Jan Jakub Kolski

Egzamin z oddychania

Fragment

ŚMIERĆ STARCA

Umieram. Leżę w łóżku w Popielawach, oddycham płytko i zachłannie, przedzieram się przez mgłę coraz gęstszą, szukam jakiegoś prześwitu, ale ta pieprzona mgła nie chce się skończyć. Żadnego tunelu ze światłem, żadnego filmu do tyłu – od starości do dzieciństwa. Niczego takiego. Tylko strach. Dużo cuchnącego strachu. Odchodzę. Czuję, jak wszystko we mnie zwalnia. Boję się. Mam dziewięćdziesiąt trzy lata. Chciałbym jeszcze pożyć.

Wieczór. Drewniany dom nad stawem. Mgła. Psy szczekają bez zapału. Nie mają sobie wiele do powiedzenia, dwa słowa tylko: „Umiera stary”.

Leży w łóżku pod oknem. Jest wysuszony, nakropiony wątrobianymi plamami, nastrzyknięty siecią bladych naczyń krwionośnych. Boi się. Ma za mało siły, by to ukryć. I za mało dumy. Zresztą wcale nie wiadomo, czy by chciał. Cuchnie i to mu chyba przeszkadza najbardziej; ten smród gówniany, pomieszany z kwaśno-słodkim odorem moczu i mdłą nutą starczego potu. Właśnie przełyka ślinę, szuka kogoś wzrokiem, wysila zetlałe nerwy, by naostrzyły spojrzenie. Chce zobaczyć. Męczy się. Wreszcie dostrzega.

Ona trzyma go za rękę. Tak jak należy. Krucha, nieludzko delikatna dłoń, z palcami ułożonymi tak elegancko, jakby grały muzykę. Każdy palec osobny: pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty, ale wszystkie ułożone w komplet prawie nie z tego świata. Maleńka dłoń przytula i opowiada o nieuchronności. Czule. Bardzo czule.

Umieram. Nie potrafię już nabrać powietrza. Bolą mnie płuca. Krew błaga o odrobinę tlenu. Prawie słyszę, jak pękają pęcherzyki i jęczą wysychające oskrzela. Piasek w tchawicy i ogień schodzący w dół. Jakby ktoś sypnął garść gorącego popiołu do gardła. Jestem przerażony. Duszę się. Gdzie jesteś, Moja Matko?! Przeprowadź mnie!

Starzec otwiera usta. Chce coś powiedzieć, ale głos zostaje w gardle. Zamiast niego w powietrzu zawisa smród jednego z ostatnich, wykradzionych, nadliczbowych oddechów. Spogląda na Dziwkę. Chyba ją widzi. Próbuje wyznać.

*

Żyłem. Dostałem wszystko. Nie po kolei, ale... wszystko. Przychodziło samo. Cierpiałem, nie cierpiałem. Wreszcie – za późno – przyszłaś TY, moja Dziwka, moja miłość śmiertelna. W dniu spotkania w stołówce Najwyższej Szkoły Filmowej Świata zacząłem w tej samej chwili żyć i umierać, wspinać się i schodzić w dół.

Dziwka uśmiecha się. Ma jakieś sześćdziesiąt lat, czarne oczy, posiwiałe włosy, śniadą skórę. Jest krucha i piękna. Delikatna. Jako dziecko grała w jego filmach. „Proszę, niech pan na mnie poczeka... jakieś dziesięć lat, aż dorosnę. Niech pan nie odrzuca tych słów tylko dlatego, że wypowiada je mała dziewczynka... Mam dwanaście lat, ale wiem, co czuję. Kocham pana najbardziej na świecie”.

Teraz pomaga mu umrzeć. Gdyby mogła, oddałaby mu oddech, tętno, ciśnienie krwi. Gdyby mogła, umarłaby zamiast niego. Tego nie trzeba się domyślać, bo czarne oczy wyświetlają taki film. Wszystko widać jak na ekranie. Przeprowadza go na drugą stronę. Trzyma starca za dłoń, gra opuszkami palców po zeschniętym pergaminie. Żeby bał się jak najmniej. Ale on się boi przeraźliwie. Nie jest wystarczająco uprzejmy.

Żyłem, robiłem filmy, byłem nauczycielem i mistrzem, byłem ojcem, draniem i dobrym człowiekiem. Teraz sram ze strachu i to jest moje ostatnie wypróżnienie. Już nigdy nic nie wejdzie w ten organizm i nic z niego nie wyjdzie. Żadne gówno. Kocham cię, Dziwko, za największą miłość świata, której nie musiałem przyglądać się z boku ani robić o niej filmu. Szkoda. Czarno. Nic nie ma. Jebać to.

Noc. Ta sama. Przy Starym leży jego pies. Burek. Duży przekarmiony mieszaniec. W nogach, na zimnych już kościach leżą dwa koty. Są trochę zdziwione deficytem ciepła. Mruczą z przyzwyczajenia, ale kocia wibracja nie wytwarza niczego. A raczej wytwarza NIC. Pustkę.

Dłoń Dziwki pojawia się z czerni. Otwiera szufladę. Szuflada skrzypi, kobieta zatrzymuje się w pół ruchu, potem uśmiecha się przepraszająco. Nikogo już nie obudzi. Sięga po coś. Za chwilę wydobywa dziesiątki wymyślnych majtek, majteczek, pasów do pończoch, staników, halek. Desusy są prześwitujące, błyszczące, obrobione koronkami w różnych kolorach: czerwonym, czarnym, złotym i białym. Niektóre są tak małe, zrobione z tak niewielkiej ilości materii, że odrzucone na bok przez chwilę wiszą w powietrzu. Jak mgła.

Ubiera się. Zrzuca szlafrok, zakłada kurewskie majteczki, potem pas z czerwoną koronką, czarne pończochy i stanik. Przez otwarte okno dyszy noc; świerszczami, żabami od stawu, burkami od pól. Dziwka włącza radio i zamyka okno. Nie chce słuchać nocy. Za chwilę schodzi po schodach. Na nogach ma najwyższe szpilki, te, których nienawidził: „To nie są twoje buty. Chodzisz w nich jak dziwka. Nie jesteś dziwką. Jesteś Matką Boską. No chodź już, chodź. Pokręć tą twoją zadzierzystą dupką...”.

Staje przed nim. Teraz – nie kiedyś. Staje przed trupem. Jest wymalowana jak na kurewskie wyjście, na układ.

– Dżuku – odzywa się. – Ubrałam dla ciebie ten pierwszy komplet. Ten z pierwszej nocy. Pamiętasz? Dupkę miałam wtedy twardą jak kamień. Skarżyłeś się, że poobijałam ci podbrzusze, a to była twoja wina... to ty nadziewałeś mnie na siebie tak mocno. Klęczałeś za mną, trzymałeś mnie za biodra i nabijałeś na siebie jak szmacianą lalkę. Nogi mi wisiały w powietrzu jak pajacykowi.

Dżuk nie odpowiada. Nie chce mu się. Przez tyle lat musiał chcieć, musiał zapewniać, zarabiać, utrzymywać, pocieszać, przytulać, tłumaczyć, nie umierać ze strachu, ale teraz – kiedy już nie żyje – nie musi chcieć. Wydaje się nawet, że po zakrzepłej twarzy błąka się uśmiech ulgi. Tymczasem ona, Dziwka, odwraca się do niego plecami, pochyla, wypina ciągle zgrabny tyłek i zaczyna nim kręcić jak gwiazdeczka z filmów porno – w lewo i w prawo, potem dookoła w jedną i dookoła w drugą stronę.

Śniade plecy. Trochę już matowe, trochę już przygasłe i pomarszczone, ale ciągle dziewczęce – filigranowe i... wzruszające. Pod karkiem wytatuowany kot. Śpi zwinięty w kłębek. Po szyi schodzi ścieżka czarnych krótkich włosków. Kończy się kępką na grzbiecie kota. Dziwka tańczy. Kot na karku przeciąga się, ale zaraz zasypia na nowo. Pod kotem długa linia arabskiego napisu. Prowadzi wzdłuż kręgosłupa, aż prawie do pęknięcia nad pośladkami. Tak, pośladki Dziwki nie kończą się zwyczajnie. Nad kreseczką przedziałka zaczyna się jeszcze jedna krzywa kreska oparta o wystającą kość ogonową: „Dżuku, ja się rodziłam jakoś nienormalnie. Lekarz mnie ciągnął za nóżkę. Może od tego ta moja dupka tak krzywo pęknięta? Od tego, Dżuku? Jak myślisz?”. Dżuk już nie myśli. Odpoczywa na chmurach.

Arabski napis, ostatni tatuaż Dziwki: „Największą w życiu mądrością jest kochać z wzajemnością”.

Biodra zakreślają kolejne koło. Dziwka tańczy dla trupa. Arabski napis ogłasza miłość z wzajemnością. I mądrość. Największą Mądrość Świata.

