Tytuł oryginału
ÅTERKOMSTEN

Redakcja
Małgorzata Denys

Projekt okładki
Magda Kuc

Zdjęcia na okładce
Neil Lang /Shutterstock
Magda Kuc

Korekta
Ewa Jastrun

DTP
Marcin Labus

Copyright © Håkan Nesser, 1995
First published by Albert Bonniers Förlag, Stockholm, Sweden
Published in the Polish language by arrangement with Bonnier Group Agency, Stockholm, Sweden

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2013

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.
Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-7554-559-3

ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
e-mail: wydawnictwo@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. (22) 616 29 36; faks (22) 433 51 51
Zapraszamy do naszego sklepu internetowego:
www.czarnaowca.pl

Skład wersji elektronicznej:
Virtualo Sp. z o.o.
Virtualo Sp. z o.o.

Jeśli mnie spytacie, jak długie jest życie,
Powiem wam prawdę.
Jest dokładnie tak długie jak odległość
Między dwiema datami na nagrobku.

W.F. Mahler, poeta

I

24 sierpnia 1993

1

To był dzień pierwszy i zarazem ostatni.

Stalowe drzwi zatrzasnęły się za jego plecami z metalicznym kliknięciem, które zawisło na chwilę w chłodnym powietrzu poranka. Zrobił cztery kroki, przystanął i postawił walizkę na ziemi. Przymknął oczy, ale zaraz otworzył je z powrotem.

Lekka poranna mgiełka zalegała nad pustym parkingiem, nad miastem właśnie wschodziło słońce, a jedynym dostrzegalnym śladem życia były ptaki krążące ponad polami wkoło zabudowań. Stał tak chwilę i czuł, jak otwierają mu się zmysły. Zapach świeżo skoszonego zboża wpełzł mu niepostrzeżenie do nosa. Światło oślepiało i drżało ponad asfaltem. Z daleka dało się słyszeć uporczywy szum samochodów mknących autostradą, która przecinała krajobraz jakiś kilometr na zachód stąd. Nagłe uświadomienie sobie faktycznych wymiarów świata przyprawiło go na ułamek sekundy o zawrót głowy. Nie dotknął stopą ziemi poza tymi murami przez dwanaście lat; jego cela tam, w środku, mierzyła dwa i pół metra na trzy i dlatego teraz zdał sobie sprawę, że droga do miasta i dworca kolejowego będzie długa. Niesłychanie długa, może nie do przebycia w taki dzień jak ten.

Zaproponowano mu taksówkę, bo mu się należała, ale odmówił. Nie chciał, żeby pierwszą rzeczą, jaką dzisiaj zrobi, było ruszenie w świat na skróty. Chciał w każdym swoim kroku tego ranka poczuć ciężar, ból i wolność. Wiedział, że jeśli w ogóle ma zamiar zrealizować to, co sobie zaplanował, musi się przełamywać. Przełamywać się i pokonywać samego siebie.

Chwycił walizkę i zaczął iść. Nie była ciężka. Trochę bielizny na zmianę. Para butów, jedna koszula, spodnie i przybory toaletowe. Cztery książki albo pięć i jeden list. Ubranie, które miał na sobie, przymierzył i pokwitował w magazynie więziennym jeszcze poprzedniego dnia. Charakterystyczny strój zakładu karnego. Czarne buty ze sztucznej skóry. Niebieskie spodnie. Jasnoszara bawełniana koszula i cienka wiatrówka. Dla mieszkańców miasteczka będzie kimś równie łatwym do zidentyfikowania jak ksiądz czy kominiarz. Jednym z tych, co to przychodzą na stację z brązową tekturową walizką, żeby ruszyć stąd dalej. Co spędzili trochę czasu w Wielkiej Szarości między lasem pod miastem a autostradą. Znajdowali się tak blisko, a jednak tak nieskończenie daleko. Jeden z tych innych. Z tych łatwo rozpoznawalnych.

Wielka Szarość. Tak nazywali to ludzie; dla niego więzienie nie miało nazwy, mógłby co najwyżej powiedzieć: spory kawał czasu, tylko i wyłącznie, niemal bez odniesienia w przestrzeni. To było bardzo dawno temu, kiedy oczy innych wpatrywały się w niego. Dawno temu został zmuszony opuścić ową próżną i powierzchowną wspólnotę. Opuścił ją bez wahania, nie pozostało mu nic innego, ale nie zatęsknił za nią ani razu. Nigdy.

Można by dyskutować, czy on w ogóle kiedykolwiek do niej należał.

Słońce wznosiło się coraz wyżej. Po kilkuset metrach musiał znowu przystanąć. Zdjął kurtkę i zarzucił ją sobie na ramię. Minęły go dwa samochody. Pewnie strażnicy albo ktoś inny ze służby więziennej. Ludzie z zakładu, na pewno. W tej okolicy nie ma nic innego. Tylko ta Wielka Szarość.

Ruszył przed siebie. Próbował gwizdać, ale nie przychodziła mu do głowy żadna melodia. Światło poranka było zbyt natarczywe. Pomyślał, że przydałyby mu się okulary przeciwsłoneczne. Może mógłby sobie sprawić takie w miasteczku. Przyłożył dłoń do czoła, zmrużył oczy i przyjrzał się zarysom zabudowań w ostrej poświacie. W tej samej chwili w kościele zaczęły bić dzwony.

Spojrzał na zegarek. Na pierwszy pociąg raczej nie zdąży. Ale wcale mu na tym nie zależało, wolał posiedzieć sobie z godzinkę w dworcowej kawiarni przy porządnym śniadaniu nad poranną gazetą. Nic go nie goni. Przynajmniej tego pierwszego dnia. Musi zrobić to, co sobie postanowił, ale sam termin zależy od czynników, o których na razie nie miał pojęcia.

Może jutro. Albo pojutrze. Jeśli te wszystkie lata w ogóle nauczyły go czegokolwiek, to chyba właśnie tego. Bycia cierpliwym.

Cierpliwości.

Świadomy celu wszedł między zabudowania. Przemierzał wyludnione, oblane słońcem chodniki. Zacienione uliczki prowadzące do rynku. Wyjeżdżone kocie łby jezdni. Kroczył powoli wzdłuż brunatnej, bagnistej rzeczki, gdzie leniwe kaczki kręciły się w kółko w odwiecznym próżniactwie. Już samo to, że mógł iść i iść, i nie trafiał na żadną ścianę albo ogrodzenie, było czymś osobliwym. Przystanął na jednym z mostków i zaczął obserwować łabędzie przycupnięte gromadką na wysepce w cieniu kasztanów rosnących na brzegu. Przyglądał się też tym potężnym drzewom, których gałęzie wyciągały się daleko i w górę, i w dół. Ku wodzie, ale także ku światłu.

Świat, pomyślał sobie. Życie.

