ebook Aleksander Jabłoński (1898-1980). Fizyk, muzyk, żołnierz - Józef Szudy,Andrzej Bielski

Aleksander Jabłoński (1898-1980). Fizyk, muzyk, żołnierz

Książka niniejsza jest poświęcona opisowi - w układzie chronologicznym - drogi życiowej Aleksandra Jabłońskiego (1898-1980), jednego z najwybitniejszych polskich uczonych, po II wojnie światowej związanego z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie zbudował od podstaw liczący się na świecie ośrodek fizyki. Był on przede wszystkim wybitnym fizykiem, jednym z pionierów współczesnej fotofizyki molekularnej i spektroskopii zderzeniowej. Na tej działalności koncentrujemy się w książce najbardziej, opierając się na jego publikacjach oraz dokumentach archiwalnych dotyczących poszczególnych etapów jego kariery naukowej. Zanim jednak Jabłoński został fizykiem, był już profesjonalnym muzykiem. Wprawdzie porzucił on ten zawód dla fizyki, to jednak muzyka pozostała jego wielką pasją do końca życia. To jest drugi aspekt jego sylwetki, który poznaliśmy dzięki informacjom głównie ze wspomnień rodzinnych i relacji uczestników jego kwartetów. Istnieje również aspekt trzeci, niesłychanie ważny. Taki mianowicie, że znaczną część swojego życia Jabłoński poświęcił sprawie walki zbrojnej, najpierw o odzyskanie niepodległości, a potem o jej utrzymanie, biorąc udział w trzech wojnach jako oficer Wojska Polskiego. Na podstawie dostępnych źródeł archiwalnych staraliśmy się możliwie wiernie opisać sylwetkę Jabłońskiego żołnierza i przedstawić informacje o jego udziale w walkach i pobytach w obozach internowanych.WYKAZ SKRÓTÓW /11 OD AUTORÓW /13 PROLOG /17 ROZDZIAŁ 1. DZIECIŃSTWO I MŁODOŚĆ NA UKRAINIE (1898-1916) /21 1.1. Rodzina /21 1.2. Instytut Puławski /24 1.3. W majątkach księcia Jusupowa /27 1.4. Widły nad Murafą /31 1.5. Edukacja domowa /36 1.6. Gimnazjum w Charkowie /37 1.7. Charkowska Szkoła Muzyczna - spotkanie z Wiktorią /39 ROZDZIAŁ 2. BURZLIWE LATA 1916-1920 /45 2.1. Matura i początek studiów na Uniwersytecie Charkowskim /45 2.2. Koniec epoki /49 2.3. Z armii carskiej do Wojska Polskiego /53 2.4. W Wojsku Polskim w Warszawie /58 2.5. Wojna polsko-bolszewicka /62 ROZDZIAŁ 3. NA STUDIACH W NIEPODLEGŁEJ POLSCE /75 3.1. Tradycje nauk fizycznych w Warszawie /75 3.2. Muzyka, Aleksander i Wiktoria /82 3.3. Jabłoński - student Uniwersytetu Warszawskiego /85 ROZDZIAŁ 4. JABŁOŃSKI W SZKOLE PIEŃKOWSKIEGO /107 4.1. Początek pracy naukowej /107 4.2. Pierwsza praca eksperymentalna /110 4.3. Fluorescencja par kadmu /112 4.4. Jabłoński na Zjazdach Fizyków Polskich /115 4.5. Aleksander Jabłoński - doktor filozofii /117 4.6. Nowe skrzydło na Hożej /119 