MUSZELKA PO RAZ PIERWSZY

Trzydzieści osiem lat wcześniej. Dzisiaj. W dwa tysiące jedenastym roku. Jest wczesne lato. Jakiś czerwiec dość deszczowy. Dziwka ma na imię Muszelka. To od arabskiego nazwiska odziedziczonego po egipskim dziadku. Dżuk ma na imię Sandow. Na razie. Tak na niego mówią, bo jest atletycznie zbudowany. Jak przedwojenny siłacz. Niedługo będzie Dżukiem. Za kilka godzin. Ale na razie jako Sandow idzie drogą między łanami zielonkawego żyta, trzymając za dłoń Muszelkę. Dziwnie wyglądają. Jak ojciec i córka, chociaż on blondyn (kiedyś, zanim jeszcze wyłysiał), a ona czarna jak kruk. On nie jest piękny. Raczej dostojny, raczej mocny, chociaż przełamany tą delikatnością, która tak bardzo uwodzi kobiety. Ma pięćdziesiąt pięć lat, jest profesorem, uczy robienia filmów i sam je robi od dawna. Ona – Muszelka – jest od niego młodsza o trzydzieści trzy lata. Niewysoka, krucha, czarnowłosa i czarnooka. Ładna. Czarne włosy podbite ma niebieskością od spodu i posypane rudawym brązem po wierzchu. W czoło wrasta jej rozśmieszający trójkącik, rzadkość nazywana „wdowim czepkiem” – kępka czarnej sierści. Jak u Myszki Miki. Idą. Młode żytko paruje, wilgoć uderza w nozdrza, nad głową drą się skowronki. Wreszcie dochodzą. Pod lasem, pod ścianą wyliniałych świerków jest polana. Sandow zrzuca koszulę. Zostaje tylko w spodniach. Na nadgarstkach połyskują skórzane bransolety. Nosi je od dawna i od dawna nie pamięta po co. Zaczyna kręcić ramionami i rozluźniać kark. Rozgrzewa się. Muszelka też się rozbiera. Na twarzy skupienie, jak przed ważnym występem. Zdejmuje koszulkę, po niej stanik i buty. Wygląda pięknie; napięta skóra lśni, drobne mięśnie pracują, piersi połyskują potem. Nie patrzy na Sandowa. Stoi z opuszczonym łbem i dyszy z napięcia. Coś w niej wzbiera, jakaś fala poruszona pamięcią. W którejś chwili nie wytrzymuje. Bez uprzedzenia rusza w kierunku mężczyzny. Uderza go dłonią zwiniętą w pięść. Z półobrotu, z całej siły. Trafia w nos. Pęka skóra na grzbiecie nosa i tkanka rozchodzi się na boki. Za chwilę z obydwu dziurek wycieka krew. Sandow jest zdziwiony. Nie może uwierzyć.

– Chyba złamałaś mi nos...

Muszelka nie odpowiada. Bierze zamach i znów uderza Sandowa w twarz, potem jeszcze raz, w szyję. Wkłada w uderzenia całą zebraną siłę, a nawet jakiś naddatek wydobyty z najgłębszych zakamarków organizmu; z nagle ożywionej frustracji, wściekłości, żalu, podniecenia, gniewu i nienawiści. Ze wszystkiego. Bije. Uderza raz za razem, na oślep, w zapamiętaniu i furii. Sandow nie zasłania się. Poranione knykcie dziewczyny krwawią, znacząc twarz czerwonymi smugami. Coraz bardziej zdziwiony patrzy na Muszelkę, próbując odczytać, które uderzenie jest za co. Które za ojca, które za Nauczyciela Tańca, które za Tatuatora, które za fotografa alfonsa.

– Dlaczego cię wtedy nie było?! Dlaczego, kurwa?!

Kobieta zatrzymuje się na chwilę dla nabrania oddechu, chwieje się ze zmęczenia, patrzy spode łba, ogląda swoje okrwawione dłonie, znów zwija je w pięści i odchyla się do tyłu. Zamach. Tym razem pięść nie dociera do twarzy Sandowa. Mężczyzna przechwytuje ją w locie i odpowiada uderzeniem. Bije wierzchem dłoni, na odlew, z całej siły. Muszelka odlatuje do tyłu jak wystrzelona z procy. Upada na pokruszone gałązki i igliwie. Wstaje. Wyciera krew cieknącą z nosa, otrzepuje się z igieł. Cała jest mokra od potu. Uśmiecha się. Podchodzi.

– Tylko na tyle cię stać, pedale?! Przypierdol mi tak, żebym nie miała siły wstać! Potrafisz tak? No, potrafisz?

Sandow uderza jeszcze raz. Też otwartą dłonią, ale mocniej niż poprzednio. Głowa kobiety odskakuje. Z pękniętej wargi puszcza się krew. Zbiera ją językiem, zagarnia do ust, miesza ze śliną i wypluwa różowawą miazgę prosto w twarz Sandowa.

– Wiesz, kim jesteś, niusiu? Jesteś jebanym dżentelmenem, pedałem w różowych kapciuszkach, przedszkolakiem z kupą w rajtuzach. Jesteś, kurwa... nikim. No, przypierdolisz mi wreszcie czy popłaczesz się jak malutki zasrany nieptyś?

Dłoń Sandowa zwija się w pięść. Muszelka dostrzega to i garbi się odruchowo. W kąciku ust pojawia się uśmiech triumfu, ale zaraz gaśnie. Razem ze świadomością. Sandow uderza, Muszelka traci przytomność.

Leżą na wznak. Jedno przy drugim. Muszelka jest drobiną. Ma jakieś metr sześćdziesiąt, kolczyk w pępku i kolczyk w języku. Bawi się nim teraz, wodząc kulką po pęknięciach wargi. Namyśla się.

– Udawałam wtedy, że śpię. Starałam się oddychać głęboko i rytmicznie, ale podniecenie mi przeszkadzało. On... ojciec musiał to wiedzieć. Przecież nie był idiotą. Dotykał mnie... Zabierał moją rękę do tyłu i... Wiedział, że to nie było dla mnie nieprzyjemne. Czuł to i wykorzystywał bezwzględnie. Byłam dzieckiem, ale i trochę... kobietą. On to wyczuwał. A ja brzydzę się do dzisiaj... nie tyle tych wszystkich rzeczy... ile samej siebie. Brzydzę się tym, że to nie było nieprzyjemne. Miałam jedenaście lat. To działo się zawsze wtedy, kiedy przyjeżdżała prababcia. Ona spała z mamą w pokoju, a ja lądowałam w łóżku ojca, w sypialni. Miałam... jedenaście lat. Właśnie wygrałam casting do twojego filmu. Wygrałam, bo byłam najsmutniejszym dzieckiem na świecie.

Sandow płacze. Próbuje to robić dyskretnie, ale z piersi wydobywa się psi skowyt.

– Chciałam go zabić. Nawet napisałam sobie wypracowanie o jego śmierci. Dwie strony drobnym pismem. Przeczytać ci?

Nie czekając na odpowiedź, sięga do kieszeni. Wydobywa z niej dwie pomięte kartki. Rozkłada, czyta na głos.

„Właśnie zabiłam swojego ojca. Teraz chcę to opisać ze szczegółami. Najpierw jednak napiszę, że nie czuję się z tym źle, bo to, że mój ojciec nie żyje, zmieniło moje życie na lepsze. Mniej się teraz boję, mogę myśleć o przyszłości i na pewno będę lepiej spała w nocy. Na najbliższy czas zaplanowałam sobie same przyjemności. Na przykład, że pojadę autobusem do miasta na lody. Zjem ich bardzo dużo, bo mam pieniądze, które wyjęłam z kieszeni mojego zabitego ojca. A teraz opis morderstwa: Więc to się stało na działce babci. Najpierw w domku zbudowanym na jabłonce przygotowałam sznur do powieszenia mojego ojca. Taki biały, do bielizny. Na jego końcu wykonałam pętlę zaciskającą się pod wpływem pociągania. Sznur ukryłam pod indiańskim kocykiem z frędzelkami, ale najpierw jego koniec przywiązałam do grubej gałęzi. Potem wymyśliłam historyjkę o zepsutej lalce Barbie, której trzeba naprawić źle poruszającą się nogę i wyłamaną rękę. Ojciec bardzo lubił nazywać siebie specjalistą od wszystkich zepsutych rzeczy, więc chętnie przyjął zaproszenie na drzewo w celu naprawienia uszkodzonej lalki. Ja oczywiście tę Barbie sama specjalnie zepsułam, tak jak to napisałam wcześniej – jej nogę i rękę. Kiedy już byliśmy na jabłonce, ojciec uklęknął na podłodze domku i pochylił się nad zepsutą Barbie, a ja szybko wyjęłam spod kocyka sznurek i zarzuciłam mu od tyłu na szyję. Ojciec myślał, że to zabawa, że ja żartuję, więc zaśmiał się głośno i zaczął udawać, że się dusi. Wtedy ja cofnęłam się o dwa kroki, a potem z rozpędu pchnęłam go z całej siły, żeby spadł z podłogi domku. I tak się właśnie stało, dokładnie tak, jak zaplanowałam: ojciec przełamał barierkę i poleciał w dół. Coś krzyczał ze strachu, ale tylko przez chwilę, bo sznurek się skończył, szarpnął i pętla się zacisnęła. Wtedy usłyszałam, jak charczy, a z ust zaczęła mu wypływać ślina. Obydwiema rękoma próbował się podciągnąć na sznurku, ale nie miał już na to siły. A ja czekałam i przyglądałam się z zaciekawieniem. To było naprawdę bardzo ciekawe i dziwne. Ojciec szukał mnie wzrokiem, a kiedy mnie znalazł, spojrzał na mnie inaczej niż dotąd. Jakby chciał mnie o coś zapytać albo jakby nie mógł uwierzyć w to, co mu się przytrafiło, i prosił o cofnięcie wyroku śmierci. Ale wyroku nie można już było cofnąć. Zresztą nawet gdyby można było cofnąć, ja bym wcale tego nie chciała. To był wprawdzie straszny widok, ale było w nim też coś miłego. Sądzę, że to miłe wzięło się stąd, że prawdopodobnie mam niedobre serce i jestem okrutnym dzieckiem. Może zresztą z tego powodu ojciec upodobał sobie te dorosłe zabawy ze mną? Może chciał mnie ukarać za mój niedobry charakter? Nie wiem i już się tego nigdy nie dowiem. Ale to jeszcze nie koniec opisu zabójstwa. Kiedy mój ojciec przestał się już poruszać, zwiesiłam się na sznurku i zjechałam na wprost jego twarzy. Chciałam z bliska sprawdzić, czy jego oczy na pewno nie żyją i czy już nie oddycha. Wisiałam tak chyba z pięć minut, wpatrywałam się w jego twarz i czekałam na jakiś znak życia. Ale żaden znak się nie pojawił. Wtedy zeskoczyłam na ziemię i pobiegłam do szopki po dwie butelki z benzyną i zapałki. Kiedy wróciłam, wspięłam się na domek na drzewie i z góry bardzo dokładnie polałam ojca benzyną, a potem zapaliłam zapałkę i zrzuciłam ją na dół. Wybuchła kula ognia, która mnie bardzo przestraszyła i dodatkowo opaliła mi brwi oraz trochę włosów. Ciało ojca bardzo szybko zajęło się ogniem, potem przepalił się sznurek i ciało spadło na ziemię. Ja uciekłam na łąkę”.