Pryszczaty młody człowiek przybił mu stempel na bilecie z wyraźną niechęcią. W jedną stronę, jasne, nie inaczej. Obrzucił młokosa spojrzeniem, po czym poszedł do kiosku. Kupił dwie gazety i jakiś magazyn z dużymi gołymi biustami, nie krępując się ani odrobinę. A potem w kawiarni zamówił cały dzbanek kawy, chrupiące bułeczki z żółtym serem i dżemem. Jeden papieros albo i dwa. Do pociągu została godzina i ranek jeszcze się nie skończył.

Pierwszy poranek jego drugiego powrotu; cały świat był pełen czasu. Czasu i niewinności.

Parę godzin później dojeżdżał już na miejsce. Przez ostatnie kilometry siedział sam w przedziale. Wyglądał przez porysowaną i zakurzoną szybę; widział pola, lasy, miasta i przesuwających się ludzi. I nagle wszystko nabrało wyrazistości. Przybrało swoje własne, odrębne znaczenia. Budynki, drogi, wewnętrzna harmonia krajobrazu. Stara wieża ciśnień. Boisko do piłki nożnej. Fabryczne kominy i przydomowe ogródki. Zakłady meblowe Gahna. Rynek. Liceum. Wiadukt i sylwetki domów wzdłuż handlowej ulicy. Pociąg powoli hamował.

Wysiadając, zauważył, że peron doczekał się nowego dachu z jasnożółtego plastiku. Budynek dworca miał odnowioną fasadę. Pojawiły się nowe tablice informacyjne.

Poza tym wszystko było po staremu.

Wziął taksówkę. Zamówił kurs za miasto. Po piętnastu minutach ponurej jazdy brzegiem jeziora, które raz znikało, raz pobłyskiwało między łanami zbóż i drzewami, był już na miejscu.

– Może się pan zatrzymać za kościołem. Dalej pójdę na piechotę.

Zapłacił i wysiadł. Kierowca machnął mu na pożegnanie, w jego geście było jakby coś znajomego. Poczekał, aż samochód zawróci na drodze i zniknie za budynkiem mleczarni. Schylił się po walizkę i plastikową reklamówkę z drobnym prowiantem. Miał przed sobą ostatni etap podróży.

Słońce stało już wysoko. Po paru minutach poczuł, jak pot cieknie mu po twarzy i między łopatkami. Droga była dłuższa, niż pamiętał, poza tym prowadziła bardziej pod górę.

Ale od ostatniego razu minęło dwanaście lat.

Dom też był dwanaście lat starszy, lecz stał nadal. Oczyściła z chwastów ścieżkę prowadzącą do schodów, tak jak obiecała, ale poza tym nie zrobiła nic więcej. Granica między ogrodem a lasem zatarła się i prawie nie istniała, brzezina wgryzła się głęboko w obejście, a trawa, pnącza i krzewy rosły na wysokość metra pod ścianami. Dach na stodole się zapadł, cegły wyglądały na zmurszałe, jedna szyba na pięterku była rozbita, ale jakoś niewiele go to obchodziło. O ile w ogóle coś sobie wyobrażał, wszystko wyglądało mniej więcej tak, jak się spodziewał.

Klucz wisiał pod rynną, w ustalonym miejscu. Przekręcił go w zamku. Musiał pchnąć drzwi ramieniem, żeby ustąpiły. Najwyraźniej trochę się zastały.

Czuć było stęchlizną, ale do wytrzymania. Nic zepsutego, raczej żadnych szczurów. Na kuchennym stole leżała kartka.

Przeczytał. Życzyła mu powodzenia. To wszystko.

Położył walizkę i reklamówkę na kanapie pod zegarem i rozejrzał się wkoło. Obszedł całe mieszkanie i pootwierał okna. W sypialni stanął przed lustrem i przyjrzał się własnemu odbiciu.

Zauważył, że się postarzał. Twarz miał poszarzałą i zapadniętą. Szczęki bardziej zaciśnięte. Skóra na szyi zwisała w workach i fałdach. Ramiona były opuszczone, jakby dźwigały jakiś ciężar.

Pięćdziesiąt siedem lat, pomyślał. Dwadzieścia cztery za murami. Nie ma się co dziwić.

Odwrócił się do siebie plecami i zaczął się rozglądać za jakąś bronią. Przecież tak czy inaczej będzie jej potrzebował, więc lepiej załatwić to od razu. Na wypadek gdyby wątpliwości zaczęły wbijać w niego swe szpony.

Pod wieczór usiadł przy stole nakrytym ceratą w kwiaty. Z listem w ręce. Popijając kawę, przeczytał go jeszcze raz.

List nie był długi. Miał półtorej strony, nie więcej. Przymknął powieki i usiłował zobaczyć ją oczami wyobraźni.

Jej czarne, naznaczone śmiercią oczy po drugiej stronie kraty. Jej niespokojne dłonie.

I jej opowiadanie.

Nie, nie miał żadnych wątpliwości.

II

20 kwietnia – 5 maja 1994

2

To była jedna z tych wycieczek.

Oczywiście dorosłych powinna być czwórka. Albo co najmniej trójka. I tak miało być, tylko pół godziny przed odjazdem zadzwoniła Henriette i poinformowała o jakiejś dosyć mglistej przeszkodzie. Zaraz potem okazało się, że Hertl też będzie musiała zostać i asystować pielęgniarce. Tej, która miała przyjść po południu, żeby zaszczepić dwulatki.

Tak więc były tylko one dwie – Elisabeth i Moira. Tego, że Moira wcześniej czy później dostanie migreny, Elisabeth też mogła być pewna. Czyli na dobrą sprawę została sama z całą tą czeredą. Zresztą nie pierwszy raz.

Czternaścioro dzieci. W wieku od trzech do sześciu lat. Zaczęło się od Eunice, lat sześć, która zwymiotowała w autobusie już po przejechaniu czterystu metrów. Paul, lat trzy, mniej więcej w tym samym czasie nasikał sobie do butów. Ellen i Judith, lat cztery i pięć, dosłownie kilka minut później rzuciły się sobie do oczu z powodu zielonej chusteczki w różowe króliczki. Emile, lat trzy i pół, zanosił się od płaczu za mamą, aż huczało w całym autobusie, a Christophe’a, lat sześć, rozbolał ząb.

Mimo to wciąż jeszcze żywi wysiedli na przystanku przy leśnej polanie. Elisabeth policzyła ich szybko – byli wszyscy, czternaścioro, piętnaścioro z Moirą. Zaczerpnęła głęboko powietrza. Przed nimi trzy godziny spacerów po lesie, pieczenia kiełbasek, szukania skarbów i rozmaitych botanicznych odkryć. Gdy między koronami drzew dojrzała ciemniejące niebo, zastanowiła się, za ile czasu może na dobre rozpadać się nad nimi.