ROZDZIAŁ 5. STAŻ NAUKOWY W NIEMCZECH: 1930-1932 /125 5.1. Jabłoński na Uniwersytecie Berlińskim /125 5.2. Wygaszanie i polaryzacja fluorescencji par sodu /126 5.3. Ciśnieniowe rozszerzenie linii widmowych /128 5.4. Zderzeniowa wymiana energii: fluorescencja uczulona /146 5.5. Dalsze eksperymenty Jabłońskiego i Pringsheima nad fluorescencją par sodu /148 5.6. Jabłoński w Hamburgu /148 5.7. Pasma absorpcyjne i fluorescencyjne roztworów barwników: idee Jabłońskiego /149 5.8. Aleksander Jabłoński i Wilhelm Lenz /152 5.9. Berlin i jego „Physikalisches Kolloquium" /155 ROZDZIAŁ 6. ZNOWU W SZKOLE PIEŃKOWSKIEGO /163 6.1. Powrót do Warszawy /163 6.2. Spadek wydajności fluorescencji roztworów przy wzbudzeniu antystokesowskim /165 6.3. Diagram Jabłońskiego /169 6.4. Nowy problem: polaryzacja fotoluminescencji /175 6.5. Habilitacja: rok 1934 /177 6.6. Nie samą fizyką... /181 6.7. Dichroizm i ujemna polaryzacja fotoluminescencji /185 ROZDZIAŁ 7. W STRONĘ TEORII LUMINESCENCJI /195 7.1. Szukanie mechanizmu /195 7.2. Teoria polaryzacji fotoluminescencji /199 7.3. Depolaryzacja i czas zaniku fotoluminescencji /202 7.4. Badania uporządkowanych zbiorów cząsteczek /204 ROZDZIAŁ 8. OD POŁOWY 1935 ROKU DO WYJAZDU DO WILNA /209 8.1. Hoża, dom i sprawy publiczne /209 8.2. Te same pasje: muzyka i góry /212 8.3. Aleksander Jabłoński a Siergiej Wawiłow /213 8.4. Jabłoński a sprawa fizyki technicznej w Polsce /217 8.5. Pierwszy Kongres Fotoluminescencji 20-25 maja 1936 roku /219 8.6. W kręgu zasady Francka-Condona /234 8.7. Pierwsze podejście do kwantowej teorii ciśnieniowego rozszerzenia linii widmowych /237 8.8. Pożegnanie z Hożą: ostatnia publikacja /239 ROZDZIAŁ 9. NA UNIWERSYTECIE STEFANA BATOREGO W WILNIE /249 9.1. Przeprowadzka do Wilna /249 9.2. Aleksander Jabłoński i fizyka wileńska /250 9.3. Konferencja w Bonn w cieniu swastyki /257 9.4. Rozszerzenie linii widmowych w Wilnie /261 9.5. Ostatnie miesiące pokoju /267 ROZDZIAŁ 10. OD WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ DO ARMII ANDERSA /273 10.1. Kampania wrześniowa /273 10.2. Internowanie na Litwie i powrót do Wilna /276 10.3. Badania naukowe Jabłońskiego w okupowanym Wilnie /284 10.4. Aresztowanie i deportacja do Kozielska /286 10.5. Internowanie w Kozielsku /289 10.6. W Griazowcu /300 ROZDZIAŁ 11. W ARMII ANDERSA W ZSRR I NA ŚRODKOWYM WSCHODZIE /309 11.1. W Tockoje i Kołtubance /309 11.2. W Uzbekistanie /313 11.3. W Iranie i w Iraku /318 ROZDZIAŁ 12. W SZKOCJI I W OKUPOWANEJ POLSCE /327 12.1. Polski Wydział Lekarski w Edynburgu /327 12.2. Jabłoński jako wykładowca PWL /330 12.3. Prace naukowe Jabłońskiego w Edynburgu /333 12.4. Wojenne