Muszelka kończy czytanie i spogląda na Sandowa. W spojrzeniu widać narodziny tkliwości. Czarne oczy patrzą i patrzą. Otwiera usta, chce coś powiedzieć, ale nie jest pewna przygotowanych słów. Wygląda tak, jakby kłóciła się ze sobą samą o niewypowiedziane jeszcze racje.

– Widzisz, zabiłam ojca – odzywa się wreszcie. – Powiesiłam go i spaliłam. Ale ta nieobecność nie zachwiała równowagą we wszechświecie, bo ty się urodziłeś na jego miejsce. Stworzyłam cię. Zaraz po tym okrutnym morderstwie. Jestem twoją matką i córką. Uwierz. Urodziłam cię naprawdę. Wyszedłeś nie tylko z mojej głowy, ale i z mojego brzucha. Nie, nie dosłownie, to przecież jasne. Kiedy o tobie myślałam – jako dziecko – zawsze widziałam cię w sobie, choć jeszcze nie byłam kobietą. To znaczy... byłam i nie byłam. Wiem, trudno zrozumieć. Szyfr. Zaszyfrowane... Bo na przykład jako twoja matka, jako ta, która cię urodziła – byłam całkowicie dorosła. Kiedy ze mnie wychodziłeś, przenikała mnie radość dorosłej kobiety – okrzepła, ugruntowana, świadoma powinności, jakie niesie miłość macierzyńska. Tylko że będąc twoją matką, wytwarzając w sobie zdolność do opiekowania się tobą jako dzieckiem, zużywałam na to bardzo dużo energii. Byłam małym człowiekiem, bardzo wtedy potrzebowałam czyjejś opieki, więc będąc twoją matką, wchodziłam jednocześnie w rolę... twojej córki. Bo przecież zabiłam ojca, nie miałam go i mi go... brakowało. To skomplikowana figura psychologiczna. Moja terapeutka próbuje ją rozszyfrować...

Sandow leży bez słowa. Opuchnięta twarz bez wyrazu. Nie płacze już, bo to nietaktowne. Płacz postawiony naprzeciw jej słów mógłby zamienić się w odwrotność płaczu, w szyderstwo, w zasrany, pretensjonalny komentarz. Nie było go wtedy, bo nie mogło być. Nawet nie wiedział o jej istnieniu. Teraz jednak jest i musi unieść ciężar tej chwili. Od niej, od tej niewielkiej chwili zależy całe jego przyszłe życie.

– Teraz już będę. Postaram się – odzywa się matowo, bez pewności, że wychodzące z jego ust słowa mają jakąś wagę.

Muszelka nie reaguje. Jakby nie usłyszała.

– Zaczekałam na ciebie, widzisz? Dotrzymałam słowa. Jutro zadzwonię do ojca i mu podziękuję. To przecież on mnie pchnął w twoje ramiona. Gdyby nie te jego specjalne potrzeby, nie byłoby ciebie, a jakby nie było ciebie, to... niczego by nie było, mój Dżuczku. Pieprzyłabym się z rówieśnikami.

– Jak powiedziałaś?

– Dżuczku. Taki mały... Dżuku. Może być?

– To już wolę... Dżuku. Wolę być większy, dobrze?

– Dobrze, Dżuku. Bądź sobie większy.

Wczoraj. Styczeń dwa tysiące dziesiątego roku. Zima długa i śnieżna. Sandow akurat uczy w szkole. Na ekranie film studencki. Seks, przekleństwa, roztrzęsiona kamera. Wszystkie składniki strachu – żeby go zakamuflować, żeby nie odezwać się szczerze. Kochankowie z telewizora patrzą sobie w oczy, ale te oczy nie wyrażają miłości. Sandow jest tego prawie pewien, bo przecież pamięta, jak kochał, więc pamięta też, jak patrzył. Kochankowie z telewizora wypowiadają słowa, dużo słów, ale nie mówią do siebie. Sandow jest poirytowany. Zarządza przerwę.

Schodzi do stołówki. Jest środa, dzień zalewajki. Szef kuchni uśmiecha się szeroko.

– Zalewajka?

– Zalewajka.

Siedzi przy stole, siorbie zalewajkę, przegryza chlebem. Nie, stanowczo, to nie jest popielawska zalewajka dziadka Jakuba ani rokicińska zalewajka matki. Ot, zalewajka ze stołówki Najwyższej Szkoły Filmowej Świata. Dobra, i tyle.

Jedzenie. Nic nie zapowiada chwili, która właśnie wzbiera. Sandow zawiesza spojrzenie na tyłku czarnowłosej studentki. Ta ze szklanką czerwonawego kompotu wyślizguje się akurat z kolejki, odwraca się, stawia nogę i – w zwolnionym tempie – podnosi głowę. Coś w tym ruchu niepokoi, bo przecież wszystkie inne osoby, wszystkie czarnowłose studentki, zamorscy studenci i wykładowcy poruszają się normalnie, dwadzieścia cztery klatki na sekundę. Ale TA nie. TA porusza się inaczej. Już idzie na wprost, już dociera spojrzeniem do jego oczu i zmusza do przypomnienia sobie. Tak, te oczy napominają. Są brązowe, smoliste, obwiedzione niebieskawym pierścionkiem i... domagają się przypomnienia. Szklanka z kompotem płynie w powietrzu w kierunku Sandowa. Błysk. Kościół wiszący nad schodami. Nad setkami schodów. Pod kościołem jesień przełamana zimą, liście i śnieg. Mała dziewczynka w kolorowym wełnianym kapeluszu patrzy w oczy Sandowa.

– Zaczekam na pana.

– Tak, wiem. Już mi to mówiłaś. Cieszę się.

– Nie wierzy pan.

– No dobrze... zaczekasz. Niech tak będzie. Ułożę się jakoś ze światem, ułożę się jakoś ze sobą... Ty dorośniesz przez ten czas... Jak chcesz czekać, to sobie czekaj. Wiesz, co to znaczy układać się ze światem?

– Nie wiem.

– No widzisz...

– Ma pan smutne oczy...

– Mam.

– Zaczekam na pana. Potrafię czekać i wiem, co to znaczy... miłość.

– Muszelko, masz dopiero dwanaście lat... Nie możesz wiedzieć. Dzieci nie wiedzą takich rzeczy. Poza tym ja żartowałem.

– Za późno. Te słowa już poszły w świat. Tak, mam dopiero dwanaście lat, ale wiem, że kocham pana największą miłością na świecie. Świat nie znał dotąd i nigdy już nie pozna takiej miłości.

– Nigdy, zawsze... Jestem od ciebie starszy o trzydzieści trzy lata. Moje „zawsze” skończy się dużo wcześniej od twojego.

– Potrafię liczyć, proszę pana, i potrafię... czekać. Zaczekam.

Szklanka z kompotem zawisa w powietrzu tuż przed stolikiem Sandowa. Wisi. Czarnowłosa zabiera dłoń, poprawia włosy, wraca do wiszącej szklanki, ujmuje ją delikatnymi palcami i stawia na stole.

