli kompozytorzy tworzą wspaniałe symfonie. To właśnie dlatego, gdy myślimy, że już nie damy rady, wydobywamy z siebie westchnienie, które powraca do nas poprzez stulecia, a następnie, mimo wszelkich naszych doświadczeń, robimy wdech i podejmujemy kolejne próby.

Wycisz się. Oddychaj powoli i głęboko.

Oddychając, poczuj jak twoje płuca wypełniają się, a jednocześnie są puste niczym balon.

Oddychając, uświadom sobie, że twoje serce napełnia się i wypuszcza twoje wewnętrzne powietrze.

W ciągu dnia pozwól swojemu wewnętrznemu powietrzu spotkać się ze światem zewnętrznym, za każdym razem, gdy poczujesz się przytłoczony.

29 stycznia
Nienaruszona polana

Jestem na świecie zbyt sam, a przecież sam nie dość,

by każdą święcić godzinę*****.

RAINER MARIA RILKE

Wydaje się, że istnieją dwa podstawowe sposoby na odczucie pełni życia, które zależą od autentyczności naszych relacji. Jeden z nich wynika z naszej miłości do życia, a drugi z naszej miłości do siebie nawzajem.

Bardzo często odkrywamy cud istnienia wtedy, gdy dajemy sobie czas i ryzykujemy pozostanie w samotności, aż ujawni się nam blask życia. Taką nagrodę niesie ze sobą każda medytacja. Przypomina to wejście na samotną ścieżkę, która prowadzi do nienaruszonej polany, znajdującej się głęboko w lesie.

Możemy odkryć tę polanę również wtedy, gdy poświęcamy swój czas innym i podejmujemy ryzyko bycia w pełni obecnym z drugą osobą. Taką nagrodę niesie ze sobą miłość.

Najczęstszą przeszkodą przed odczuwaniem pełni życia, której sam wielokrotnie doświadczyłem, jest niezdecydowanie. Uniemożliwia nam ono bycie w pełni samotnym z życiem oraz w pełni samotnym z drugim człowiekiem.

Pozostawanie pośrodku jest początkiem prawdziwego osamotnienia.

Usiądź w ciszy i uświadom sobie swoją samotność.

Oddychaj powoli i poczuj, jeśli potrafisz, w którą stronę powinieneś ją skierować: bardziej ku sobie samemu, czy też bardziej ku światu.

Oddychaj głęboko i spróbuj skierować swoje serce w tę stronę.

30 stycznia
Bycie pielgrzymem

Jeśli podróżujesz, ale się nie zmieniasz,

jesteś nomadem.

Jeśli zmieniasz się, ale nie podróżujesz,

jesteś kameleonem.

Lecz jeśli podróżujesz i zmieniasz się

w trakcie swej podróży

– jesteś pielgrzymem.

Wszyscy zaczynamy jako pielgrzymi, którzy pragną podróży i mają nadzieję na głęboką przemianę. Słuchając orkiestry, trudno jest jednak koncentrować się na całej symfonii, gdyż bardzo szybko przyciągają nas skrzypce lub fortepian. Na podobnej zasadzie nasza uwaga w życiu rozprasza się na różnych ludzi i miejsca – przestajemy dostrzegać całość. Czasem, gdy czujemy się wyobcowani i niepewni, zmieniamy się lub chowamy to, co żyje w nas, aby zadowolić innych lub uniknąć konfrontacji.

Nie należy się jednak za to osądzać ani ganić. Musimy pomóc sobie nawzajem dostrzec, że rozwijanie uczciwości jest niekończącym się procesem, a my musimy pozwolić, by nasze doświadczenia wewnętrzne uzupełniały się z doświadczeniami zewnętrznymi, mimo popełniania jakże ludzkich błędów.

Bardzo dobrze to wszystko rozumiem, ponieważ sam często w ten sposób postępowałem. A jednak, podobnie jak ty, uznaję się za głębokiego pielgrzyma. Nie ograniczając się do jednego wyznania ani tradycji, podróżuję w kierunku tej fascynującej i wciąż powracającej przestrzeni, w której poznajemy chwilę, a ta chwila nas zmienia. W pewien tajemniczy i nieuchwytny sposób w momencie, w którym nasze oczy stają się tym, co widzą, a serce tym, co czuje, ukazuje się przed nami to, co prawdziwe i święte.

Wycisz się. Powstrzymując się przed osądzaniem, przypomnij sobie sytuację, w której nie pozwoliłeś, by zmieniły cię twoje doświadczenia życiowe. Poczuj ją.

Oddychając, przypomnij sobie sytuację, w której zmieniłeś się po to, by kogoś zadowolić lub uniknąć konfliktu. Poczuj ją.

Rozluźniając się, przypomnij sobie sytuację, w której poszedłeś do przodu, a twoja droga cię odmieniła. Poczuj to.

Powstrzymując się przed osądzaniem, podziękuj i zaakceptuj wszystko, co istnieje.

Podziękuj za to, że jesteś człowiekiem.

31 stycznia
Praktykowanie

Wraz z ostatnim oddechem

człowiek pozostawia wszystko, co posiadał,

lecz każdy oddech jest małą śmiercią,

która może nas wyswobodzić.

