ebook Zawód psycholog. Rozdział 6 - Dorota Bednarek

Zawód psycholog. Rozdział 6

ROZDZIAŁ 6 Z PUBLIKACJI PT. "ZAWÓD PSYCHOLOG" AUTOR DOROTA BEDNAREK. Niezależnie od charakteru i obszaru działalności wspólna dla psychologów jest szczególna natura więzi z podmiotem oddziaływań i wynikające z niej zobowiązania etyczne. Książka porządkuje wiedzę dotyczącą: - kontekstu prawnego wykonywania zawodu psychologa - obowiązujących zasad i standardów etycznych oraz sposobów ich realizacji. Psychologowie praktycy oraz studenci psychologii zyskają dzięki tej książce możliwość pogłębionego zrozumienia etycznego wymiaru pracy psychologa, a także odnajdą w niej wyczerpujący zbiór zasad do zastosowania w codziennej pracy.Podziękowania 13 Wstęp 15 1. Zawód psychologa w świetle prawa 19 1.1. Prawna definicja zawodu psychologa 19 1.2. Psycholog jako zawód zaufania publicznego 20 1.2.1. Prawne koncepcje zawodu zaufania publicznego i zawodu regulowanego 20 1.2.2. Zawody zaufania publicznego w świadomości współczesnych Polaków 26 1.3. Samorząd zawodowy i inne organizacje zawodowe 27 1.3.1. Regulacje prawne i organizacje zawodowe psychologów w innych krajach 27 1.3.2. Sytuacja prawna innych zawodów zaufania publicznego w Polsce 30 1.3.3. Samorząd zawodowy psychologów w Polsce 33 1.3.4. Zrzeszenia psychologów w Polsce 33 1.3.5. Międzynarodowe zrzeszenia psychologów 36 1.4. Prawo do wykonywania zawodu psychologa 38 1.4.1. Prawo do wykonywania zawodu psychologa w zapisie ustawy 38 1.4.2. Faktyczne prawo do wykonywania zawodu psychologa 39 1.4.3. Konsekwencje niejasności prawnych w regulacji zawodu psychologa i losy ustawy 48 2. Odpowiedzialność w zawodzie psychologa 57 2.1. Rodzaje odpowiedzialności psychologów w praktyce zawodowej 57 2.1.1. Odpowiedzialność karna 57 2.1.2. Odpowiedzialność cywilna 59 2.1.3. Odpowiedzialność dyscyplinarna 60 2.2. Prawa klienta/pacjenta w kontekście odpowiedzialności zawodowej psychologa 66 3. Źródła zasad etycznych w zawodzie psychologa 71 3.1. Etyka filozoficzna a etyka stosowana 71 3.2. Kodeksy etyki różnych zawodów 75 3.3. Etyka zawodowa w zawodzie psychologa 77 3.3.1. Kodeks Etyczno-Zawodowy Psychologa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego 78 3.3.2. Zasady etyczne psychologa i kodeks postępowania Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego 80 3.4. Zasady etyczne a regulacje prawne 81 3.4.1. Konflikt zasad etycznych i przepisów prawa 82 3.4.2. Konflikt zasad etycznych i wymogów organizacji 82 3.4.3. Absolutny zakaz łamania praw człowieka 83 3.5. Kontrowersje wokół kodeksów etyki 83 3.6. Jak rozstrzygać wątpliwości etyczne? 85 4. Podstawowe zasady etyczne w pracy psychologa 89 4.1. Zasada A: Działanie dla dobra i nieszkodzenie 91 4.2. Zasada B: Wierność i odpowiedzialność 94 4.3. Zasada C: Uczciwość i prawość 115 4.4. Zasada D: Sprawiedliwość 117 4.5. Zasada E: Szacunek dla ludzkich praw i ludzkiej godności 118 5. Tajemnica zawodowa 125 5.1. Pojęcie tajemnicy zawodowej 125 5.2. Tajemnica w zawodzie psychologa – podstawy prawne 126 5.3. Jak długo obowiązuje tajemnica zawodowa? 