Sandow nie pamięta, co było dalej. Jak długo stali w przytuleniu? Czy ktoś coś do nich mówił? Czy tymczasem zapadła noc i obiad w stołówce wystygł?

– Muszelko...

– Pamięta mnie pan?

– Pamiętam.

– Czekam. Nic się nie zmieniło. Czy już ułożył się pan ze światem?

– Tak... nie... to znaczy... nie wiem.

– Mam dwadzieścia jeden lat. Studiuję tu obok. W środy przychodzę na zalewajkę...

Muszelka patrzy i patrzy, potem opuszcza głowę i odchodzi. Siada dwa stoliki dalej, obok krzywo uśmiechniętego mężczyzny. Ten przejmuje kompot i wypija duszkiem.

Sandow ma dom na wsi nieopodal szkolnego miasta. Dom, domek, drewnianą chatkę po dziadku Jakubie, stojącą prawie na skrzyżowaniu dróg. Tu śpi w dni wykładów, bo hotel go zabija. Jest styczniowa noc, pierwsza po spotkaniu w stołówce. Przejeżdżają auta, wiatr poświstuje w rozebranych do naga lipach, psy odzywają się przeziębionymi głosami. Szczekania są srebrzyste, pełne lodowych kryształków. Zza lasu prześwitami dochodzi gwizd pociągu od stacji w Łaznowie. Ktoś odjeżdża do kogoś. Na przejeździe siedzi w budce Stasio, szkolny kolega Sandowa. Właśnie cofa do wnętrza czerwoną dłoń z żółtą chorągiewką i zamyka okienko. Dosypuje węgla do piecyka, sięga po telefon, dzwoni zameldować o kolejnym pociągu. W tym samym czasie Sandow dosypuje węgla do kuchni w Rokicinach, potem kładzie się na łóżku. W głowie tylko ona, Muszelka. A przecież ma film do skończenia – tydzień zdjęć pod rosyjską granicą, a przecież ma scenariusze, książki i rodzinę. Do tego nową kochankę, Irminę, pomocnicę kostiumografa. „To ciekawe, że reżyserzy tak często romansują z garderobianymi” – taką myśl wypuszcza głowa Sandowa, taką refleksję w związku z ważnym filmem. Tylko tyle. Zaraz po tym odkryciu rozbiera się do naga i wychodzi na dwór. Zimno. Śnieg jęczy pod stopami i parzy do żywego. Sandow sika. Dużo krótkich strumyków. Kolejne przypomnienie o przemijaniu.

Środa. Dzień zalewajki w Najwyższej Szkole Filmowej Świata. Sandow jest dobry dla ludzi. Schodzi do stołówki na długo przed obiadem. Muszelka już tam jest.

– To nowe nazwisko... Wyszłaś za mąż?

Muszelka wybucha śmiechem. Aż podnoszą się głowy znad talerzy.

– Skąd! To panieńskie nazwisko mojej matki. Arabskie. Dziadek był Egipcjaninem.

– Był?

– Umarł. Chyba z tęsknoty. Podobno tak jest z Afryką. Człowiek, który ją poznaje, tęskni. Coś w tym jest. Byłam w Egipcie, u rodziny. Różne ciocie, czarni wujkowie, kuzyni...

– Więc nie masz męża.

– Nie, nie mam. Ten mężczyzna, z którym byłam tu zeszłej środy... Nauczyciel Tańca... w pana wieku. Mieszkamy razem.

– Mów do mnie po imieniu, dobrze? Sandow.

– Poznałam go na kursie. Chodził koło mnie... W tańcu jest się blisko. Nie chciałam mieszkać z matką. Mama jest nadopiekuńcza. Ciągle wymyśla dla mnie nowe choroby, a zaraz potem... sposoby na ich wyleczenie. Bardzo ją kocham, ale ona z uporem utrzymuje mnie w dzieciństwie. To niebezpieczne, bo później nie umiem bronić się przed światem, który traktuje mnie jak dorosłą...

– Świat to... mężczyźni, prawda?

– Tak.

– Nie czekasz, prawda? To żart albo w najlepszym wypadku pensjonarska zabawa w miłość. Nie czeka się na starca, który w międzyczasie postarzał się jeszcze bardziej.

– Nie kokietuj... Wyglądasz bardzo młodo. Zresztą mnie nie obchodzą rówieśnicy. Nic mnie w nich nie pociąga. Nawet ciało. Ja wolę ciało naznaczone wysiłkiem, wiekiem, zdarzeniami. No i... smutek. Solidarność w smutku. Nie uśmiechałam się prawie. Zresztą dzięki temu dostałam rolę w twoim filmie. Szukałeś przecież najsmutniejszej dziewczynki na świecie.

– Nie czekasz, prawda?

– A czy to ważne? Czekam, nie czekam... Żyję jak potrafię. Nauczyciel Tańca uważa, że nie potrafię kochać. A ty nie przejmuj się tak i... nie wytwarzaj w sobie poczucia winy. A jeżeli czekam, to co? Zmienisz dla mnie swoje życie, ożenisz się ze mną? Oczywiście, że... nie czekam. Żartowałam. Dwunastoletnia dziewczynka nie może wiedzieć takich rzeczy o sobie. Dziecięca przysięga... Przecież nie czeka się na starca, który w międzyczasie zestarzał się jeszcze bardziej...

Dalszy ciąg dnia. Zajęcia warsztatowe w hali zdjęciowej. Kilka ścianek, meble, młodzi aktorzy odgrywający napisaną dla nich scenkę. Sandow mało skupiony. Zostawia studentów, wychodzi na korytarz, dzwoni.

– Jesteś jeszcze w szkole?

– Jestem.

– Przyjdziesz tu do mnie?

– Przyjdę.

Wchodzi po cichutku, staje w kącie, patrzy. Sandow uwija się między studentami. Porusza się szybko i w zapamiętaniu. Przestawia młodych aktorów, dopytuje się o uwagi, jakie kierują do nich reżyserzy, kręci głową, podpowiada. Śpieszy się, nawet przy tym. Sprawia wrażenie kogoś, komu wyznaczono limit na obecność między ludźmi, a on – kierowany przeczuciem – nie chce tej obecności zmarnować. Zapomina o Muszelce. Jest w samym środku żywiołu, któremu zaprzedał się przed laty. Ten żywioł to zastępowanie życia prawdziwego życiem imaginowanym – żeby się nie bać. Żeby nie umierać ze strachu. Kobiety lepsze w filmie niż w życiu, miłości spełnione, sensy wyraźne i ostre, bez mgławicowych konturów. Wystarczy drobny impuls, by wszedł w ten świat spełnień bezwarunkowych i zapomniał o wszystkim. Teraz nie pamięta o Muszelce. Wyciera pot z czoła, zamyka oczy, sięga do pamięci po coś znacznie ważniejszego od niej, ale to coś nie chce się dać przywołać.

Muszelka wyjmuje z torby aparat fotograficzny. Przykłada do oka, mierzy, naciska spust migawki. Kliknięcie. Lustro w aparacie uderza o spód pryzmatu. Dźwięk wyrywa Sandowa z zamyślenia. Zauważa Muszelkę. Podchodzi. Ona chowa aparat – zawstydzona. Sandow zatrzymuje jej dłoń. Palce ma zroszone potem.

Nic się nie stało w tamtej chwili. Dotknięcie palców, prąd, obietnica. W torbie Muszelki zdjęcie w śmiesznej ramce: dwa wypukłe koty przy latarniach zapatrzone w szkiełko. A tam, za szkiełkiem, mała dziewczynka z mężczyzną. Muszelka z Sandowem i lato dookoła. I film. „Spałam z tym zdjęciem, woziłam je na wczasy, kolonie i do koleżanek. Rozbiłam nos takiej jednej, która powiedziała, że jesteś brzydki i... stary. Za stary dla mnie. Wezwali mamę do szkoły. No i cnotę traciłam, też patrząc na to zdjęcie”. Tak powie niedługo, stawiając ramkę przy kolejnym łóżku. Ich wspólnym.

*

Dom na wsi. Noc ciągle styczniowa w dwa tysiące dziesiątym roku. Wchodzą z dworu opatuleni w parę. Kuchnia kaflowa rozgrzana do czerwoności. Sandow przyciąga Muszelkę i całuje długo. Ona zapada w jego ramiona. Pasuje do nich jak zaprojektowana przez specjalnego projektanta od miłości. Od dopasowania. Wszystko się zgadza. Każdy najmniejszy szczegół. Jej szyja pokryta meszkiem. Pamięta, jak dla zabawy dmuchał w te włoski dziesięć lat wcześniej, na planie ich filmu. Mała Muszelka przybiegała po tę pieszczotę kilka razy dziennie. Aż raz wokół włosków wykwitła gęsia skórka i z ust dziewczynki wyrwało się westchnienie. Wtedy Sandow zrozumiał, że to nie zabawa. Że właśnie na jego oczach narodziła się kobieta. I rozkosz. Potem, kiedy malutka przybiegała do monitorów, by wraz z nim oceniać rezultaty pracy, sadzał ją na kolanach bardzo ostrożnie. Jego broda wisiała tuż nad jej ramieniem, a policzek ocierał się o włosy. Oddychali na przemian. Czuł wtedy, jak w jego nozdrza puka przyjemny zapach potu pomieszanego z pudrem i dziecinnymi perfumami. Zawsze chciało mu się wtedy płakać. Ten zapach i ta chwila rozrzewniały go. Przemieniały w chłopca spragnionego bliskości matki, która zawsze była gdzie indziej. Zawsze za daleko.

