Bolesław Leśmian

Lalka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Lalka

Jam — lalka. W mych kolczykach szkli się zaświat dżdżysty.  

Suknia jawą atłasu ze snem się kojarzy.  

Lubię fajans mych oczu i zapach kleisty  

Farby, rumieńcem śmierci młodzącej mat twarzy.  

Lubię leżeć, gdy pokój słonecznieje czynnie,  

Na strojnego dywana[1] narożnej purpurze,  

Gdzie irys obok sarny kwitnie bezroślinnie,  

A z wieczności pluszowej unoszą się kurze.  

Dziewczynce, co się moim bawi nieistnieniem,  

Wdzięczna jestem, gdy w dłonie mój niebyt porywa,  

I mówi za mnie wszystko, różowa natchnieniem,  

I udaje, że wierzy w to, iż jestem żywa.  

Pilnie wróży mi z ręki, że w najbliższym maju  

W świat wyruszę, a w drogę wezmę chleb i zorze,  

By piechtami wędrując po Znaszlitymkraju,  

W ustach chłopca-włóczęgi całować bezdroże.  

Ubezdrożyć się muszę na ziemi i niebie,  

By w chwili, kiedy najmniej spodobam się losom,  

Znaleźć się niespodzianie, na przekór niebiosom  

W położeniu — bez wyjścia — bez śmierci — bez siebie.  

Mam stały wyraz twarzy, niby Człowiek Śmiechu[2].  

Znam tę powieść i inne... Ta sama dziewczynka  

Uczyła mnie czytania, jak się uczy grzechu,  

I jestem pełna wiedzy, jak do listów skrzynka.  

Mam zamiar pisać powieść, której bohaterką  

Jest Praścieżka, wiodąca urwiskami w Pralas,  

Gdzie ukryła się lalka, — i nikt jej nie znalazł!  

Duszę ma z macierzanki i patrzy w lusterko.  

Mówi tylko dwa słowa: Papa, albo Mama.  

Mama — mówi do śmierci, a Papa — do grobu,  

I śmieje się... Sen chwieje łbem u próżni żłobu,  

A ona śmiechu swego nasłuchuje sama...  

Koniec mojej powieści jest ten, że Praścieżka  

Odbiera sobie życie... W mgle o tym są wzmianki...  

Ginie świat... Z rodzicami znika lalka — śmieszka.  

Nic nie ma, prócz lusterka i prócz macierzanki.  

Wartoż pisać tę powieść? Baśń wyszła już z mody,  

Jak krynolina z tęczy!... Módl się do korala  

O wiersz barwny!... Zszarzały dusze i ogrody,  

A mnie wkrótce do lalek poniosą szpitala!  

Wyrwę w biodrach zasklepią, brew wznowią nad okiem,  

Wargom uśmiech narzucą taki, że aż zbrzydnie,  

I na pokaz wystawią, abym się bezwstydnie  

Do przechodniów łatanym mizdrzyła urokiem.  

Stracę wartość. Nastąpią cen spadki i zniżki.  

I wówczas, gdy już mroki poczuję w pobliżu,  

Wyciągnę dłonie ścisłe i wklęsłe, jak łyżki,  

Do Boga, co nie za mnie umierał na krzyżu!  

On, wiedząc, jak mi trudno, choć sen się snem łata,  

Grać rolę siebie samej na życia arenie,  

Dla prób nieśmiertelności, po zniżonej cenie  

Nabędzie mnie — za jedną łzę z tamtego świata!  

Przypisy:

[1]

dywana — dziś popr. forma D. lp: dywanu.

[2]

Człowiek Śmiechu — tytuł powieści Victora Hugo; jej bohatera okaleczono w młodości, wycinając okolice ust w kształt uśmiechu, przez co później jego twarz nie była zdolna wyrażać cierpienia, które czuł.

Ten utwór nie jest chroniony prawem autorskim i znajduje się w domenie publicznej, co oznacza że możesz go swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać. Jeśli utwór opatrzony jest dodatkowymi materiałami (przypisy, motywy literackie etc.), które podlegają prawu autorskiemu, to te dodatkowe materiały udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach 3.0 PL.

Źródło: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/napoj-cienisty-lalka

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian (1877-1937), Napój cienisty, Wydawnictwo Mortkowicza, Warszawa, 1936

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Agnieszka Ginalska, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Plik wygenerowany dnia 2011-01-26.