Okazało się, że za dwadzieścia pięć minut. Tymczasem oni już zdążyli się zapuścić całkiem głęboko w las. Moira zaczynała odczuwać ucisk w okolicy czoła i trzymała się pięćdziesiąt metrów przed grupą, żeby nie pogarszać sprawy. Erich i Wally bez przerwy drażnili Eunice, czego skutek był taki, że gruba dziewczynka nie chciała iść z resztą dzieci, tylko zamiast ścieżką podążała sama między drzewami i zaroślami, a Elisabeth co rusz ją nawoływała, żeby nie stracić z nią kontaktu. Jeden z Jümperów przewrócił się jak długi i uderzył głową o korzeń, więc musiała go nieść. Drugi truchtał z tyłu i trzymał się jej paska oblepionymi gliną paluchami.

– Zaczyna padać! – krzyknął Bartje, lat cztery.

– Ja chcę do domu! – ryczał Heinrich, lat pięć.

– Szczyle – podsumowali Erich i Wally. – Wracajcie do domu pieprzyć się z waszą mamuśką.

– Pieprzyć się – zakwilił któryś anonimowy trzylatek.

– Wally i Erich, zamknijcie się – syknęła Elisabeth. – Bo poobrywam wam uszy.

Moira zatrzymała się przed leśnym domkiem, gdzie mieli zjeść obiad.

– Co za szczęście – powiedziała szeptem, kiedy grupa ją dogoniła. Musiała jak zwykle szeptać, aby migrena nie rozhuśtała się na dobre. – Pospieszcie się, zaraz wejdziemy do środka!

Zanim Wally zdążył dopaść drzwi, Elisabeth już wiedziała, że są zamknięte i że klucz został w torebce Hertl w pokoju personelu.

– A niech to szlag, zamknięte! – wrzasnął Wally. – No, gdzie ten klucz!

Moira spojrzała na nią, nic nie rozumiejąc. Elisabeth ciężko westchnęła. Przymknęła powieki i policzyła do trzech. Lało jak z cebra i już czuła, jak jej obcasy coraz bardziej zapadają się w trawę nasiąkniętą wodą.

– Zimno mi – dygotał w jej objęciach jeden z Jümperów.

– Jestem głodny – powiedział drugi.

– Ta pieprzona dziwka zapomniała kluczy! – krzyknął Erich, ciskając grudą ziemi w ścianę.

Elisabeth odczekała kolejne trzy sekundy, następnie wcisnęła swego rannego w głowę pacjenta Moirze w objęcia, poszła na tyły domku i stłukła szybę w oknie.

Niedługo potem przestało padać. Cały prowiant został zjedzony, Elisabeth przeczytała na głos osiemnaście bajek, które dzieci słyszały już z tysiąc osiemset razy, kilkoro pięcio- i sześciolatków zrobiło na własną rękę rekonesans po okolicy i uświniło się do tego stopnia, że miała obawy, czy kierowca w ogóle pozwoli im wejść do autobusu. Moira przespała się chwilę na pięterku i poczuła się odrobinę lepiej, ale tylko odrobinę. Gerardowi, cierpiącemu na alergię trzylatkowi, wyskoczyły na twarzy i na łokciach wielkie czerwone plamy, ponieważ któryś, na razie niezidentyfikowany kolega przemycił i podrzucił mu ciastko orzechowe. Jeden czterolatek i jeden trzylatek zsikali się w majtki.

Ale poza tym wszystko było pod kontrolą. Elisabeth postanowiła zebrać grupę na zewnątrz na schodach i ogłosić odwrót.

Trzynaścioro. Było ich tylko trzynaścioro. Czternaścioro z Moirą.

– Kogo brakuje? – spytała.

Okazało się, że nie ma Eunice.

Jak wynikało ze wstępnego rozeznania, ostatni raz widziano ją jakieś dwadzieścia do trzydziestu pięciu minut temu; jednak poczucie czasu nie było mocną stroną żadnego z dzieci, a przyczyna zniknięcia też nie wydawała się całkiem jasna – prawdopodobnie Wally lub Erich, lub obaj, uderzyli Eunice deską w plecy albo może Marissa nazwała ją „małpią dziwką”. Bądź też rozbolał ją brzuch.

Prawdopodobnie wszystkiego po trochu.

Po kilku minutach wspólnego nawoływania i wrzasków Elisabeth postanowiła przeczesać okolicę.

Moira została z trzy- i czterolatkami w domku, podczas gdy ona ruszyła z tymi trochę starszymi do lasu.

Starszymi? – pomyślała. Mieli po pięć i sześć lat. Siódemka dzieci.

– Pójdziemy w odstępach co dziesięć metrów – wyjaśniła. – Cały czas będziemy wołać i cały czas będziemy się widzieć. Rozumiecie?

– Yes, boss! – wrzasnął Wally i zasalutował.

I to właśnie Wally znalazł zgubę.

– Ona siedzi w rowie i ryczy – opowiadał. – Tam, kawałek dalej. Mówi, że znalazła jakiegoś umarlaka bez głowy.

I Elisabeth od razu wiedziała, że to prawda. Bo przecież taki dzień jak ten nie mógł się skończyć inaczej.

W rzeczywistości brakowało nie tylko głowy. Ciało – a właściwie to, co z niego zostało – leżało zawinięte w ciężki dywan. Potem nigdy nie było czasu, żeby ustalić, co kazało Eunice tak gruntownie dociekać, co jest w środku. Możliwe, że wystawał kikut nogi. Tak czy inaczej, ta krzepka i rosła dziewczynka zdołała wyciągnąć dywan z rowu na tyle, że mogła go rozwinąć. Na pewno był mocno nasiąknięty wodą… i nadjedzony przez pleśń, grzyby, i w ogóle zmurszały, pomyślała Elisabeth. Tu i ówdzie rozpadał się na kawałki, a zwłoki, które kryły się w jego wnętrzu, znajdowały się w równie opłakanym stanie.

Tak więc brakowało głowy. Poza tym nie było dłoni i nie było stóp.

– Wracamy do domku! – ryknęła Elisabeth, mocno przytulając do siebie szlochającą Eunice.

Nagle poczuła, jak wzbierają w niej mdłości. Wiedziała, że widok, który przed chwilą ukazał się jej oczom, będzie ją prześladował we wszystkie ciemne noce przez resztę życia.

3

– Poproszę o raport – powiedział Hiller i splótł dłonie.

Reinhart wzniósł oczy ku górze. Münster odchrząknął służbiście, a Van Veeteren ziewnął.

– No? – naciskał Hiller.

– No więc… – odezwał się Münster, przewracając kartki w swoim notesie.

– To nie potrwa długo, obiecuję wam – rzekł szef policji, spoglądając na swój pozłacany zegarek. – Za dwadzieścia pięć minut mam tutaj spotkanie, więc wystarczy, jak opowiecie mi wszystko w dużym skrócie.

Münster ponownie odchrząknął.

– No więc chodzi o zwłoki mężczyzny – zaczął. – Znalezione wczoraj około pierwszej, w lesie w okolicy Behren, mniej więcej trzydzieści kilometrów stąd, przez sześcioletnią dziewczynkę… była na wycieczce z przedszkolem, do którego chodzi. Ciało leżało w rowie zawinięte w dywan, jakieś pięćdziesiąt metrów od najbliższej uczęszczanej drogi. Musiało leżeć tam długo.