Teraz ma ją w ramionach, ale ta nowa, dorosła Muszelka pachnie już inaczej. Całują się namiętnie i mocno. Jak w dobrym filmie o miłości.

*

Mijają minuty. Sandow otwiera komputer i pokazuje sceny z najnowszego filmu. Nie pamięta, jak doszli do tej chwili. Pewnie tak jak zawsze w jego niewiernym życiu. Niewiernym i wiernym. Kobieciarskim. Ona, Muszelka, podchodzi od tyłu, oddycha w jego szyję, patrzy – nie patrzy na ekran, a potem wiedziona podnieceniem sięga po jego dłoń i wsuwa ją sobie między uda. Bezwstydnie. Teraz już wszystko idzie zwykłym torem. Sandow nie planuje wielkiej miłości. Chce tylko sobie użyć, zaczerpnąć rozkoszy z głębi jej młodego, nienagannego ciała. Przy tym zmieszać tę przyjemność z pamięcią tamtych filmowych chwil i wytworzyć perwersyjny nastrój. Żeby rozkosz odurzyła go jak narkotyk i przykryła ból. Niesie ją na łóżko i rzuca jak lalkę. Kobieta rozbiera się pośpiesznie. Podoba jej się ta gra. Ściąga spodnie razem z majtkami. Sandow chwyta ją za pośladki i przyciąga do siebie. Jej wzgórek łonowy napiera na zesztywniały członek. Kobieta czuje napięcie Sandowa, więc chce dać mu ujście. Rozpina rozporek, pomaga zsunąć spodnie, ani przez chwilę nie spuszczając mężczyzny z oka, potem zsuwa się w dół. Za chwilę jest po wszystkim.

– Szybki jesteś. Jak dwudziestolatek.

– Znasz dwudziestolatków?

– Wszystkich już znam. Jestem dziwką.

– Nie jesteś...

– Przecież... nie wiesz, co robię.

– A co robisz?

– Bywam tu i tam. Czasem odwiedzam... czerń. Wpadam w nią, przyklejam się do niej i wtedy można robić ze mną, co się chce. Faceci to czują, więc kręcą się koło mnie. Szczególnie starsi.

Sandow milczy. Nie wie, co powiedzieć. Boi się, że jedno niewłaściwe słowo może zamienić to spotkanie w kurewską randkę. W przeciwieństwo. A to przecież jest... Muszelka, jego mała dziewczynka z bajki.

– Nie wiesz, co powiedzieć? Nie dziwię się. Takie wyznania zamykają usta. Mów, mój kochanku. Będzie, co będzie. W końcu ktoś TO za nas układa.

– Lubisz być na dnie, prawda? Boisz się tego, ale... lubisz. Coś cię w tym uwodzi. Im brudniej, im bardziej kleiście, tym przyjemniej. To się zaczyna w dzieciństwie. Coś się zdarza, co potem rodzi poczucie winy... i człowiek chce się sam... ukarać.

– Nic się nie stało w moim dzieciństwie. Było zwyczajne, blokowiskowe... Paliłam papierosy, piłam tanie wino, straciłam cnotę w wieku piętnastu lat. Nie, nic się nie stało, no chyba że twój film i moje zadurzenie. Ale to akurat było super... Kocham mamę. Jest bardzo dobra. Rodzice nawet się lubili, ale ojciec pił za dużo... a potem... pojawiła się tamta kobieta. Nie przeżyłam ich rozwodu jakoś szczególnie. Zachowali się wobec siebie bardzo przyzwoicie. Pamiętam, że nawet poszli potem razem na piwo. Ojciec jest zabawny. Taki... duży chłopiec. Tęskni za nami i dzwoni często. Pomaga mi finansowo. Nie stać go na wiele, ale daje mi pieniądze na czesne, kupuje różne rzeczy. Różne takie... W zasadzie to jemu zawdzięczam zainteresowanie fotografią. Jeździliśmy na wycieczki, robiłam dużo zdjęć... Kupił mi pierwszy aparat fotograficzny. A w seksie lubię być... niewolnicą. To mnie bardzo kręci. I lubię kobiety. Tak po prostu jest.

Sandow znów jest podniecony. Na usta cisną mu się kolejne pytania, ale odkłada je na później. Teraz jest czas pierdolenia. Podnosi Muszelkę na kolana i ustawia tyłem do siebie. Jest szorstki, traktuje kobietę jak zabawkę, która ma być posłuszna. Taki ma obowiązek, Szmaciana Lalka. Podnosi ją za biodra i nasadza na siebie tak mocno, jak tylko potrafi. Uchwyt jest żelazny, napięte mięśnie przedramion twardnieją jak postronki. Maszyna do jebania wchodzi w rytm. Do przodu, do tyłu, do przodu, do tyłu. Ciało kobiety otwiera się całą dostępną wilgocią, kleistością i przyzwoleniem. Pot. Dużo potu. W powietrzu wiszą małe stopy Muszelki. Wyglądają jak stopy dziecka. Paluszki są delikatne i oddzielone od siebie. Każdy osobno, pierwszy, drugi, trzeci, czwarty, piąty. Muszelka krzyczy. Z bólu i rozkoszy. Głos wzmacnia się, zamiast słabnąć. Mięśnie Sandowa palą się od wysiłku. Małe stopy podskakują w rytm pchnięć. Sandow przyśpiesza. Kiedy zaczyna drżeć w spazmach zapowiadających wytrysk, ona uwalnia się z jego uścisku i odwraca przodem. Otwiera usta i uruchamia dłoń. Znów przyjmuje cały ładunek miłości.

Opadają na łóżko. Sandow oddycha głośno. Dopiero teraz zauważa, że majteczki, które zdjęła ze spodniami, są czerwone, wyrafinowane, obrobione czarną koronką. Że została w czerwonym pasie i czarnych pończochach. Że wygląda jak dziwka.

Dalszy ciąg nocy. Muszelka oddycha spokojnie. Po drewnianym suficie tańczą ogniki kuchenne, syczy woda wylewająca się na fajerki, pojękują zziębnięte okiennice. Sandow zsuwa kołdrę, kobietą wstrząsa senny spazm. Palce ułożone w piąstkę. Biegnie gdzieś, śpieszy się, boi, potem uśmiecha. Jej ciało jest ciągle rozgrzane i zarumienione. Nie ma w nim nic grzesznego. Nawet śladu grzechu. Najmniejszej odrobiny zbrukania. Śpiące ciało Muszelki jest czyste jak woda w potoku, jak dusza dziesięcioletniej dziewczynki. Porusza się i naciąga kołdrę na maleńkie stopy. Sandow zauważa drobne rozstępy na pośladkach. Pot na plecach już wysechł, sól zmatowiła skórę, zgasły kreski tatuaży.

Nie ma świadków naszej nocy. Tylko ty i ja, i sól na plecach.

Zgasły kreski tatuaży. Kot na karku nie może zasnąć.

Przeszkadzają mu twoje myśli. On jeden coś widział, ale nikomu nie powie.

Koty są dobrymi kompanami. Szczególnie te narysowane.

Coś się stało dzisiaj? Patrzę na ciebie i nic nie wiem.

I chyba wiem już wszystko. Chyba wiem.

I na wszelki wypadek uczę się ciebie na pamięć.

FOTOGRAFER

Fotografer jest przystojnym mężczyzną. Ma jakieś czterdzieści pięć lat, mocne ramiona, dość gęste włosy i jasne oczy. Kiedy na coś patrzy, mruży je, a wtedy oczy zamieniają się w szparki widzące świat ostro i dokładnie. To bardzo się przydaje przy robieniu zdjęć. No i modelki uwielbiają ten grymas. Czują się wtedy prawdziwie docenione, bo obserwowane z uwagą i w twórczym napięciu. Coś w nich wtedy mięknie, coś je obezwładnia i jedynym, co chcą sobie wtedy wyobrazić, jest rozmiar jego penisa.

Fotografer dużo fotografuje. Za pieniądze lub za zdjęcia i seks. Ma pozycję na rynku, więc może stawiać warunki. Jest rozwiedziony, ma syna i kolekcję starych aparatów fotograficznych. Najbardziej lubi niemieckie wczesne lejki z dokładanym dalmierzem. Jego marzeniem jest lejka z migawką z czerwonego płótna. Nieco późniejsza, ale wyjątkowa. Prawdziwa rzadkość. Aparat wykonany dla afrykańskiego korpusu feldmarszałka Rommla. Pośród kolekcjonerów krąży kilkanaście sztuk, w tym kilka pozłoconych osiemnastokaratowym złotem. Z tym marzeniem budzi się każdego ranka. Myśl o czerwonej lejce jest od lat pierwszą, jaka przychodzi mu do głowy po wyłączeniu budzika i przeciągnięciu się.