losy Wiktorii, Haliny i Danuty Jabłońskich /337 ROZDZIAŁ 13. ZNOWU W POLSCE /347 13.1. Powrót z Wielkiej Brytanii /347 13.2. Znowu na Hożej /350 13.3. Powstanie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika /352 13.4. Zaproszenie do Torunia /353 13.5. Akceptacja /356 13.6. Początki fizyki na UMK /360 13.7. Kolejne lata przy ulicy Sienkiewicza /370 ROZDZIAŁ 14. COLLEGIUM PHYSICUM UMK /381 14.1. Budowa gmachu /381 14.2. Życie akademickie w okresie budowy /386 14.3. Kwartety i kwintety toruńskie /397 14.4. Czarne chmury nad fizyką toruńską /397 14.5. Otwarcie Collegium Physicum /402 ROZDZIAŁ 15. POWSTAWANIE TORUŃSKIEJ SZKOŁY OPTYKI MOLEKULARNEJ /409 15.1. Wydział Mat-Fiz-Chem /409 15.2. Fizyka na Grudziądzkiej /411 15.3. W czasach stalinowskich /417 15.4. Pierwsze doktoraty w Collegium Physicum /430 ROZDZIAŁ 16. DWA POKOLENIA I STAN METATRWAŁY /437 16.1. Aleksander Jabłoński - Prezes PTF /437 16.2. Kolejne doktoraty w Collegium Physicum /438 16.3. Czasy pierwszego pokolenia /442 16.4. Jabłoński i drugie pokolenie jego uczniów /451 16.5. Problem natury stanu metatrwałego /455 16.6. Współpraca z przemysłem /458 ROZDZIAŁ 17. SIÓDME DZIESIĘCIOLECIE /465 17.1. Rok 1959: Jubileusz i Zjazd Fizyków /465 17.2. Anizotropia emisji /468 17.3. Doktoraty w drugim pokoleniu /470 17.4. Staże podoktorskie pierwszego i drugiego pokolenia /473 17.5. Wizyta w Wielkiej Brytanii i niedoszły wyjazd do Nowego Jorku /478 17.6. Trzecie pokolenie wchodzi na scenę /481 17.7. Rok 1962: kreowanie Katedry Elektroniki i Fizyki Ciała Stałego /484 17.8. Losy Pracowni Fotoluminescencji /486 17.9. Wrzesień 1963 roku /488 17.10. Powrót do dziedziny rozszerzenia linii /494 17.11. Przed emeryturą /498 17.12. Rok 1968 /504 ROZDZIAŁ 18. NA EMERYTURZE /517 18.1. Powstanie Instytutu Fizyki /517 18.2. Jabłoński jako aktywny naukowo emeryt /519 18.3. Muzykowanie na Grudziądzkiej i na Moniuszki /524 18.4. Samotne życie po śmierci Wiktorii /528 18.5. Ostatnie lata /540 EPILOG /557 SPIS PRAC ALEKSANDRA JABŁOŃSKIEGO /573 ZAŁĄCZNIK 1. NOTY BIOGRAFICZNE /581 ZAŁĄCZNIK 2. POWSTANIE POLSKICH FORMACJI WOJSKOWYCH W ROSJI - I KORPUS /591 ZAŁĄCZNIK 3. ZARYS PRZEBIEGU WOJNY POLSKO-BOLSZEWICKIEJ /601 ZAŁĄCZNIK 4. LISTY ALEKSANDRA JABŁOŃSKIEGO Z KOZIELSKA /609 ZAŁĄCZNIK 5. ARMIA POLSKA W ZSRR (SIERPIEŃ 1941 - SIERPIEŃ 1942) /621 ZAŁĄCZNIK 6. WYKŁADY IMIENIA ALEKSANDRA JABŁOŃSKIEGO /631 BIBLIOGRAFIA /635 SKOROWIDZ NAZWISK /645 SKOROWIDZ NAZW GEOGRAFICZNYCH /663 SKOROWIDZ RZECZOWY /673 SUMMARY. ALEKSANDER JABŁOŃSKI (1898-1980). PHYSICIST, MUSICIAN, SOLDIER /679

Dodaj komentarz


Brak komentarzy

  Pobierz fragment (ePub)   lub czytaj