Oddychanie jest podstawową jednostką ryzyka, atomem wewnętrznej odwagi, który prowadzi nas ku autentycznemu życiu. Z każdym oddechem praktykujemy otwieranie się, przyjmowanie i uwalnianie. Nauczyciel znajduje się dosłownie pod naszym nosem. Gdy jesteśmy zaniepokojeni, musimy jedynie przypomnieć sobie o oddechu.

Jakże często zobowiązujemy się do zmiany stylu życia, ale w obliczu nowych sytuacji wciąż zwyciężają nasze stare nawyki. Gdy ogarnia nas lęk lub niepokój, naszym pierwszym odruchem jest chwycić się czegoś, przyspieszyć lub wycofać się. A jednak, gdy czujemy impuls do chwytania, przeważnie oznacza to, że powinniśmy odpuścić. Gdy czujemy potrzebę przyspieszenia, zwykle musimy zwolnić, a gdy pojawia się impuls do ucieczki, często oznacza to, że mamy szansę zmierzyć się z samym sobą. Głęboki, medytacyjny oddech w tym właśnie momencie może przełamać nasz lęk i wyciszyć umysł. A wtedy będziemy mogli obrać właściwy kierunek.

Nie mam tu na myśli strachu, którego przyczyną jest jakaś sytuacja zewnętrzna, lecz wewnętrzne chwile prawdy. To naturalne, że ewakuujemy się, gdy grozi nam wypadek, a gdy ktoś nam bliski upada, podtrzymujemy go. Nawiązuję tu jednak do lęku przed miłością, prawdą i Bogiem – lęku przed zmianą i nieznanym. Wszyscy trzymamy się kurczowo tego, co znamy, nawet jeśli nas to rani.

Porzucenie wszystkiego, co ze sobą nosimy – naszych powziętych z góry przekonań, wewnętrznej listy porażek i pomyłek, emocjonalnego ciężaru, który dźwigamy na swych barkach, wszelkich żalów i oczekiwań – jest końcem naszej mentalności. Porzucenie tego, co wcześniej uznaliśmy za konieczność, pozwala nam się narodzić na nowo – w prostocie ducha, która wynika z nieskrępowanego istnienia.

Wyobrażenie sobie całkowitej zmiany sposobu życia może być przytłaczające. Od czego zacząć? Jak zburzyć mury, które budowaliśmy przez dwadzieścia pięć lub pięćdziesiąt lat? Oddech za oddechem. Mała śmierć za małą śmiercią. Stopniowo porzucajmy to, co ze sobą nosimy. Ufajmy w to, że gdy się uwolnimy, życie samo nas uniesie.

Usiądź w samotności, w bezpiecznym miejscu, i pomyśl o ostatniej sytuacji, w której odczuwałeś niepokój.

Zadaj sobie pytanie: „Co sprawiało, że nie czułem się z tym dobrze? Do czego lgnąłem w swoim umyśle?”.

A teraz, w swojej wyobraźni, umieść swój dyskomfort i swoje lgnięcie przed sobą.

W tym bezpiecznym miejscu dotknij tego, czego się obawiałeś. Teraz nie może cię to skrzywdzić.

W tym bezpiecznym miejscu porzuć to, do czego lgnął twój umysł. Teraz już tego nie potrzebujesz.

Powtórz to ćwiczenie kilkukrotnie, oddychając powoli i głęboko.

Oddychaj. Poczuj dogłębnie to, co w tobie powstaje, wolne od poczucia dyskomfortu i lgnięcia.

Oddychaj. To jest właśnie Bóg w tobie. Ukłoń mu się.

* Punkt ombiliczny – termin matematyczny, odnoszący się do punktu powierzchni, może być nim każdy punkt na kuli – wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki.

** Kalb – słowo qalb w języku arabskim oznacza serce.

*** Jianzhi Sengcan (Seng-Ts’an) – trzeci patriarcha buddyzmu chan, znany ze swojej życzliwości i łagodności. Propagował niedwoistość oraz rezygnację z przywiązania do klasyfikowania oraz odróżniania.

**** Khalil Gibran, Prorok, tłum. ks. dr J. Niewęgłowski sdb., Wydawnictwo Salezjańskie, Warszawa 2004.

***** Rainer Maria Rilke, Księga godzin, tłum. W. Hulewicz, Wydawnictwo L. Chomińskiego, Wilno 1935.

LUTY

Dostępne w wersji pełnej.

MARZEC

Dostępne w wersji pełnej.

KWIECIEŃ

Dostępne w wersji pełnej.

MAJ

Dostępne w wersji pełnej.

CZERWIEC

Dostępne w wersji pełnej.

LIPIEC

Dostępne w wersji pełnej.

SIERPIEŃ

Dostępne w wersji pełnej.

WRZESIEŃ

Dostępne w wersji pełnej.

PAŹDZIERNIK

Dostępne w wersji pełnej.

LISTOPAD

Dostępne w wersji pełnej.

GRUDZIEŃ

Dostępne w wersji pełnej.

PODZIĘKOWANIA

Dostępne w wersji pełnej.

O AUTORZE

Dostępne w wersji pełnej.