Tego dnia, dwudziestego trzeciego września dwa tysiące dwunastego roku, Fotografer budzi się bez budzika. Jest szósta rano. Mężczyzna przeciąga się, przywołuje pod powieki obraz czerwonej lejki, uśmiecha się, potem klepie w tyłek leżącą obok kobietę. Jest to zgrabna młódka w typie lalki Barbie, nienagannie ładna i bez żadnego wyrazu. Fotografer mruży oczy i odzywa się.

– Cześć, kochanie. Masz dokładnie dziesięć minut na ewakuację.

– Nie mogę zostać?

– Nie. Jak byś mogła zostać, to byś nie musiała spadać. Jest w tym logika?

– Mogłabym ci coś ugotować, posprzątać...

– Nie mogłabyś. Dzisiaj jest dzień bez kobiet. No, może z jedną... szczególną...

– Znam tę laskę?

– Nie znasz. To nie twoje towarzystwo i nie twoja... że tak powiem... klasa. To jest wyjątkowa kobieta. Wyrafinowana i elegancka, chociaż nie taka... młoda.

– Powiesz, kto to?

– Powiem. Leica Luftwaffe.

– Jakaś Niemka?

– Aha, Niemka prawie osiemdziesięcioletnia.

– Coś ci się stało?

– No... stało się. Nawet bardzo. A tobie zostało już tylko... siedem minut.

Kobieta wychodzi. Nie, nie ma pretensji. Zależy od Fotografera, więc nie robi scen i nie kaprysi. Wie, że świat potrzebuje dowodów na jej istnienie, a on, Fotografer – wytwarza je w najwyższej pożądanej jakości. Dzięki ostrości jego zdjęć, dzięki milionom pikseli układających się w jej nogi, brzuch, biust, szyję i głowę, ona – prowincjonalna koza z małym rozumkiem – istnieje.

Jajko na miękko, chleb z masłem, pomidory, kawa z mlekiem. Fotografer je śniadanie. Z radia snuje się gładki, nieprzeszkadzający jazz. Mężczyzna uśmiecha się do myśli. W powietrzu zawisa jej kształt: Jest noc, Fotografer siedzi w kącie wielkiej hali fabrycznej, po taflach szkła spływają strumienie deszczu, błyskawice rozjaśniają niebo, niebieskawe światło sączy się do środka. Światło nie ma widocznego źródła. Nadchodzi z góry, ale nie od księżyca. Zresztą księżyca być nie może, bo niebo zaciągnięte chmurami. Jednak światło jest – niebieskawe i nieprzyjazne. Brudne. Trzyma się kropel deszczu i rozpylonej w powietrzu mgły. Fotografer siedzi na rozbebeszonej, skórzanej kanapie. Jest nagi. Na sobie ma tylko wyszywane kowbojskie buty i kapelusz. Płacze ze szczęścia. Nie, nie powściągliwie, rzeczowo i skromnie jak mężczyzna, tylko radośnie, głupio i po szczeniacku. Jak chłopiec. W dłoniach trzyma lśniące metalowe cacko. Połyskującą chromem lejkę – tę wymarzoną, z czerwoną migawką, sprężynowym silnikiem Molly na dwanaście klatek i pięciocentymetrowym obiektywem Elmar. Mężczyzna trzyma aparat przy uchu, raz po raz naciska spust i słucha szczęku migawki jak najlepszej muzyki. To szczęście mu wystarcza. Nie chce żadnego innego.

Dzwonek. Fotografer sięga po słuchawkę domofonu.

– Kurier. Mam przesyłkę z Warszawy. Wpuści pan?

Fotografer otwiera drzwi, spocony mężczyzna podaje paczkę. Koperta nie jest duża. Kilka słów, podpis i rozpakowywanie. Pokazuje się kartonowe pudełeczko omotane taśmą klejącą. Fotografer sięga po nóż. Drżąca dłoń prowadzi ostrze po krawędzi, potem topi je w brzuchu pakunku. Mężczyzna zaciska usta. Nie wytrzymuje napięcia. Jęczy cicho. Zachowuje się tak, jakby od zawartości kartonika zależało całe jego przyszłe życie. Wreszcie taśma ustępuje i wieczko pudełka odskakuje niczym wystrzelone z procy. Zaraz po nim wypadają ze środka kawałki rozprężonej folii bąbelkowej i styropianu. Pośpieszne palce wydłubują otulinę, aż wreszcie pokazuje się ONA – Leica Luftwaffe, przedostatnia z siedmiu wymarzonych. Cudo.

Aparat jest szary. Ten kolor go wyróżnia. No i jeszcze numer zakończony literą „K”. Fotografer czyta na głos: „Trzydzieści dwa tysiące zero siedemdziesiąt dziewięć K, Ernst Leitz Wetzlar D.R.P.”. Oczy zaczynają mu błyszczeć z podniecenia. Zdejmuje dekielek z obiektywu, wyciąga tubus i lekko przekręca w prawo. Elmar blokuje się z trzaskiem. Teraz Fotografer naciska sprężynkę bagnetu i kręci obiektywem w lewo, do oporu. Ramię bagnetu kończy bieg na śrubce oznaczającej koniec skali. Popchnięte dalej naprze na śrubkę i zacznie wykręcać obiektyw z obudowy. Wtedy, po dwóch i pół pełnych obrotach, otworzy się korpus aparatu i ujawni płótno migawki. Czarne, to pewne, ale być może sygnowane tą samą świętą literą „K”. Bez tego znaku aparat jest niczym. Bezużytecznym złomem wyprodukowanym przez więźniów Feliksa Edmundowicza Dzierżyńskiego w łagrach NKWD. Literka „K” na migawce zmienia wszystko. Oznacza przynależność do elity Luftwaffe i cenę liczoną w dziesiątkach tysięcy. Ale Fotograferowi nie chodzi o tysiące, choć jest człowiekiem oszczędnym. Jemu chodzi o coś zupełnie innego. O miłość.

Wstrzymuje oddech. Napiera na ramię bagnetu, ten popycha śrubkę wkręconą w aluminiowy pierścień. Opór trwa tylko przez chwilę, bo zaraz rusza gwint wyrżnięty w mosiądzu – drobny i diabelsko precyzyjny. Ten gwint ma swoje znaczenie. To jego zwój kieruje nastawem dalmierza. Fotografer zna ten mechanizm jak mało kto na świecie. Lepiej poznał go jedynie Max Berek, twórca elmara, najlepszego obiektywu pięciocentymetrowego, jaki wyszedł spod ręki człowieka. No, może ktoś jeszcze, Sasza Biełanow z Federalnej Służby Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, specjalista od kamuflowanych, ściśle limitowanych zabójstw. Ale o nim Fotografer nigdy nie słyszał. Podobnie jak Sasza o Fotograferze. Los tych dwóch mężczyzn połączy się za chwilę, po wykręceniu obiektywu i sprawdzeniu płótna migawki, ale na razie żyją jeszcze osobno i niezależnie od siebie. Mija pierwszy obrót pierścienia, po nim drugi. Następuje trzeci, a właściwie jego połowa. Korpus i obiektyw oddzielają się. Fotografer głośno wciąga powietrze i... zagląda do wnętrza lejki. Za chwilę oddycha z ulgą. Jest tam. Na swoim miejscu, dokładnie tam, gdzie potrzeba – na wysokości popychacza dalmierza. Ona, bezcenna literka „K”. Teraz zostaje już tylko ostatnie badanie. Trzeba sprawdzić, czy znak jest głęboko wytłoczony w płótnie. Zdarzają się bowiem wyrafinowane kopie spod ręki niemieckich fałszerzy, którzy iluzjonistycznym pismem zastępują stygmat na migawce. Fotografer zamyka oczy i powoli wprowadza wskazujący palec do otworu w korpusie. Palec przekracza aluminiowy pierścień i kiedy już prawie dociera do migawki, niechcący zawadza o popychacz dalmierza – obły kawałek oksydowanej stali. Wtedy sprężyna popychacza, wzmocniona na tę okazję potrójnie, uwalnia iglicę i tłoczek. Zza pierścienia wystrzeliwuje igiełka i boleśnie kłuje Fotografera. Mężczyzna z sykiem cofa palec. Wkłada go do ust, nie wiedząc, że oto popełnia kolejny śmiertelny błąd. Ostatni w swoim życiu. Kiedy jeszcze raz sięga w głąb aparatu, trucizna jest już blisko serca. Fotografer dociera palcem do migawki, dotyka jej i uśmiecha się z zadowoleniem. Litera „K” widoczna na płótnie migawki jest prawdziwa. Zadowolony sięga po obiektyw, przykłada go do korpusu, wkręca starannie. Popychacz dalmierza wraca na swoje miejsce, sprężyna iglicy naciąga się na nowo, igła cofa się w mrok, za krawędź pierścienia. Teraz zdarzenia następują bardzo szybko. Zatruty organizm Fotografera odmawia oddychania. Wygląda to tak, jakby ktoś zlikwidował powietrze. Mężczyzna nie wie, co się dzieje, próbuje się poderwać, ale odkrywa, że nie potrafi. Jest przerażony. Cała jego obecność przybiera w jednej chwili kształt strachu. Strach. Niewiarygodnie gęsty, smolisty i lepki jak asfalt. Otwierają się wszystkie blokady; Fotografer oddaje kał, mocz i toczy z ust pienistą ślinę. Jeszcze tylko jeden obraz przebija się przez to śmierdzące umieranie: konie. Stado dzikich koni na pustyni, stacja kolejowa zasypana piaskiem, wagon towarowy, zardzewiałe, nieruchome koła. To ostatnie, co widzi Fotografer, nim przestaje widzieć na zawsze.