– Jak długo?

– Dobre pytanie – wtrącił Reinhart. – Może rok. A może więcej albo mniej.

– Nie da się tego uściślić? – dopytał Hiller.

– Na razie nie – odparł van Veeteren. – Ale Meusse pracuje już nad tym pełną parą. Tak czy inaczej, pół roku murowane.

– Rozumiem – powiedział Hiller. – I co dalej?

– Poza tym – kontynuował Münster – jeszcze nie dało się ustalić tożsamości, bo sprawca odrąbał głowę, stopy i dłonie…

– A czy możemy mieć stuprocentową pewność, że tu chodzi o morderstwo? – spytał szef policji.

Reinhart westchnął.

– No nie – odparł. – Równie dobrze może chodzić o przypadek śmierci najzupełniej naturalnej. O kogoś, kto nie mógł sobie pozwolić na normalny pochówek. W dzisiejszych czasach to całkiem sporo kosztuje… prawdopodobnie zgodnie z ostatnią wolą zmarłego wdowa przekazała głowę i brakującą resztę na cele badawcze.

Van Veeteren odchrząknął.

– Ustalenie przyczyny śmierci pewnie jeszcze trochę potrwa – wyjaśnił, po czym wetknął sobie między dolne zęby wykałaczkę. – Na tym, co zostało, na pierwszy rzut oka nie widać śladów żadnych śmiertelnych obrażeń… ale zazwyczaj odcięcie głowy już wystarczy, żeby człowiek umarł.

– Meusse nie jest specjalnie zachwycony tymi zwłokami – podjął znowu Reinhart. – I trudno mu się dziwić. Leżały w rowie w tym rozkładającym się dywanie co najmniej całą zimę. Na zmianę zamarzały i rozmarzały. Trochę podjadały je zwierzęta, choć wyraźnie nie przypadły im specjalnie do smaku… co prawda nie było też łatwo się do nich dostać. Częściowo leżały pod wodą… więc trochę się zakonserwowały, inaczej zostałby sam szkielet. Mówiąc krótko, wyglądają upiornie.

Hiller zawahał się.

– Dlaczego tamte… części ciała zostały odcięte, co sądzimy na ten temat?

My? – Münster zdziwił się w duchu. My sądzimy? Jak się dzisiaj czujemy? Czy to komenda policji, do cholery, czy szpital? A może dom wariatów, jak zwykł twierdzić Reinhart? Czasami trudno było to powiedzieć.

– Trudno powiedzieć – Van Veeteren powtórzył jego myśl. – Od czasu do czasu miewamy do czynienia z mordercami, którzy ćwiartują swoje ofiary, ale w tym przypadku chodziło raczej o utrudnienie identyfikacji.

– W ogóle się nie domyślacie, kto to mógł być?

Van Veeteren pokręcił głową.

– Oczywiście gruntownie przeczesujemy okolicę – rzekł Münster. – Przecież sam pan polecił, żeby… już od wczorajszego popołudnia dwadzieścia osób przeszukuje las… naturalnie oprócz nocy.

– Zupełnie niepotrzebnie – stwierdził Reinhart, wyjmując fajkę z kieszeni marynarki.

– Będziesz mógł zapalić, jak skończymy – oznajmił mu szef i spojrzał na zegarek. – Dlaczego niepotrzebnie?

Reinhart schował fajkę z powrotem do kieszeni i założył ręce na kark.

– Dlatego że niczego tam nie znajdą – wyjaśnił. – No bo jeśli już kogoś zabijam i zadaję sobie trud, żeby odrąbać nieboszczykowi głowę, stopy i dłonie, to raczej nie jestem tak bezdennie głupi, żeby ukryć je w tym samym miejscu co ciało. W gruncie rzeczy na całym świecie jest tylko jedno jedyne miejsce, gdzie na pewno nie uda się nam ich znaleźć – dokładnie tam, gdzie akurat ich szukamy. Sprytne posunięcie, muszę przyznać.

– All right – przerwał mu Hiller. – Pana komisarza wczoraj nie było, więc myślałem…

– No tak – odparł Van Veeteren. – Nigdy nie zaszkodzi przeszukać miejsca, gdzie odkryto ciało, ale myślę, że skończymy z tym dziś wieczorem. Tak czy inaczej, przez zimę zachowało się niewiele śladów, poza tym możemy być raczej pewni, że ten facet nie znalazł się tam żywy.

Szef policji znowu nie wydawał się przekonany.

– To jak zorganizujemy śledztwo? – spytał. – Trochę się spieszę…

Van Veeteren miał czas.

– No cóż – odparł. – Trzeba się zastanowić. Ilu ludzi chcesz włączyć do sprawy?

– Jest jeszcze ten przeklęty napad – rzekł Hiller, powoli wstając z miejsca. – I tamten szantażysta…

– I rasiści – uzupełnił Reinhart.

– Ten szantażysta… – powtórzył Hiller.

– Pieprzeni rasiści – dodał Reinhart.

– Niech to wszyscy diabli – rzucił Hiller. – Przyjdź jutro do mnie z samego rana, zobaczymy, jak wygląda sytuacja. A Heinemann jeszcze wciąż na zwolnieniu?

– Wraca w poniedziałek – poinformował Münster.

Przemilczał, że w związku z powrotem Heinemanna miał zamiar poprosić o kilka dni wolnego. Czuł, że prośba o urlop nie byłaby w tym momencie mile widziana.

– Czyli nie pozostaje nam nic innego, jak pracować dalej – oświadczył Hiller i zaczął wypychać wszystkich obecnych za drzwi. – Im szybciej wyjaśnimy tę sprawę, tym lepiej. Chyba nie jest, u diabła, niemożliwe ustalenie, kim był ten facet. Tak czy nie?

– Nic nie jest niemożliwe – odparł Reinhart.

– No i jakie wnioski pan inspektor wyciągnął? – odezwał się Van Veeteren, podając fotografie.

Münster przyjrzał się zdjęciom okaleczonego, pokrytego brązowymi plamami ciała oraz miejsca, w którym je znaleziono: okazało się całkiem nieźle wybrane – bujne poszycie, mnóstwo gałęzi, zarośnięty dół… nic dziwnego, że przez tak długi czas nikt nie odkrył zwłok. Wręcz przeciwnie; to, że ta biedna sześcioletnia dziewczynka akurat potknęła się o nie, można przypisać zupełnemu przypadkowi.

– Nie wiem – odpowiedział. – Wszystko wygląda na bardzo przemyślane.

Komisarz burknął:

– Przemyślane? No pewnie. Co do tego nie ma żadnych wątpliwości. A co sądzisz o tym okaleczeniu?

Münster zastanowił się chwilę.

– Moim zdaniem chodzi o identyfikację…

– A czy ty rozpoznajesz ludzi po stopach?

Münster pokręcił głową.

– No nie. Chyba że są na nich jakieś znaki szczególne. Tatuaże albo coś w tym rodzaju… Ile on miał lat?

