ebook Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów. Studium podstawy normatywnej regionalnego systemu ochrony praw człowieka - Marek Jan Wasiński

Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów. Studium podstawy normatywnej regionalnego systemu ochrony praw człowieka

Afrykański system ochrony praw człowieka był dotąd w sferze nauki polskiej obszarem intuicyjnych ocen, stereotypowych poglądów i uogólneń. Unikatowa książka dr. Marka Jana Wasińskiego wypełnia tę lukę. Postawione w niej tezy są oryginalne, często także na tle nauki europejskiej i światowej. Logiczne, przekonujące, a ponadto jasno zaprezentowane i łatwe do zrozumienia wnioski zostały sformułowane na podstawie solidnie przeprowadzonych badań. Ze względu na zakres i charakter podjętych analiz publikacja jest bezkonkurencyjna. Na podstawie recenzji prof. dr. hab. Tadeusza JasudowiczaWykaz skrótów 15 Od autora 19 Wprowadzenie. Odkrywanie Afryki 21 Część Pierwsza. Na drodze do Nairobi. Geneza Karty Afrykańskiej 31 I. Uwagi wstępne 31 II. Na początku drogi. Warunki początkowe 33 II.1. Rola państw afrykańskich w tworzeniu podstaw uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka 33 II.2. Dziedzictwo kolonializmu 41 III. Pierwsze kroki. Inicjatywy MKP (1961–1978) 44 III.1. Rachunek otwarcia. W poszukiwaniu praworządności 44 III.2. Antecedencje Karty Afrykańskiej w debacie naukowej 47 III.2.1. Afrykańska Konferencja na temat rządów prawa (Lagos, 1961) 47 III.2.2. Konferencja Frankofońskich Prawników Afrykańskich (Dakar, 1967) 49 III.2.3. Kolokwium na temat praw człowieka oraz rozwoju ekonomicznego w państwach Afryki frankofońskiej (Butare, 1978) 50 III.2.4. Kolokwium na temat praw człowieka i rozwoju ekonomicznego (Dakar, 1978) 52 IV. Koncepcja afrykańskiego reżimu międzynarodowej ochrony praw człowieka w działaniach ONZ (1966–1973) 53 IV.1. Seminarium o prawach człowieka w państwach rozwijających się (Dakar, 1966) 55 IV.2. Raport Forshella (1968) 56 IV.3. Seminarium nt. regionalnej komisji praw człowieka w Afryce (Kair, 1969) 57 IV.4. Konferencja prawników afrykańskich na temat sytuacji jednostki w procesie prawnym (Addis Abeba, 1971) 59 IV.5. Seminarium nt. promocji praw człowieka w Afryce (Dar es Salaam, 1973) 60 V. Prace nad Kartą Afrykańską na forum OJA (1979–1981) 62 V.1. Geopolityczne przyczyny zainicjowania procesu prawotwórczego 62 V.1.1. Przewartościowanie zasady nieinterwencji w przestrzeni afrykańskiej 63 V.1.2. Naruszenia praw człowieka w Afryce w debacie na forum ONZ 64 V.1.3. Ekonomiczne implikacje naruszeń praw człowieka w Afryce 68 V.1.4. Znaczenie poszanowania praw człowieka dla społecznej legitymizacji władzy 70 V.2. Szczyt OJA w Monrowii oraz Propozycja z Monrowii (1979) 72 V.3. Travaux préparatoires 75 V.3.1. Spotkanie ekspertów w Dakarze (listopad–grudzień 1979) 75 V.3.1.1. Projekt M’baye 77 V.3.1.2. Projekt Dakarski 78 V.3.2. Pierwsza konferencja ministerialna OJA w Bandżulu (czerwiec 1980) 80 V.3.3. Druga konferencja