MARIA CARMEN

Trzy miesiące wcześniej. Dwudziesty dziewiąty czerwca dwa tysiące dwunastego roku. Lima, dzień świętych Piotra i Pawła. Sandow jest ciągle z Muszelką. Wmieszani w tłum biegają po placu Armii, przyłączając się do kolejnych procesji. Grają orkiestry, błyszczą politury i pozłoty na figurkach świętych, idą rozmodlone delegacje dzielnic. Na przodzie każdej ktoś najbardziej zasłużony, najbardziej religijny, najpiękniejszy. Dalej – tancerze i tancerki w potokach taft, jedwabi i cekinów. Błyskają flesze aparatów fotograficznych, nawołują się turyści z Niemiec i Japonii. Ich języki nie chcą pasować do modlitw, więc odbijają się od hiszpańskich fraz jak od ścian. Peruwiańska roztańczona religijność wciąga Muszelkę. Kobieta ustawia się za jedną z tancerek i próbuje naśladować jej ruchy. Z tyłu podchodzi mężczyzna, ujmuje Muszelkę za biodra i naporem dłoni wprowadza ją we właściwy rytm. Sandow idzie za tłumem. Ogląda tę scenę z daleka. Muszelka śmieje się i wygina wdzięczny kark. Biodra zakreślają koła coraz bardziej zmysłowe. Zaczyna tańczyć dokładnie tak samo jak kobieta idąca przed nią. Mężczyzna coś mówi, ale Muszelka nie rozumie, więc tamten pochyla się i szepcze słowa prosto w ucho, a potem dotyka wargami szyi. Wtedy Muszelka poważnieje, odrywa ręce tancerza od swoich bioder i odpycha go. Szuka wzrokiem Sandowa, znajduje, podbiega, wpada w jego ramiona. Krzyczy głośniej od orkiestr.

– Kocham cię! Bardzo, bardzo, bardzo! Czy ty wiesz, że ja to ja, a ty to ty?!

– Wiem. Ty to ty, a ja to ja.

– Czy to nie cud?!

– Nie wiem.

– Jak to nie wiesz?! Przecież ty wiesz wszystko!

– Nie wszystko, Muszelko głupia...

– Wszystko, wszystko, wszystko!

Nagle Sandow coś zauważa. To coś, z pozoru błahe i niezauważalne, w jednej sekundzie przenosi go w sam środek filmu. Oto z bocznej uliczki wychodzi szklana procesja. Szklana, bo figura świętej – bardzo stara, przejedzona przez kołatki i zmatowiała – cała jest otoczona szkłem. Płynie w szklanym akwarium, niesiona przez Indian, jakby była ich starą matką rybą. Na oczach – Sandow widzi to wyraźnie – matka Indian ma wysepki niebieskiej farby, na tych zaś... żywe źrenice. Ale nie to jest najbardziej widoczne. Jest jeszcze coś, co zauważa wcześniej niż inni, choć stoi daleko i za głowami tłumu. To coś przebija się nie tyle samym widokiem, co jego zapowiedzią niesioną na fali modlitewnego rozedrgania. Na razie Sandow widzi dobrze jedynie burmistrza dzielnicy, wąsatego poważnego mężczyznę w czarnym garniturze, trzymający dłoń żony – kobiety chudej, okraszonej różem na policzkach i karminem na ustach. Za nimi, przodem do Świętej Matki w akwarium i tyłem do kierunku ludzkich spojrzeń, idzie ONA, peruwiańska dewotka. Zatopiona w egzaltacji, w przesadzonej modlitwie – idzie z zamkniętymi oczami. Sandow wie to na pewno, chociaż procesja jest ciągle bardzo daleko od niego. Dewotka idzie tyłem, nie potyka się, ma zamknięte oczy i krzyczy całą sobą, choć na zewnątrz nie wydostaje się nawet jedno słowo. W procesji widać zakłopotanie. Burmistrz ma czerwone policzki, dąsa się, mówi coś na ucho kroczącemu obok pomocnikowi. Ale pomocnik udaje, że nie widzi, i nie interweniuje. Nie chce, żeby tłum go rozszarpał.

Podchodzi Muszelka. Ona też zauważa.

– Widzisz, ta kobieta modli się w naszym imieniu.

– Skąd wiesz?

– Słyszę to, Sandow. Ty nie słyszysz?

– Słyszę.

Idą całą szerokością ulicy, kołyszą się, wreszcie dochodzą. Kiedy czoło procesji mija Sandowa, ten odwraca się i... spogląda. Idąca tyłem ma zamknięte oczy.

Noc w hotelu. Od placu Armii dochodzą odgłosy zabawy. Muszelka zbiera się do zadania ważnego pytania. Sandow jest tego pewien, bo słyszy szereg następujących po sobie maleńkich westchnień. Wreszcie pytanie nadchodzi.

– Wierzysz w Boga, Dżuku?

– Dżuku?

– Tak, dzisiaj jesteś Dżukiem aż do zaśnięcia. Więc jak, wierzysz?

– O Jezuuu... A może coś łatwiejszego... na początek...

– Nie mam nic łatwiejszego.

– Wierzę.

– A Afganistan, Irak i... Auschwitz?

– Ale co?

– W Afganistanie mężowie obcinają kobietom nosy za jakieś śmieszne rzeczy, w Iraku samobójcy wysadzają się gdzie popadnie. A Biesłan? Pamiętasz te potworności? Te dzieci oszalałe z rozpaczy, nagie, spragnione odrobiny wody... A Auschwitz?

Wiatrak pod sufitem zawodzi. Jedno skrzydło jest wygięte i raz na obrót ociera o blaszany korpus. Dźwięk jest jękliwy i nieprzyjemny.

– Auschwitz jest wyjątkowym dowodem na nieistnienie Boga, nie sądzisz? Byłam w Oświęcimiu na wycieczce i... widziałam te wszystkie rzeczy... Rzygałam potem jak kot – ciastkami, czekoladą, żelkami, chipsami i... colą – wszystkim, co zjadłam w autokarze. To były niewiarygodnie dobrze zakomponowane rzygi. Miały kolor złotozielony. Daję słowo honoru. Pióropusz złotozielonych rzygów i krew z nosa, a potem długa wodnista sraczka i gorączka czterdzieści stopni. Dziecko na wycieczce...

Milknie. Namyśla się gruntownie. Przełyka ślinę.

– Dowodów na nieistnienie Boga jest bardzo dużo. Mogłabym wymieniać je przez cały dzień. Mam rację, Sandow?

– Masz i... nie masz. To zależy co i... po co, i... komu chcesz udowodnić.

– Chcę udowodnić, że... Pan Bóg, mimo tylu dowodów na nieistnienie, jednak... istnieje. Jak myślisz, Sandow, potrafię to zrobić?

– Bez trudu. Ty potrafisz wszystko, a poza tym... sama jesteś bardzo poważnym dowodem. Mnie on przekonuje.

– No co ty?! Ja?! Byłeś tak blisko i tak popisowo spieprzyłeś sprawę... Jaka ja? My, Sandow. Ty i ja jako komplet, rozumiesz. Osobno to my tylko... jesteśmy sobie. Ja ci mogę powiedzieć, jak to jest z nami. A właściwie, jak będzie. Powiem ci, chcesz?

– No mów.

– No więc jak ja cię spotkałam w tej stołówce po dziesięciu latach, to... dostałam taki bardzo szybki i wyraźny przekaz. Taką iluminację. To było coś w rodzaju filmu... do przodu. Taki plan. Bo słyszy się, że jak człowiek umiera, to wyświetla mu się przedśmiertny film. W głowie... chyba. Od momentu, w którym jest, ale do tyłu, wstecz, fragment po fragmencie, aż do dzieciństwa. Wszystko, co było ważne w jego życiu, co go formowało, dawało radość, przerażało... A ja dostałam odwrotność tej przedśmiertnej projekcji. Pamiętam, że jak wtedy zmierzałam do ciebie ze szklanką czerwonego kompotu, to nagle, w jednej sekundzie, wszystko zawisło w powietrzu i... zaciął się czas. Potem poczułam, że przez taką... szczelinę przedziera się do mnie obraz kręcony do przodu. Zobaczyłam wtedy, jak Nauczyciel Tańca znika, jak zostaje po nim jedynie pusty talerz i odcisk wilgotnej dłoni na blacie stolika. Tak jak w filmie o Harrym Potterze, bardzo podobnie. Wszystko wtedy znikło naraz. Tylko ty zostałeś w tej stołówce, naprzeciwko mnie, zdziwiony, ze wzrokiem utkwionym najpierw w szklance kompotu, a potem w moich oczach. No i wtedy poleciał ten film... Najpierw my w twoim domku na wsi, potem razem... wszędzie, w wynajętym mieszkaniu z kotem, który cię nie lubi, na placu budowy, w baseniku kliniki porodowej, w Popielawach z naszym synkiem...