– Meusse uważa, że mógł być między pięćdziesiątką a sześćdziesiątką, ale musimy poczekać z tym do wieczora. Jak powiedziałem, to nie są fajne zwłoki. Zdaje się, że przypadną w udziale tobie i Roothowi.

Münster spojrzał na niego.

– Dlaczego? A komisarz…?

Van Veeteren uniósł palec w napominającym geście.

– Ma pełne ręce roboty z tym przeklętym napadem. A Reinhart pewnie zaraz będzie piłował tych swoich terrorystów. Jeśli o mnie chodzi, to chcą mnie wziąć do szpitala i zajrzeć mi do brzucha… w pierwszym tygodniu maja. Czyli lepiej, żebyś przejął sprawę od razu na początku.

Münster poczuł, że się zaczerwienił.

– Oczywiście będę do dyspozycji, jeśli na czymś utkniesz – zadeklarował Van Veeteren.

Kiedy utknę, pomyślał Münster.

– Najpierw muszę do czegoś dojść, żeby móc na czymś utknąć – powiedział. – Czy Rooth sprawdził już listę zaginionych?

Komisarz wybrał jeden z numerów wewnętrznych i po pięciu minutach w pokoju stawił się inspektor kryminalny Rooth z plikiem wydruków komputerowych w dłoni. Opadł ciężko na krzesło i podrapał się po brodzie. Jego zarost był jeszcze rzadki i według Münstera nadawał mu wygląd obdartego włóczęgi. Ale właściwie to dobrze, że nie każdy z nich już z odległości stu metrów jest rozpoznawalny jako glina.

– Trzydzieści dwa zgłoszenia zaginięć w całym regionie w ciągu ostatnich dwóch lat – poinformował. – Mam na myśli osoby, które się nie odnalazły. Szesnaście w samym mieście. Przejrzałem z grubsza tę listę… jeśli przyjmiemy, że leżał w tamtym lesie co najmniej sześć miesięcy, a maksymalnie rok, to ktoś powinien był zgłosić jego zniknięcie między kwietniem a grudniem zeszłego roku. Ale zobaczymy, czy to się zgadza, kiedy Meusse będzie już gotowy…

– Jak to możliwe, żeby przepadało tylu ludzi? – spytał Münster. – Te liczby na pewno są prawdziwe?

Rooth wzruszył ramionami.

– Większość zwiewa za granicę. Najczęściej młodociani. Moim zdaniem, co najwyżej w piętnastu–dwudziestu procentach przypadków chodzi o jakieś przestępstwo… tak przynajmniej uważa Stauff, a on dobrze się w tym orientuje. W końcu znikają głównie ćpuny. Wynoszą się do Tajlandii czy Indii, mniej więcej w tamte rejony.

Van Veeteren pokiwał głową.

– To ilu delikwentów ci zostało?

Rooth zaczął przerzucać swoje kartki. Münster zauważył, że niektóre nazwiska są obwiedzione kółkiem, przy innych stoi znak zapytania, a kilka jest przekreślonych, ale wyraźnie brakowało tego jednego strzału w dziesiątkę.

– Niewielu – odparł Rooth. – Jeśli to był mężczyzna między pięćdziesiątką a sześćdziesiątką… mniej więcej metr siedemdziesiąt pięć wzrostu, licząc z głową i stopami… to właściwie mamy co najwyżej dwóch, ewentualnie trzech do wyboru.

Komisarz wpatrywał się w swoją wykałaczkę.

– Wystarczy nam jeden. Byleby ten właściwy.

– Ale przecież on wcale nie musiał być stąd – zauważył Münster. – Tak naprawdę nic nie wskazuje na to, że został zamordowany w pobliżu Behren… do zabójstwa mogło równie dobrze dojść gdziekolwiek indziej.

Rooth znowu pokiwał głową.

– Jeśli weźmiemy pod uwagę cały kraj, to mamy do wyboru siedmiu, ośmiu. Ale zanim zaczniemy szukać potencjalnych wdów, powinniśmy poczekać na wyniki sekcji.

– Niewątpliwie – potwierdził Van Veeteren. – Im mniej osób będzie musiało go oglądać, tym lepiej.

– W porządku – odezwał się Münster po chwili milczenia. – A co mamy robić do tej pory?

Van Veeteren odchylił się na krześle tak mocno do tyłu, że aż głośno zaskrzypiało.

– Proponuję, żebyście sobie we dwóch gdzieś przysiedli i wymyślili sensowną taktykę działania. Powiem Hillerowi, że to wy zajmujecie się sprawą… ale, jak już wspomniałem, w razie czego jestem do dyspozycji.

– No dobrze – zaczął Rooth, kiedy usiedli w kantynie przy kawie. – To co, uwiniemy się w tydzień?

– Czemu nie – zgodził się Münster. – Kiedy Meusse miał być gotów?

Rooth spojrzał na zegarek.

– Chyba za godzinę. Może pojedziemy do niego razem? Co ty na to?

Münster potaknął.

– A co z naszym niezastąpionym detektywem – opinią publiczną? – spytał. – W gazetach już sporo o tym pisali.

Rooth pokręcił głową, połykając jednocześnie pół słodkiej bułki.

– Na razie nie wpłynęło nic sensownego. Krause rejestruje wszystkie informacje i wskazówki. W dzisiejszych wieczornych wiadomościach, i w radiu, i w telewizji, pojawi się nasze ogłoszenie, ale to musi być chyba jeden z tych.

Wskazał łyżeczką na kartki z listą. Münster przysunął je do siebie i zaczął przyglądać się notatkom Rootha. Trzy nazwiska były otoczone podwójną linią, to prawdopodobnie najpewniejsze kandydatury.

Potencjalni zamordowani, okaleczeni i byle jak pogrzebani w zarośniętym rowie niedaleko Behren. Przeczytał szybko:

Claus Menhevern

Drouhtens vej 4, Blochberg

ur. 1937

zgłoszenie zaginięcia: 1.06.1993

Pierre Kohler

Armastenstraat 42, Maardam

ur. 1936

zgłoszenie zaginięcia: 27.08.1993

Piit Choulenz

Hagmerlaan 11, Maardam

ur. 1945

zgłoszenie zaginięcia: 16.10.1993

– Tak – odezwał się, z powrotem przesuwając kartki po stole. – To chyba musiał być któryś z nich.

– Na pewno – potwierdził Rooth. – Uporamy się z tym w ciągu tygodnia. Tak coś czuję.

4

Wyszedł z komendy godzinę wcześniej niż zwykle i pojechał prosto do domu. List leżał tam, gdzie go zostawił, na regale w przedpokoju. Otworzył go i przeczytał na nowo. Jego treść się nie zmieniła.

Niniejszym mamy przyjemność poinformować, że termin operacji Pańskiego Cancer Coli Adenocarcinom przewidzieliśmy na wtorek, 5 maja.

Prosimy Pana o potwierdzenie terminu listownie lub telefonicznie do 25 kwietnia oraz o stawienie się na oddziale 46B najpóźniej w środę, 4 maja, o godzinie 21.00.