ministerialna OJA w Bandżulu (styczeń 1981) 81 V.3.4. Spotkanie Rady Ministrów OJA w Nairobi (czerwiec 1981) 82 V.3.5. Zgromadzenie Głów Państw i Rządów OJA (czerwiec 1981, Nairobi) 83 V.3.6. U kresu drogi. Wejście w życie Karty Afrykańskiej 83 Część Druga. Karta Afrykańska jako traktat 85 I. Podstawowe parametry Karty Afrykańskiej 85 I.1. Struktura dokumentu 85 I.2. Natura i charakter zobowiązań wynikających z Karty 86 I.2.1. Karta Afrykańska jako traktat 86 I.2.2. Charakter zobowiązań wynikających z Karty Afrykańskiej 87 I.3. Protokoły dodatkowe 87 I.4. Cechy charakterystyczne Karty Afrykańskiej 88 II. Obowiązywanie w wymiarze przestrzennym 92 II.1. Terytorialne obowiązywanie traktatu. Uwagi wprowadzające 92 II.2. Sprawowanie jurysdykcji jako warunek odpowiedzialności za naruszenie Karty 93 II.3. Obowiązywanie ekstraterytorialne 97 III. Obowiązywanie w wymiarze temporalnym 104 III.1. Początek obowiązywania. Zagadnienie, tzw. naruszenia ciągłego 104 III.2. Dopuszczalność wypowiedzenia Karty 106 IV. Obowiązywanie w wymiarze podmiotowym 108 V. Mechanizmy wprowadzania zmian reżimu traktatowego 108 V.1. Poprawki 109 V.2. Protokoły i specjalne porozumienia 110 V.3. Dopuszczalność składania zastrzeżeń 110 VI. Dopuszczalność ograniczania przez państwo gwarantowanych praw 115 VI.1. Limitacja praw człowieka 116 VI.1.1. Clawback clauses (klauzule zgodności z prawem) 117 VI.1.2. Klauzule szczegółowe niezaliczane do clawback clauses 122 VI.1.3. Generalna klauzula limitacyjna 122 VI.1.4. Limitacja w praktyce stosowania Karty Afrykańskiej. Interpretacja holistyczna 123 VI.2. Derogacja praw człowieka 127 VII. Karta Afrykańska w krajowych porządkach prawnych 132 VII.1. Regulacje konstytucyjne wyznaczające miejsce Karty w systemach prawa krajowego państw afrykańskich 133 VII.1.1. Rozwiązania dualistyczne 135 VII.1.2. Rozwiązania monistyczne 135 VII.2. Orzecznictwo sądów krajowych 136 VII.2.1. Państwa systemu dualistycznego 138 VII.2.1.1. Bezpośrednie stosowanie traktatu 138 VII.2.1.2. Pośrednie stosowanie traktatu 143 VII.2.2. Państwa systemu monistycznego 147 VII.2.2.1. Bezpośrednie stosowanie traktatu 148 VII.2.2.2. Pośrednie stosowanie traktatu 149 VII.2.2.3. Wnioski 149 VIII. Mechanizmy ochrony gwarantowanych praw w ramach systemu afrykańskiego 153 Część Trzecia. Afrykańska Komisja Praw Człowieka i Ludów 159 I. Ogólne omówienie 159 II. Podstawowe zagadnienia organizacyjne 160 II.1. Kluczowe akty prawne 160 II.2. Siedziba 161 II.3. Finansowanie 165 II.4. Skład 168 II.5. Struktura wewnętrzna 171 II.6. Sekretariat 172 II.7. Przebieg sesji 173 III. Funkcje w zakresie promocji praw człowieka 178 III.1. Badanie sprawozdań okresowych państw 179 III.1.1. Cel oraz terminy obowiązku sprawozdawczego 179 III.1.2. Zawartość sprawozdań 181 III.1.3. Postępowanie Komisji w przedmiocie badania przedłożonych sprawozdań 182 III.1.4. Kontynuacja dialogu między Komisją a państwem w okresie postsprawozdawczym 185 III.2. Mechanizmy specjalne 187 