Tytuł oryginału
Nazi Women. The Attraction of Evil

Wydawca
Magdalena Hildebrand

Redaktor prowadzący
Tomasz Jendryczko

Redakcja

Wojciech Górnaś

Korekta
Zuzanna Henel
Jolanta Spodar

Copyright © Arcturus Holdings Limited
Copyright © for the Polish translation by Marcin Sieduszewski, 2016

Świat Książki
Warszawa 2016

Świat Książki Sp. z o.o.
02-103 Warszawa, ul. Hankiewicza 2

Księgarnia internetowa: swiatksiazki.pl

Skład i łamanie
Piotr Trzebiecki

Dystrybucja
Firma Księgarska Olesiejuk sp. z o.o., sp. j.
05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 91
e-mail: hurt@olesiejuk.pl, tel. 22 733 50 10
www.olesiejuk.pl

ISBN 978-83-8031-115-2

Skład wersji elektronicznej
pan@drewnianyrower.com

Wstęp

Kobiety mieszkające w nazistowskich Niemczech były i są portretowane jako naiwne i pełne uwielbienia popleczniczki swego wybawcy, Adolfa Hitlera, oraz jako ofiary wojny, która w tragiczny sposób obróciła się przeciwko nim. Okazywano im współczucie z powodu cierpień, jakich doznały z rąk sowieckiej armii, której żołnierze gwałcili je i katowali w odwecie za zbrodnie popełnione przez SS. Żywiono też niechętny podziw dla stoicyzmu, z jakim Trümmerfrauen, czyli „kobiety od gruzu”, cegła po cegle uprzątały ruiny, aby umożliwić odbudowę kraju. Z kolei sadystyczne strażniczki obozów koncentracyjnych jak Irma Grese lub okrutne harpie takie jak Ilse Koch, zwana Suką z Buchenwaldu, potępiono jako kobiety zwyrodniałe, które prawdopodobnie zostałyby morderczyniami, nawet gdyby Hitler nie dał im pretekstu, środków oraz możliwości do bezkarnego zabijania ludzi.

Jednak ten uproszczony obraz dalece odbiega od rzeczywistości. Żony nazistów, np. Magda Goebbels czy Emma Göring, opływały w dostatki i przywileje, paradując w najnowszych kreacjach od francuskich projektantów na przekór zaprzysięgłej niechęci Hitlera do makijażu i haute couture. Tymczasem aktywistki o obłąkanym wzroku, które wyrzekły się podobnych zbytków, by poświęcić się promocji najbardziej wstecznego i autorytarnego ze współczesnych reżimów, z przerażeniem zdawały sobie sprawę, że wykluczono je z członkostwa w administracji, którą pomogły wynieść do władzy.

Hitler nie ukrywał awersji do udziału kobiet w polityce i życiu publicznym, głosząc pogląd, iż powinny one spędzać czas w domu i spełniać przypisaną im przez naturę funkcję matek jasnowłosych, niebieskookich aryjskich dzieci, którą ilustrował slogan partyjny Kinder, Küche und Kirche (dzieci, kuchnia i kościół). Odmawiał im możliwości zdobycia wyższego wykształcenia i zakazywał wykonywania istotnych zawodów. A one i tak masowo na niego głosowały.

Jednakże nie wszystkie kobiety posłusznie poddawały się woli dyktatora. Studentki aktywistki takie jak Sophie Scholl oraz niemieckie żony Żydów zagrożonych deportacją otwarcie protestowały przeciwko działaniom Gestapo, gdy reszta obywateli milczała.

Stosunkowo niewielka liczba Niemek nie dała się zastraszyć, inne chętnie korzystały z możliwości, jakie oferowały im struktury administracyjne partii narodowosocjalistycznej. Istna armia sekretarek, urzędniczek i asystentek biurowych posłusznie spisywała na maszynach rozkazy wykonania masowych egzekucji, segregowała opisy potworności i katalogowała stosy przedmiotów osobistych zrabowanych ofiarom nazistów, usprawniając w ten sposób machinę masowej zbrodni. Wiele z tych administratorek brało aktywny udział w masakrach cywilów, szczególnie w krajach podbijanych na wschodzie, gdzie na ludność rdzenną polowano jak na zwierzęta.

Z pozoru porządnym i głęboko religijnym Niemkom, często samym posiadającym dzieci, z łatwością przychodziło własnoręczne zabijanie kobiet i niemowląt – wystarczyło, że reżim uznał je za wrogów narodu. Napędzane morderczą mieszanką bezwzględnej ambicji, narodowosocjalistycznej nadgorliwości oraz chęci dowiedzenia swej wartości w oczach nowych panów, kobiety chętnie brały aktywny udział w popełnianiu nieludzkich czynów, a nawet same je organizowały, rozkoszując się nowo zdobytą władzą. Po wojnie niepostrzeżenie wtopiły się w niemieckie społeczeństwo i do końca życia odgrywały rolę oddanych żon i matek. Dzięki temu nie musiały odpowiadać za swe zbrodnie ani tłumaczyć się z lat „wyciętych” z życiorysów.

Ich czynów nie da się wytłumaczyć samą potęgą mesjanistycznej charyzmy Hitlera.