– Z synkiem? Nie planujemy przecież dziecka. A kto z nim będzie grał w piłkę?

– Ty, Sandow.

– Ja? A widziałaś mój rezonans magnetyczny, głupku muszelkowy?

– Nie widziałam, ale za to... widziałam ten film w stołówce i tam był nasz syn. Pięknie graliście razem w piłkę i łowiliście ryby w stawie. Tak właśnie było.

Muszelka milknie. Jest zadowolona z siebie. Powiedziała wszystko, co miało być powiedziane.

– To wszystko?

– Wszystko.

– I twoim zdaniem dostarczyłaś mi dowodów na istnienie Boga.

– Mnóstwo.

Kilka dni później. Sandow i Muszelka lądują w Cusco. Na lotnisku muzyka powietrzna – fletnie Pana, gitary i perkusje. Muszelka blednie i chwyta się za pierś. Zauważa to Indianka w kolorowym ponczo. Podchodzi z kubkiem naparu z koki, podaje, naciera Muszelce dłonie. Nic nie chce, żadnej zapłaty. Chce tylko popatrzeć na Indiankę ładniejszą od siebie, chce tylko dotknąć dłoni delikatniejszych od skóry młodej lamy. Patrzy i nie może się napatrzeć. Potem noc. Powietrza ciągle za mało. Muszelka zasypia na sekundy, budzi się, oddycha łapczywie, patrzy ze strachem na Sandowa, ale on nie zna sposobu, żeby ją uspokoić. Kręci głową, tłumacząc, że nie wie. Tak ma po prostu być. Tak jest w Cusco.

– Ale ja umieram, Sandow. Jestem tego pewna. Niczego już nie będzie.

– Wszystko będzie, głupia Muszelko.

– Wszystko?

– Wszystko.

– Dom w Popielawach?

– Będzie.

– Ganek z drewnianą podłogą?

– Będzie.

– Kominek z rekuperatorem?

– Będzie.

– Stajenka na jednego konia?

– Będzie.

– No to koń chyba też...

– No tak, koń też będzie.

– Kot... ashera?

– A nie może być normalny, wiejski, mruczący kociak?

– Może, ale ashera też.

– No dobrze, to niech... będzie.

– Karpie i złote karasie w stawie?

– Będą.

– Szczupaki?

– No co ty? To się nie uda. Przecież szczupaki natychmiast wpierdolą karasie...

– No to... rezygnuję ze szczupaków.

– Dzięki.

– A... synek?

– Muszelko...

– Ja umieram, Sandow.

– Będzie.

– Okej. To już mi trochę lepiej. Lepiej już oddycham. To rzadkie powietrze nie jest jednak takie bardzo złe. Nie jest, prawda, Sandow?

Ciąg dalszy w wersji pełnej

MUSZELKA PO RAZ DRUGI

Dostępne w wersji pełnej

NAUCZYCIEL TAŃCA

Dostępne w wersji pełnej

PIĘKNY SASZA

Dostępne w wersji pełnej

MUSZELKA PO RAZ TRZECI

Dostępne w wersji pełnej

KONIEC ŚWIATA SANDOWA

Dostępne w wersji pełnej

TATUATOR

Dostępne w wersji pełnej

ARABSKI TATUAŻ

Dostępne w wersji pełnej

MACEWA

Dostępne w wersji pełnej

BOBRY SANDOWA

Dostępne w wersji pełnej

PRZERWANA KSIĄŻKA

Dostępne w wersji pełnej

TO JA JESTEM SANDOW I TO JEST MÓJ KONIEC ŚWIATA

Dostępne w wersji pełnej

PACZKA Z POPIELAW

Dostępne w wersji pełnej

JEDZIE JAJKO PRZEZ POLSKĘ

Dostępne w wersji pełnej

IDZIEMY Z MATKĄ DO NIEBA

Dostępne w wersji pełnej

NAJTRUDNIEJSZA ROZMOWA ŚWIATA

Dostępne w wersji pełnej

NA KORYTARZU

Dostępne w wersji pełnej

KORYTARZ PO RAZ DRUGI

Dostępne w wersji pełnej

ŻYCIE WSCHODZĄCE

Dostępne w wersji pełnej

ŻYCIE SCHODZĄCE

Dostępne w wersji pełnej

NOGA ZA NOGĄ

Dostępne w wersji pełnej

PRZYKLEJAM

Dostępne w wersji pełnej

CIEPŁA ZIMA W POPIELAWACH

Dostępne w wersji pełnej

ZIMNA ZIMA W POPIELAWACH

Dostępne w wersji pełnej

INDIAŃSKI PTAK CZARNOPIÓRY

Dostępne w wersji pełnej

SERCA DWA

Dostępne w wersji pełnej

PORZĄDKI

Dostępne w wersji pełnej

BYŁO, JAK BYŁO

Dostępne w wersji pełnej

PRZEBUDZENIE

Dostępne w wersji pełnej

UCZĘ MATKĘ MÓWIĆ

Dostępne w wersji pełnej

EGZAMIN Z ODDYCHANIA

Dostępne w wersji pełnej

PRZEDOSTATNIA WIADOMOŚĆ

Dostępne w wersji pełnej

NARODZINY

Dostępne w wersji pełnej

OGLĄDAM DZIECKO

Dostępne w wersji pełnej

ODEJŚCIE

Dostępne w wersji pełnej

WIERSZ ZNALEZIONY PRZEZ KOTA

Dostępne w wersji pełnej

POWRÓT BOBRÓW SANDOWA

Dostępne w wersji pełnej

POLOWANIE

Dostępne w wersji pełnej

DWA BOBRY I WYDRA

Dostępne w wersji pełnej

SUKA SPOD APTEKI

Dostępne w wersji pełnej

POWRÓT DO GŁÓWNEJ KSIĄŻKI

Dostępne w wersji pełnej

MACEWA PO RAZ DRUGI

Dostępne w wersji pełnej

PIWNICA

Dostępne w wersji pełnej

KOSTECZKA

Dostępne w wersji pełnej

NAJMNIEJSZY CAŁUN ŚWIATA

Dostępne w wersji pełnej

PAPIEROWA KULKA

Dostępne w wersji pełnej

DRUGI POGRZEB RYFKI RUBIN

Dostępne w wersji pełnej

NAUCZYCIEL TAŃCA PO RAZ DRUGI

Dostępne w wersji pełnej

DZIWKA BIAŁA, DZIWKA CZARNA

Dostępne w wersji pełnej

SZALEŃSTWO MUSZELKI

Dostępne w wersji pełnej

TAJEMNICA TATUATORA

Dostępne w wersji pełnej

WYZNANIE OBERSCHARFÜHRERA SIMONA STRITZKEGO

Dostępne w wersji pełnej

TRZECI POGRZEB RYFKI RUBIN

Dostępne w wersji pełnej

FOTOGRAFER PO RAZ DRUGI

Dostępne w wersji pełnej

ŚMIERĆ CZEKA W OPUWO

Dostępne w wersji pełnej

JEDEN DZIEŃ U BURÓW

Dostępne w wersji pełnej

TRZY DIAMENTY PANA HASENWINKLA

Dostępne w wersji pełnej

ROZMOWA O CZASIE TERAŹNIEJSZYM

Dostępne w wersji pełnej

KONIE Z PUSTYNI NAUKLUFT

Dostępne w wersji pełnej

NIE MA ŚLADÓW PO GAUGUINIE

Dostępne w wersji pełnej

HISTORIA O STASZKU, CO UCIEKŁ PRZED MATKĄ

Dostępne w wersji pełnej

GORSZY BRAT

Dostępne w wersji pełnej

STARA MATKA CZEKA NA SYNA

Dostępne w wersji pełnej

KAPITAN Z WYSPY MANUITI

Dostępne w wersji pełnej

TAŃCE TAHITAŃSKIE

Dostępne w wersji pełnej

POWRÓT DO DOMU

Dostępne w wersji pełnej

DRUGIE SZALEŃSTWO MUSZELKI

Dostępne w wersji pełnej

PODZIEMNA RZEKA

Dostępne w wersji pełnej

KILKA ROZMÓW Z DYBUKIEM

Dostępne w wersji pełnej

DWA RYSUNKI NA SKÓRZE

Dostępne w wersji pełnej

CZWARTY POGRZEB RYFKI RUBIN

Dostępne w wersji pełnej

ROK IDZIE DO PRZODU

Dostępne w wersji pełnej

KONIEC ŚWIATA NA ZAWSZE

Dostępne w wersji pełnej

Dostępne w wersji pełnej

Redakcja

Sylwia Bartkowska

Korekta

Justyna Żebrowska

Elżbieta Jaroszuk

Copyright © by Jan Jakub Kolski, 2012

Copyright © Wielka Litera Sp. z o.o., Warszawa 2012

Wielka Litera Sp. z o.o.

ul. Kosiarzy 37/53, 02-953 Warszawa

ISBN 978-83-63387-28-0

Plik ePub opracowany przez firmę eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl