Kultura języka polskiego - Andrzej Markowski

Kultura języka polskiego

0,0

Nowe, zaktualizowane i uzupełnione wydanie cenionego i nowoczesnego podręcznika akademickiego z dziedziny kultury języka. Profesor Andrzej Markowski omawia najważniejsze tendencje współczesnej polszczyzny, pokazuje żywe związki zachodzące pomiędzy językiem a kulturą, zapoznaje studentów z podstawami teoretycznymi językoznawstwa normatywnego. Objaśnia, jak zmieniły się warunki socjolingwistyczne i pragmalingwistyczne komunikacji językowej Polaków w ostatnich latach, analizuje aktualne tendencje leksykalne, zwraca uwagę na nowe wyrazy i związki wyrazowe. Przedmiot Kultura języka polskiego służy zapoznaniu studentów z podstawami teoretycznymi językoznawstwa normatywnego oraz kształtowaniu umiejętności właściwego (tj. poprawnego oraz zgodnego z zasadami etyki i etykiety językowej) posługiwania się językiem oraz zapoznaniu studenta z najważniejszymi tendencjami współczesnej polszczyzny, a także wyposażeniu go w narzędzia, które pozwolą zauważać zmiany w języku oraz samodzielnie dokonywać ich ocen, dostrzegać związki języka z kulturą. Wprowadzone do podręcznika zmiany i aktualizacje dotyczą między innymi: metod oceny innowacji językowych; priorytetów polskiej polityki językowej w II dziesięcioleciu XXI wieku, zwłaszcza polskiej zewnętrznej polityki językowej w Unii Europejskiej; aktualnej działalności kulturalnojęzykowej; zjawiska neonowomowy; agresji językowej i języka nienawiści; poprawności politycznej w języku; grzeczności językowej i gatunków języka w Internecie; języka reklamy; ustawy o języku polskim; ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Książka: • wprowadza w zagadnienia teoretyczne, • dogłębnie omawia zagadnienia poprawności leksykalnej, • prezentuje konkretne rozstrzygnięcia poprawnościowe, • podaje liczne przykłady i konkretne użycia, • objaśnia wyrazy, formy i konstrukcje, • posiada indeks ułatwiający korzystanie z publikacji. 19 października 2006 roku profesor Andrzej Markowski otrzymał za tę książkę Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa WyższegoI. Teoria kultury języka 9 1. Język i jego funkcje 9 2. Język jako wartość 13 3. Kultura języka 15 3.1. Kultura języka – rozumienie terminu 15 3.2. Składniki kultury języka 18 4. Podstawowe pojęcia teoretyczne kultury języka. Teksty, uzus, norma, system 20 5. Norma językowa – dyskusyjne zagadnienia z nią związane. Poziomy i typy normy współczesnej polszczyzny 30 6. Warianty w normie i ich typy 38 7. Innowacje językowe a błędy językowe. Kryteria oceny innowacji: zasady wydzielania, istota poszczególnych kryteriów i ich hierarchizacja 43 8. Typy błędów językowych 57 8.1. Błędy wewnętrznojęzykowe – systemowe 58 8.1.1. Błędy gramatyczne 58 8.1.2. Błędy leksykalne 60 8.1.3. Błędy fonetyczne 61 8.2. Błędy wewnętrznojęzykowe – stylistyczne 61 8.2.1. Niewłaściwy dobór środków językowych w określonej wypowiedzi, niedostosowanie ich do charakteru i funkcji tej wypowiedzi 61 8.2.2. Naruszanie zasad jasności, prostoty i zwięzłości stylu 62 8.3. Błędy zewnętrznojęzykowe 62 8.3.1. Błędy ortograficzne 62 8.3.2. Błędy interpunkcyjne 62 9. Kodyfikacja normy językowej 63 10. Podstawy działalności kulturalnojęzykowej. Polityka językowa 71 11. Upowszechnianie opisu i kodyfikacji współczesnej polszczyzny Poradnictwo językowe 81 11.1. Działania upowszechniające (prewencyjne) 81 11.1.1. Działalność skierowana do wszystkich „miłośników języka” 81 11.1.2. Działalność kulturalnojęzykowa prowadzona dla określonych środowisk 84 11.2. Działalność interwencyjna (poradnictwo) 87 11.2.1. Poradnictwo językowe o charakterze ogólnym (bez szczegółowego adresata) 87 11.2.2. Poradnictwo językowe prowadzone w określonych środowiskach 88 11.3. Instytucje prowadzące działalność kulturalnojęzykową 89 12. Warunki właściwego użycia języka. Nowomowa i neonowomowa 91 12.1. Etyka słowa 91 12.2. Manipulacja językowa 94 12.3. Nowomowa i neonowomowa 94 13. Estetyka słowa. Brutalizacja języka publicznego. Grzeczność językowa 104 13.1. Estetyka słowa 104 13.2. Wulgaryzmy w języku 106 13.3. Grzeczność językowa 108 13.4. „Poprawność polityczna” w języku 113 14. Sprawność językowa. Zróżnicowanie współczesnej polszczyzny. Styl językowy, cechy dobrego stylu. Stylizacja językowa i jej rodzaje 114 14.1. Pojęcie sprawności językowej 114 14.2. Zróżnicowanie współczesnej polszczyzny 115 14.3. Przejawy sprawności językowej 127 14.4. Styl: definicja, cechy dobrego stylu 128 14.5. Stylizacja językowa 131 15. Nowe gatunki językowe w polszczyźnie 133 15.1. Język reklamy 133 15.2. Polszczyzna komputerowo-internetowa 138 16. Świadomość językowa współczesnych Polaków 142 17. Postawy Polaków wobec języka – od puryzmu do leseferyzmu 145 17.1. Typy postaw językowych 145 17.1.1. Puryzm i jego rodzaje 145 17.1.2. Perfekcjonizm 152 17.1.3. Logizowanie w języku 154 17.1.4. Liberalizm językowy 157 17.1.5. Indyferentyzm językowy 158 17.1.6. „Postawa naturalna” wobec języka 159 17.1.7. Postawa racjonalistyczna 159 17.2. Przewidywanie w języku 160 18. Polszczyzna początku XXI wieku: charakterystyczne zjawiska, procesy i tendencje 162 Aneks. Ustawa o języku polskim. Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym 167 II. Zagadnienia poprawności leksykalnej – najważniejsze kwestie 179 1. Leksyka jako podsystem języka 179 2. Leksyka współczesnej polszczyzny 181 3. Sposoby wzbogacania leksyki 185 4. Kwestie normatywne związane z leksyką współczesnej polszczyzny 190 5. Wyrazy i związki frazeologiczne zbędne 191 6. Wyrazy i frazeologizmy źle rozumiane 199 6.1. Niewłaściwe odczytywanie znaczenia wyrazu z jego budowy słowotwórczej lub przypisywanie podzielności wyrazowi niemotywowanemu 200 6.2. Niewłaściwe rozumienie wyrazów zapożyczonych wskutek złego odczytania z kontekstu 203 6.3. Niewłaściwe rozumienie związków frazeologicznych 204 7. Wyrazy mylone 205 7.1. Mylenie znaczeń wyrazów zapożyczonych podobnie brzmiących 206 7.2. Mylenie znaczeń wyrazów zapożyczonych o podobnej budowie 207 7.3. Mylenie znaczeń wyrazów z tego samego pola znaczeniowego 208 7.4. Mylenie znaczeń wyrazów rodzimych z powodu podobieństwa brzmienia i budowy 208 8. Rozszerzenie znaczenia jako przyczyna błędów leksykalnych 210 8.1. Wyrazy modne 210 8.2. Szablonowe określenia leksykalne 232 8.3. Neosemantyzacja wyrazów pod wpływem obcym. Internacjonalizmy semantyczne 235 9. Wyrazy i związki frazeologiczne o zmienionej formie 251 9.1. Deformacje formalne wyrazów 251 9.2. Zmiany w składzie związków frazeologicznych 253 10. Wyrazy i związki frazeologiczne użyte w złym kontekście 271 10.1. Łączliwość wyrazów, jej typy i kwestie normatywne z nią związane 271 10.2. Związki frazeologiczne w kontekście wypowiedzenia 281 10.3. Redundantne połączenia wyrazowe 284 11. Podstawowe współczesne tendencje rozwojowe w obrębie słownictwa 289 Wykaz skrótów 294 Bibliografia 295 Indeks 301

Dodaj komentarz


Brak komentarzy

  Pobierz fragment (ePub)   lub czytaj