Rozdział pierwszy
Kobiety Hitlera

Chociaż Hitler podobał się kobietom, nigdy nie udało mu się stworzyć z żadną z nich normalnego związku…

Począwszy od lat, gdy kształtowała się osobowość syna despotycznego urzędnika austriackiej służby celnej i nadmiernie pobłażliwej matki, aż do jego gwałtownej śmierci w podziemnym bunkrze oblężonego budynku Kancelarii Rzeszy w Berlinie w kwietniu 1945 roku Adolf Hitler oczekiwał od kobiet bezwarunkowego oddania i emocjonalnego wsparcia. Mimo to ograniczył ich rolę w Trzeciej Rzeszy do pozycji rodem niemal ze średniowiecza, streszczonej w maksymie: Kinder, Küche und Kirche. Pod rządami nazistów kobiety wykluczono z udziału w polityce i zniechęcano do robienia kariery, liczba studentek szkół wyższych uległa drastycznemu ograniczeniu, a pracujące kobiety otrzymywały pensje znacznie niższe niż mężczyźni na podobnych stanowiskach. Bez względu na to jednak Niemki nadal masowo głosowały na Hitlera, wyciągały ręce, żeby go dotknąć podczas starannie wyreżyserowanych wystąpień publicznych, niczym fanki zadurzone w olśniewającym gwiazdorze filmowym, i łkały ze szczęścia, gdy mogły znaleźć się blisko ukochanego Führera.

Ograniczył ich rolę w Trzeciej Rzeszy do pozycji rodem niemal ze średniowiecza, streszczonej w maksymie: Kinder, Küche und Kirche.

„Słaba płeć”

Hitler oczekiwał od kobiet oznak żarliwego podziwu i żądał, aby poświęcały swe osobiste ambicje służbie mężczyznom, którzy przywrócą Niemcom honor utracony przez sromotną klęskę w pierwszej wojnie światowej. Führer był święcie przekonany, że mężczyźni stworzeni są do walki, a kobiety stanowią „słabą płeć”. Ich jedynym celem jest oporządzanie domu, służba mężom i rodzenie jasnowłosych, niebieskookich aryjskich dzieci, które zasilą szeregi niepokonanej niemieckiej machiny wojennej. W późniejszych latach od młodych kobiet wybieranych do prowadzonego przez SS programu rozrodczego „Lebensborn” nie wymagano już nawet, aby wychodziły za mąż za wyznaczonych przez państwo aryjskich partnerów godowych.

Te, których nie pociągała wizja macierzyństwa, postrzegane były jako osobniki czysto dekoracyjne, obiekty pochlebstw i umizgów ze strony mężczyzn, takie jak młode żony i kochanki liderów nazistowskich, lub zabawki stworzone do zaspokajania każdego mężczyzny, który ich zapragnie. Zaledwie garstka kobiet wymykała się tym nazistowskim stereotypom. Jedną z nich była reżyserka Leni Riefenstahl, która zaciekle broniła swej niezależności, ale i tak aż do śmierci pozostała pod wpływem Hitlera. Inna to oblatywaczka Hanna Reitsch, którą sam Führer uważał za wyjątek, kobietę, która pokonała ograniczenia narzucone przez płeć, by stać się archetypową wagnerowską heroiną. Hitler postrzegał kobiety jako istoty fizycznie i umysłowo gorsze od mężczyzn, uzasadniając to ich impulsywną i emocjonalną naturą. Wierzył, że masy złożone z przedstawicieli obu płci dają się uwieść i manipulować sile jego talentu oratorskiego, gdyż ich zbiorową wolę cechuje kobieca natura, co czyni ją podatną na zbudowany na emocjach przekaz.

Jego żoną Rzesza

Przez całe swe burzliwe życie Hitler wydawał się odrzucać szanse na nawiązanie intymnych relacji, tłumacząc, że to Rzesza jest jego żoną i gdyby poślubił jakąś kobietę, straciłby poparcie swoich zwolenniczek. Dopiero w ostatnich godzinach życia, pogodziwszy się z porażką, zgodził się poślubić oddaną kochankę Ewę Braun i zezwolił jej na śmierć u swego boku. Podupadał już wtedy jednak na zdrowiu, a jego zdolności umysłowe osłabiała mieszanka leków przepisana mu przez osobistego lekarza, doktora Morella. Współpracownicy Hitlera określali go mianem Reichsspritzenmeister (Mistrz Strzykawki Rzeszy) lub wręcz „szarlatan”. Tydzień wcześniej Hitler wyznał Braun, swojej dietetyczce Constanze Manziarly oraz lojalnym sekretarkom Traudl Junge i Gerdzie Christian, że chciałby, by jego generałowie wykazali się równie wielką odwagą co one. Te odrzuciły bowiem wszelkie propozycje ucieczki ze stolicy, gdy istniała jeszcze taka możliwość. Jednak mimo okazywanego kobietom pełnego wyższości szacunku nie zgodził się na powierzenie im istotnych funkcji podczas obrony Rzeszy.

Brak zgody Hitlera na zatrudnienie kobiet w fabrykach amunicji oraz świadczenie przez nie innych kluczowych usług po roku 1943 okazały się fatalne w skutkach, gdyż obniżyły szanse Niemców na zatrzymanie rosyjskiej ofensywy. Jego obietnica uhonorowania matek i córek narodu za udział w odbudowie Niemiec zakończyła się zdradą i destrukcją zarówno instytucji rodziny, jak i ojczyzny.

Bardzo prawdopodobne, że ambiwalentny stosunek Hitlera do kobiet miał swe źródło w jego zależności emocjonalnej od nadmiernie pobłażliwej matki, co z kolei uniemożliwiło mu nawiązywanie normalnych związków fizycznych i emocjonalnych z kobietami.

Nadopiekuńcza matka

Klara Pölzl była prostą, skromną dziewczyną z rodziny austriackich chłopów. Gdy wychodziła za czterdziestosiedmioletniego dwukrotnego wdowca Aloisa, urzędnika służb celnych, z którym łączyły ją więzy krwi, miała zaledwie dwadzieścia cztery lata. Mężczyzna mógł być jej kuzynem lub wujem. Ich dokładne powinowactwo jest kwestią sporną, gdyż Alois był nieślubnym dzieckiem, ale wersja oficjalna głosiła, że Klara jest córką jego kuzyna, z którego to względu określa go mianem „wuja”. Dziewczyna zaszła z nim w pierwszą ciążę, gdy pracowała jeszcze jako służąca w domu Aloisa i jego drugiej żony Franziski, która umierała wówczas na gruźlicę. Świadomość tego, iż ich romans rozgrywał się w czasie, gdy Franziska leżała na łożu śmierci, do końca życia dręczyła sumienie Klary. Gdy w wieku dwóch i pół roku zmarło jej pierwsze dziecko, a wkrótce potem dwoje następnych, jeszcze młodszych, Klara uznała to za karę boską za rozwiązłość i obsesyjnie zaczęła przestrzegać zasad higieny. Od rana do wieczora szorowała skromny dom, jakby chciała w ten sposób zdjąć klątwę ze swej rodziny. Tak więc, gdy 20 kwietnia 1889 roku na świat przyszło jej czwarte dziecko, Adolf, stała się nadopiekuńcza z lęku o bezpieczeństwo syna i zaczęła wierzyć, że jeśli chłopiec przetrwa, będzie to znaczyło, iż stworzony jest do rzeczy wielkich, a imponujące osiągnięcia staną się dla niego rekompensatą za utratę rodzeństwa.

Kiedy chłopiec chorował, a działo się to często, Klara robiła się jeszcze bardziej neurotyczna. Gdy Adolf wyrósł na posępnego, ale zdrowego chłopaka, jego młodsza siostra Paula wraz z przyrodnią siostrą Angelą musiały bronić go przed ojcem, który bił syna niemalże codziennie. Jeśli oczywiście damy wiarę słowom przyrodniego brata Adolfa (również noszącego imię Alois). Według znajomej Hitlera, Henriette von Schirach (córki jego fotografa Heinricha Hoffmanna), opisane powyżej interwencje musiały sprawić, że „Hitler już w młodym wieku zaczął postrzegać kobiety i dziewczęta jako swoich aniołów stróżów” (Frauen um Hitler, F.A. Herbig, Berlin 1983).

Po analizie metafor zawartych w Mein Kampf (1925) wybitny harwardzki psycholog Henry Murray doszedł do wniosku, że niechęć Hitlera do kontaktów fizycznych z płcią przeciwną wynikała z „nadmiernej identyfikacji” z matką, która „poważnie nadszarpnęła jego poczucie męskości”, i mogła doprowadzić do tego, iż stał się „biernym homoseksualistą”. Zdaniem Murraya Hitler był zarówno impotentem, jak i „w pełni rozwiniętym masochistą”[1], co skłaniało dyktatora do rekompensowania sobie seksualnej ułomności agresją. Bez względu na to, czy tak się rzecz miała, nie ulega wątpliwości, że przytłaczająca siła uczuć okazywanych synowi przez Klarę oraz podsycanie przez nią jego fantazji przyczyniło się do rozwoju narcystycznej osobowości Hitlera. Adolf był młodzieńcem zapatrzonym w siebie oraz przekonanym, że jego przeznaczeniem jest zostać artystą wybitnym, bez względu na nikłe zdolności plastyczne i słabe wyniki w nauce. Pozostawiające wiele do życzenia cenzurki chłopca i skłonność do lenistwa podsycały konflikt z ojcem, którego gwałtowną kulminacją było obwieszczenie przez młodego Adolfa, że zamiast iść w ślady Aloisa i zaciągnąć się do służby celnej, zamierza ubiegać się o przyjęcie do Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.

Jedyny przyjaciel Hitlera

Na szczęście dla chłopaka jego ojciec zmarł niedługo później, w roku 1903, gdy Adolf miał czternaście lat. Syn i matka mogli cieszyć się wdowią rentą wynoszącą około dwóch trzecich miesięcznej pensji Aloisa oraz jednorazową kwotą sześciuset pięćdziesięciu koron, otrzymaną od jego pracodawcy. Gdy dwa lata później nadszedł czas, by opuścić szkołę, nastoletni Adolf zaczął lawirować. Namówił matkę, by pozwoliła mu podążać za głosem natchnienia, co oznaczało dla niego wylegiwanie się w łóżku do późna, czytanie i pisanie wierszy oraz wyjścia do teatru i opery w podbitym jedwabiem czarnym surducie, cylindrze oraz białych rękawiczkach, w których wywijał laską o rączce z kości słoniowej, niczym karykatura arystokraty. Towarzyszył mu jego jedyny przyjaciel, August Kubizek, który zaskarbił sobie przychylność Adolfa jako bezkrytyczny wielbiciel i uważny słuchacz. August zdawał sobie sprawę, że Hitlerowi bardziej niż przyjaźń potrzebna jest publiczność.

Para była nierozłączna, ale gdy Kubizek ukończył z wyróżnieniem Konserwatorium Wiedeńskie, Hitler poczuł się nieswojo. Wielkie plany Adolfa dotyczące kariery artysty lub architekta zostały obnażone jako urojenia nałogowego fantasty. Ponadto nawet spolegliwego Augusta zmęczyły gwałtowne huśtawki nastrojów przyjaciela.

„Wszędzie widział tylko przeszkody i opór” – wspominał Kubizek. – „Bez przerwy natykał się na utrudnienia i spierał z całym światem. […] Nigdy nie byłem świadkiem, aby lekko potraktował jakąkolwiek sprawę”[2].

Nieodwzajemniona miłość

Nieprzewidywalny, niespokojny charakter Hitlera ujawnił się po zadurzeniu się młodzieńca w atrakcyjnej młodej blondynce, która wpadła mu w oko, gdy wiosną 1905 roku wraz z matką przyglądała się wystawie sklepowej w Linzu. Dziewczyna nazywała się Stefanie Jansten. Miała siedemnaście lat i stanowiła ideał czystej krwi Aryjki, w której Hitler pragnął się zakochać.

Paraliżowały go jednak nieśmiałość i brak pewności siebie. To one sprawiły, że wysłał tylko jeden z licznych listów i wierszy, które do niej napisał. W tekście błagał, by poczekała, aż ukończy on wiedeńską akademię, jednak celowo nie podpisał wiadomości. Stefanie w końcu się zaręczyła i zapomniała o swym tajemniczym wielbicielu. Namiętność do niej trawiła Adolfa przez prawie dwa lata, a Kubizek był świadkiem skomponowania przez przyjaciela całej serii melodramatycznych ód, w których Stefanie, na wzór wagnerowskiej heroiny, jechała na białym rumaku przez kwieciste łąki, a jej długie, splecione w warkocze blond włosy pieścił wiatr. Hitler wymuszał na Kubizku pisanie sprawozdań na temat miejsc, do których chadza dziewczyna, gdy on sam musiał wyjechać z Linzu do matki. Spędził wiele długich wieczorów i leniwych popołudni, szkicując utrzymany w renesansowym stylu dom, który planował zbudować dla Stefanie po ślubie. Nie zabrakłoby w nim pokoju z fortepianem – Adolf był przekonany, iż dziewczyna musi być obdarzona pięknym głosem, dorównującym jej urodzie.

Jednakże ta niezrealizowana obsesja była o wiele bardziej złożona niż jej opis zawarty w oficjalnej, zatwierdzonej przez nazistów autobiografii Kubizka, jak sugeruje nieocenzurowany manuskrypt opublikowany w roku 2006 w języku angielskim. „Jej oczy były bardzo piękne, jasne i wyraziste” – pisał Kubizek. – „Była zawsze zaskakująco dobrze ubrana, w pełne smaku stroje. Także jej zachowanie wskazywało, że pochodziła z dobrego, dobrze sytuowanego domu”[3]. Od momentu zauroczenia Hitler z oddanym Kubizkiem u boku regularnie kręcił się po moście prowadzącym do ulicy Landstrasse, na której po raz pierwszy zobaczył dziewczynę, i po cichu kipiał ze złości za każdym razem, gdy widział, jak obiekt jego obsesji flirtuje z oficerami i kadetami przechadzającymi się po promenadzie.

Tłumione przez Hitlera cierpienie spowodowane widokiem młodych arystokratów uwodzących dziewczynę, której pragnął, wywołało u niego dozgonną wrogość do klasy oficerskiej.

Zdaniem Kubizka tłumione przez Hitlera cierpienie spowodowane widokiem młodych arystokratów uwodzących dziewczynę, której pragnął, wywołało u niego dozgonną wrogość do klasy oficerskiej, którą gardził z powodu jej arogancji i dziedziczonych przywilejów. Nieokiełznana pewność siebie i status społeczny tych ludzi sprawiały, że czuł się gorszy i dotkliwie świadomy tego, że modne ubrania nie wystarczą, by zaimponować dziewczynie. Wiele mówi też fakt, że Hitler uważał młodych oficerów za zniewieściałych i tkwił w przekonaniu, iż nie tylko używają perfum, ale i noszą męskie gorsety, które mają nadawać ich ciałom bardziej męskie kształty. Sugeruje to, że być może sam siebie podejrzewał o homoerotyczne uczucia i z tego względu nie ufał sobie w kwestii uwodzenia Stefanie. Bał się, że nie uda mu się dowieść, iż jest „prawdziwym mężczyzną”. Hitler pocieszał się myślą, że Stefanie tylko udaje zainteresowanie kawalerami do wzięcia, aby zakamuflować swe prawdziwe uczucia dla nieśmiałego zalotnika czuwającego na moście.

Według Kubizka Stefanie była kompletnie nieświadoma zamiarów jego przyjaciela, w związku z czym rzadko zwracała uwagę na obu mężczyzn, kiedy ich mijała. Gdy od czasu do czasu uśmiechała się do nich z grzeczności, Adolf był wniebowzięty.

„Jeśli jednak, co zdarzało się równie często, chłodno omijała go wzrokiem, był zdruzgotany i najchętniej skończyłby ze sobą i całym światem”[4].

Myśli samobójcze

Młodzieńcze zauroczenie wkrótce przybrało jeszcze bardziej niezdrowy charakter. Adolf zaczął grozić, że porwie dziewczynę, gdy jego przyjaciel będzie odwracał uwagę jej matki, a następnie się z nią ożeni. Gdy Hitler uświadomił sobie, że nie będzie w stanie zapewnić ukochanej warunków, do jakich nawykła, zaczął rozważać pakt samobójczy, w ramach którego mieliby skoczyć z mostu, trzymając się za ręce, prosto w zimne, ciemne wody Dunaju. Była to niejako zapowiedź wydarzeń, które rozegrały się prawie czterdzieści lat później.

„I znowu zaczął obmyślać w szczegółach kolejny plan” – wyznał Kubizek w swojej autobiografii. – „Każda z poszczególnych faz tej okropnej tragedii została szczegółowo dopracowana […]”[5].

Kubizek detektywem

Aby udobruchać przyjaciela, Kubizek zaproponował, że dowie się, czego tylko zdoła: gdzie i z kim mieszka Stefanie oraz – co najważniejsze – czy ma słabość do któregoś z młodych oficerów. Gdy Kubizek spytał Hitlera, dlaczego po prostu z nią nie porozmawia, usłyszał, że „ludziom niezwykłym”[6], takim jak Stefanie i on sam, nie są potrzebne konwencjonalne formy komunikacji, ponieważ rozumieją się intuicyjnie – dzielą te same uczucia i poglądy bez konieczności omawiania ich. Gdy przyjaciel ośmielił się podać to w wątpliwość, Hitler wpadł w szał. Nie była to pierwsza ani ostatnia tyrada, jakiej Kubizek zmuszony był wysłuchać w trakcie tego wyimaginowanego romansu.

Kubizek ustalił, że matka dziewczyny jest wdową i mieszka wraz z córką w pobliskim Uhrfahrze. Brat Stefanie studiuje prawo w Wiedniu, a ona sama uwielbia tańczyć. Ta ostatnia informacja wywołała kolejną napuszoną mowę wygłoszoną przez Hitlera. Jak Kubizek śmie sugerować, że Adolf mógłby poniżyć się publicznymi popisami tanecznymi? Nigdy, przenigdy nie upokorzyłby się udziałem w tego typu ekscesach.

„Wyobraź sobie przepełnioną salę balową” – powiedział Hitler – „i pomyśl, że mógłbyś być głuchy. Nie słyszałbyś muzyki, w której takt poruszają się ci ludzie. A teraz przyjrzyj się tym bezsensownym krokom, nieprowadzącym przecież do żadnego celu. Czyż ci ludzie nie są kompletnymi wariatami?”[7]. Gdy już będą ze Stefanie po ślubie, przejdzie jej ochota na tańce. Kubizek dowiedział się czegoś jeszcze, czym podzielił się ze swym wybuchowym przyjacielem. Prawdziwe nazwisko Stefanie brzmiało Isak (lub Rabatsch, według niektórych źródeł). Chociaż nie ma dowodów na to, iż była Żydówką, Hitler to właśnie założył. I wtedy było to dla niego nieistotne. Jakoś sobie z tym poradzi, gdy nadejdzie czas na ogłoszenie zaręczyn. Naturalnie, nigdy nie zebrał się na odwagę, żeby z nią pomówić, a ona kilka lat później wyszła za mąż za jednego z owych młodych oficerów, po czym przeniosła się do Wiednia.

Gdyby Hitler odważył się porozmawiać z ukochaną, być może bieg historii okazałby się zgoła inny.

Lęk przed bliskością

Niechęć Hitlera do nawiązania normalnej relacji intymnej z kobietą oraz jego patologiczna wręcz awersja do seksu wskazują na lęk przed bliskością, który tłumaczyć można na kilka sposobów.

Neurotyczna obsesja jego matki na punkcie higieny mogła wywołać u niego lęk przed zarażeniem się chorobą weneryczną, na które w tamtych czasach nie było lekarstwa. Złapanie syfilisu niezmiennie prowadziło do fizycznych deformacji, ślepoty i szaleństwa. W dalszej rodzinie Hitlerów zdarzały się przypadki wrodzonych zaburzeń psychicznych, wywołanych pojawiającymi się w niej od pokoleń związkami członków bliskiej rodziny. Fakt, iż rodzice Adolfa byli krewnymi, dało synowi powód, by bać się podobnego losu. Według lekarza rodziny, doktora Blocha, młodsza siostra Hitlera, Paula, była upośledzona umysłowo, jego ciotka, Johanna, cierpiała na schizofrenię, a kuzyn Edward Schmidt był ułomny fizycznie i miał poważną wadę wymowy. Kuzyn Aloisa, Josef Veit, spłodził trójkę upośledzonych umysłowo dzieci, z których jedno zostało zamknięte w szpitalu psychiatrycznym.

Mówi się również o tym, że Hitler posiadał tylko jedno jądro, o ile oficjalny raport z sekcji zwłok przeprowadzonej przez Sowietów nie zawiera błędu. (Niezależny zespół złożony z norweskich i amerykańskich ekspertów potwierdził jakiś czas później, że przebadane zwłoki należały do Adolfa Hitlera). Ten rodzaj ułomności fizycznej może wywoływać anormalne zachowania podobne do tych, które dało się zaobserwować u nastoletniego Hitlera, a mianowicie: trudności w nauce, brak koncentracji, wewnętrzny przymus kłamania, niechęć do przyjmowania jakiejkolwiek krytyki, pociąg do fizycznych zagrożeń oraz postrzeganie siebie jako osoby w jakiś sposób wyjątkowej, przypuszczalnie w celu zrekompensowania sobie własnych braków w sferach towarzyskiej i seksualnej, innymi słowy poczucia, że nie jest się „prawdziwym mężczyzną”. Według Christy Schroeder, jednej z sekretarek Hitlera, profesor Kielleuthner, ceniony monachijski urolog, zdradził Henriette von Schirach, iż zajmował się Hitlerem w latach dwudziestych. Mógł potwierdzić, że Führer miał tylko jedno jądro, ale ze względu na wiek Hitlera za późno było na leczenie. Zdaniem Schroeder owa przypadłość mogła sprawić, że Hitlera wyśmiała jakaś kobieta, co z kolei wywołało u niego niechęć do nawiązywania normalnych relacji seksualnych.

Z drugiej jednak strony przyszłego wodza cechowała niezdrowa wręcz fascynacja seksem, o ile można wierzyć sporządzonym przez Kubizka opisom ich wspólnych wypadów do dzielnicy czerwonych latarni. Pewnego wieczoru, po obejrzeniu skandalizującej sztuki Franka Wedekinda Przebudzenie wiosny, zawierającej sceny gwałtu i aktów homoseksualnych, Hitler zaproponował, by zagłębili się w boczne uliczki Wiednia, stanowiące – jak to ujął – „bagno grzechu”[8]. Bezwstydne próby nakłonienia ich przez prostytutki do wydania kilku marek rozsierdziły Adolfa, który wygłosił kolejny wykład na temat syfilisu i zagrożeń związanych z przestawaniem z tego typu osobami. Najprawdopodobniej dozgonny wstręt Hitlera do seksu miał podłoże czysto psychologiczne. Jako dziecko widział, jak ojciec zmusza matkę do stosunku (incydent ów opisał potem w Mein Kampf), i od tamtej pory postrzegał seks jako coś „nieczystego”, czynność, której oddają się zwierzęta.

To tłumione przez wiele lat wspomnienie, w połączeniu z doświadczeniem bycia bitym, a następnie pocieszanym, mogło zrodzić w nim naturę sadomasochisty, która – jak przypuszczano – cechowała jego późniejszy związek z siostrzenicą, Geli Raubal. Wszystko wskazuje na to, że dziewczyna odebrała sobie życie z powodu „nienaturalnych żądań”, jakie stawiał wobec niej wuj.

Sfrustrowany geniusz

Dzieciństwo Hitlera wpłynęło niekorzystnie nie tylko na jego relacje z kobietami. Razy i obelgi, które zmuszony był znosić ze strony surowego, apodyktycznego ojca, uczyniły z niego dziecko zgorzkniałe, szukające pocieszenia, bezpieczeństwa i czułości w ramionach nadopiekuńczej matki, która rozpieszczała go, podsycając tym samym zgubny narcyzm syna. W latach późniejszych Hitler postrzegał świat jako miejsce wrogie, a samego siebie uważał za zapoznanego, sfrustrowanego geniusza, którego marzenia tłamszone są przez ograniczonych, pozbawionych wyobraźni prostaków takich jak jego ojciec, nauczyciele oraz członkowie komisji rekrutacyjnej Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu (uczelnia odrzuciła jego podanie). Nie potrafił zaakceptować myśli, że ocena jego umiejętności może być trafna i nie uda mu się zrealizować swych fantazji, zaczął więc na różne sposoby usprawiedliwiać poniesioną porażkę. Nauczycieli określał jako „zniewieściałych”, „nienormalnych”, „umysłowo chorych” czy też jako „wykształcone małpy”, ojciec był według niego alkoholikiem (nie istnieją żadne dowody na potwierdzenie owego zarzutu), natomiast akademicy, którzy go odrzucili, to żydowscy intelektualiści, zawdzięczający wysokie stanowiska wyłącznie temu, że pochodzili z zamożnych rodzin. Zarazem jego biedne, pozbawione egoizmu matka i siostry stanowiły nieomylne uosobienie wszelkich cnót.

Od tamtej pory Hitler żył w świecie przeciwieństw, w którym spiski anonimowej, niewidocznej kliki miały za cel poniżyć go i obnażyć jego ambicje jako przejawy manii wielkości. Oddanie matce przybrało formę nienaturalnej bliskości, gdy okazało się, że kobieta jest nieuleczalnie chora. Zrozpaczony syn obwiniał potem żydowskiego lekarza, który się nią zajmował, o nieudzielenie jej stosownej pomocy.

Zalążki antysemityzmu

Jedno z ostatnich spotkań Kubizka z przyjacielem miało miejsce, gdy Hitler zjawił się niespodziewanie w ich wspólnym wiedeńskim mieszkaniu i zastał Augusta w towarzystwie dziewczyny, którą wziął za jego sympatię. Tak naprawdę była to jego uczennica, ale wyjaśnienia Kubizka nie zdołały udobruchać Hitlera, który wygłosił tyradę wyszydzającą starania przyjaciela, mające na celu wyedukowanie kobiety.

Hitler już nigdy więcej nie odezwał się do Kubizka. Wkrótce potem wyprowadził się z mieszkania i zaczął błąkać się bez celu po stolicy Austrii, sprzedając swoje akwarele turystom, utrzymując się ze skromnego spadku po matce i opłakując swój los. Podły nastrój uczynił go podatnym na wpływy ekstremistycznych nacjonalistów takich jak Georg Ritter von Schönerer, przywódca Niemieckiej Partii Nacjonalistycznej. Schönerer używał tytułu Führera, a w swoich zjadliwych antysemickich i antykatolickich broszurach, które Hitler czytywał z coraz większym zainteresowaniem, dawał upust nienawiści dla obcokrajowców wszelkiej maści.

W mowie wygłoszonej w Parlamencie Wiedeńskim w roku 1887 Schönerer wyraził powszechny wówczas pogląd:

Nasz antysemityzm nie jest wymierzony w religię żydowską, godzi natomiast w charakterystykę tej rasy. […] Wszędzie, gdzie się znajdują, spiskują z siłami rebelii. […] Z tego to względu każdy wierny syn swego narodu winien dostrzec w antysemityzmie szansę na największy w tym stuleciu rozwój narodowy.

Tego typu podżegające do przemocy opinie wygłaszali nie tylko polityczni ekstremiści, lecz znaleźć je można było również na stronach wściekle antysemickiej wiedeńskiej gazety „Deutsches Volksblatt” oraz w ukazujących się w nieprzebranych ilościach rasistowskich i półpornograficznych pismach takich jak „Ostara”, gdzie publikowano pokrętne wywody „mistyków” volkizmu: Guido von Lista i Jörga Lanza von Liebenfelsa. Ich niedorzeczne i bezpodstawne teorie na temat przedpotopowego pochodzenia rasy aryjskich panów okazały się wodą na młyn młodego Hitlera. Poruszali oni również kwestie będące ulubionymi fiksacjami Adolfa – syfilis i niebezpieczeństwo związane z przyznawaniem kobietom praw – które wyłożył później szczegółowo w Mein Kampf. „Ostara” była szczególnie znienawidzona za zamieszczanie drastycznych historyjek, w których cnotliwe aryjskie panny uwodzone były przez niecnych Żydów, jednak pismo i tak cieszyło się dużą popularnością wśród osób pragnących za jednym zamachem zaspokoić brutalne fantazje erotyczne i antysemickie uprzedzenia.

W naturze Hitlera leżało obwinianie za swe niepowodzenia innych, a Schönererowi i jemu podobnym udało się znaleźć dogodnego kozła ofiarnego, odpowiedzialnego za problemy kraju. Antysemityzm dojrzewał w Austrii od dziesięcioleci, ale w owym czasie Żydzi wydawali się wszechobecni – ci zamożni kierowali instytucjami finansowymi, podczas gdy biedni ortodoksyjni chasydzi handlowali na ulicach odziani w nietypowe stroje – w długich czarnych chałatach i z tradycyjnymi pejsami mocno wyróżniali się na tle reszty społeczeństwa.

Nagle natknąłem się na zjawę w czarnym kaftanie i z czarnymi pejsami. „Czyżby to był Żyd?” – tak brzmiała moja pierwsza myśl. Nie ulegało bowiem wątpliwości, że Żydzi z Linzu tak nie wyglądają. Ukradkiem przyglądałem się mężczyźnie, ale im dłużej wpatrywałem się w jego cudzoziemską twarz, badając wzrokiem każdy jej rys, tym wyraźniej moje wstępne pytanie przybierało nową formę: „Czy to jeszcze jest Niemiec?”.

(Mein Kampf)

Hitler znalazł w końcu obiekt, na którym mogła się skupić jego frustracja, oraz usprawiedliwienie dla jego fanatyzmu. Ciekawe, że sam często brany był za Żyda, a znajomy z młodości, z którym mieszkał w schronisku dla ubogich w Wiedniu, miał zwyczaj naśmiewać się z jego wyglądu:

Hitler nosił długi płaszcz, który mu podarowano […] oraz coraz bardziej utytłany melonik zsunięty na tył głowy. Włosy miał długie i skołtunione, a na podbródku zapuścił brodę, którą my, chrześcijanie, nosimy raczej rzadko, choć nie jest to nic niezwykłego w Leopoldstadt czy w getcie żydowskim. […] W tamtym okresie Hitler z wyglądu bardzo przypominał Żyda, więc często żartowałem, że musi być żydowskiej krwi.

(Reinhold Hanisch, I Was Hitler’s Buddy [Byłem kumplem Hitlera], „New Republic”, 5 kwietnia 1939)

Hitler by się z tym nie zgodził.

Gdziekolwiek się udałem, widziałem Żydów, a im więcej ich widziałem, tym wyraźniej zaczęli się oni różnić w moich oczach od reszty ludzkości. […] Zacząłem ich nienawidzić. […] Z bojaźliwego kosmopolity przemieniłem się w antysemitę.

(Mein Kampf)

Pewna publikacja, którą Hitler przeczytał jednym tchem, nosząca tytuł Unverfälschte Deutsche Worte (Nieskażone niemieckie słowa) zalecała młodym mężczyznom wstrzemięźliwość seksualną, dzięki czemu zachowają siły na potrzeby zbliżającego się konfliktu zbrojnego, który bez wątpienia podda ich męskość ostatecznej próbie. Autor zachęcał również austriackich młodzieńców do powstrzymania się od spożywania mięsa, bo podobno zwiększało ono popęd płciowy. Hitler został więc wegetarianinem i otrzymał patriotyczną wymówkę od kontaktów z płcią przeciwną, a zwłaszcza z kobietami lekkich obyczajów i prostytutkami, które szaleńcy pokroju Liebenfelsa oskarżali o deprawowanie Aryjczyków oraz wywoływanie u nich zaburzeń rasowych i seksualnych.

„Gdziekolwiek się udałem, widziałem Żydów, a im więcej ich widziałem, tym wyraźniej zaczęli się oni różnić w moich oczach od reszty ludzkości”.

Ukształtowany przez wojnę

Przyszły Führer zaczął rozumieć, że los ma względem niego inne, wznioślejsze plany i dlatego właśnie nie przyjęto go do Akademii Sztuk Pięknych. Hitler twierdził potem, że gdy w sierpniu 1914 roku wypowiedziana została wojna, był tym faktem głęboko poruszony. Konflikt zbrojny miał nadać mu tożsamość, wyznaczyć cel w życiu, a może i być szansą na dowiedzenie swej wartości.

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

1 H.A. Murray, Analysis of the Personality of Adolf Hitler, Harvard Psychological Clinic, październik 1943: http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/PersonalityofAdolphHitler.compressed.pdf (wszystkie przypisy pochodzą od tłumacza).

2 A. Kubizek, Adolf Hitler. Mój przyjaciel z młodości, przeł. W. Sawicki, Vesper, Czerwonak 2014, s. 180.

3 Tamże, s. 134.

4 Tamże, s. 137.

5 Tamże, s. 144.

6 Tamże, s. 138.

7 Tamże, s. 142.

8 Tamże, s. 415.

Rozdział drugi
Kobieca natura

Hitler nieustannie apelował do żeńskiej natury niemieckich wyborców…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Rozdział trzeci
Kobiety w Trzeciej Rzeszy

Kobiety ochoczo rzucały się na ratunek partii nazistowskiej, mimo że jej kierownictwo raz za razem dopuszczało się wobec nich zdrady…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Rozdział czwarty
Wiosna dla Hitlera

Naziści korzystali z każdej dostępnej metody zwiększenia przyrostu populacji, włącznie z „ośrodkami rozpłodowymi” i uprowadzeniami…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Rozdział piąty
Potęga dużego ekranu

Naziści wykorzystywali kino do indoktrynacji mas, podczas gdy Goebbels oddawał się zamiłowaniu do gwiazd filmowych…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Rozdział szósty
Nazistowska elita

Naziści dyktowali kobietom, w co mają się ubierać i gdzie robić zakupy, ale żony przywódców paradowały w najnowszych kreacjach od znanych projektantów i ostentacyjnie korzystały z dóbr luksusowych…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Rozdział siódmy
Opór wobec zła

Nie wszystkie Niemki poddały się tyranii nazistowskiej. Niektóre sprzeciwiały się jej, pomagając Żydom, podczas gdy inne odmawiały wykonywania hitlerowskiego pozdrowienia lub otwarcie protestowały…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Rozdział ósmy
Łagodna płeć?

Część niemieckich kobiet z własnej woli brała udział w nazistowskich zbrodniach przeciwko ludzkości…

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Setki młodych kobiet przewracają barierki, by przywitać się z Hitlerem w lipcu 1935 roku podczas Niemieckiego Festiwalu Sportowego.

Hitler odpoczywa na leżaku w towarzystwie swej siostrzenicy, Angeli „Geli” Raubal, około 1930 roku. We wrześniu 1931 roku w monachijskim mieszkaniu Geli znaleziono jej zwłoki z płucem przestrzelonym z rewolweru Hitlera.

MS „Wilhelm Gustloff” był statkiem pasażerskim zbudowanym w 1937 roku w ramach programu rekreacyjnego „W Radości Siła”, stworzonego, by promować myśl narodowosocjalistyczną w niemieckim społeczeństwie. W kwietniu 1938 roku statek popłynął w rejs do wybrzeży Wielkiej Brytanii, gdzie rzucił kotwicę kilka kilometrów od brzegu i pełnił funkcję pływającego lokalu wyborczego dla dwóch i pół tysiąca niemieckich obywateli. Dowożono ich promem na pokład okrętu, by mogli oddać głos w sprawie przyłączenia Austrii – jest raczej jasne, za czym opowiedziały się kobiety na zdjęciu.

Joseph oraz Magda Goebbelsowie na zdjęciu z 1939 roku. Magda uosabiała ideał aryjskiej urody, a w nazistowskich materiałach propagandowych opisywana była jako doskonała matka i wzorowa pani domu.

Na tej fotografii z osobistego albumu Ewy Braun widać ją w towarzystwie niezidentyfikowanego znajomego podczas prywatki w Monachium. Braun nie próbowała się dostosować do ideału Hausfrau narzucanego kobietom przez nazistów – przyjemność sprawiały jej za to przyjęcia, modne stroje, zakupy oraz palenie tytoniu (gdy Hitlera nie było w pobliżu).

Pozostałe fotografie dostępne w pełnej wersji eBooka.

Posłowie

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Bibliografia

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.

Źródła

Treść dostępna w pełnej wersji eBooka.