Po operacji będzie konieczny 2–3-tygodniowy pobyt w szpitalu, o czym wspominamy, aby mógł Pan odpowiednio dostosować swoje plany zawodowe i prywatne.

Serdecznie pozdrawiam

Marieke Fischer, sekretarz administracji szpitalnej

Gemejnte Hospitaal, Maardam

Niech to szlag, zaklął w duchu. Następnie spojrzał na dane adresowe szpitala na samym dole kartki, wybrał numer i czekał.

Odebrała młoda kobieta. Ocenił, że mogła mieć co najwyżej dwadzieścia pięć lat. Jak jego córka.

– Wobec tego się stawię – oznajmił.

– Przepraszam, a z kim rozmawiam? – spytała.

– Komisarz Van Veeteren, oczywiście. Mam raka jelita grubego, a doktor Moewenroedhe zamierza go wyciąć, więc…

– Momencik.

Czekał. Po chwili kobieta odezwała się znowu.

– Piątego maja, tak. Zanotowałam. Zapraszamy dzień wcześniej, rezerwuję dla pana miejsce na oddziale 46B. Czy ma pan jeszcze jakieś pytania?

Czy to boli? – przemknęło mu przez głowę. Czy przeżyję? Ile procent pacjentów nie budzi się z narkozy?

– Nie – odpowiedział. – Poinformuję, jeśli zmienię zdanie.

Miał wrażenie, że w ciszy, jaka zapadła, słyszy jej zdziwienie.

– Dlaczego miałby pan zmienić zdanie?

– Bo być może będę zajęty czymś innym. Nigdy nie wiadomo.

Kobieta zawahała się chwilę.

– Czy pan obawia się operacji, panie Van Veeteren?

– Obawiam się? Ja?

Próbował się roześmiać, ale sam doskonale słyszał, że zabrzmiało to raczej jak głos zdychającego psa. Miał nieco doświadczenia w tym względzie.

– Tak więc – kobieta zaczęła przyjaźnie – aby pana uspokoić, mogę zapewnić, że doktor Moewenroedhe jest jednym z naszych najlepszych chirurgów, a poza tym pański przypadek nie należy do szczególnie skomplikowanych.

Może nie, ale to mój brzuch, pomyślał Van Veeteren. I moje jelito. Mam je już dosyć długo i jestem do niego trochę przywiązany.

– W każdej chwili, kiedy pan zechce, może pan do nas zadzwonić i zadać pytanie. Jesteśmy tu po to, żeby pomagać.

– Dziękuję, dziękuję – westchnął. – Tak czy inaczej, odezwę się jeszcze przed terminem. Do usłyszenia.

– Do zobaczenia, panie Van Veeteren.

Jeszcze przez kilka sekund stał nieruchomo z listem w ręku. W końcu przedarł go na cztery kawałki i wyrzucił do kosza.

Niecałą godzinę później, siedząc na balkonie, pochłaniał swoje dwie pieczone kiełbaski z sałatką ziemniaczaną. Popijał to ciemnym piwem i właśnie zaczął się zastanawiać, czy mimo wszystko nie zejść na dół do kiosku po paczkę papierosów. Wykałaczki się skończyły, a wieczór był całkiem ładny.

Przecież i tak trzeba umrzeć, pomyślał.

Usłyszał, jak zegar na wieży kościoła w Keymer wybija szóstą. Na szafce nocnej w pokoju leżały dwie do połowy przeczytane powieści, ale w tym momencie dotarło do niego, że jeszcze przez jakiś czas pozostaną niedoczytane do końca. Brakowało mu wewnętrznego spokoju. Lęk ostrzył już sobie szpony i nie było żadną tajemnicą, co jest tego przyczyną.

Powietrze było łagodne. Kojący, delikatny wiaterek wpełzał między barierki balkonowej balustrady, a słońce jak czerwona kula wisiało nad dachem browaru po drugiej stronie Kloisterlaan. W krzewach bzu za stojakiem na rowery szczebiotały niewielkie ptaszki.

To ja, pomyślał. Słynny komisarz Van Veeteren. Pięćdziesiąt siedem lat, osiemdziesiąt osiem kilo wagi, gliniarz z rakiem jelita grubego. Za dwa tygodnie mam całkiem dobrowolnie położyć się na stole operacyjnym i pozwolić, żeby jakiś kompletnie niesprawdzony czeladnik rzeźnicki wyciął mi jedenaście centymetrów mojego ciała. Niech to szlag.

Nieznaczny dyskomfort zaczynał dawać o sobie znać w dolnej części brzucha, ale teraz bywało tak zawsze, kiedy coś zjadł. Nie był to jednak ból. Tylko takie drobne podrażnienie. Powinien właściwie się cieszyć, bo pieczone kiełbaski z całą pewnością nie znajdują się na liście dietetycznych produktów, którą mu wręczono po pierwszych badaniach w lutym. No i co z tego, do cholery? Do czasu operacji nie zamierzał dać się zwariować. Jeśli potem wszystko będzie dobrze, to może wtedy pomyśli o nowych nawykach. O zdrowiu i całej reszcie, która się z tym wiąże.

Wszystko ma swój czas.

Sprzątnął ze stołu. Poszedł do kuchni i wstawił brudne naczynia do zlewu. Następnie w salonie zaczął bez celu przeglądać płyty CD i kasety.

Jedenaście centymetrów mojego ciała, pomyślał i nagle przypomniały mu się zdjęcia z dzisiejszego przedpołudnia.

Bezgłowy mężczyzna spod Behren.

Bez głowy, bez dłoni i bez stóp.

Mogłoby być gorzej, uznał.

Między pięćdziesiątką a sześćdziesiątką, twierdzi Meusse.

Zgadza się. Może nawet byli równolatkami? Pięćdziesiąt siedem. Dlaczego nie?

Mogłoby być znacznie gorzej.

Dziesięć minut później siedział w samochodzie, a z głośników grzmiał chór Monteverdiego. Ciemno zrobi się dopiero za jakieś półtorej godziny. Czyli czasu jest dosyć.

Chciał się tylko rozejrzeć, rzucić okiem. Nic więcej. Nie miał nic szczególnego na myśli.

Wszystko ma swój czas, to jasne.

5

– No i jak tam sprawy sercowe? – spytał Münster, kiedy już usiadł obok Rootha w jego starym citroënie. Musieli mieć jakiś temat do rozmów niezwiązany z pracą.

– Nic się nie dzieje – odpowiedział Rooth. – Czasami sobie myślę, że przydałby się taki zastrzyk, który pozwoliłby raz na zawsze pozbyć się pożądania.

– No co ty – odparł Münster, żałując, że poruszył ten wątek.

– Bo kobiety są jakieś dziwne – ciągnął Rooth. – Przynajmniej te, na które ja trafiam. W zeszłym tygodniu zaprosiłem jedną taką – rudowłosą donnę z Oosterbrügge, która robiła u nas w mieście jakiś kurs pielęgniarski. Wybraliśmy się do kina, a potem do Krausa, a kiedy później ją spytałem, czy nie wpadłaby do mnie na kieliszek wina, to wiesz, co mi odpowiedziała?