127 5.4. Ograniczenia tajemnicy zawodowej w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia 128 5.5. Tajemnica zawodowa a obowiązki społeczne i prawne obywateli 130 5.5.1. Poufność w kontekście informacji o przestępstwach 130 5.5.2. Możliwość zwolnienia z tajemnicy zawodowej w procesie karnym 132 5.5.3. Obowiązek dochowania tajemnicy w sądowym postępowaniu cywilnym lub rodzinnym 134 5.5.4. Obszary wymagające dopracowania standardów: ofiary przemocy 135 5.6. Poufność w kontekście pacjentów z zaburzeniami psychicznymi 140 5.7. Zagrożenie poufności w kontekście terapii grupowej lub terapii par oraz w usługach na odległość 141 5.8. Ograniczenia poufności w usługach na zlecenie strony trzeciej 142 5.9. Tajemnica w pracy biegłego sądowego 142 5.10. Ujawnienie informacji w celach dydaktycznych 144 5.11. Ujawnienie informacji w celu uzyskania konsultacji 145 5.12. Ujawnienie informacji poufnej na życzenie klienta 145 5.13. Dokumentacja: poufność, czas i sposób przechowywania 146 5.13.1. Regulacje prawne związane z dokumentacją w Polsce 146 5.13.2. Dokumentacja medyczna i dokumentacja psychologiczna w kontekście świadczeń medycznych 156 5.13.3. Rodzaje dokumentacji psychologicznej i jej zabezpieczenie 158 5.13.4. Sposób przechowywania dokumentacji psychologicznej 165 5.13.5. Okres przechowywania dokumentacji psychologicznej 166 6. Świadoma zgoda na usługę psychologiczną 173 6.1. Prawo klienta do dobrowolnego i świadomego korzystania z usług psychologicznych 173 6.1.1. Zgoda na przetwarzanie danych osobowych 174 6.1.2. Zgoda na usługę psychologiczną osób z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych 174 6.1.3. Usługa psychologiczna bez zgody 175 6.2. Informacje niezbędne do podjęcia świadomej zgody 181 6.2.1. Rzetelna informacja o kwalifikacjach psychologa 182 6.2.2. Rzetelna informacja o metodzie pracy i jej alternatywach 182 6.2.3. Rzetelna informacja o poufności i jej ograniczeniach 183 6.2.4. Uzgodnienie celu, zakresu i sposobu realizacji usługi 183 6.2.5. Rzetelna informacja o prawach klienta 184 6.3. Uzgodnienie praktycznych aspektów usługi 186 6.3.1. Konflikt interesów i różnorodność ról 186 6.3.2. Odpłatność 186 6.3.3. Wymiar czasowy 187 7. Standardy etyczne w diagnozie psychologicznej 189 7.1. Opinia psychologiczna na podstawie badania diagnostycznego 189 7.2. Zasady ogólne etycznego postępowania diagnostycznego 190 7.3. Podmiotowe traktowanie klienta 190 7.3.1. Minimalizacja wtargnięcia 191 7.3.2. Diagnoza a badania naukowe 191 7.4. Zapewnienie optymalnego funkcjonowania klienta 192 7.5. Dobór narzędzi diagnostycznych 193 7.5.1. Odpowiedzialne rozróżnienie między diagnozą psychologiczną a badaniem testowym 193 7.5.2. Kontrowersje wokół technik projekcyjnych 195 7.5.3. Prawo do stosowania narzędzia diagnostycznego 196 7.5.4. Kwalifikacje użytkownika narzędzi diagnostycznych 198 7.6. Przedstawienie wniosków diagnostycznych 199 7.6.1. Pisemna opinia, orzeczenie, raport 200 7.6.2. Ustna informacja zwrotna 201 7.7. Przechowywanie dokumentacji 202 7.8. Diagnoza grup szczególnych (niepełnosprawność, obca kultura/obcy język) 203 7.8.1. Bariera językowa 203 7.8.2. Bariera kulturowa 205 7.8.3. Modyfikacja procedury i niedostosowanie prób normalizacyjnych 206 8. Standardy etyczne w pomocy psychologicznej 213 8.1. Kwalifikacje do udzielania pomocy psychologicznej 214 8.1.1 Kontekst prawny 215 8.2. Pomoc psychologiczna a autonomia i integralność klienta 215 8.3. Zawarcie kontraktu na pomoc psychologiczną 217 8.4. Terapia dla rodzin lub grup 218 8.5. Terapia dla osób znajdujących się już pod opieką psychologa 219 8.6. Przerwanie terapii 220 8.7. Zakończenie terapii 220 9. Usługi psychologiczne na zlecenie strony trzeciej – problem dobrowolności, podmiotowości i poufności 223 9.1. Diagnoza psychologiczna w procesie ubiegania się o pracę 226 9.2. Prawnie wymagana ocena psychologiczna w celu określenia zdolności do wykonywania zawodu lub funkcji 227 9.3. Pobór do wojska 227 9.4. Usługa psychologiczna na zlecenie pracodawcy 228 9.5. Przymusowe badanie psychologiczne na zlecenie wymiaru sprawiedliwości 229 9.6. Dokumentacja psychologiczna w systemie oświaty 230 10. Przeciwdziałanie dyskryminacji w praktyce psychologicznej 233 10.1. Dyskryminacja – kontekst prawny 233 10.2. Przejawy dyskryminacji w praktyce psychologicznej 236 10.2.1. Odmowa świadczenia 236 10.2.2. Niezróżnicowane postrzeganie osób należących do mniejszości 241 10.2.3. Niedostosowanie świadczenia do specyficznych potrzeb osób należących do mniejszości 241 10.2.4. Nieuwzględnianie zagrożenia stereotypem 242 10.2.5. Przeżywanie negatywnych uczuć 244 10.3. Dyskryminacja wynikająca z ograniczeń kompetencji psychologów 244 10.3.1. Ograniczenia kompetencji w usługach dla klientów z zaburzeniami somatycznymi 245 10.3.2. Ograniczenia kompetencji w usługach dla klientów z grup mniejszościowych 247 10.4. Dyskryminacja wynikająca z uprzedzeń żywionych przez psychologa 248 10.4.1. Obowiązek eliminowania uprzedzeń 249 10.4.2. Zalecenia dla psychologów świadczących usługi populacjom zróżnicowanym etnicznie, językowo, kulturowo i seksualnie 255 11. Standardy etyczne w usługach psychologicznych na odległość 263 11.1. Czy możliwa jest etyczna usługa psychologiczna na odległość? 263 11.2. Opracowania dotyczące zasad etycznych w usługach na odległość 264 11.3. Zalety kontaktu psychologicznego na odległość 265 11.4. Zagrożenia dla praw klienta w usługach na odległość 266 11.4.1. Poufność w usługach na odległość 266 11.4.2. Sytuacja kryzysowa w usługach na odległość 267 11.4.3. Świadoma zgoda w usługach na odległość 269 11.4.4 Wyznaczanie granic 269 11.5. Specyfika telepsychoterapii 270 11.6. Diagnoza psychologiczna przez internet 271 11.6.1. Zalety i ograniczenia 271 11.6.2. Testy do samodzielnego rozwiązania w celu rozwoju osobistego i pogłębienia samoświadomości vs. diagnoza psychologiczna 272 11.7. Bezpieczeństwo narzędzi diagnostycznych w internecie 278 12. Usługi psychologiczne na rzecz dzieci 281 12.1. Zgoda na usługę psychologiczną wobec dzieci 282 12.1.1. Władza rodzicielska – aspekt prawny 282 12.1.2. Wyrażenie zgody na usługę psychologiczną wobec dziecka – kwestie prawne 284 12.1.3. Zgoda na usługę psychologiczną na terenie instytucji, pod której opieką znajduje się dziecko 284 12.1.4. Kontrowersje wokół minimalnego wieku dla wyrażenia świadomej zgody – regulacje w kodeksie cywilnym 286 12.1.5. Kontrowersje wokół minimalnego wieku