III.2.1. Specjalni sprawozdawcy 188 III.2.2. Komitety i Grupy robocze 194 III.2.3. Grupa studyjna 197 III.3. Wizyty promujące respektowanie praw człowieka 198 III.4. Przyjmowanie rezolucji 202 III.5. Inne aktywności promocyjne 206 IV. Funkcje w zakresie ochrony praw człowieka 208 IV.1. Przyjmowanie i rozpatrywanie zawiadomień indywidualnych 208 IV.1.1. Wprowadzenie 208 IV.1.2. Uwagi ogólne dotyczące postępowania w przedmiocie zawiadomień indywidualnych 211 IV.1.2.1. Niejawność postępowania 211 IV.1.2.2. Zasadnicza pisemność postępowania 213 IV.1.2.3. Podstawowe zagadnienia dowodowe 215 IV.1.2.4. Organizacja pracy Komisji 221 IV.1.2.5. Polubowne zakończenie sprawy 223 IV.1.2.6. Wycofanie zawiadomienia 228 IV.1.2.7. Zakończenie postępowania w związku z brakiem zainteresowania sprawą po stronie autora zawiadomienia 229 IV.1.2.8. Środki tymczasowe (provisional measures) 231 IV.1.2.9. Przypadki poważnych lub masowych naruszeń praw człowieka 236 IV.1.3. Etapy postępowania w przedmiocie zawiadomień indywidualnych 239 IV.1.3.1. Rejestracja zawiadomienia 240 IV.1.3.2. Przyjęcie zawiadomienia (seizure) 241 IV.1.3.3. Badanie dopuszczalności zawiadomienia 243 IV.1.3.4. Kontrola rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zawiadomienia 272 IV.1.3.5. Rozstrzygnięcie co do przedmiotu zawiadomienia 274 IV.1.3.6. Problem respektowania orzeczeń Komisji – postępowanie po rozstrzygnięciu co do przedmiotu 291 IV.2. Przyjmowanie i rozpatrywanie zawiadomień państwowych 298 IV.3. Organizowanie misji ochronnych 301 IV.3.1. Wizyty on-site 302 IV.3.2. Misje fact-finding 304 V. Funkcje związane z interpretacją Karty Afrykańskiej 305 Część Czwarta. Afrykański Trybunał Praw Człowieka i Ludów 311 I. Geneza instytucji 311 II. Podstawowe zagadnienia organizacyjne 315 III. Jurysdykcja Trybunału 319 III.1. Jurysdykcja sporna 319 III.1.1. Właściwość ratione personae 320 III.1.1.1. Skargi indywidualne 320 III.1.1.2. Skargi Komisji, państw oraz rządowych organizacji międzynarodowych 321 III.1.2. Właściwość ratione materiae 324 III.1.3. Właściwość ratione temporis oraz właściwość ratione loci 327 III.1.4. Postępowanie w sprawach spornych 328 III.1.5. Orzeczenia w sprawach spornych 329 III.1.6. Polubowne zakończenie postępowania 332 III.1.7. Środki zabezpieczające (interim measures) 333 III.2. Jurysdykcja doradcza 335 IV. Aktywności autopromocyjne 339 V. Stosunki między Trybunałem a Komisją. Zasady współpracy oraz przepływ spraw 342 V.1. Postępowanie w sprawie, w której skarga została złożona bezpośrednio do Trybunału 344 V.2. Postępowanie w sprawie, w której zawiadomienie wpłynęło do Komisji 346 Zakończenie 351 Źródła 357 I. Traktaty 357 II. Ważniejsze dokumenty i sprawozdania 358 III. Orzecznictwo 364 IV. Zbiory źródeł 380 Bibliografia 381 The African Charter on Human and Peoples’ Rights. The Normative Pillar of the African Regional Human Rights System 393 Od redakcji 395

Dodaj komentarz


Brak komentarzy

  Pobierz fragment (ePub)   lub czytaj