– Nie mam pojęcia.

– Że spieszy się do swojego chłopaka. Bo przyjechał do miasta i czeka na nią w hotelu dla pielęgniarek.

– Niesamowite – odparł Münster.

– Po prostu masakra – dodał Rooth. – Nie, nie, chyba powoli robię się za stary, żeby uganiać się za kobietami. Może lepiej dać ogłoszenie w gazecie. Kurmannowi z dochodzeniówki udało się w ten sposób trafić prawdziwy los na loterii… ale do czegoś takiego trzeba mieć piekielne szczęście.

Zamilkł i skoncentrował się na wyprzedzaniu niebieskiego wozu meblowego, żeby nie wjechać prosto na tramwaj linii 12. Münster zamknął oczy, a kiedy z powrotem uniósł powieki, stwierdził z ulgą, że się im udało.

– A co u ciebie? – spytał Rooth. – Wciąż żadnych zgrzytów z najpiękniejszą policjantką świata?

– Istny raj – rzekł Münster i po krótkim zastanowieniu musiał przyznać, że wcale nie przesadza. Synn to po prostu Synn. Od czasu do czasu niepokoiło go tylko pytanie, co taka kobieta jak ona może w nim widzieć – w kiepsko zarabiającym gliniarzu, o dziesięć lat od niej starszym i zapracowanym tak bardzo, że prawie w ogóle nie starcza mu czasu ani dla niej, ani dla dzieci. Dlatego nierzadko dochodził do wniosku, że dostał od losu coś, na co nie zasłużył, i że pewnie wcześniej czy później będzie musiał za to zapłacić.

Ale po co się martwić na zapas? Ma przecież udane małżeństwo, dwójkę dzieci; może lepiej po prostu być wdzięcznym i się cieszyć. Tak czy siak, nie zamierzał omawiać swoich rozterek z inspektorem kryminalnym Roothem.

– Powinieneś zgolić tę brodę – powiedział. – Gdybym był kobietą, nigdy bym…

Rooth przeciągnął dłonią po swojej szczęce i zerknął w lusterko wsteczne.

– Cholera – rzekł. – Moim zdaniem wcale nie wygląda źle. Nie jestem przekonany, czy ty faktycznie znasz się na kobietach.

– W porządku – odparł Münster. – Rób, jak chcesz. To co z Meussem?

– Chyba musimy jak zwykle zaprosić go na szklaneczkę – odpowiedział Rooth, zajeżdżając właśnie przed zakład medycyny sądowej. – Co ty na to?

– Tak chyba będzie najprościej.

Lekarz medycyny sądowej Meusse nie uporał się jeszcze ze zwłokami dostarczonymi tego dnia, toteż Münster i Rooth woleli nie przeszkadzać mu w pracy i postanowili poczekać w jego biurze.

Przyszedł jakieś dwadzieścia pięć minut później, niż się umówili, i Münster od razu poznał, że Meusse ma za sobą ciężki dzień. Jego kruche ptasie ciało bardziej niż zwykle przypominało szkielet, twarz przybrała barwę popiołu, a oczy za grubymi szkłami okularów jakby jeszcze głębiej zapadły się w oczodołach – jak gdyby napatrzyły się do przesytu na zło i zepsucie tego świata. Münster miał już dość, kiedy zaledwie przez pięć sekund rzucił okiem na okaleczone ciało i przez dziesięć sekund na zdjęcia, a domyślał się, że lekarz sądowy babrał się w tych gąbczastych zwłokach co najmniej dziesięć albo dwanaście godzin.

Meusse przywitał ich bez słów, po czym zdjął z siebie poplamiony biały kitel i powiesił go na wieszaku koło drzwi. Umył ręce pod kranem, a potem założył leżącą na biurku marynarkę. Kilkakrotnie pogładził dłonią swoją kompletnie łysą czaszkę i westchnął.

– To co, moi panowie?

– Może lepiej będzie się nam rozmawiało przy szklaneczce naprzeciwko? – zaproponował Rooth.

Bar Fix leżał zaraz po drugiej stronie ulicy, wystarczyło wyjść z zakładu medycyny sądowej tylnym wyjściem.

Meusse szedł przodem z rękami w kieszeniach i uniesionymi do góry ramionami. Dopiero po sporym geneverze i połowie kufla piwa był gotów włączyć się do rozmowy. I Münster, i Rooth spotykali się z nim niejeden raz, dlatego dobrze wiedzieli, że nie ma sensu go ponaglać – ani próbować mu przerywać, kiedy już zacznie mówić. Odpowiedzi na ewentualne pytania padały zawsze dopiero wtedy, gdy skończył swoje sprawozdanie.

– No cóż, moi panowie – zaczął Meusse. – Widzę, że pan komisarz tym razem się nie pojawił. Co mnie nie dziwi. Trafiliście na faktycznie paskudne zwłoki. Jeśli wolno skromnemu patologowi wyrazić jakieś życzenie, to prosiłbym, abyście w przyszłości wykopywali je trochę wcześniej. Nie jesteśmy przyzwyczajeni do ciał, które leżą i gniją Bóg wie jak długo… trzy, maksymalnie cztery miesiące, mniej więcej taka jest granica. Dziś po południu jeden z moich asystentów nie dał rady i zostawił mnie samego. To fakt.

– No a ile lat miała ofiara? – rzucił Rooth, gdy Meusse pochylił się nad kuflem.

– Jak powiedziałem: te zwłoki były nieprzyzwoicie nieapetyczne.

Nieapetyczne, powtórzył w myślach Münster. W tym momencie przypomniało mu się, że Meusse opowiedział mu kiedyś, jak bardzo jego życie się zmieniło i stało się ponure w następstwie wykonywania tej niewdzięcznej profesji. Jak w wieku trzydziestu lat został impotentem, jak pięć lat później opuściła go żona, jak mając czterdziestkę, przeszedł na wegetarianizm, i jak po dojściu do pięćdziesiątki przestał niemal całkowicie przyjmować stałe pokarmy… bo własne ciało i jego życiowe funkcje w miarę upływu lat robiły się dla niego coraz bardziej odpychające. Wzbudzają we mnie jedynie wstręt i odrazę – zwierzył się pewnego popołudnia Münsterowi i Van Veeterenowi, gdy przy jakiejś okazji wypili zdecydowanie więcej niż zwykle.

Chyba nie ma się co dziwić, pomyślał Münster. To pewnie naturalne zjawisko.