dla wyrażenia świadomej zgody – jak kwestia zgody dziecka jest regulowana w zawodzie lekarza 287 12.1.6. Wyrażenie przyzwolenia na usługę psychologiczną przez dziecko 289 12.2. Odpowiedzialność za samopoczucie dziecka w trakcie kontaktu 294 12.2.1. Obecność osoby bliskiej 294 12.3. Poszanowanie podmiotowości dziecka 296 12.3.1. Poszanowanie podmiotowości dziecka a wywiad z rodzicami 296 12.3.2. Poszanowanie podmiotowości dziecka a udzielanie informacji zwrotnych 296 12.3.3. Zdefiniowanie obszaru świadczenia i minimalizacja wtargnięcia 297 12.4. Dylemat klient-dziecko czy klient-rodzic 298 12.5. Zasada poufności i jej ograniczenia w usługach wobec dzieci 300 12.6. Dziecko w badaniach naukowych 302 12.6.1. Dobrowolność udziału dzieci w psychologicznych badaniach naukowych 302 12.6.2. Czy badania naukowe z udziałem dzieci są konieczne? 302 13. Zasady etyki w naukowych badaniach psychologicznych 307 13.1. Prawne aspekty przestrzegania zasad etyki w psychologicznych badaniach naukowych 308 13.1.1. Regulacja badań biomedycznych 308 13.1.2. Regulacje w badaniach naukowych z udziałem ludzi w innych krajach 312 13.1.3. Regulacje w badaniach naukowych z udziałem zwierząt. Zasady humanitarnej opieki i wykorzystania zwierząt w badaniach 314 13.1.4. Polskie regulacje w psychologicznych badaniach naukowych z udziałem ludzi 316 13.2. Świadoma zgoda na udział w badaniu 317 13.2.1. Regulacje prawne dotyczące przetwarzania wrażliwych danych osobowych 320 13.2.2. Świadoma zgoda na rejestrację głosu i wizerunku 321 13.2.3. Zgoda na ujawnienie dodatkowych informacji 322 13.2.4. Zgoda na udział w badaniach osób bez zdolności lub z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych 322 13.2.5. Odstąpienie od świadomej zgody w badaniach naukowych 323 13.3. Poufność informacji w badaniach naukowych 324 13.3.1. Przechowywanie danych 324 13.3.2. Ujawnienie osobie badanej wrażliwych danych z badania naukowego 325 13.4. Zgoda instytucji 327 13.5. Udział w badaniu osób podległych (klient/pacjent, student) 328 13.6. Problemy związane z wykluczaniem osób z badań 328 13.7. Wynagrodzenie za udział w badaniach 329 13.8. Procedury maskujące 330 13.8.1. Procedura odkłamania 331 13.8.2. Odstąpienie od procedury odkłamania 332 13.9. Minimalizowanie szkód 332 13.10. Badanie naukowe weryfikujące skuteczność terapii 333 13.11. Badania naukowe przez internet 334 13.11.1. Poufność w badaniach internetowych 334 13.11.2. Problem świadomej zgody w badaniach internetowych 335 13.11.3. Maskowanie, odkłamanie i dyskomfort w badaniach internetowych 335 14. Zasady etycznego postępowania podczas rozpowszechniania wyników badań, wiedzy psychologicznej i popularyzacji 343 14.1. Rozpowszechnianie wyników badań naukowych i wiedzy naukowej 343 14.1.1. Plagiatorstwo 344 14.1.2. Zasady powoływania się na literaturę cytowaną 347 14.1.3. Zasady cytowania i parafrazowania 347 14.1.4. Zgoda na reprodukcję 349 14.2. Autorstwo publikacji 350 14.3. Powtórna publikacja danych 351 14.4. Udostępnianie danych do weryfikacji 352 14.5. Recenzja naukowa 352 14.6. Unikanie konfliktu interesów 352

Dodaj komentarz


Brak komentarzy

  Pobierz fragment (ePub)   lub czytaj