– Określenie, kiedy w przybliżeniu nastąpiła śmierć, jest trudne – kontynuował Meusse, zapalając cienkiego papierosa. – Powiedziałbym, że osiem miesięcy temu, ale mogę się mylić o dwa miesiące w jedną albo w drugą stronę. Wyniki z laboratorium będziemy mieli za jakieś parę tygodni. Obawiam się, że jeśli chodzi o przyczynę śmierci, sprawa wygląda równie kiepsko. Pewne jest jedynie to, że delikwent umarł dużo wcześniej, zanim znalazł się w tym dole. Co najmniej dwanaście godzin. A może całą dobę. Na dywanie prawie nie ma krwi, w zwłokach też jest jej mało. Obcięcie głowy i okaleczenie rąk i nóg nastąpiło wcześniej. Mówiąc wprost: krew zdążyła już wyciec.

– A jak dokonano okaleczenia? – spytał Münster.

– Nieprofesjonalnie – odparł Meusse. – Prawdopodobnie siekierą. I to chyba niezbyt dobrze naostrzoną, czyli musiało to trochę potrwać.

Wypił piwo do ostatniego łyka. Rooth wstał, aby przynieść następną szklankę.

– O przyczynie śmierci można powiedzieć jedynie tyle, że musiała się kryć w głowie.

– W głowie? – powtórzył Rooth.

– Tak, w głowie – potwierdził Meusse i jakby dla jasności wskazał palcem na swoją łysą czaszkę. – Mógł dostać kulkę w łeb albo zginął od ciosu siekierą, ale tak czy inaczej, zmarł wskutek urazu głowy. Pominąwszy okaleczenie i rozkład, tułów jest nienaruszony… oczywiście nie biorę pod uwagę uszkodzeń wtórnych spowodowanych przez wygłodniałe lisy i wrony, które dobrały się do zwłok w paru miejscach. Ale to są zmiany nieistotne. Dywan i woda w rowie miały działanie niejako konserwujące… albo przynajmniej spowolniły proces rozkładu.

Münster uniósł swoją szklankę z piwem, ale zaraz odstawił ją z powrotem na brudny stół.

– Jeżeli chodzi o wiek i cechy szczególne – kontynuował Meusse niestrudzenie – szacujemy, że mógł mieć pięćdziesiąt pięć do sześćdziesięciu lat, sto osiemdziesiąt trzy do sześciu centymetrów wzrostu i był raczej delikatnej budowy, sądząc po lekkim szkielecie. Powiedziałbym, że był zbudowany dosyć proporcjonalnie. Żadnych złamań kości nóg czy rąk, żadnych blizn pooperacyjnych. Być może na ciele znajdowały się inne, bardziej powierzchowne blizny czy narośle, ale uległy rozkładowi albo przylepiły się do dywanu. Identyfikację dodatkowo utrudnia swego rodzaju symbioza, do której doszło między ciałem a tkaniną dywanu. Można by powiedzieć, że oba te obiekty stopiły się albo właściwie rozpuściły w sobie.

– A niech to szlag – odezwał się Rooth.

– No właśnie – odparł Meusse. – Jakieś pytania?

– Czyli nie ma żadnych znaków szczególnych? – dopytał Münster.

Nagle Meusse się uśmiechnął. Jego wąskie wargi uniosły się do góry, odsłaniając dwa rzędy zaskakująco białych i zdrowych zębów.

– Jest jeden – powiedział, nie pozostawiając wątpliwości, że powstała sytuacja jest dla niego źródłem przyjemności. Bo oto wreszcie miał tę ponurą satysfakcję, że chociaż przez kilka nędznych sekund mógł wystawić na tortury swoich rozmówców. Triumf dumy zawodowej, pomyślał Münster.

– Zakładając, że sprawca starał się usunąć wszystko, co mogłoby ułatwić identyfikację, jedną rzecz przegapił – wyjaśnił Meusse.

– Co takiego? – spytał Rooth.

– Jądro – powiedział krótko Meusse.

– Co? – zdziwił się Münster.

– Ofiara ma tylko jedno jądro – doprecyzował Meusse.

– Trup z jednym jajem? – zapytał Rooth z ubawioną miną.

– No proszę – rzekł Münster. – To na pewno bardzo nam pomoże.

Choć nie była to zamierzona ironia z jego strony, zauważył od razu, że swoją uwagą uraził skromnego lekarza sądowego. Kaszlnąwszy, próbował odwrócić jego uwagę i wzniósł szklankę do góry, jednak na próżno.

– Jeśli chodzi o dywan, porozmawiajcie jutro z Van Impem. Teraz muszę już iść. Z samego rana na waszych lśniących na wysoki połysk biurkach będzie leżał raport na piśmie.

Dopił swoje piwo do końca i podniósł się z krzesła.

– Dzięki – rzekł Rooth.

– Do zobaczenia, panowie – pożegnał się Meusse. – Będziemy wdzięczni, jeśli w najbliższych dniach nie przywleczecie nam znowu jakiegoś kolejnego zleżałego korpusu.

W drzwiach zatrzymał się na chwilę.

– Ale jeżeli przypadkiem natkniecie się na te brakujące części, to ma się rozumieć, chętnie poskładamy wszystko do kupy. Zawsze do usług.

Münster i Rooth siedzieli jeszcze kilka minut, popijając piwo.

– Z jakiego powodu można mieć tylko jedno jądro? – spytał Rooth.

– Nie wiem – odparł Münster. – Ale jedno w zasadzie wystarczy. Może to drugie sobie uszkodził. I musiał je usunąć albo coś w tym rodzaju.

– A nie mógł mu go zjeść jakiś zwierzak w tym rowie?

Münster wzruszył ramionami.

– Mnie nie pytaj. Ale skoro Meusse twierdzi, że nie było go już wcześniej, to na pewno wie, co mówi.

Rooth skinął głową.

– Cholernie przydatny trop – rzekł.

– Owszem – zgodził się z nim Münster. – Akurat taka informacja jest na pewno do znalezienia we wszystkich rejestrach osobowych. Uwaga: osobnik z jednym jajem! Nadal uważasz, że uporamy się z tą sprawą w ciągu tygodnia?

– Nie – przyznał Rooth. – Ale rok może nam wystarczy. Idziemy?

Jadąc z powrotem na komendę, prawie się nie odzywali. Stwierdzili jedynie, że trzeci mężczyzna z listy potencjalnych kandydatów, Piit Choulenz z Hagmerlaan, prawdopodobnie jest za młody, by mógł być brany pod uwagę.

Jak wynikało z danych, nie skończył jeszcze pięćdziesięciu lat, a choć Meusse podkreślał, że dokonana przez niego ocena wieku ofiary jest dalece nieprecyzyjna, Rooth i Münster dobrze wiedzieli, że on rzadko się myli. Nawet w czystych spekulacjach.

Ale już Claus Menhevern i Pierre Kohler wchodzili w rachubę z całą pewnością. Toteż wiadomo było, że każdy z nich zajmie się swoim. Nie musieli się nad tym specjalnie rozwodzić.

– Którego chcesz? – spytał Rooth.

Münster zerknął na nazwiska.

– Może być ten Pierre Kohler – zdecydował. – Dobrze by było załatwić to jeszcze dziś wieczorem.

Rooth spojrzał na zegarek.

– Jasne – zgodził się. – Dopiero siódma. Porządny glina nie wraca do domu przed dziewiątą.